|
Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumundan;
ELEKTRİK PİYASASINDA LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİNE
İLİŞKİN
YÖNETMELİĞİN UYGULANMASINA DAİR TEBLİĞ
1.AMAÇ
1.1.Bu Tebliğ,
21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik
Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamındaki uygulamaları
düzenlemeyi amaçlar.
2.DAYANAK
2.1.Bu Tebliğ,
Yönetmeliğin 30 uncu maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak
hazırlanmıştır.
3.KAPSAM
3.1.Bu Tebliğ,
21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik
Piyasasında Lisanssız Elektrik
Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamındaki uygulamaları kapsar.
3.2.Yönetmelik
ve bu Tebliğ, elektrik piyasasında;
3.2.1.Yalnızca
kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kojenerasyon tesisi kuran/kuracak gerçek
ve tüzel kişilerden lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf
tutulacaklara uygulanacak usul ve esasları,
3.2.2.Yenilenebilir
enerji kaynaklarına dayalı kurulu gücü azami beş yüz kilovatlık üretim
tesisi kuran/kuracak gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak usul ve esaslar
ile bu kişilerin dağıtım sistemine ihtiyaç fazlası enerji vermeleri ve/veya
sistemden enerji çekmeleri halinde uygulanacak usul ve esasları,
3.2.3.Mikro
kojenerasyon tesisi kuran/kuracak gerçek ve tüzel kişilerden lisans alma ve
şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulacaklar ile bu kişilerden sisteme
ihtiyaç fazlası enerji verme yetkisini haiz olanların sisteme ihtiyaç
fazlası enerji vermeleri halinde tabi olacakları usul ve esasları,
3.2.4.Tüketim
birleştirme ve üretim kaynak belgesi verilmesine ilişkin usul ve esasları,
kapsar.
3.3.Bu Tebliğ,
18/5/2002 tarihli ve 24759 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
giren İmdat Grupları ve Üçüncü Şahısların Kuracakları Elektrik Tüketim
Tesisleri İzin Belgelerinin Verilmesi, Projelerin Onaylanması ve Kabul
İşlemlerine İlişkin Yetkili Kuruluşların Belirlenmesine Dair Tebliğ
kapsamında tesis edilecek özel üretim tesislerini kapsamaz.
4.TANIMLAR
1.
4.1Bu Tebliğ’de
geçen terim ve tanımlar Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde geçen anlam ve
kapsama sahiptir.
4.2Bu Tebliğ’de
geçen Yönetmelik ifadesi 21/7/2011 tarihli ve 28001 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Elektrik
Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin
Yönetmelik anlamına gelir.
4.34.1 kapsamında yer almayan;
4.3.1Alternatif
Akım (AC): Genliği ve yönü periyodik
olarak değişen elektrik akımı,
4.3.2Doğru Akım
/Sürekli Akım (DC): Bir elektrik
devresinde elektrik yüklerinin veya akımın belli bir yönde akan, yönü ve
şiddeti değişmeyen akımı,
4.3.3Düşük veya aşırı
ikazlı çalışma: Sistem gerilimini
düzenlemek amacıyla senkron kompansatörlerin ve/veya jeneratörlerin ikaz
akımlarının azaltılması veya arttırılması,
4.3.4Paralel
İşletim: Şebeke bağlantılı üretecin şebekeye ya da mevki
yüklerine, şebeke ile birlikte elektrik vermesini sağlayan işletim durumu,
4.3.5Tebliğ: bu Tebliği,
anlamına gelir.
5.MUAFİYETLER
5.1Mikro
kojenerasyon veya kurulu gücü azami 500 kW olan yenilenebilir enerji
kaynaklarına dayalı üretim tesislerinde üretim yapacak gerçek veya tüzel
kişiler lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaftır.
5.2Yalnızca
kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla, tesis toplam verimliliği 27/10/2011
tarihli ve 28097 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Kaynaklarının ve
Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelikte
belirlenen değerin üzerinde olan kojenerasyon tesisi kuracak gerçek veya
tüzel kişiler, lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaftır.
