|
Devlet Muhasebesi Standartları Kurulundan:
DEVLET
MUHASEBESİ STANDARDI 20 (DMS 20)
İLİŞKİLİ
TARAF AÇIKLAMALARI
Amaç
1. Bu standardın amacı, kontrolün söz konusu olduğu
durumlarda ilişkili tarafla ilişkilerin varlığının ve belirli koşullarda
kuruluş ile ilişkili taraf arasındaki işlemler hakkında bilgilerin
açıklanmasını sağlamaktır. Bu bilgiler, hesap verebilirlik ve raporlayan
kuruluşun mali durumu ve performansının daha iyi anlaşılmasını sağlamak
için gereklidir. İlişkili taraflar hakkında bilgi açıklamadaki temel husus,
raporlayan kuruluşu hangi tarafların kontrol ettiğini veya önemli ölçüde
etkilediğini tespit etmek ve o taraflarla yapılan işlemler hakkında hangi
bilgilerin açıklanacağını belirlemektir.
Kapsam
2. Mali tablolarını tahakkuk esasına göre hazırlayan ve
sunan kurum veya kuruluşlar, ilişkili taraf ilişkilerini ve ilişkili
taraflarla yapılan belirli işlemler hakkında bilgilerin açıklanmasında bu
standardı uygular.
Tanımlar
3. Bu standartta geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda
kullanılır:
Gözetim:
Kuruluşun mali ve idari kararlarını kontrol etme veya
bunların üzerinde önemli etki yapma yetki ve sorumluluğu taşıyarak, bir
kuruluşun faaliyetlerini yönlendirme ve kontrol altında tutma demektir.
İlişkili
Taraf:
Taraflardan birisi diğer tarafı kontrol etme veya diğer
tarafın mali ve idari kararlarını vermesine önemli etki yapma kabiliyetine
sahip veya ilişkili taraf ile ortak kontrol altında olan diğer bir kuruluş
ise taraflar ilişkili taraf sayılır. İlişkili taraflar şunları içerir:
1) Doğrudan, bir veya birden fazla aracı vasıtasıyla
dolaylı olarak, raporlayan kuruluşu kontrol eden veya onun tarafından
kontrol edilen kuruluşlar,
2) İştirakler,
3) Raporlayan kuruluş üzerinde önemli etki sağlayan
doğrudan veya dolaylı paya sahip kişiler ve bu durumdaki kişilerin yakın
aile üyeleri,
4) Kilit yönetici personel ve kilit yönetici personelin
yakın aile üyeleri,
5) Yukarıda (3) veya (4)’de tanımlanan herhangi bir
kişinin doğrudan veya dolaylı olarak önemli oranda paya sahip olduğu veya
bu kişinin önemli etki yapabildiği kuruluşlar.
İlişkili
Tarafla Yapılan İşlem:
Raporlayan kuruluş ile ilişkili bir taraf arasında
varlıkların ya da yükümlülüklerin, bir bedel karşılığı olup olmadığına
bakılmaksızın transferidir. İlişkili taraf işlemleri, raporlayan kuruluşa
ya da raporlayan kuruluşun içinde bulunduğu idari yapıya sadece ekonomik
bağımlılığı olan başka kuruluşlarla işlemleri içermez.
Kişinin
Yakın Aile Üyeleri:
Kuruluş ile ilgili işlemlerine ilişkin olarak o kişi
üzerinde etkisi olması ya da kişiden etkilenmesi beklenen yakın akrabaları
veya aile üyeleridir.
Kilit Yönetici Personel:
Kilit yönetici personel şunlardır:
(1) Kuruluşun yönetim organındaki tüm yöneticiler veya
üyeler,
(2) Raporlayan kuruluşun faaliyetlerini plânlama,
yönetme ve kontrol etme yetki ve sorumluluğuna sahip olan diğer kişilerdir.
Bu şartları karşılayan kilit yönetici personel şunları içerir:
(i) Raporlayan kuruluşun faaliyetlerini plânlama,
yönetme ve kontrol etme yetki ve sorumluluğuna sahip olan kamu adına
yönetim organında yer alan bir kişi söz konusu ise, o kişi;
(ii) O kişinin kilit
danışmanları ve
(iii) Yukarıda (1)’e dahil edilmemişse, icra başkanı veya raporlayan
kuruluşun daimi başkanı dahil olmak üzere raporlayan kuruluşun üst yönetici
grubu.
