|
Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı)’ndan:
TÜRKAKIM GAZ BORU HATTI PROJESİ GENEL TEBLİĞİ
(SERİ NO:1)
“Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Rusya Federasyonu
Hükümeti Arasında TürkAkım Gaz Boru Hattı Projesi’ne İlişkin Anlaşma”
(Anlaşma) 10/10/2016 tarihinde imzalanmıştır. Bu Anlaşmanın onaylanması,
6765 sayılı Kanun ile uygun bulunmuş ve söz konusu Anlaşma 24/12/2016
tarihli ve 29928 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 21/2/2017 tarihinde
yürürlüğe girmiştir. Bununla birlikte, Anlaşmanın 15 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca Anlaşmanın 6, 9 ve 10 uncu madde hükümleri
Anlaşmanın imza tarihinden itibaren uygulanacaktır.
Anlaşmanın vergisel hükümler içeren 9 uncu
maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki açıklamalar yapılmıştır.
I-
ANLAŞMADAKİ ÖNEMLİ TANIMLAR
Anlaşmanın vergisel hükümler içeren 9 uncu
maddesiyle ilgili olarak Anlaşmanın 1 inci maddesinde yer alan bazı önemli
tanımlar aşağıdadır.
“TürkAkım
gaz boru hattı” her biri yıllık
15,75 milyar metreküp teknik tasarım kapasitesine sahip iki hattan oluşan
yıllık maksimum 31,5 milyar metreküp teknik tasarım kapasitesine sahip,
Rusya Federasyonu'ndan başlayan (Rusya Federasyonu'nun Krasnodar Bölgesi
içerisindeki Russkaya kompresör istasyonundan) Karadeniz üzerinden Türkiye
Cumhuriyeti'nin deniz kıyısındaki alım terminaline ve devamında Türkiye
Cumhuriyeti toprakları üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu
devletleriyle olan sınırlarına kadar uzanan, Rusya Federasyonu'ndan Türkiye
Cumhuriyeti'ne doğal gaz arzının yanı sıra Rus gazının Türkiye Cumhuriyeti
üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'ne sınırı olan ülkelere transitini sağlamak
amacıyla inşa edilen, deniz bölümü 1, deniz bölümü 2, kara bölümü 1 ve kara
bölümü 2'den oluşan yeni bir gaz boru hattı sistemini ifade eder.
“Deniz
bölümü 1” Rusya Federasyonu'nun
kıyısından başlayarak Karadeniz üzerinden alım terminalinin çitinin alt
akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynağa kadar uzanan güzergahı
izleyen, Rusya Federasyonu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne doğal gaz teslimi
amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü ifade eder.
“Deniz
bölümü 2” Rusya Federasyonu'nun
kıyısından başlayarak Karadeniz üzerinden alım terminalinin çitinin alt
akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynağa kadar uzanan güzergahı
izleyen, Türkiye Cumhuriyeti topraklarındaki kara bölümü 2 vasıtasıyla
Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerine doğal gaz transiti sağlamak
amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü ifade eder.
“Deniz
bölümü” alım terminalinin ilgili
bölümleri dahil olmak üzere müştereken deniz bölümü 1 ve deniz bölümü 2'yi
ifade eder.
“Alım
terminali” deniz bölümünün
işletimi ve izolasyonu, gaz şartlandırması amacıyla aşağıdaki bölümlerden
oluşan Türkiye Cumhuriyeti’nin Karadeniz kıyısındaki tesisini ifade eder;
- deniz boru hattı kontrolü, izolasyonu ve acil
durum kapatma işlevi, deniz boru hattı pig atma/temizleme sistemi ve deniz
boru hattı operasyonel sayacından oluşan deniz boru hattı bölümü,
- branşmanlara ayırma, gaz filtreleme, gaz
şartlandırma (sıcaklık kontrolü, basınç kontrolü) ve alt akış yönü basınç
koruma sistemlerinden oluşan gaz şartlandırma bölümü.
“Kara
bölümü 1” alım terminalinin
çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynaktan başlayarak
Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcut gaz iletim
sistemi ile bağlantı noktasına kadar uzanan, Rusya Federasyonu'ndan Türkiye
Cumhuriyeti'ne deniz bölümü l'den doğal gaz teslimi amacıyla inşa edilen
TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü ifade eder.
“Kara
bölümü 2” alım terminalinin
çitinin alt akış yönündeki çıkışından sonraki ilk kaynaktan başlayarak
Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerine
kadar uzanan ve Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu
ülkeleriyle olan sınırına kadar deniz bölümü 2'den doğal gaz transitini
sağlamak amacıyla inşa edilen TürkAkım gaz boru hattının bir bölümünü ifade
eder.
“Kara
bölümü” gaz ölçüm istasyonu dahil
olmak üzere müştereken kara bölümü 1 ve kara bölümü 2'yi ifade eder.
