|
Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi
Başkanlığı)’ndan:
VERGİ USUL
KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: 519)
1. Giriş
ve Amaç
Vergi mükellefiyetine ilişkin yükümlülük ve
ödevlerin tam olarak yerine getirilmesi amacıyla ve vergi kanunlarının
verdiği yetkiler çerçevesinde vergi idaresi, kamu idare ve müesseselerinden,
mükellefler veya mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel
kişilerden çeşitli bilgiler toplamakta, yine bu amaç doğrultusunda mükellefler
nezdinde inceleme ve denetimler yapmaktadır.
Yapılan bu inceleme ve denetimler neticesinde vergi
ziyaı tespit edilmesi halinde, mükellefler cezalı tarhiyata muhatap olabilmektedir.
Ancak, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu sağlamaya yönelik vergi
incelemesi başta olmak üzere idarece gerçekleştirilen işlemler, süreci
uzatabilmekte, bu da vergiye uyum maliyetlerini artıran bir faktör olarak
ortaya çıkmaktadır.
Bu çerçevede, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi
Usul Kanununun mülga 370 inci maddesi, 9/8/2016 tarihli ve 29796 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan 6728 sayılı Yatırım Ortamının İyileştirilmesi
Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile "İzaha
davet" başlığı altında yeniden düzenlenerek vergi sistemimizde yeni
bir müessese ihdas edilmiştir.
İzaha davet müessesesi, verginin ziyaa uğradığına
delalet eden emareler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış
ön tespitlerle ilgili olarak aynı merciler tarafından mükelleflerden
açıklama talep edilmesi olup bu müessese, izaha davet edilen mükelleflerle
ilgili yapılan değerlendirmeler sonucunda vergi ziyaına sebebiyet vermediği
anlaşılan mükelleflerin konuyla ilgili vergi incelemesine veya takdir
komisyonuna sevk edilmesini önlemekte veya vergi ziyaına sebebiyet
verildiği durumlarda mükellefleri belirli şartlar dahilinde indirimli ceza
uygulanmak suretiyle daha ağır müeyyidelerden korumaktadır.
Öte yandan, 7/12/2019 tarihli ve 30971 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 7194 sayılı Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda
ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında
Kanunun 25 inci maddesi ile 213 sayılı Kanunun 370 inci maddesi yeniden
düzenlenmiş, mezkur madde kapsamındaki mükelleflerin söz konusu maddede yer
alan indirimli ceza uygulamasından yararlanma usul ve esaslarına ilişkin
kapsamlı değişiklikler yapılmıştır.
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (c)
fıkrasının Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden, bu
Tebliğ ile ön tespiti ve/veya izaha daveti yapacak ve yapılan izahı
değerlendirecek merci, yapılacak ön tespitin ve izaha davetin şekli ve
kapsamı, davet yapılacaklar, yapılan izahın değerlendirme süresi, yapılan
izahta kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve
esaslar belirlenmektedir.
2. Yasal
Düzenlemeler ve Dayanak
7194 sayılı Kanunun 25 inci maddesi ile 213 sayılı
Kanunun 370 inci maddesi,
“a) Vergi incelemesine başlanılmadan veya takdir
komisyonuna sevk edilmeden önce verginin ziyaa uğradığına delalet eden
emareler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitler
hakkında tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olması kaydıyla
mükellefler izaha davet edilebilir. Kendisine izaha davet yazısı tebliğ
edilen mükellefler, davet konusu tespitle sınırlı olarak, bu Kanunun 371
inci maddesinde yer alan pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz. İzaha davet
yazısının tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük süre içerisinde izahta
bulunulması durumunda, yapılan izah değerlendirilerek değerlendirme
sonucunu içeren yazı mükellefe tebliğ edilir.
1. Mükelleflerce yapılan izah sonucu vergi ziyaına
sebebiyet verilmediğinin idarece anlaşılması hâlinde mükellefler söz konusu
tespitle ilgili olarak vergi incelemesine tabi tutulmaz veya takdir
komisyonuna sevk edilmez.