Kilit
Yönetici Personelin Ücreti:
Raporlayan kuruluşun yönetim organının üyelerine bu
görevleriyle sağladıkları hizmetler veya sair biçimde o kuruluşun
çalışanları olmaları nedeniyle, kilit yönetim personeline raporlayan
kuruluşun doğrudan veya dolaylı olarak verdiği karşılık veya faydayı ifade
eder.
Önemli
Etki;
Bir kuruluşun faaliyet ve malî politikalarına ilişkin
karar alma süreçlerini etkileme gücüdür, ancak bu politikaları kontrol etme
gücünü ifade etmez. Önemli etki, genellikle yönetim kurulu veya eşdeğer
organda temsil edilme gibi birkaç biçimde kullanılabilir, fakat aynı
zamanda, politika belirleme süreci, bir ekonomik kuruluş bünyesinde kuruluşlar
arasında önemli işlemler, yönetim personeli alışverişi veya teknik bilgiye
bağımlılık yoluyla da uygulanabilir. Önemli etkiye, hisse sahipliği, esas
sözleşme veya anlaşma yoluyla sahip olunabilir. Hisse sahipliği bakımından,
iştiraklerdeki yatırımlar konulu standarttaki tanıma uygun olarak önemli
etki varsayılır.
Kişinin
Yakın Aile Üyeleri
4. Bir bireyin, bu standardın uygulanması bakımından,
kişinin yakın aile üyesi olarak kabul edilip edilmeyeceğini belirlerken
durum değerlendirmesi yapmak gerekir. Örneğin, eşi veya akrabalarıyla
görüşmediğine dair bir bilgi yoksa aşağıdaki yakın aile üyeleri ve yakın
akrabaların, kişinin yakın aile üyeleri tanımını karşılayacak şekilde,
kişinin üzerinde etkiye sahip olduğu veya onun etkisine maruz olduğu kabul
edilir:
1) Eş, birlikte yaşadığı kişi, bakmakla yükümlü olduğu
çocuğu veya aynı hanede yaşadığı akraba,
2) Dede ve nine, ana ve baba, bakmakla yükümlü olunmayan
çocuk, torun, erkek ve kız kardeş,
3) Çocuğunun eşi veya birlikte yaşadığı kişi, kayınpeder
ve kayın valide, kayınbirader ve baldız.
Kilit
Yönetici Personel
5. Kilit yönetici personel, kuruluşun faaliyetlerini
planlama, yönetme ve kontrol etme yetki ve sorumluluğuna sahip yönetim
organındaki tüm yöneticiler veya üyeleri içerir. Yönetim organı; bakanlar,
başkan, vali, meclis üyeleri ve ihtiyar heyeti üyeleri veya bunların
vekilleri gibi, seçilmiş veya atanmış temsilcilerden oluşabilir.
6. Bir kuruluş, ait olduğu idarenin yönetim organının
seçilmiş veya atanmış bir temsilcisinin gözetimine tabi olduğunda, eğer
gözetim fonksiyonu, kuruluşun faaliyetlerini planlama, yönetme ve kontrol
etme yetki ve sorumluluğunu içeriyorsa, o kişi kilit yönetici personele
dâhildir. Çoğu durumda o kişinin kilit danışmanları, kilit yönetici personel
tanımını karşılamaya yetecek yasal veya sair şekilde yetkiye sahip
olmayabilir. Kuruluş üzerinde kontrole sahip olan kişilerle özel bir
çalışma ilişkisi olmasından dolayı o kişinin kilit danışmanları kilit
yönetici personel sayılabilir. Bu danışmanların imtiyazlı bilgilere erişimi
vardır ve aynı zamanda bir kuruluş üzerinde kontrol veya önemli etkiye
sahip olabilirler. Bir kişinin kilit danışman olup olmadığı ve o danışmanın
kilit yönetici personel tanımını karşılayıp karşılamadığı veya bir ilişkili
taraf olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir.