“Deniz
bölümü şirketi” deniz bölümünün
tasarımı, inşası, işletimi ve sahipliği amacıyla, işbu Anlaşmanın Madde 4
paragraf l'inde belirtilen Rus katılımcısı tarafından kuruluş aşamasında
belirlenen yerde tescil edilen PJSC Gazprom ve/veya iştiraki(leri)
tarafından kurulmuş veya kurulacak olan tüzel kişiliği ifade eder.
“Kara
bölümü 1 şirketi” Türkiye
Cumhuriyeti tarafından yetkilendirilecek, kara bölümü l'i tasarlayacak,
inşa edecek, işletecek ve sahiplenecek tüzel kişiliği ifade eder.
“Kara
bölümü 2 şirketi” kara bölümü
2'nin tasarımı, inşası, işletimi ve sahipliği amacıyla kurulacak, işbu
Anlaşmanın Madde 4 paragraf 5'ine istinaden atanan kuruluş aşamasında
katılımcılar arasında mutabakata varılarak belirlenen yerde tescil edilecek
tüzel kişiliği ifade eder.
“Yatırım
öncesi çalışmaları” TürkAkım gaz
boru hattının inşasının teknik, çevresel, ekonomik ve finansal, hukuki ve
işletimsel fizibilitesinin belirlenmesi amacına ilişkin çalışmaları ifade
eder.
“Proje” TürkAkım gaz boru hattına ilişkin olarak,
şirketler, şirketlerin katılımcıları ve şirketlerin yüklenicileri
tarafından yürütülen, mühendislik araştırmaları, teknik çalışmalar,
değerlendirmeler, inşaat öncesi çalışmalar, tasarım, inşaat, arazi
mülkiyeti edinimi, işletmeye alma, teçhizat kurulumu, finansman,
sigortalama, mülkiyet, işletme, doğal gaz iletim hizmetlerinin ifası,
ticari aktiviteler, tamir, tanı amaçlı inceleme ve ölçüm, bakım, ikame, yenileme,
koruma, kapasite artırımı ya da azaltımı, boru hattı branşmanlarının
inşası, güvenliğin temini, hizmetten çıkarma, personel istihdamı, hizmet
verme, teçhizat, santral, tesis ve ekipman tedariki, bunlara ilişkin
destek, koruma, bakım, onarım, işletim ve yenileme ile ilgili anlaşmaların
uygulanması faaliyetleri ve TürkAkım gaz boru hattına ilişkin diğer eylemleri
ifade eder.
II-
ANLAŞMANIN VERGİSEL HÜKÜMLER İÇEREN MADDESİ
Anlaşmanın vergisel hükümler içeren 9 uncu maddesi
aşağıda yer almaktadır.
“Madde 9
Kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin
uygulanması ile ilişkili aktivitelere yasal ve ekonomik yardım sağlamak
amacıyla:
a) Taraflar, bu Anlaşmanın uygulanması için Türkiye
Cumhuriyeti'nin ve Rusya Federasyonu'nun Karadeniz'deki münhasır ekonomik
bölgeleri ve kıta sahanlıkları içerisinde faaliyet gösteren deniz bölümü
şirketinin faaliyetlerinin vergiye tabi olmayacağını teyit ederler;
b) Türk Tarafı, deniz bölümü şirketine yapılan,
mühendislik danışmanlık hizmetleri, inşaat öncesi hizmetleri ve inşaat
tesisi işletme hizmetleri, ön tasarım hizmetleri ve tasarım hizmetleri (ön
yatırım çalışmaları, tasarım ve mühendislik ve diğer benzeri hizmetler)
dahil olmak üzere danışmanlık, hukuk, muhasebat ve mühendislik hizmetlerini
katma değer vergisinden istisna tutacaktır;
c) Türk Tarafı, deniz bölümü şirketini gelir
üzerinden alınan vergilerden istisna tutacaktır;
d) Taşıma araçları ve teknik tesisler (gemiler
dahil), borular, diğer herhangi malzeme ve teknik kaynaklar (teçhizat,
bileşenler ve yedek parçalar dahil), kara bölümü 1 hariç olmak üzere,
projenin uygulanması için işbu Anlaşmanın Madde 14 paragraf 2'sinde
belirtilen yetkili kuruluşlarca Türkçe ve Rusça dillerinde hazırlanan tesis
ve teçhizat listesine dayalı olarak Tarafların ülkelerinin topraklarına giriş
yapar.