2. Mükelleflerce yapılan izahın yeterli bulunmaması
hâlinde, değerlendirme sonucunu içeren yazının tebliğ edildiği tarihten
itibaren otuz gün içerisinde; hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin
verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya
düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği
her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen
nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla aynı sürede ödenmesi
şartıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında
kesilir. Bu durum vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın
ikmaline engel teşkil etmez.
b) (a) fıkrası uyarınca yapılmış ön tespitlerin,
verginin bu Kanunun 359 uncu maddesinde yer alan fiillerle ziyaa uğratılmış
olabileceğine ilişkin olması hâlinde bu kapsamdaki mükellefler izaha davet
edilmez. Şu kadar ki, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma
fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan
sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarı, bir takvim
yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen veya bu tutarı geçse bile ilgili
yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere ön
tespite ilişkin yazı tebliğ edilebilir. Mükelleflerce, haklarında yapılan
tespite ilişkin yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün
içerisinde; hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik
veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme
süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak
gecikme zammı oranında bir zamla aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı
cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir. Bu durum
vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline engel teşkil
etmez. Bu fıkra kapsamında kendisine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen
mükellefler, tespitle sınırlı olarak bu Kanunun 371 inci maddesinde yer
alan pişmanlık hükümlerinden yararlanamaz. Bu fıkrada yer alan tutar, her
yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden
değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır.
c) Hazine ve Maliye Bakanlığı bu madde uyarınca ön
tespiti ve/veya izaha daveti yapacak ve yapılan izahı değerlendirecek
mercii, yapılacak ön tespitin ve/veya izaha davetin şekli ve kapsamını,
davet yapılacakları, yapılan izahın değerlendirme süresini, yapılan izahta
kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları
belirlemeye yetkilidir.”
şeklinde değiştirilmiştir.
3. Ön
Tespit
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde yer alan
indirimli cezanın uygulanması, yetkili merciler tarafından verginin ziyaa
uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair ön tespitin yapılmış
olduğu hallerde mümkündür.
Ön tespit, vergi kanunlarının verdiği yetki
kapsamında vergi incelemesi yapmaya ve/veya mükellefler veya mükelleflerle
muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişilerden bilgi toplamaya yetkili
kılınanlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak elde edilen bilgi, bulgu
veya verilerin aşağıda açıklanan Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonuna
intikal ettirilmesi neticesinde, mezkûr komisyon tarafından verginin ziyaa
uğramış olabileceği yönünde yapılan tespiti ifade eder.
3.1. Ön
Tespitin Şartları
3.1.1.
Vergi İncelemesine Başlanılmamış veya Takdir Komisyonuna Sevk İşleminin
Yapılmamış Olması
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde bahsi
geçen "vergi incelemesine başlanılmamış olması" ile "takdir
komisyonuna sevk edilmemiş olması", ön tespitin ilgili olduğu konuya
ilişkin olarak; tespit tarihine kadar mükellef nezdinde bir vergi
incelemesine başlanılmamış olmasını veya mükellefin takdir komisyonuna sevk
edilmemiş olmasını ifade eder.
3.1.2.
İhbarda Bulunulmamış Olması
Maddede bahsi geçen "ihbarda bulunulmamış
olması", yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitle ilgili konu
hakkında, tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olmasını ifade eder.
Haklarında ön tespit konusuyla ilgili ihbar bulunan mükelleflere izaha
davet yazısı ya da sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
(SMİYB) kullanılmasına ilişkin ön tespit yazısı (SMİYB ön tespit yazısı)
tebliğ edilmeyecek, ön tespit konusu ile ilgisi bulunmayan ihbarlar ise
izaha davete veya SMİYB ön tespit yazısının tebliğ edilmesine engel teşkil
etmeyecektir.
4. Ön
Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu
Madde hükmüne göre ön tespitin yetkili merciler
tarafından yapılmış olması gerekmektedir.