7. İcra başkanı ve üst yönetim grubu ile birlikte
yönetim organı, kuruluşun faaliyetlerini planlama ve kontrol etme,
kuruluşun kaynaklarını yönetme ve kuruluşun genel hedeflerine ulaşma yetki
ve sorumluluğu taşır. Bu nedenle, kilit yönetici personel, raporlayan
kuruluşun icra başkanı ve üst yönetim grubunu içerir. Bazı durumlarda
devlet memurları, raporlayan kuruluşun kilit yönetici personeli sayılmaya
yetecek yetki ve sorumluluğa sahip olmayabilirler. Böyle durumlarda, kilit
yönetici personel sadece, idarede en yüksek sorumluluğa sahip yönetim
organının seçilmiş üyelerinden oluşur, bu kişiler çoğunlukla Bakanlardır.
8. Bir kuruluşun üst yönetim grubu, hem kontrol eden
kuruluşa mensup hem de topluca kuruluşu teşkil eden diğer kuruluşlara
mensup kişilerden oluşabilir.
İlişkili
Taraflar
9. Her olası ilişkili taraf ilişkisi değerlendirilirken
ilişkinin özü dikkate alınır, sadece yasal şekle bakılmaz.
10. İki kuruluşun, ortak bir kilit yönetici personele
sahip olması durumunda, bu kişinin, her iki kuruluşun karşılıklı
ilişkilerinde politikalarını etkileyebilme ihtimalini ve bu ihtimalin
gerçekleşebilirliğini değerlendirmek gerekir. Ancak, salt ortak bir kilit
yönetici personele sahip olmaları, ilişkili taraf ilişkisinin varlığı için
yeterli değildir.
11. Bu standart kapsamında, aşağıdakilerin ilişkili
taraf olmadıkları varsayılır:
1) Olağan faaliyetleri çerçevesinde finansman
sağlayanlar,
2) Kuruluş ile sadece olağan iş ilişkisi içerisinde olan
sendikalar (kuruluşun serbest hareket etmesini etkileyebilecek ya da karar
alma sürecine dâhil olabilecek olsa da),
3) İlişkisi sadece temsilcilik olan bir kuruluş.
12. Bir kişinin, raporlayan kuruluşun yönetim organının
bir üyesi olması veya raporlayan kuruluşun mali ve faaliyet kararlarına
katılması durumunda ilişkili taraf ilişkileri ortaya çıkabilir. İlişkili
taraf ilişkileri ayrıca, raporlayan kuruluş ile ilişkili taraf arasında
dışarıdan faaliyet ilişkileri olduğunda da ortaya çıkar. Bu ilişkiler
sıklıkla, bir dereceye kadar ekonomik bağımlılık içerir.
13. Bir kuruluşun, finansmanının veya mal ve hizmet satışlarının
diğerine önemli ölçüde bağımlı olduğu durum olan ekonomik bağımlılık,
kontrole veya önemli bir etkiye yol açmayabilir dolayısıyla sadece bu
nedenle ilişkili taraf ilişkisi oluşmayabilir. Şöyle ki, bir kamu sektörü
kuruluşunun önemli hacimde iş yaptığı bir müşteri, tedarikçi, isim hakkı
kullanıcısı, dağıtıcı veya genel temsilci, sırf ekonomik bağımlılık
nedeniyle ilişkili taraf olmaz. Ancak, diğer faktörler ile birlikte
ekonomik bağımlılık önemli etkiye yol açabilir ve dolayısıyla bir ilişkili
taraf ilişkisi yaratabilir. Bir ilişki üzerinde ekonomik bağımlılığın
etkisi değerlendirilir. Raporlayan kuruluşun ekonomik olarak başka bir
kuruluşa bağımlı olduğu durumda, raporlayan kuruluşun o bağımlılığın
varlığını açıklaması teşvik edilir.