Yukarıda bahsedilen mallar, Rus Tarafının ülkesinde
vergiler ve gümrük ücretlerinden istisna tutulacak ve Türk Tarafının
ülkesinde vergiler ve gümrük vergilerinden istisna tutulacaktır. Gümrük
vergisi muafiyeti Rus Tarafının uygulanabilir mevzuatına istinaden
sağlanacaktır;
Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti'nin ve Rusya
Federasyonu'nun Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta
sahanlıkları içerisinde, kara bölümü 1 hariç olmak üzere projenin
uygulanması için transfer edilen (kullanılan), ithal veya ihraç edilen
taşıma araçlarını ve teknik tesisleri (gemiler dahil), boruları ve diğer
herhangi malzeme ve teknik kaynakları (teçhizat, bileşenler ve yedek
parçalar dahil) vergi, gümrük vergileri ve harçların yanı sıra diğer benzer
ödemelere tabi tutmayacaklardır;
Taraflardan her biri, kendi ülkesinin mevzuatı ve
yürürlükteki uluslararası anlaşmalara istinaden, yukarıda bahsedilen
istisnaya ilişkin onay usullerinin yanı sıra gümrük muafiyetinin
sağlanmasına yönelik usuller için, böyle bir onayın gerekli olması halinde,
tamamlanmasını sağlayacaktır;
Listelere ve işbu Madde 9 paragraf (d)'sine uygun
olarak Tarafların ülkelerine giriş yapan gerekli malzeme ve ekipmanlara
Tarafların ülkelerinde gümrük muayenesi önceliği verilecektir;
e) Deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
Tarafların ülkelerinde, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin
uygulanması için oluşturulan ya da edinilen mülkler bakımından emlak
(gayrimenkul) vergisi ve diğer benzer vergilerden istisna tutulacaklardır;
f) Kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin hayata
geçirilmesi ile ilgili doğrudan bir borçlanma yükümlülüğü varsa, bu
borçlanma yükümlülüğünden doğan faizin yanı sıra bu borçlanma yükümlülüğü
ile ilgili herhangi bir Tarafın ülkesinde doğan bu faiz (diğer gelir),
borçlanma faizini (diğer gelir) alan kişinin ilgili Tarafın ülkesinde vergi
mükellefi olmaması koşuluyla ilgili Tarafın ülkesinde vergiden istisna
tutulacaktır;
Bu faizlerin yanı sıra bahse konu borç
yükümlülüklerine bağlı diğer gelirler, Tarafların ülkelerinde katma değer
vergisinden (uygulanabilir olması halinde) istisna olacaktır;
g) Deniz bölümündeki doğal gaz taşıma hizmetleri
Rusya Federasyonu'nda sıfır (0) katma değer vergisi oranı ile
vergilendirilecektir. Bahse konu vergi oranının uygulanması amacıyla, Rusya
Federasyonu'nun toprakları bahse konu hizmetin sağlandığı yer olarak kabul
edilecektir. Yukarıda bahsedilen hizmetlere sıfır (0) katma değer vergisi
oranı uygulanmasına yönelik usul, Rusya Federasyonu ulusal mevzuatına uygun
olarak belirlenecektir;
h) Türk Tarafı, gaz taşıma hizmetlerini katma değer
vergisinden istisna tutacak (bu hizmetler için sıfır (0) vergi oranı
belirleyerek) ve kara bölümü 1 hariç olmak üzere projenin hayata
geçirilmesi ile bağlantılı mal/iş/hizmet alımlarında ödenen katma değer
vergisinin iade/telafi/mahsup hakkını deniz bölümü şirketine ve kara bölümü
2 şirketine sağlayacak, böyle bir durumda iade süresi üç (3) ay olacaktır;
i) Türk Tarafı, kara bölümü 1 hariç olmak üzere,
projenin uygulanması ile bağlantılı inşaat ve onarım işleri ödemelerine
gelir veya kurumlar stopaj vergisi istisnası sağlayacaktır;
j) Türk Tarafı, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü
2 şirketi tarafından deniz bölümü şirketi katılımcısı(ları) ve kara bölümü
2 şirketi katılımcısına(larına) yapılan temettü dağıtımını, aynı zamanda
deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketinin herhangi bir Türk şubesi
tarafından deniz bölümü şirketinin ya da kara bölümü 2 şirketinin merkez
ofislerine yapılan temettü dağıtımını vergilerden istisna tutacaktır;
k) Türk Tarafı, deniz bölümü şirketine on (10) yıl
süre ile zarar aktarımı hakkı tanıyacaktır;
1) Türk Tarafı, kara bölümü 1 hariç olmak üzere,
projenin uygulanmasına ilişkin deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2
şirketince yapılacak sözleşmelerden kaynaklanan damga vergisinden deniz
bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketini istisna tutacaktır;
m) İşbu Anlaşmanın Madde 11 paragraf 5'inde yer
alan hükümlerine halel getirmeksizin, kara bölümü 2 şirketinin Rus
katılımcısının kara bölümü 2 şirketinin kuruluş sermayesindeki katılımına
son vermesi (işbu Anlaşmanın Madde 11 paragraf 4'üne istinaden) halinde,
Taraflar kara bölümü 2 şirketinin Rus katılımcısını, Tarafların ülkelerindeki
uygulanabilir mevzuatına istinaden, böyle durumlarda ödenebilecek
vergilerden istisna tutacaktır;
n) Kara bölümü 2 şirketi, münhasıran Amerikan
Doları cinsinden olmak üzere, defter ve kayıtlarını tutacak ve muhafaza
edecek, kurumlar gelir vergisi yükümlülüğünü hesaplayacak ve kurumlar gelir
vergisi beyanını hazırlayacaktır. Kara bölümü 2 şirketinin faaliyetlerine
ilişkin defter ve kayıtları, Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına
uygun olarak tutulacaktır;
o) Türk Tarafı, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü
2 şirketinin deniz bölümü ve kara bölümü 2'nin inşasına ve yenilenmesine
ilişkin münhasıran özel tüketim vergisi mükelleflerinden temin ettiği
mallar, varsa, özel tüketim vergisinden istisna olacaktır.”
Kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin
uygulanması ile ilişkili aktivitelere yasal ve ekonomik yardım sağlanmasını
hedefleyen söz konusu 9 uncu madde çerçevesinde, vergi uygulamalarına
ilişkin olarak aşağıda yapılan açıklamaların dikkate alınması
gerekmektedir.
III-
ANLAŞMAYA GÖRE VERGİ MUAFİYET VE İSTİSNA UYGULAMALARI
A. GENEL
TürkAkım projesi deniz bölümü 1, deniz bölümü 2,
kara bölümü 1 ve kara bölümü 2 kısımlarından oluşmaktadır.
Deniz bölümü 1, TürkAkım gaz boru hattının Rusya
Federasyonu kıyılarından başlayarak Karadeniz üzerinden Türkiye
Cumhuriyeti'ne doğal gaz teslimi amacıyla inşa edilen bölümünü;
Deniz bölümü 2, Türkiye Cumhuriyeti topraklarındaki
kara bölümü 2 vasıtasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu ülkelerine doğal
gaz nakli için inşa edilen bölümünü;
Kara bölümü 1, alım terminalinden Türkiye
Cumhuriyeti'nin mevcut gaz iletim sistemi ile bağlantı noktasına kadar uzanan
bölümünü ve
Kara bölümü 2, alım terminalinden başlayarak
Türkiye Cumhuriyeti üzerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin komşu ülkeleriyle
olan sınırına kadar deniz bölümü 2’den gelen gazın naklini sağlamak
amacıyla inşa edilen bölümünü
oluşturmaktadır.
Anlaşmada yer alan vergisel hükümler kara bölümü 2
şirketi ile deniz bölümü 1 ve deniz bölümü 2’nin tasarımı, inşaatı ve
işletimi ile ilgilenecek olan deniz bölümü şirketine yönelik olup; aşağıda
farklı vergi türlerine yönelik olarak uygulamanın nasıl olacağına ilişkin
açıklamalara yer verilmiştir.
B. KATMA
DEĞER VERGİSİ (KDV) UYGULAMASI
1. Deniz
Bölümü Şirketine Yapılacak Hizmetler
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (b) bendinde yer alan
hüküm uyarınca deniz bölümü şirketine yapılan, mühendislik danışmanlık
hizmetleri, inşaat öncesi hizmetleri ve inşaat tesisi işletme hizmetleri,
ön tasarım hizmetleri ve tasarım hizmetleri (ön yatırım çalışmaları,
tasarım ve mühendislik ve diğer benzeri hizmetler) dahil olmak üzere danışmanlık,
hukuk, muhasebat ve mühendislik hizmetleri KDV’den istisnadır.
1.1.
Kapsam
İstisna kapsamına, deniz bölümü şirketinin gerek
yurt içinden gerekse yurt dışından temin ettiği, mühendislik danışmanlık
hizmetleri, inşaat öncesi hizmetleri ve inşaat tesisi işletme hizmetleri,
ön tasarım hizmetleri ve tasarım hizmetleri (ön yatırım çalışmaları,
tasarım ve mühendislik ve diğer benzeri hizmetler) dahil olmak üzere
danışmanlık, hukuk, muhasebat ve mühendislik hizmetleri girmektedir.
Söz konusu istisnadan, yalnızca Anlaşmada
tanımlanan deniz bölümü şirketi yararlanabilir. Proje kapsamında görev alan
diğer gerçek ve tüzel kişilerin (alt taşeron, tedarikçi gibi) bu istisnadan
yararlanmaları mümkün bulunmamaktadır.
1.2.
İstisnanın Beyanı ve Uygulanması
İstisnadan yararlanacak olan deniz bölümü
şirketine, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (b) bendi uyarınca istisna
kapsamına giren hizmet alımlarında kullanılmak üzere Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı tarafından Ek-1’de yer alan “İstisna Belgesi”
düzenlenir. Deniz bölümü şirketi tarafından kaşe tatbik edilerek imzalanan bu
belgenin bir örneği, istisna kapsamında hizmet sunacak satıcı mükelleflere
verilir ve istisna kapsamına giren hizmetlerde KDV uygulanmaması talep
edilir.