Yetkili merci, madde kapsamında ön tespiti yapacak,
izaha davet veya SMİYB ön tespit yazısını tebliğ edilmek üzere gönderecek
ve kendisine yapılan izahı değerlendirmeye tabi tutarak izahın konusu ile ilgili
nihai karar verecek olan Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığı bünyesinde kurulan komisyonu (Ön Tespit ve İzah Değerlendirme
Komisyonu) ifade eder.
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (c)
fıkrasında, Hazine ve Maliye Bakanlığı ön tespiti ve/veya izaha daveti
yapacak mercii belirlemeye yetkili kılınmıştır. Bu yetkiye istinaden, Gelir
İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde yeterli
sayıda "Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu"
oluşturulmuştur.
4.1.
Gelir İdaresi Başkanlığı Bünyesinde Kurulan Ön Tespit ve İzah Değerlendirme
Komisyonu
Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde kurulan ön
tespit ve izah değerlendirme komisyonları ilgisine göre vergi dairesi
başkanlıkları ile defterdarlıklara bağlı olarak görev yapacaklardır. Bunun
yanında, vergi dairelerine bağlı olarak da komisyon kurulabilir.
Vergi dairesi başkanlıklarında oluşturulacak
komisyon, vergi dairesi başkanı veya grup müdürünün başkanlığında, vergi
dairesi başkanı tarafından görevlendirilen, başkan dâhil toplam üç kişiden,
defterdarlıklarda oluşturulacak komisyon ise, defterdar veya defterdar
yardımcısının başkanlığında, defterdar tarafından görevlendirilen, başkan
dâhil toplam üç kişiden oluşur. Vergi dairesi başkanlıkları ve
defterdarlıklar bünyesinde birden fazla komisyon kurulması mümkündür.
Vergi dairelerinde kurulan komisyon, vergi dairesi
müdürünün başkanlığında, vergi dairesi müdürü tarafından görevlendirilen,
başkan dâhil toplam üç kişiden oluşur.
4.2.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Bünyesinde Kurulan Ön Tespit ve İzah Değerlendirme
Komisyonu
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığında ve Başkanlıkça
uygun görülen daire başkanlıklarında oluşturulacak Ön Tespit ve İzah
Değerlendirme Komisyonu, Başkanlık tarafından biri komisyon başkanı olarak
belirlenecek başkan dâhil üç vergi müfettişinden oluşur. Ayrıca, söz konusu
komisyonlar için yeteri kadar yedek üye seçilir.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı veya daire
başkanlıkları bünyesinde birden fazla komisyon kurulması mümkündür.
4.3.
Komisyonun Görev ve Yetkileri
Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu;
a) Kendisine intikal ettirilen bilgi, bulgu veya
verilerden hareketle verginin ziyaa uğramış olabileceğine ilişkin, Vergi
Usul Kanununun 370 inci maddesinde belirtilen ön tespiti yapar.
b) İzaha davet veya SMİYB ön tespit yazısının,
tebliğ edilmek üzere, haklarında ön tespit yapılanlara gönderilmesini
sağlar.
c) Kendisine yapılacak izahları değerlendirerek,
değerlendirme sonucunu içeren yazının, tebliğ edilmek üzere, ilgili
mükelleflere gönderilmesini sağlar.
5. İzaha
Davet
5.1.
İzaha Davetin Kapsamı
Vergi Usul Kanununun 341 inci maddesinde “vergi
ziyaı”, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini
zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden, verginin
zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi olarak
tanımlanmıştır. Aynı maddeye göre, şahsi, medeni haller veya aile durumu
hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan
tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek
de vergi ziyaı hükmündedir.
Bu şekilde verginin ziyaa uğradığına delalet eden
emarelerin tespit edilmesine bağlı olarak işleyen izaha davet müessesesi
kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı ilgili birimlerce verginin
ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğu yönünde yapılan çalışmalar
neticesinde belirlenen konulara ilişkin olarak haklarında ön tespit
yapılanlar izaha davet edilirler.