14. İlişkili taraf tanımı, raporlayan kuruluşun kilit
yönetici personelinin, yakın aile üyelerinin veya büyük hissedarlarının
(veya kuruluşun resmi bir hisse yapısına sahip olmadığı durumlarda
eşdeğerinin) sahip olduğu kuruluşları içerir. İlişkili taraf tanımı aynı
zamanda, bir tarafın diğer taraf üzerinde önemli etki uygulama kabiliyetine
sahip olduğu durumları da içerir. Kamu sektöründe, bir kişiye veya
kuruluşa, raporlayan kuruluşu gözetim sorumluluğu verilmiş olabilir; bu
durum o kişiye, raporlayan kuruluşun mali ve faaliyet kararları üzerinde
önemli etki sağlar ancak kontrol vermez. Bu standardın amaçları bakımından
önemli etki, müşterek kontrole tabi kuruluşları da içerecek şekilde tanımlanmıştır.
Kilit
Yönetici Personelin Ücreti
15. Kilit yönetici personelin ücreti, raporlayan
kuruluşun yönetim organının üyelerinin bu görevleri nedeniyle sağladıkları
hizmetler veya o kuruluşun çalışanları olmaları sebebiyle, raporlayan
kuruluştan aldıkları ücreti içerir. Çalışan veya yönetim organı üyeliği
dışında herhangi bir sıfatla hizmetler karşılığında kuruluştan doğrudan
veya dolaylı olarak alınan faydalar, bu standartta kilit yönetici personel
ücreti olarak değerlendirilmez; ancak bu faydalar hakkında açıklama
yapılması gerekir. Kilit yönetici personelin ücreti, bu kişilerin raporlayan
kuruluş menfaatine yüklenmiş oldukları işe ilişkin seyahat sırasında ödenen
barınma gibi masrafların geri ödenmesini içermez.
Oy Hakları
16. İlişkili taraf tanımı, raporlayan kuruluş üzerinde
önemli etki sağlayan oy haklarına doğrudan veya dolaylı olarak sahip olan
kişileri içerir. Bir kuruluşta oy hakkına sahip olma, bir kamu sektörü
kuruluşunun şirket yapısında olması ve kamu kurumunun hisse sahibi olması
halinde ortaya çıkabilir.
İlişkili
Taraf Konusu
17. İlişkili taraf ilişkileri tüm kamu sektöründe
mevcuttur çünkü:
1) İdari birimler, yürütme organının ve nihayetinde
yasama organının veya benzeri seçilmiş veya atanmış yetkililerin yönetimine
tabidir ve yönetimin politikalarını gerçekleştirmek için birlikte faaliyet
gösterirler,
2) Kamu idareleri sıklıkla, kontrol edilen kuruluşlar ve
kendilerinin önemli etkiye sahip oldukları kuruluşlar vasıtasıyla kendi
sorumlulukları ve hedeflerinin farklı bileşenlerinin gerçekleştirilmesi
için gerekli olan faaliyetleri yürütürler,
3) Bakanlar veya yönetimin diğer seçilmiş veya atanmış
üyeleri ve üst yönetim grubu, bir kamu idaresinin faaliyetleri üzerinde
önemli etki uygulayabilirler.
18. Belirli ilişkili taraf ilişkileri ile işlemlerinin
ve o işlemlerin gerisindeki ilişkinin açıklanması, hesap verebilirlik
bakımından gereklidir ve mali tablo kullanıcılarının, raporlayan kuruluşun
mali tablolarını daha iyi anlamalarını sağlar çünkü:
1) İlişkili taraf ilişkileri, bir kuruluşun kendi
hedeflerini gerçekleştirmek için diğer kuruluşlarla birlikte çalışma ve
ortak veya toplu hedeflerini gerçekleştirmede diğer kuruluşlarla işbirliği
yapma tarzını etkileyebilir,
2) İlişkili taraf ilişkileri, bir kuruluşu, bu ilişki
olmasaydı mevcut olmayacak risklere maruz bırakabilir veya fırsatlar
sağlayabilir,
3) İlişkili taraflar, ilişkisiz tarafların yapmayacağı
veya ilişkisiz tarafların normalde birbirlerine sağlayabileceğinden farklı
koşul ve şartlarda işlemler yapabilirler. Bu durum raporlayan kuruluşun ve
yönetimin hedeflerinin başarılmasına yönelik normal faaliyet prosedürlerinin uyumlu bir parçası olarak kamu
idarelerinin birbirleri ile maliyetin altında mal ve hizmet alışverişi
olarak sıklıkla gerçekleşir. Kamu sektörü kuruluşlarının, kaynaklarını
etkili, verimli ve amaçlanan tarzda en yüksek seviyede dürüstlükle
kullanması beklenir. İlişkili taraf ilişkilerinin var olması, bir tarafın,
diğer tarafın faaliyetlerini kontrol edebilmesi veya önemli ölçüde
etkileyebilmesi demektir. Bu, bir tarafın diğerinin aleyhine işlemler
yapmasına fırsat tanır.