İstisna kapsamında işlem yapacak satıcılar
tarafından deniz bölümü şirketine düzenlenen faturalara, “Türkiye
Cumhuriyeti Hükümeti ve Rusya Federasyonu Hükümeti Arasında TürkAkım Gaz
Boru Hattı Projesi'ne İlişkin Anlaşmanın (9/b) maddesi uyarınca KDV
uygulanmamıştır.” şeklinde bir şerh düşülür.
İstisna kapsamında işlem yapılabilmesi için,
istisna belgesinin hizmeti yapacak olan satıcı mükellefe ibraz edilmesi
şarttır. Mükelleflerin bu belge olmadan istisna uygulamaları halinde,
istisna uygulaması nedeniyle ziyaa uğratılan vergi, ceza, zam ve faizlerden
deniz bölümü şirketi ile birlikte hizmeti sunan mükellefler müteselsilen
sorumludur.
İstisna hükümleri çerçevesinde satıcı mükellefler,
kaşe tatbik edilerek imzalanmış istisna belgesinin örneğini 4/1/1961
tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibrazla ilgili
hükümlerine uygun olarak saklarlar.
İstisna hükümleri çerçevesinde satış yapan
mükellefler teslim ettikleri mal ve hizmet miktarlarını, ilgili KDV
Beyannamesinin “İstisnalar - Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler”
kulakçığının “Kısmi İstisna Kapsamına Giren İşlemler” tablosunda 241 kod
numaralı “TürkAkım Gaz Boru Hattı Projesine İlişkin Anlaşmanın (9/b)
Maddesinde Yer Alan Hizmetler”satırında beyan ederler.
Deniz bölümü şirketine hizmet sunacak olan
mükelleflerin söz konusu hizmetlere ait yüklendikleri KDV’nin indirimi
mümkün olmadığından, bu hizmetlere ilişkin indirim konusu yapılan KDV’nin,
istisna kapsamında hizmetin sunulduğu vergilendirme dönemi itibarıyla 1
No.lu KDV Beyannamesinin “Daha Önce İndirim Konusu Yapılan KDV’nin İlavesi”
satırına dahil edilmek suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.
Deniz bölümü şirketi tarafından Türkiye’de
ikametgahı, işyeri, kanuni merkezi ve iş merkezi bulunmayanlardan temin
edilen Anlaşmanın (9/b) maddesi kapsamındaki hizmetlere ilişkin olarak
sorumlu sıfatıyla KDV tevkifatı yapılması söz konusu olmayacaktır.
Deniz bölümü şirketinin Anlaşmanın (9/b) maddesi
kapsamındaki hizmetleri KDV ödemek suretiyle temin etmesi halinde,
Anlaşmanın (9/h) maddesinde yer alan iade hükümlerinden faydalanması mümkün
olup, bu işlemlere ilişkin olarak bu Tebliğin (III/B-3.1.) ve (III/B-3.2.)
bölümündeki açıklamalar dikkate alınacaktır.
2. İthal
Edilen Taşıma Araçları ve Teknik Tesisler, Borular, Diğer Malzeme ve Teknik
Kaynaklar
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) bendinde yer alan
hüküm uyarınca, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması için
taşıma araçları ve teknik tesislerin (gemiler dahil), boruların, diğer
herhangi malzeme ve teknik kaynakların(teçhizat, bileşenler ve yedek parçalar dahil), Anlaşmanın 14 üncü
maddesinin 2 nci paragrafında belirtilen yetkili kuruluşlarca Türkçe ve
Rusça dillerinde hazırlanan tesis ve teçhizat listesine dayalı olarak
ithali KDV’den istisnadır.
3.
TürkAkım Doğalgaz Projesinin Uygulanması İle Bağlantılı Mal ve Hizmet
Alımları
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (h) bendinde, Türk
Tarafının, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin hayata geçirilmesi ile
bağlantılı mal/iş/hizmet alımlarında ödenen KDV’nin iade/telafi/mahsup
hakkını deniz bölümü şirketi ile kara bölümü 2 şirketine sağlayacağı, böyle
bir durumda iade süresinin üç (3) ay olacağı hükme bağlanmıştır.
3.1.
Kapsam
Projenin kapsamına ilişkin tanıma, bu Tebliğin
“I-Anlaşmadaki Önemli Tanımlar” başlıklı bölümünde yer verilmiş olup, bu
bölümde açıklanan iade uygulamasının kapsamına münhasıran projenin
uygulanmasına yönelik deniz bölümü şirketi ile kara bölümü 2 şirketine
yapılacak mal teslimi ve hizmet ifaları girmektedir. Bu çerçevede, teslim
ve hizmetlerin münhasıran projenin uygulanmasına ilişkin olması gerekir.
Söz konusu iade uygulamasından yalnızca bu Anlaşma
hükümlerine göre belirlenen deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
yararlanabilir. Proje kapsamında görev alan diğer gerçek ve tüzel kişilerin
(alt taşeron, tedarikçi gibi) bu istisnadan yararlanmaları mümkün
bulunmamaktadır.