Ön tespitin yapılacağı tarih itibarıyla haklarında
ön tespit konusu ile ilgili olarak; ihbar bulunan ya da vergi incelemesi
başlatılan veya takdir komisyonuna sevk işlemi yapılan mükelleflere ilişkin
olarak ön tespit yapılmaz ve bu mükellefler izaha davet edilmezler.
5.2.
İzaha Davet Yazısı
Komisyon tarafından izaha davet kapsamında
haklarında ön tespit yapılanlara, gerekli açıklamaların yer aldığı
"İzaha Davet Yazısı" Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tebliğ
olunur.
İzaha davet yazısında en az aşağıdaki hususlara yer
verilir:
a) İzaha davet yazısının tebliği tarihinden
itibaren 30 gün içerisinde ön tespitle ilgili olarak gerekli izahın yapılması
halinde izahın komisyonca değerlendirileceği,
b) Komisyonca yapılan değerlendirme sonucunda vergi
ziyaına sebebiyet verilmediğinin ve beyanname verilmesini gerektirir bir
durum bulunmadığının anlaşılması halinde, söz konusu ön tespitle ilgili
olarak vergi incelemesine ve takdir komisyonuna sevk işleminin
yapılmayacağı,
c) Ön tespite ilişkin olarak yapılan izahın; izaha
davet yazısında yer verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını
doğrular nitelikte olması veya yeterli bulunmaması halinde, bu yöndeki
değerlendirme sonucunu içeren yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30
gün içerisinde, hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik
veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme
süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme
zammı oranında bir zamla (izah zammı) aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi
ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında (indirimli
olarak) kesileceği,
ç) Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (a)
fıkrası kapsamında %20 oranında vergi ziyaı cezası kesilmesi halinde bu
ceza için, uzlaşma talep edilebileceği veya cezada indirim müessesesinden
yararlanılabileceği,
d) Mükellefin, yapacağı izahı desteklemek amacıyla,
başta defter ve belgeler olmak üzere Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesi
kapsamında her türlü delili sunabileceği,
e) Yapılan izahın; ziyaa uğramış olabilecek vergi
tutarını doğrular nitelikte olması veya yeterli bulunmaması ve bu duruma
uygun olarak beyanname verilmemiş olması halinde vergi incelemesine veya
takdir komisyonuna sevk işlemlerinin yapılacağı,
f) Davet konusu ön tespitle ilgili olarak Vergi
Usul Kanununun 371 inci maddesinde yer alan pişmanlık hükümlerinden
yararlanılamayacağı.
5.3.
İzahın Değerlendirilmesi
Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilenlerin
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili komisyona izahta
bulunmaları gerekmektedir.
Süresinde yapılan izah, komisyonca en geç 45 gün
içinde değerlendirilerek sonuca bağlanır.
5.3.1.
İzahın Değerlendirilmesi Sonucu Vergi Ziyaına Neden Olunmadığının Tespit
Edilmesi Üzerine Yapılacak İşlemler
Haklarında yapılan ön tespite ilişkin vergi ziyaına
neden olunmadığı yönünde mükellefçe izahta bulunulması üzerine, mükellefin
izahının komisyonca yeterli bulunması ve beyanname verilmesini veya vergi
beyanının tamamlanmasını gerektirir bir durumun olmadığının
değerlendirilmesi halinde, değerlendirme sonucunu içeren yazı mükellefe
tebliğ edilir ve mükellef hakkında söz konusu tespitle ilgili olarak vergi
incelemesine ve takdir komisyonuna sevk işlemi yapılmaz.
5.3.2.
İzahın Değerlendirilmesi Sonucu Vergi Ziyaına Neden Olunduğunun Tespit
Edilmesi Üzerine Yapılacak İşlemler
Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak,
mükelleflerce yapılan izahın, izaha davet yazısında yer verilen ziyaa
uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olduğunun veya söz
konusu ön tespite ilişkin yapılan izahın yeterli bulunmayarak beyanname
verilmesini gerektiren bir durumun bulunduğunun komisyonca
değerlendirilmesi halinde, değerlendirme sonucunu içeren yazının tebliğ
edildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde hiç verilmemiş olan vergi
beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının
tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin
geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde
belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla
ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden
%20 oranında kesilir.