5.3Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında, her bir tüketim tesisi için bir adet kojenerasyon
tesisi ya da mikro kojenerasyon tesisi ya da yenilenebilir enerji
kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurulması esastır. Ancak dağıtım
sisteminde yeterli kapasite bulunması halinde bir tüketim tesisi için
birden fazla yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisi ya da
tesisleri kurulmasına izin verilebilir. Bu tesislerin toplam kurulu gücü
500kW’dan büyük olamaz.
5.4Her bir
tüketim tesisi için kurulabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı
üretim tesisinin veya tesislerinin toplam kurulu gücü 500 kW’tan fazla
olamaz.
5.5Bir gerçek
veya tüzel kişi, uhdesindeki her bir tüketim tesisi için sadece bir adet
mikro kojenerasyon tesisi kurabilir.
6.BAĞLANTI
ESASLARI
6.1.Yönetmelik ve bu
Tebliğ kapsamında kurulacak üretim tesisleri ancak dağıtım sistemine
bağlanır.
6.2.İletim tesisine doğrudan bağlı tüketim
tesisleri için Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak, tüketim tesisleriyle
aynı yerde kurulu olmayan üretim tesisleri 6.1 hükmüne tabidir.
6.3.Her bir irtibat merkezinde bir kişiye
tüketim tesisinden bağımsız olarak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı
üretim tesisleri için en fazla 500 kW, mikro kojenerasyon tesisleri için en
fazla 50 kW tahsis yapılabilir.
6.4.Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında YG
seviyesinden dağıtım sistemine bağlanmak isteyen rüzgâr ve/veya güneş
enerjisine dayalı üretim tesisleri için TEİAŞ’ın her bir transformatör
merkezine yönlendirilen toplam güç miktarı rüzgâr ve güneş enerjisi için 2
MW’a ulaşıncaya kadar dağıtım şirketince ilgili esas ve usullere göre bağlantı
kapasitesi tahsisi yapılabilir.
6.5.Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında üretim
tesisi kuracak kişilerin üretim tesisleri ile tüketim tesislerinin aynı
dağıtım bölgesi içerisinde yer alması zorunludur.
6.6.Kurulu gücü 5 kW’a eşit veya daha düşük
olan üretim tesisi şebekeye AG seviyesinden tek fazlı olarak bağlanabilir.
Kurulu gücü 5 kW’ın üzerindeki üretim tesisleri ise şebekeye ancak üç fazlı
olarak bağlanır.
7.GENEL
HÜKÜMLER
2.
6
7
7.1Bu Tebliğ’de
kW birimi ile verilen bütün değerler elektrik gücünü göstermektedir.
7.2Yönetmelik
ve bu Tebliğ hükümlerine göre tam ve eksiksiz başvurular işleme alınır,
aksi halde reddedilir. Başvurunun işleme alınarak tamamlatılması,
eksiklerinin giderilmesi, dosyaya sonradan evrak sunulması mümkün değildir.
7.3Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak üretim tesisleri dağıtım sistemine,
teknik özellikleri ve bağlantı noktası itibarıyla dağıtım sisteminin mevcut
kapasitesi dikkate alınarak YG veya AG gerilim seviyesinden bağlanabilir.
Bağlantı başvurusu talebi, öncelikle Yönetmelik ve bu Tebliğ daha sonra
ilgili oldukları ölçüde ilgili teknik mevzuat ile ilgili mevzuat
hükümlerine dayalı olarak reddedilebilir.
7.4Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında gerçek veya tüzel kişiler tarafından inşa edilip
işletilecek elektrik üretim tesisleri öncelikle bu Tebliğ’de daha sonra
ilgili mevzuat ve ilgili teknik mevzuatta yer alan esas, usul, koşul ve
talimatlar dikkate alınarak projelendirilecek, kurulacak ve işletilecektir.
7.5Dağıtım
sistemine bağlanacak üretim tesisinin Yönetmelik,bu Tebliğ, ilgili teknik mevzuat ve
ilgili mevzuatta belirlenen kıstaslara uygun olarak projelendirilmesi,
kurulması ve işletilmesi kullanıcının sorumluluğundadır. Bu Tebliğ’de yer
alan esas, usul, koşul ve talimatlara uymayan kullanıcılara 32.5 hükmünde
öngörülen yaptırımlar uygulanır.