3.2. İade
Uygulaması
Deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
tarafından projenin uygulanmasına yönelik alınan mal ve hizmetler bir liste
halinde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunulur. Söz konusu liste;
mal ve hizmetin cinsini, ölçü birimini, miktarını, satıcının adını veya
unvanını, T.C. kimlik numarasını veya vergi kimlik numarasını, fatura numarasını,
tarihini, tutarını ve KDV’sini içermelidir. Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığı tarafından projenin uygulanmasına yönelik olduğu değerlendirilen
mal ve hizmetler bir liste halinde ilgili vergi dairesine ibraz edilmek
üzere anılan şirketlere verilir.
Deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
tarafından alınan ve projenin uygulanmasına yönelik olduğu Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığınca uygun görülen mal ve hizmetler nedeniyle ödenen KDV,
1 nolu KDV beyannamesinin“İstisnalar - Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığının “Diğer
İade Hakkı Doğuran İşlemler” tablosunda 443 kod numaralı “TürkAkım Gaz Boru
Hattı Projesine İlişkin Anlaşmanın (9/h) Maddesi Kapsamında Alınan Teslim
ve Hizmetler” satırında beyan edilerek iadesi talep edilir. İade talebi,
standart iade talep dilekçesi ile iade taleplerinde aranan belgelerin
tamamlandığı ve iade talebine ilişkin eksikliklerin giderildiği tarihten
itibaren 3 ay içerisinde yerine getirilir.
3.3. İade
Bu bölümde yer alan işlemlerden kaynaklanan iade
taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:
- Standart iade talep dilekçesi,
- Aylık dönemler itibarıyla hazırlanan ve projenin
uygulanmasına yönelik olduğu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca uygun
görülen mal ve hizmet alım listesi.
3.3.1.
Mahsuben İade
Bu kapsamda yapılan mahsuben iade talepleri
yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın
vergi inceleme raporu, Yeminli Mali Müşavir (YMM) raporu ve teminat
aranmadan yerine getirilir.
3.3.2.
Nakden İade
Bu kapsamda yapılan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden
iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan
yerine getirilir. İade talebinin 5.000 TL’yi aşması halinde aşan kısmın
iadesi, vergi inceleme raporu veya YMM raporuna göre yerine getirilir.
Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat,
vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür.
C. ÖZEL
TÜKETİM VERGİSİ (ÖTV) UYGULAMASI
1. ÖTV
Mükelleflerince Teslim Edilecek Mallarda İstisna Uygulaması
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (o) bendinde, deniz
bölümü ve kara bölümü 2'nin inşasına ve yenilenmesine ilişkin olarak deniz
bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketinin münhasıran ÖTV mükelleflerinden
temin ettiği mallar ile ilgili olarak ÖTV istisnasının uygulanması
öngörülmüştür.
Söz konusu ÖTV istisnasından sadece deniz bölümü ve
kara bölümü 2 şirketleri yararlanabilir.
Deniz bölümü ve kara bölümü 2 şirketlerince, deniz
bölümü ve kara bölümü 2'nin inşası ve yenilenmesi kapsamında kullanılacak
ÖTV’ye tabi malların listesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunulur.
Anılan Bakanlıkça, sunulan bu listeye ilişkin gerekli kontroller yapılarak,
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (o) bendi uyarınca ÖTV istisnasından
yararlanılacak malları gösteren bir belge verilir. Bu şirketler tarafından
sözü edilen belgenin bir örneği mal satın alınacak ÖTV mükelleflerine ibraz
edilerek, satın alınan mallar için ÖTV uygulanmaması sağlanır. ÖTV mükellefleri,
bu kapsamda teslim edilen mal miktarı, tutarı, tarihi ve alıcıya ait
bilgilerin yazıldığı ve yanına kaşe tatbik ederek imzaladıkları ve mal
teslim ettikleri şirkete de imzalattıkları bu belgenin bir fotokopisini,
213 sayılı Kanunun muhafaza ve ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak
saklarlar.
ÖTV mükellefleri, bahse konu istisna kapsamında
yapılacak mal tesliminde, hesaplanacak ÖTV tutarını fatura bedeline dahil
etmez ancak fatura bedeline dahil etmedikleri ÖTV tutarını düzenledikleri
faturada “Özel Tüketim Vergisi Kanununun 10 uncu Maddesi Kapsamında
Hesaplanıp Fatura Bedeline Dahil Edilmeyen ÖTV Tutarı … TL'dir.” şerhi ile
gösterirler.
ÖTV mükellefleri, bu suretle fatura bedeline dâhil
etmedikleri ÖTV tutarlarını ve teslim ettikleri mal miktarlarını, ilgili
ÖTV Beyannamesinin “İstisnalar ve İndirimler” bölümünün “İstisnalar”
kısmında yer alan “Uluslararası Anlaşmalardan Doğan İstisna” ibaresini
seçerek, bu istisna kapsamında beyan eder ve ilgili ÖTV beyannamesinin
“Ekler” bölümünde yer alan “Uluslararası Anlaşmalardan Doğan İstisna” ekini
de doldururlar.