Yapılan izahın; ziyaa uğramış olabilecek vergi
tutarını doğrular nitelikte olması veya yeterli bulunmaması ve mükellef
tarafından beyanname verilmemiş olması halinde vergi incelemesine veya
takdir komisyonuna sevk işlemleri yapılır.
Mükellef tarafından beyanname verilmiş olmakla
birlikte beyan edilen verginin, değerlendirme sonucunu içeren yazıda yer
verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarından az olması durumunda da
vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemleri yapılır. Şu kadar
ki, komisyonun değerlendirme sonucunu içeren yazısının tebliğ edildiği
tarihten itibaren 30 gün içinde verilen beyanname ile tahakkuk eden
verginin aynı süre içerisinde, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak
gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi halinde vergi ziyaı cezası,
ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.
5.3.3.
Mükellefin İzahta Bulunmadığı Durumda Yapılacak İşlemler
Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak
kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükelleflerin, bu yazının
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili komisyona izahta
bulunmamaları durumunda, komisyon tarafından izaha davet yazısında yer
verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarının beyan edilmesi gerektiğine
karar verilir. Komisyonun değerlendirme sonucunu içeren yazısının tebliğ
edildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde hiç verilmemiş olan vergi
beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının
tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin,
ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde
belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla
ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden
%20 oranında kesilir.
6. Sahte
veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanılmasına İlişkin Yapılan
Ön Tespitler
6.1.
Kapsam
Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yer alan
kaçakçılık fiilleriyle verginin ziyaa uğratılmış olabileceği hallerde
haklarında ön tespit yapılanlar izaha davet edilmezler. Şu kadar ki, sahte
veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş
olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarı, bir takvim yılında 100 bin
Türk lirasını geçmeyen veya bu tutarı geçse dahi ilgili yıldaki toplam mal
ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı
tebliğ edilir.
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair belge tutarının tespiti ile
mal ve hizmet alış tutarının hesaplanmasında vergiler hariç tutarlar
dikkate alınacaktır.
6.1.1.
SMİYB Toplam Tutarının İlgili Haddi Aşmaması
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde,
kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarlarının
toplamı vergiler hariç, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen
mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilir.
Örnek: (A) Ltd. Şti. hakkında sahte fatura
düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen
bu raporun sonuç bölümünde (B) Ltd. Şti.'nin, (A) Ltd. Şti. tarafından
düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer
almaktadır. Bu faturaların tutarı vergiler hariç 50.000 TL, 40.000 TL ve
10.000 TL olup, şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alış tutarı
ise 300.000 TL'dir.
Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam
tutarı (100.000 TL) ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5'i
olan 15.000 TL'yi aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların toplam
tutarının bir takvim yılı için belirlenen 100 bin Türk lirası sınırını
aşmaması nedeniyle mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir.
6.1.2.
Mal ve Hizmet Alışlarının %5’inin Aşılmaması
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde,
kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarlarının
toplamı, 100 bin Türk lirasını geçse bile, bir takvim yılındaki toplam mal
ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı
tebliğ edilir.
Örnek: (C) Ltd. Şti. hakkında sahte fatura
düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen
bu raporun sonuç bölümünde (D) Ltd. Şti.'nin, (C) Ltd. Şti. tarafından
düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer
almaktadır. Bu faturaların toplam tutarı vergiler hariç 1.000.000 TL olup,
şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alış tutarı ise 20.000.000
TL'dir.
Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam
tutarı (1.000.000 TL) bir takvim yılı için belirlenen 100 bin Türk lirası
sınırını aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların toplam tutarının
ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5'i olan 1.000.000 TL'yi aşmamış
olması nedeniyle mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir.
6.1.3.
İlgili Had ile Mal ve Hizmet Alışlarının %5’inin Aşılması
Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde,
kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarlarının
toplamı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçen ve ilgili yıldaki
toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşan mükelleflere SMİYB ön tespit
yazısı tebliğ edilmez.