19. Belirli türde ilişkili taraf işlemlerinin oluşması
ve bunların kayıt ve şartlarının açıklanması, mali tablo kullanıcılarının
bu ilişkilerin kuruluşun mali durumu, performansı ve mutabık olunan
hizmetleri sağlama yeteneği üzerindeki etkisini değerlendirmesini sağlar.
Bu açıklama aynı zamanda kuruluşun ilişkili taraflarla olan işlerinde
şeffaf olmasını mümkün kılar.
Kilit
Yönetici Personelin Ücreti
20. Kilit yöneticiler, bir kuruluş bünyesinde sorumluluk
taşıyan, kuruluşun stratejik yönlendirilmesi ve faaliyetlerinin
yönetiminden sorumlu olan ve kendilerine önemli ölçüde yetki verilen
kişilerdir. Bunların ücretleri, sıklıkla bir mevzuat veya bağımsız bir
heyet ya da organ tarafından belirlenir. Ancak, kilit yönetici personelin
yetki ve sorumlulukları, kendileri ve ilişkili taraflarına sağlanan
menfaatleri etkileme imkânı verir. Bu standart, raporlama döneminde kilit
yönetici personelin ve bunların yakın aile üyelerinin ücreti, onlara
verilen krediler ve onların yönetim organı üyesi veya çalışanı sıfatı
dışında kuruluşa sağladıkları hizmet karşılığında verilen bedeller hakkında
açıklama yapılmasını gerektirir. Bu standardın gerektirdiği açıklamalar,
kilit yönetici personelin ve bunların yakın aile üyelerinin ücreti
konusunda asgari şeffaflığın uygulanmasını sağlar.
Önemlilik
21. Mali tabloların sunulması konulu standart önemli
kalemler için ayrı açıklama yapılmasını gerektirir. Bir kalemin önemliliği,
o kalemin mahiyeti veya büyüklüğüne bakılarak belirlenir. İlişkili taraf
işlemlerinin öneminin değerlendirilmesinde, raporlayan kuruluş ile ilişkili
taraf arasındaki ilişkinin ve işlemin doğası, büyüklüğüne bakılmaksızın,
işlemin önemli olduğunu gösterebilir.
Açıklamalar
22. Kanunlar ve diğer emredici mali raporlama kuralları
özel sektör kuruluşları ve kamu iktisadi teşebbüslerinin, belirli
kategorilerde ilişkili taraflar ve ilişkili taraf işlemleri hakkında bilgi
açıklamasını zorunlu kılar. Özellikle, yöneticiler veya yönetim organı veya
üst yönetim grubunun üyelerinin kuruluşla yaptığı işlemlere, bilhassa ücretler
ve borç almalara özen gösterilir. Bunun nedeni, yöneticiler veya yönetim
organı veya üst yönetim grubunun üyelerinin temsil ve yönetim
sorumluluklarına sahip olması ve kuruluşun kaynaklarının kullanılmasında
geniş yetkilerinin olmasıdır. Bazı durumlarda benzer gerekler, kamu sektörü
kuruluşlarının mevzuatında yer alır.
23. Bazı standartlar ilişkili taraflarla işlemlerin
açıklanmasını da gerektirir. Örneğin mali tabloların sunulması konulu
standart, kontrol edilen kuruluşlar, ortak kontrol altında olan kuruluşlar,
iştirakler ve diğer ilişkili taraflar ile borç ve alacak tutarlarının
açıklanmasını gerektirir. Konsolide ve bireysel mali tablolar ile iştiraklarde yatırımlar konulu standartlar, kontrol
edilen önemli kuruluşlar ve önemli iştiraklerin listesinin açıklanmasını
gerektirir.