Bahse konu istisna kapsamında mal teslim edenlerin,
bu istisna uygulamasında belirlenen usul ve esaslara uymamaları halinde,
adlarına 213 sayılı Kanun hükümleri uyarınca özel usulsüzlük cezası
kesilir.
Bununla birlikte, söz konusu istisna kapsamında mal
teslim edenlerin, bu istisna uygulamasında belirlenen usul ve esaslara
uymamaları nedeni ile vergi ziyaına sebebiyet vermeleri halinde, ziyaa
uğratılan vergi bunlar adına tarh olunur ve bu tarhiyata 213 sayılı Kanunun
344 üncü maddesine göre vergi ziyaı cezası kesilir.
2.
Özellikli Durumlar
2.1. Özel
Tüketim Vergisi Kanununa Ekli (I) Sayılı Listede Yer Alan Malların
İthalatında İstisna Uygulaması
6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı liste uygulaması bakımından, ÖTV ithalatta
alınan bir vergi olmadığından, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) fıkrası
hüküm ifade etmez.
Bu durumda, 4760 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı
listede yer alan mallardan herhangi birinin söz konusu Anlaşma kapsamında
ülkemize ithalatı sırasında, 5/3/2015 tarihli ve 29286 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (I) Sayılı Liste Uygulama Genel
Tebliğinin (V/A-1) ve (V/A-2) bölümlerinde yer alan açıklamalar çerçevesinde,
bu Kanunun (16/4) maddesi uyarınca bahse konu malların yürürlükte olan ÖTV
tutarı kadar teminat alınır.
Deniz bölümü şirketi veya kara bölümü 2 şirketince,
her bir şirketin kendi ihtiyaçları için bu kapsamda kendileri tarafından
ithal edilen malların, ithal eden şirket tarafından Anlaşmanın (9/o)
maddesi uyarınca kullanılması, 4760 sayılı Kanuna göre teslim sayılan
haller kapsamında olduğundan, bu işlemler 1 numaralı ÖTV beyannamesinin
"İstisnalar ve İndirimler" bölümünün "İstisnalar"
kısmında yer alan "Uluslararası Anlaşmalardan Doğan İstisna"
ibaresi seçilerek, bu istisna kapsamında beyan edilir.
Diğer taraftan bu şekilde ithalat yapacak olan
deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi, bu Tebliğin (III/C-1)
bölümünde ifade edilen ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca
düzenlenen, Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (o) bendi uyarınca ÖTV
istisnasından yararlanacakları malları gösteren belgeyi almak ve 213 sayılı
Kanunun muhafaza ve ibrazla ilgili hükümlerine uygun olarak saklamak
mecburiyetindedirler.
Bu şekilde yapılan beyan üzerine sözü edilen mallar
için ithalat esnasında verilen teminatın çözümü işlemleri Özel Tüketim
Vergisi (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinin (V/A-3.1/a) ve/veya
(V/A-3.2/a) bölümlerinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde
gerçekleştirilir.
2.2.
İthal Edilen Taşıma Araçları ve Teknik Tesisler, Borular, Diğer Malzeme ve
Teknik Kaynaklar
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) bendinde yer alan
hüküm uyarınca, kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması için
taşıma araçları ve teknik tesislerin (gemiler dahil), boruların, diğer
herhangi malzeme ve teknik kaynakların (teçhizat, bileşenler ve yedek
parçalar dahil), Anlaşmanın 14 üncü maddesinin 2 nci paragrafında belirtilen
yetkili kuruluşlarca Türkçe ve Rusça dillerinde hazırlanan tesis ve
teçhizat listesine dayalı olarak ithali ÖTV’den istisnadır.
2.3. ÖTV
İstisnasından Yararlanılarak İlk İktisabı Yapılan Araçların Üçüncü Kişilere
Devrinde ÖTV Uygulaması
4760 sayılı Kanunun (15/2-a) maddesinde, (II)
sayılı listedeki kayıt ve tescile tabi mallardan, veraset yoluyla
intikaller hariç ilk iktisabında istisna uygulananların, istisnadan
yararlananlar dışındakilerce iktisabında, ilk iktisaptaki matrah esas
alınarak, adına kayıt ve tescil işlemi yapılandan, kayıt ve tescil
tarihinde geçerli olan oran üzerinden bu tarihte ÖTV alınacağı hükme
bağlanmıştır. Proje kapsamında ÖTV istisnasından yararlanılarak ilk
iktisabı yapılan kayıt ve tescile tabi taşıt araçlarının üçüncü kişiler
tarafından iktisabında, söz konusu araçları adına kayıt ve tescil ettiren
üçüncü kişiler tarafından bu hüküm uyarınca ÖTV beyanında bulunulması
gerekmektedir.