Örnek: (E) Ltd. Şti. hakkında sahte belge
düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen
bu raporun sonuç bölümünde (F) Ltd. Şti.'nin, (E) Ltd. Şti. tarafından
düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer
almaktadır. Bu faturaların toplam tutarı vergiler hariç 1.000.000 TL olup,
şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alış tutarı ise 10.000.000
TL'dir.
Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam
tutarının (1.000.000 TL), bir takvim yılı için belirlenen 100 bin Türk
lirası sınırını ve ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5'i olan 500.000
TL'yi aşmış olması nedeniyle mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ
edilmeyecektir.
6.1.4. Ön
Tespitlere İlişkin Tutarların Birlikte Değerlendirilmesi
Mükelleflere SMİYB ön tespit yazısının tebliğ
edilip edilmeyeceğinin belirlenmesinde sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı olarak kullanılmış olabilecek belgeler, her bir ön tespit itibarıyla,
daha önce o yıl için yapılan ön tespitlerdeki tutarlar da dikkate alınarak,
bir takvim yılında 100 bin Türk lirasının ve/veya ilgili yıldaki toplam mal
ve hizmet alışlarının %5’inin aşılıp aşılmadığı bakımından
değerlendirilecektir.
Örnek: 3/2/2020 tarihinde (G) A.Ş. hakkında
düzenlenen ve 10/8/2020 tarihindeki ön tespite ilişkin değerlendirmede esas
alınan vergi tekniği raporunda, (H) Ltd. Şti.'nin 2019 yılına ilişkin
vergiler hariç 120.000 TL’lik sahte faturayı kullanmış olabileceğine dair
bulgu mevcut olup, şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alış tutarı
ise 5.000.000 TL’dir. Öte yandan, (I) A.Ş. hakkında 4/9/2020 tarihinde
düzenlenen ve 2/11/2020 tarihindeki bir başka ön tespite ilişkin
değerlendirmede esas alınan vergi tekniği raporunda ise (H) Ltd. Şti.
hakkında 2019 yılına ilişkin vergiler hariç 200.000 TL’lik sahte faturayı
kullanmış olabileceğine dair bulgu yer almaktadır.
3/2/2020 tarihinde düzenlenen raporda belirtilen
faturayla ilgili olarak mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmesi
mümkün iken, 4/9/2020 tarihinde düzenlenen raporda belirtilen fatura tutarı
tek başına ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5'i olan 250.000 TL'yi
aşmıyor olmakla birlikte, 3/2/2020 tarihinde düzenlenen rapora istinaden
tebliğ edilen SMİYB ön tespit yazısındaki 120.000 TL ile 4/9/2020 tarihinde
düzenlenen raporda belirtilen 200.000 TL’nin toplamının (120.000 TL +
200.000 TL = 320.000 TL) ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5'i olan
250.000 TL'yi aşmış olması nedeniyle mükellefe 4/9/2020 tarihinde
düzenlenen raporda belirtilen faturayla ilgili olarak SMİYB ön tespit
yazısı tebliğ edilmeyecektir.
6.1.5. Ön
Tespit Şartlarının Her Yıl İçin Ayrı Ayrı Değerlendirilmesi
Mükellefler hakkında tek bir vergi tekniği
raporunda birbirinden farklı yıllara ilişkin sahte veya muhteviyatı
itibarıyla yanıltıcı belge kullanılmış olabileceğine dair bulguların mevcut
olması durumunda, söz konusu 100 bin Türk lirası sınırının veya %5'lik
oranın aşılmamış olması şartları her bir yıl itibarıyla ayrı ayrı değerlendirilecektir.
Herhangi bir yıla ilişkin bu şartların sağlanmamış olması, diğer yıllarda
bu şartları sağlayan mükelleflere bu şartların sağlandığı yıla ilişkin
SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmesine engel teşkil etmeyecektir.