7.6Elektrik
dağıtım şebekesine bağlı bir üretim tesisi, dağıtım şirketi tarafından,
test ve kontrol, şebekede tadilat, bakım-onarım veya genişletme işleri
gerektiği durumlarda ya da can ve mal emniyetinin sağlanması, kaza, sistem
arızası, sistem güvenliği ya da işletme koşulları bakımından aciliyet arz
eden durumlarda ya da mücbir sebep hallerinde ya da bunlara benzer zaruri
hallerde şebekeden ayrılabilir. Bu durumlarda üretici tarafından müspet ve
menfi zararların tazmini de dâhil olmak üzere mali hak talebinde
bulunulamaz.
7.7Can ve mal
emniyetinin sağlanması amacıyla dağıtım şebekesinin, enerji kesintisi ve
diğer durumlar sebebiyle normal çalışma sınırlarının dışında olması halinde
bu Tebliğ’in 17 nci maddesinde yer verilen Tablo 1 ve Tablo 2’de verilen
süreler içinde üretim tesisi dağıtım sisteminden otomatik olarak
ayrılmalıdır.
7.8Elektrik
dağıtım şebekesine bağlı/bağlanacak her bir üretim tesisinde üretilecek
elektriğin; harmonik, gerilim dalgalanması ve fliker şiddeti karakteristikleri
faz başına akımı 16 A ve daha küçük tesisler için EK-1.4’te verilen değerlere,
diğer tesisler için tesisin gücü, tipi ve bağlantı seviyesine bağlı olarak
TS EN 61000 serisinden ilgili standartlara uygun olması gerekir. Tesis
tarafından şebekeye enjekte edilen doğru akım değeri EK 1.4’de verilen
sınır değeri aşmamalıdır.
7.9Üretim
tesisinin ünite/ünitelerinin bağlandığı dağıtım sistemiyle senkronize
olması için gerekli şartlar Madde 19’a uygun olarak belirlenir ve bu
şartlara bağlantı anlaşmasında yer verilir.
7.10Üretim
tesisi bağlantı anlaşmasında yer alan anlaşma gücünden daha büyük güçte
çalıştırılamaz. Aksi takdirde bu Tebliğ’in 32.5 maddesindeki yaptırımlar
uygulanır.
7.11Geçici
ve/veya gezici abone grubunda yer alan tüketim tesisleri için gerçek veya
tüzel kişilerce Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında üretim tesisi kurulamaz.
7.12Kullanıcı
tarafından tesis edilecek elektrik üretim tesisi ve bağlantı ekipmanında
kullanılan malzemeler; ilgili standartlara göre imal edilmiş, garanti
kapsamında ve son beş yılın üretimi olmalıdır.
7.13Yönetmeliğin
23 üncü maddesinde düzenlenen teşvik uygulamasından yararlanılabilmesi,
kullanıcının üretim tesisinde kullanılan makine ve/veya elektro-mekanik
aksam için Bakanlıkça çıkarılan ve 19/6/2011 tarihli ve 27969 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi
Üreten Tesislerde Kullanılan Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkında
Yönetmeliğe göre belirlenecek destek fiyatına ilişkin belgeyi bölgesinde
faaliyet göstereceği dağıtım şirketine sunması kaydıyla mümkündür.
Kullanıcı bu teşvikten belgeyi geçici kabulden önce sunması halinde geçici
kabul tarihinden, belgeyi faaliyet gösterirken sunması halinde belgeyi
sunduğu takvim ayını takip eden bir sonraki ay itibariyle yararlanmaya
başlar.
7.14Üretim
tesisinin kısa devre akımına katkısı ile birlikte oluşabilecek kısa devre
akımı, dağıtım sistemi teçhizatının kısa devre akımına dayanma değerinden
ve dağıtım sistemi için belirlenen limitlerden fazla olamaz.
7.15Geçici
kabul öncesi test çalışmaları sırasında teçhizatta meydana gelebilecek
hasarlardan ve enerjilenecek tesisler ile (havai hat v.b.) ilgili can ve
mal emniyetinden tesis sahibi sorumludur.