Kontrolün
Açıklanması
24. Kontrolün mevcut olduğu hallerde ilişkili taraf
ilişkileri, aralarında işlem olup olmadığına bakılmaksızın açıklanır.
25. Kontrolün mevcut olduğu hallerde, mali tablo
kullanıcılarının ilişkili taraflarla ilişkilerin, raporlayan kuruluşa
etkisi hakkında bir görüş oluşturması amacıyla, aralarında işlem olup
olmadığına bakılmaksızın ilişkili taraf ilişkileri açıklanır. Bu, kontrol
eden ve kontrol edilen kuruluşların ve eğer varsa her ikisini de kontrol eden
kuruluşun adlarının açıklanmasını içerir.
İlişkili
Taraf İşlemlerinin Açıklanması
26. Piyasa koşullarında yapılan makul işlemlerin
dışında, raporlayan kuruluş ilişkili taraflarla işlemlerine ilişkin olarak
aşağıdaki hususları açıklar:
1) İlişkili taraf ilişkilerinin mahiyeti,
2) Oluşan işlemlerin türleri,
3) Karar verme ve hesap verebilirlik amaçları
doğrultusunda mali tabloların ilgili ve güvenilir bilgi vermesini sağlamaya
yeterli olan ve aynı zamanda kurumun faaliyetleri açısından bu işlemlerin
önemini açıklığa kavuşturmak için gerekli olan işlemlerin unsurları.
27. Raporlayan kuruluşun açıklama yapmasını gerektiren
ilişkili taraf işlemlerine ilişkin örnek durumlar şunlardır:
1) Hizmet verilmesi veya alınması,
2) Mal (mamul veya mamul olmayan) alımı, satımı veya
devri,
3) Gayrimenkul ve diğer varlık alımı, satımı veya devri,
4) Temsilcilik anlaşmaları,
5) Kiralama anlaşmaları,
6) Araştırma ve geliştirmenin transferi,
7) Lisans anlaşmaları,
8) Finansman (kredi, sermaye katkısı, nakdi veya ayni
hibe ve maliyet paylaşma anlaşmaları dâhil olmak üzere sair mali destek),
9) Kefalet ve teminat.
28. Kamu sektörü kuruluşları birbirleriyle her gün geniş
kapsamlı işlemler yapmaktadır. Bu işlemler maliyetinden, maliyetinin
altından veya bedelsiz olarak meydana gelebilir. Örneğin, bir kamu kurumu
diğer kurumlara bedelsiz ofis imkânları sağlayabilir veya bir kamu sektörü
kuruluşu, diğer kamu sektörü kuruluşları için satın alma temsilcisi olarak
görev yapabilir. Bazı durumlarda, sağlanan hizmetin maliyetinin üstünde
bedel alınabilir. Ortak kontrole tabi olmaları nedeniyle kamu kurumları
ilişkili taraflardır ve aralarındaki işlemler ilişkili taraf işlemleri
tanımına uymaktadır. Ancak, bu kuruluşlar arasındaki olağan işlemler,
olağan şartlarda yapılıyorsa, açıklanması zorunlu değildir. Bu ilişkili
taraf işlemlerinin açıklama gereklerinden hariç tutulması, kamu sektörü
kuruluşlarının ortak hedefleri gerçekleştirmek üzere birlikte çalıştıkları
gerçeğini yansıtmakta ve kamu sektörü kuruluşları tarafından hizmetlerin
sağlanması için farklı mekanizmaların benimsenebileceğini kabul etmektedir.
Bu standart, ilişkili taraf işlemlerinin sadece, işleyiş parametrelerine
uygun olanlar dışında işlemler yapılması halinde açıklama yapılmasını
gerektirir.