Örnek: 4/5/2020 tarihinde (İ) Ltd. Şti. hakkında
düzenlenen vergi tekniği raporunda, (K) A.Ş.'nin 2018 yılına ilişkin
vergiler hariç 20.000 TL ve 110.000 TL’lik, 2019 yılına ilişkin olarak ise
vergiler hariç 70.000 TL ve 90.000 TL’lik sahte faturaları kullanmış
olabileceğine dair bulgular mevcuttur. (K) A.Ş.'nin 2018 yılına ilişkin
toplam mal ve hizmet alış tutarı 3.000.000 TL, 2019 yılına ilişkin toplam
mal ve hizmet alış tutarı ise 3.100.000 TL'dir.
Buna göre, 2018 yılına ilişkin kullanılan sahte
faturaların toplam tutarı (130.000 TL) bir takvim yılı için belirlenen 100
bin Türk lirası sınırını aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların
toplam tutarının ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5'i olan 150.000
TL'yi aşmamış olması nedeniyle 2018 yılına ilişkin faturalar için mükellefe
SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir. Bununla birlikte 2019 yılına
ilişkin kullanılan sahte faturaların toplam tutarının (160.000 TL), bir
takvim yılı için belirlenen 100 bin Türk lirası sınırını ve ilgili yıldaki
mal ve hizmet alışlarının %5'i olan 155.000 TL'yi aşmış olması nedeniyle
mükellefe 2019 yılına ilişkin faturalar için SMİYB ön tespit yazısı tebliğ
edilmeyecektir.
6.1.6.
Katma Değer Vergisi Mükellefleri Açısından Toplam Mal ve Hizmet Alışlarının
Belirlenmesi
Katma değer vergisi (KDV) mükellefi olanlar
açısından ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının belirlenmesinde,
öncelikle tespit tarihine kadar verilen KDV beyannamelerinde yer alan
indirilecek KDV'ye ilişkin her bir KDV oranı ayrı ayrı esas alınmak
suretiyle söz konusu toplam mal ve hizmet alışlarına ulaşılacaktır.
6.1.7.
KDV Mükellefiyeti Bulunmayanlarda Toplam Mal ve Hizmet Alışlarının
Belirlenmesi
KDV mükellefiyeti bulunmayan basit usule tabi
mükelleflerin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının
belirlenmesinde hesap özetinde yer alan "Dönem İçinde Satın Alınan
Emtia" ve "Giderler" satırlarının toplam tutarı dikkate
alınacaktır.
6.1.8.
Toplam Mal ve Hizmet Alışları ya da SMİYB Toplam Tutarının Net Olarak
Tespit Edilememesi
Mal ve hizmet alışları toplamının ya da sahte veya
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olarak kullanılmış olabilecek belgelerin
tutarının net bir şekilde tespit edilemediği durumlarda, Ön Tespit ve İzah
Değerlendirme Komisyonunca mükelleften ilgili dönemdeki toplam mal ve
hizmet alışları ile kullanılmış olabilecek sahte veya muhteviyatı
itibarıyla yanıltıcı belgeleri yazılı olarak bildirmesi istenir.
Mükellefler tarafından yapılan bu bildirim, ilgili dönemdeki toplam mal ve
hizmet alışları ile sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
tutarının tespitinde esas alınarak ön tespite konu tutar komisyonca
belirlenir. İdarece yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde, yapılan
bildirimin hatalı veya eksik olduğunun tespit edilmesi durumunda, yeni
tespitin gerektirdiği şekilde işlem tesis edilir.
6.2.
SMİYB Ön Tespit Yazısı
Komisyon tarafından sahte veya muhteviyatı
itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair
yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı
belge tutarı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen veya bu
tutarı geçse dahi ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini
aşmayan mükelleflere gerekli açıklamaların yer aldığı "SMİYB Ön Tespit
Yazısı" Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tebliğ olunur.
