|
Danıştay Onuncu Daire Başkanlığından:
EsasNo: 2009/6665
Karar No: 2013/9317
Kanun Yararına
Temyiz Eden: Danıştay Başsavcılığı
Davacı: Şahin Kocabaş
Vekili: Av. Tarkan Toper
Özveren Sk. No:14/13 Demirtepe/ANKARA
Davalı: Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bakım ve Yardım Sandığı/ANKARA
İstemin Özeti: Davacının, Polis Bakım ve Yardım Sandığından emeklilik yardımı
yapılması yolundaki talebinin reddine ilişkin işlem ile işleme dayanak
alınan "Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve
Borç Verme Yönetmeliği"nin 13. maddesinin iptali istemiyle açılan dava
sonucunda, uyuşmazlığın adli yargı mercilerince çözümlenmesi gerektiği
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar veren Ankara 1. İdare
Mahkemesi'nin 23.2.2007 tarih ve E:2005/1015, K:2007/445 sayılı kararının,
Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 51.maddesi uyarınca kanun yararına bozulması istenilmektedir.
Danıştay
Tetkik Hakimi: Ahmet Faruk Özer
Düşüncesi: 3201 sayılı Yasa'nın 90. maddesine dayanılarak kurulan, tüzel
kişiliğe sahip bir kamu kurumu olan Polis Bakım ve Yardım Sandığı
tarafından, kuruluş amacı doğrultusunda toplanan aidatların üyelere
iadesine veya emeklilik yardımı yapılması taleplerine ilişkin olarak, kamu
gücüne dayalı, re'sen ve tek yanlı olarak tesis edilen işlemlerin idari
nitelik taşıması ve çıkacak uyuşmazlıkların idari yargı mercilerince
çözümlenmesi gerektiğinden, İdare Mahkemesi kararının, 2577 sayılı Kanun'un
51.maddesine göre kanun yararına ve hükmün hukuki sonuçlarına etkili
olmamak üzere bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm
veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği görüşüldü:
Davacının,
Polis Bakım ve Yardım Sandığından emeklilik yardımı yapılması yolundaki
talebinin reddine ilişkin işlem ile işleme dayanak alınan "Polis Bakım
ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal Yardımlar ve Borç Verme
Yönetmeliği"nin 13. maddesinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
Ankara
1. İdare Mahkemesince; Polis Bakım ve Yardım Sandığının, idari ve mali
açıdan bağımsız, özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir kuruluş olduğu, bu
nedenle sandık aleyhine açılan davaların adli yargı mercilerince
çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar
verilmiştir.
Anılan mahkeme
kararına karşı olağan kanun yollarından olan temyiz yoluna
başvurulmamıştır.
2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51.maddesinde, bölge idare
mahkemesi kararları ile idare ve vergi mahkemelerince ve Danıştayca ilk
derece mahkemesi olarak verilip temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş
bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir
sonucu ifade edenlerin, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya
kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabileceği,
temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde kararın, kanun yararına
bozulacağı, bozma kararının, daha önce kesinleşmiş olan mahkeme veya
Danıştay kararının hukuki sonuçlarını kaldırmayacağı ve bozma kararının bir
örneğinin ilgili bakanlığa gönderilip, Resmi Gazete'de yayımlanacağı
kuralına yer verilmiştir.
Danıştay
Başsavcılığı, yasa ile kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir kamu kurumu olan
Emniyet Genel Müdürlüğü Polis Bakım ve Yardım Sandığı ile sandık üyesi
arasında emeklilik yardımı ödenmemesi nedeniyle çıkan uyuşmazlığın idari
yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle mahkeme kararını kanun yararına
temyiz etmiştir.
2576 Sayılı Kanun'un 1 inci maddesinde, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare
Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine
getirmek üzere kurulmuş" genel görevli" mahkemeler olduğu hükme
bağlandıktan sonra aynı Kanunun 3410 sayılı Yasanın 1. maddesi ile değişik
5 inci maddesinde; İdare Mahkemelerinin vergi mahkemelerinin görevine giren
davalarla, ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davalara
bakacağı belirtilmiştir. 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk Derece
Mahkemesi Olarak Danıştay'da Görülecek Davalar" başlıklı değişik
24.maddesinde de, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar
tek tek sayılmış, 1/c bendinde; "Bakanlıkların düzenleyici işlemleri
ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca
çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere" karşı
açılacak iptal ve tam yargı davalarında Danıştay'ın ilk derece mahkemesi
olarak görevli bulunduğu kuralı yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; Manisa İl Emniyet Müdürlüğü emrinde
polis memuru olarak görev yapan ve Polis Bakım ve Yardım Sandığına üye olan
davacının, Aydın İl Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne sivil savunma uzmanı
olarak atandığı ve emniyet teşkilatıyla ilişiğinin kesildiği, 18.3.2005
tarihli başvuru ile sandık üyeliği nedeniyle emeklilik yardımı talebinde
bulunulduğu, söz konusu başvurunun Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık,
Sosyal Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği'nin 13. maddesi uyarınca reddi
üzerine, anılan işlemin ve işleme dayanak alınan yönetmelik hükmünün iptali
istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından; uygulama işlemi ile birlikte işleme dayanak alınan
yönetmelik hükmünün de dava konusu edilmiş olması karşısında, İdare
Mahkemesince, davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın
Danıştay'a gönderilmesi gerekirken, uyuşmazlığın adli yargı mercilerince
çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle verilen görev ret kararında hukuka
uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer yandan; 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 90.maddesinde
"Emniyet Umum Müdürlüğüne bağlı ve varidatı, Emniyet Umum Müdürlüğü
kadrosuna dahil maaşlı ve ücretli memurlardan, Sandığa ortak olanlar
tarafından temin edilmek üzere bir (Polis Bakım ve Yardım Sandığı) kurulur.