29. Genel amaçlı mali raporlamanın hedeflerine hizmet
etmek üzere açıklanması gereken ilişkili taraf işlemleri hakkında bilgiler
şunları içerir:
1) İşlemlere katılan ilişkili taraflarla ilişkinin
mahiyetinin tanımlanması, örneğin ilişkinin; bir kontrol eden kuruluş,
kontrol edilen kuruluş, ortak kontrol altındaki kuruluş veya kilit yönetici
personel ile olup olmadığı,
2) Her bir işlem grubu içinde ilişkili taraf
işlemlerinin tanımlanması ve grupların hacminin belirli parasal tutar veya
o gruptaki işlemlerin ve/veya bakiyelerin oranı olarak belirtilmesi,
3) İlişkili taraflarla işlemlerin genel şartlarının, bu
şartların ilişkisiz taraflar ile yapılan benzer işlemlerde mevcut olan
olağan koşullardan nasıl farklı olduğunun açıklanması da dâhil, bir özeti,
4) Ödenmemiş kalemlerin tutarları veya tahmini oranları.
30. Açıklamalarla ilgili hükümler gereği bir kuruluş ile
kilit yönetici personeli ve/veya kilit yönetici personelin yakın aile
üyeleri arasındaki bazı işlemler hakkında ilave açıklamalar yapılır.
31. Benzer özellikteki kalemler, karar verme ve hesap
verebilirlik amaçları bağlamında ilgili ve güvenilir bilgi sağlaması için
ayrı açıklamanın gerektiği haller dışında, toplu olarak açıklanabilir.
32. Bir kuruluşun üyeleri arasında ilişkili taraf
işlemlerinin konsolide mali tablolarda açıklanması
gerekli değildir. Çünkü konsolide mali tablolar,
kontrol eden kuruluş ve kontrol edilen kuruluşlar hakkında, tek raporlayan
kuruluş olarak bilgi sunar. Bir kuruluşun üyeleri arasında ilişkili taraf
işlemleri, konsolide ve bireysel mali tablolar
hakkındaki standarda uygun olarak konsolide edilen tablodan kaldırılır. Özkaynak yöntemi kapsamında muhasebeleştirilen, iştirak
edilen kuruluşlarla işlemler kaldırılmaz ve bu nedenle, ilişkili taraf
işlemleri olarak ayrı açıklama gerekir.
Açıklama –
Kilit Yönetici Personel
33. Bir kuruluş şu hususları açıklar:
1) Kilit yönetici personelin, her ana grubunu ayrı ayrı gösterecek ve her sınıfı tanımlayacak şekilde
toplam ücreti ve tam zamanlı esasla bu kategoride ücret alan kişi sayısı,
2) Raporlama dönemi boyunca, raporlayan kuruluş
tarafından kilit yönetici personele ve onun yakın aile üyelerine ödenen tüm
diğer ücret ve tazminatın ayrı ayrı gösterilen
toplam tutarı,
3) Kilit yönetici personel olmayanlara genel olarak
verilmeyen ve verilebileceği kamuoyu tarafından genel olarak bilinmeyen
krediler bağlamında, kilit yönetici personelin ve bu personelin yakın aile
üyelerinin her biri bakımından:
(i) Dönem boyunca verilen kredilerin tutarı ve şartları,
(ii) Dönem boyunca geri ödenen
kredilerin tutarı,
(iii) Tüm kredilerin ve
alacakların kapanış bakiye tutarları,
(iv) Kişinin, kuruluşun yönetim organında yönetici veya
üye olmadığı ya da üst yönetim grubunda olmadığı hallerde kişinin bu organ
veya grupla ilişkisi.
34. İlişkili taraf işlemlerinin açıklanmasıyla ilgili
hükümler, kuruluş tarafından tesis edilen faaliyet şartlarına uygun olarak
piyasa koşulları dışında oluşan ilişkili taraf işlemlerinin açıklanmasını
gerektirir. Bu standart ayrıca, bir önceki paragrafta belirtilen işlemlerin
kilit yönetici personel ile yapılması durumunda, kuruluş tarafından tesis
edilen faaliyet şartlarına uygun olarak piyasa koşullarında veya dışında
oluşmasına bakılmaksızın, açıklanmasını gerektirir.