SMİYB ön tespit yazısında en az aşağıdaki hususlara
yer verilir:
a) SMİYB ön tespit yazısının tebliği tarihinden
itibaren 30 gün içerisinde ön tespitle ilgili hiç verilmemiş olan vergi
beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının
tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin,
ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde
belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla (izah zammı)
aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi
üzerinden %20 oranında (indirimli olarak) kesileceği,
b) Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (b)
fıkrası kapsamında %20 oranında kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin
ihbarnamelerin tebliği üzerine tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusunda
bulunulamayacağı ancak cezada indirim müessesesinden yararlanılabileceği,
c) SMİYB ön tespit yazısının tebliği tarihinden
itibaren 30 günlük süre içerisinde tespit edilen hususa yönelik beyanname
verilmemesi halinde vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk
işlemlerinin yapılacağı,
ç) Ön tespitle ilgili olarak Vergi Usul Kanununun
371 inci maddesinde yer alan pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı.
6.3.
SMİYB Ön Tespit Yazısının Tebliği Üzerine Beyanname Verilmesi ve Ödemede
Bulunulması Halinde Yapılacak İşlemler
Kendilerine haklarında yapılan ön tespite ilişkin
yazı tebliğ edilen mükellefler tarafından, bu yazının tebliğinden itibaren
30 gün içinde hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik
veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme
süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak
gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı
cezası, ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.
SMİYB ön tespit yazısının tebliği tarihinden
itibaren 30 günlük süre içerisinde tespit edilen hususa yönelik beyanname
verilmemesi halinde mükellef hakkında söz konusu tespitle ilgili olarak
vergi incelemesine ya da takdir komisyonuna sevk işlemi yapılır.
7. Diğer
Hususlar
7.1.
İndirimli Ceza Koşullarını Taşımayanların Vereceği Beyanname Açısından Ceza
Uygulaması
İndirimli ceza uygulanması için gereken şartlardan
herhangi birini taşımadığı anlaşılan mükelleflerin vergi beyannamelerini
vermelerine engel bir durum bulunmamakta olup, vergi incelemesine
başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden beyannamelerini vermiş
olanlara, ziyaa uğratılan vergi üzerinden Vergi Usul Kanununun 344 üncü
maddesi gereği %50 oranında vergi ziyaı cezası kesilir.
7.2. 30
Gün İçinde Ödeme Yapılmaması
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesi kapsamında
verilen beyanname üzerine tahakkuk eden vergiler ile izah zammının
mükelleflerce maddede öngörülen 30 günlük süre içerisinde ödenmemesi
durumunda %20 oranında kesilmiş olan indirimli ceza, %50 oranı esas
alınarak ikmal edilir ve izah zammının gecikme faizine dönüştürülmesi
işlemi yapılır.
7.3.
Uzlaşma Başvurusu
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (a)
fıkrası kapsamında kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen
mükellefler, bu maddeye göre %20 oranında kesilen vergi ziyaı cezasına
ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine süresi içerisinde tarhiyat sonrası
uzlaşma başvurusunda bulunabilir. Ancak, maddenin (b) fıkrası kapsamında ön
tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükellefler, bu madde uyarınca kesilecek
vergi ziyaı cezası için uzlaşma başvurusunda bulunamaz.
7.4.
İzahın Yapıldığı Tarihin Belirlenmesi
Yazılı izah, izaha davet yazısını gönderen mercie;
elden verilmişse bu tarihte, postayla taahhütlü veya acele posta servisi
ile gönderilmişse zarfın üzerindeki damga tarihinde, adi postayla veya özel
dağıtım şirketleri aracılığıyla gönderilmişse izaha davet yazısını gönderen
merciin kayıtlarına girdiği tarihte verilmiş sayılır.
Sözlü izah, izahı yapan ile komisyon tarafından
imzalanacak bir tutanakla tespit olunur, bu durumda izah tarihi olarak
tutanağın düzenlendiği tarih esas alınır.
8. Yürürlükten
Kaldırılan Tebliğ
25/7/2017 tarihli ve 30134 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 482) yürürlükten
kaldırılmıştır.
9.
Yürürlük
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
10.
Yürütme
Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı
yürütür.
|