Bu Sandık hükmi şahsiyeti haiz olup ortaklarının hizmet esnasında ve
emekliliklerinde, nizamnamesinde tesbit edilen hususlarla birlikte, Sandık
idare binaları, talebe yurtları, dinlenme kampları ve ortakların mesken
ihtiyaçlarını karşılamak üzere gayrimenkullere tasarruf edebilir. Sandığın
mevcutları ve alacakları Devlet mallarına ait hak ve rüçhanları haizdir.
Evvelce kurulmuş olan Polis Bakım ve Yardım Sandığı işbu 90 ıncı madde
hükümlerine tabidir. " kuralı, aynı Kanunun 93. maddesinde de "Bu
Kanunun tatbik şekilleri hakkında nizamnameler yapılır" kuralı
bulunmaktadır.
3201 sayılı Yasanın 93. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak anılan
Yasanın 90. maddesine göre Bakanlar Kurulunca hazırlanan ve 4.8.1998 tarih
ve 23423 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Bakım ve
Yardım Sandığı Tüzüğünün "Emeklilik yardımı" başlıklı 24.
maddesinin son fıkrasında "yukarıda belirtilen emeklilik yardımı
yönetmelikle belirlenen usul ve esaslara göre hesaplanarak ödenir"
kuralı, aynı Tüzüğün "Yönetmelik" başlıklı 36. maddesinde de
"Bu Tüzükte yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen hususlarla tüzüğün
uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Genel Kurulun kararı ve Emniyet genel
Müdürünün onayı ile Tüzüğün yürürlüğe girmesinden itibaren 1 yıl içinde
çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir" kuralı yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Polis
Bakım ve Yardım Sandığının, bünyesinde risk bulunan güvenlik hizmetini
yürüten emniyet mensuplarının sosyal güvencelerine katkıda bulunacak yardım
ve hizmetleri yürütmek üzere Kanunla kurulmuş tüzel kişiliği haiz bir
sosyal güvenlik kurumu olduğu, kuruluşu, gelirleri ve faaliyetlerinin
Bakanlar Kurulunca çıkarılan Tüzük ve yine Emniyet Genel Müdürünün onayı
ile yürürlüğe giren Yönetmeliklerle düzenlendiği, bu haliyle dava konusu
Yönetmeliğin de düzenleyici idari işlem olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Kanunların uygulanmasını göstermek veya emrettiği işlerin ayrıntılarını
göstermek ve yerine getirmek amacıyla çıkarılan tüzük, yönetmelik, genelge,
tebliğ gibi idari işlemler, düzenleyici idari işlemlerdir ve yargısal
denetimlerinde görevli yargı yeri, bu niteliklerinden ötürü idari yargıdır.
Bu durumda Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Tüzüğün uygulamasını
göstermek üzere hazırlanan ve Emniyet Genel Müdürünün onayı ile yürürlüğe
giren, bu haliyle idare hukuku alanında tesis edilen genel ve düzenleyici
bir işlem niteliği taşıyan dava konusu Yönetmeliğin ve iptali istenilen
yönetmelik kuralına dayalı olarak tesis edilen uygulama işleminin iptali
istemiyle açılan davanın, idari yargı yerince çözümleneceğinde kuşkuya yer
bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacının Polis Bakım ve Yardım Sandığından emeklilik
yardımı yapılması yolundaki talebinin reddine ilişkin işlem ile işleme
dayanak alınan "Polis Bakım ve Yardım Sandığı Ortaklık, Sosyal
Yardımlar ve Borç Verme Yönetmeliği"nin 13. maddesinin iptali
istemiyle açtığı davanın idari yargı mercilerince çözümlenmesi
gerektiğinden, uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu
gerekçesiyle davanın görev yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi
kararında hukuki isabet bulunmamakta olup, mahkeme kararının kanun yararına
bozulması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığı tarafından yapılan kanun
yararına temyiz isteminin kabulü ile Ankara 1. İdare
Mahkemesi'nin 23.2.2007 tarih ve E:2005/1015, K:2007/445 sayılı kararının,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51.maddesi uyarınca hükmün
hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmasına, kararın
bir örneğinin Danıştay Başsavcılığına gönderilmesine ve kararın Resmi
Gazete'de yayımlanmasına, 23/12/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
|