35. Kilit yönetici personel olan kişiler tam zamanlı
veya kısmi zamanlı olarak istihdam edilebilirler. Kilit yönetici personel
olarak ücret aldığı açıklanan kişilerin sayısı, tam zamanlılık esasıyla
ölçülür. Kuruluşlar, sahip oldukları kilit yönetici personelin ana
sınıfları hakkında ayrı açıklamalar yaparlar. Örneğin, bir kuruluşun, üst
yönetim grubundan ayrı bir yönetim organı varsa, iki grubun ücretleri
hakkında açıklama ayrı ayrı yapılır. Bir kişinin
hem yönetim organı hem de üst yönetim grubunun üyesi olması halinde o kişi
bu standardın amaçları bakımından bu gruplardan sadece birine dahil edilir. Kilit yönetici personelin tanımında
belirtilen kilit yönetici personel kategorileri, kilit yönetici personel
sınıflarını belirlemede rehberlik sağlar.
36. Kilit yönetici personelin ücreti doğrudan ve dolaylı
birtakım faydaları içerebilir. Bu faydaların maliyetinin belirlenebildiği
durumlarda, o maliyet, açıklanan toplam ücrete dâhil edilir. Bu faydaların
maliyeti belirlenemiyorsa, raporlayan kuruluş veya kuruluşlar bakımından
bunun maliyetine ilişkin en gerçekçi tahmin yapılır ve açıklanan toplam
ücrete dâhil edilir.
37. Çalışanlara sağlanan faydaların ölçülmesine ilişkin
açıklamalar çalışanlara sağlanan faydalar hakkındaki standartta
bulunmaktadır. Güvenilir biçimde ölçülebilen parasal olmayan ücretin, dönem
için açıklanan kilit yönetici personele verilen ücretin toplam tutarına
dâhil edilmesi halinde, ayrıca, parasal olmayan ücretin ölçüm esası da mali
tablo dipnotlarında açıklanır.
38. Bu standart, aşağıdaki hallerde, kilit yönetici
personele ve kilit yönetici personelin yakın aile üyelerine verilen
kredilerin koşul ve şartları hakkında belirli bilgilerin açıklanmasını
gerektirir, bu krediler:
1) Kilit yönetici personel dışında kalan personele genel
olarak verilmiyorsa,
2) Kilit yönetici personel dışındakilere de
verilebiliyor fakat bu durum kamuoyu tarafından genel olarak bilinmiyorsa.
Bu bilgilerin açıklanması, hesap verebilirlik amaçları
bakımından gereklidir. Bu standardın gereklerini yerine getirmek için hangi
kredilerin açıklanması gerektiğini belirlerken değerlendirme yapmak
gereklidir. Bu değerlendirme, ilgili bilgiler ışığında mali raporlamanın
amaçlarının başarılmasıyla tutarlı olarak uygulanır.
39. Bu standart kilit yönetici personelin toplam
ücretinin açıklanmasını gerektirir. Kilit yönetici personel, yönetim organı
üyeleri ve yöneticileriyle üst yönetim grubu üyelerini içerir. Kilit
yönetici personelin, yönetim organı üyesi veya çalışanı sıfatı dışında
başka bir sıfatla sağlamış oldukları hizmetlere karşılık kuruluştan ücret
veya tazminat almaları durumunda bunların toplam tutarı da açıklanır.
40. Kilit yönetici personelin yakın aile üyeleri,
raporlayan kuruluş ile işlemlerinde kilit yönetici personeli etkileyebilir
veya onlardan etkilenebilir. Dönem esnasında kilit yönetici personelin
yakın aile üyelerine sağlanan ücret ve tazminatın da açıklanması gerekir.
Yürürlük
Tarihi ve Diğer Hususlar
41. Bu standart, Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu
(IFAC) Kamu Sektörü Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayınlanan ve
2013 yılının Mayıs ayı itibarıyla yürürlükte olan ilişkili taraf
açıklamaları konulu standarttan (IPSAS 20) yararlanılarak hazırlanmıştır.
42. Bu standart Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun
izni ve onayı olmadan çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve
yayımlanamaz. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
43. Bu standart, Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu
idarelerince uygulanmasına ilişkin düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı
tarihte yürürlüğe girer.
|