İstisnadan yararlanılarak iktisap edilen taşıtın
18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 39 uncu maddesi kapsamında taşıtın tekrar
tescil edilmesine imkân vermeyecek şekilde hurdaya ayırma işleminde ÖTV
aranılmadığı gibi, bu şekilde hurdaya ayrıldıktan sonra olduğu gibi veya
parçalar halinde satılmasında da ÖTV aranmaz.
Ç. GELİR
VE KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMASI
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (c) bendine göre,
projenin uygulanması ile ilişkili aktiviteleri nedeniyle deniz bölümü
şirketi her türlü gelire dayalı vergiden muaftır.
Aynı maddenin (f) bendi uyarınca, kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile ilgili olarak temin edilecek
borçlar karşılığında Türkiye'de vergi mükellefi olmayan yurt dışı mukimi
gerçek ve tüzel kişilere Türkiye'den yapılacak faiz ödemeleri vergiye tabi
değildir.
Yine aynı maddenin (i) bendine göre, kara bölümü 1
hariç olmak üzere, projenin uygulanması ile bağlantılı inşaat ve onarım işleri
ödemeleri gelir vergisi veya kurumlar vergisi kesintisinden istisnadır.
Diğer taraftan söz konusu maddenin (j) bendine
göre, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi tarafından deniz bölümü
şirketi katılımcısı (katılımcıları) ve kara bölümü 2 şirketi katılımcısına
(katılımcılarına) yapılan temettü dağıtımı, aynı zamanda deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketinin herhangi bir Türk şubesi tarafından
deniz bölümü şirketinin ya da kara bölümü 2 şirketinin merkez ofislerine
yapılan temettü dağıtımı vergiden istisnadır.
D. DAMGA
VERGİSİ UYGULAMASI
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (l) bendindeki hüküm,
muafiyet şeklinde düzenlendiğinden, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2
şirketi düzenlediği sözleşmeler nedeniyle ödenmesi gereken damga
vergisinden muaftır.
Ancak söz konusu maddenin damga vergisi istisnası
tanımadığı dikkate alındığında, anılan şirketler ile 1/7/1964 tarihli ve
488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre kişi konumunda bulunanlar arasında
düzenlenen sözleşmeler nedeniyle damga vergisi doğması halinde verginin
tamamının herhangi bir muafiyeti bulunmayan kişi konumunda bulunanlarca
ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu damga vergisinin ödenmemesi veya noksan
ödenmesi halinde ise 488 sayılı Kanunun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrası
hükmü çerçevesinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte anılan
şirketlerin müteselsilen sorumluluğu bulunmaktadır.
Diğer taraftan, kara bölümü 1 hariç, deniz bölümü
şirketi ve kara bölümü 2 şirketince projenin uygulanması için Anlaşmanın 9
uncu maddesinin (d) bendinin üçüncü paragrafında sayılı mallara ilişkin
olarak verilecek olan gümrük beyannamelerine, münhasıran bu mallara ilişkin
olarak verilmek kaydıyla damga vergisi istisnası uygulanacaktır.
E. EMLAK
VERGİSİ UYGULAMASI
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (e) bendine göre,
deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi Türkiye sınırları içinde,
kara bölümü 1 hariç olmak üzere, projenin uygulanması için inşa edilen ya
da edinilen taşınmazlar bakımından emlak vergisinden muaftır.
F. KAYNAK
KULLANIMINI DESTEKLEME FONU UYGULAMASI
Anlaşmanın 9 uncu maddesinin (d) bendinin üçüncü
paragrafında, “Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti’nin ve Rusya Federasyonu’nun
Karadeniz’deki münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta sahanlıkları içerisinde,
kara bölümü 1 hariç olmak üzere projenin uygulanması için transfer edilen
(kullanılan), ithal veya ihraç edilen taşıma araçlarını ve teknik tesisleri
(gemiler dahil), boruları ve diğer herhangi malzeme ve teknik kaynakları
(teçhizat, bileşenler ve yedek parçalar dahil) vergi, gümrük vergileri ve harçların
yanı sıra diğer benzer ödemelere tabi tutmayacaklardır.” hükmü
bulunmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu paragrafta sayılan araç, gereç,
tesis gibi malların vadeli ithalatı kaynak kullanımını destekleme fonundan
istisnadır.
G. TAPU
SİCİLİNE TESCİL HARCI UYGULAMASI
23/6/2000 tarihli ve 4586 sayılı Petrolün Boru
Hatları ile Transit Geçişine Dair Kanunun “Vergi” başlıklı 11 inci
maddesine göre transit petrol boru hatları projesine ait boru hattı ve
ilgili tesislerin, petrol sicili ve tapu siciline tescilinden harç
alınmamaktadır. Bu çerçevede, deniz bölümü şirketi ve kara bölümü 2 şirketi
tarafından projenin uygulanması için alınan veya oluşturulan mülklerin bu
şirketler adına tapu siciline tescilinde harç aranılmayacaktır.
Tebliğ olunur.
Eki için tıklayınız.
|