7.16Geçici
kabul öncesi ve geçici kabul işlemleri sürecinde test işlemleri süresince
dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinden dolayı üretici hiç bir
şekilde ücret talep etmez.
7.17Yapılacak
testler ve süreleri dağıtım şirketine tesis sahibince bildirilir.
7.18Üretim
yapacak gerçek veya tüzel kişiler tarafından yapılan başvuruların
Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında her takvim ayı içinde alınarak takip
eden ayın ilk 20 günü içinde toplu olarak değerlendirilip sonuçlandırılması
esastır.
7.19Lisanssız
üretim tesisinin mülkiyet sınırına; Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım
Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı Hakkındaki Tebliğinin “Dağıtım
Sistemi Mülkiyet Sınırları” başlıklı 9 uncu maddesine göre tüketiciler için
belirtilen sınırları içerir şekilde Bağlantı Anlaşmasının özel hükümler
bölümünde yer verilir.
7.20Her yıl
Ağustos ayında dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından Kuruma
sunulacak olan formların doldurulması için gerekli her türlü bilgi üretim
tesisi sahibince Temmuz ayının son üç günü içinde dağıtım lisansı sahibi
tüzel kişi tarafından internet sitesinde yayımlanmış matbu formlarda
dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye verilecektir.
7.21TEİAŞ; bu
Tebliğ’in yayımı tarihinden itibaren Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında
kurulacak kurulu gücü 500 kW’a kadar olan kojenerasyon tesisleri, yenilenebilir
enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri ve mikro kojenerasyon tesisleri
için, bu Tebliğin 6.4 hükmünde belirlenen 2 MW bağlantı kapasitesi hariç, üretim
tesislerinin bağlanacağı TEİAŞ’a ait her bir trafo merkezi için toplam
bağlanabilir üretim tesisi gücünü belirleyerek ilgili dağıtım şirketine
bildirir. Kurulu gücü 500 kW’tan büyük olan kojenerasyon tesisleri için
nihai karar, arıza akım limiti konusunda TEİAŞ’tan alınacak görüş sonucunda
başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.
7.22Kurulacak
üretim tesislerinin sisteme bağlantısı için bir defaya mahsus dağıtım
bağlantı bedeli, bağlantı anlaşmasının yapılması esnasında, tahsil edilir
ve iade edilmez. Aynı yerde olan veya aynı yerde olmayan tüketim tesisi
için dağıtım bağlantı bedeli ödenmiş olması, üretim tesisi için bu bedelin
alınmasına engel teşkil etmez.
7.23Mevcut
üretim tesisinde kurulu güç tadilatı yapılması için dağıtım şirketine
yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından yeni başvuru olarak
değerlendirilir.
7.24Üretim
tesisinin bağlantı noktasındaki değişiklikler sonucunda bağlantı anlaşması
bu Tebliğ’de hüküm bulunmaması halinde 27/3/2003 tarihli ve 25061 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında İletim ve Dağıtım
Sistemlerine Bağlantı ve Sistem Kullanımı HakkındaTebliğ hükümlerine göre
tadil edilir.
7.25Bu Tebliğ’de
atıf yapılan standartların en son baskıları geçerli kabul edilir ve ona
göre işlem tesis edilir.
8.BAĞLANTI
BAŞVURULARININ YAPILMASI
VE DEĞERLENDİRİLMESİ
3.
4.
5.
6.
7.
8.1Yönetmelik
kapsamında hidroelektrik tesislerde elektrik üretimi yapmak isteyen gerçek
veya tüzel kişiler başvurularını üretim tesisini kuracakları ilin il özel
idaresine yapar. Başvuruda aşağıda belirtilen belgeler istenir;
8.1.1Yönetmelik
EK-2’de yer alan Başvuru Formu,
8.1.2Yönetmelik
EK-1’de yer alan Lisanssız Üretim Bağlantı Başvuru Formu,
8.1.3Üretim
tesisinin kurulacağı yere ait tapu belgesinin aslı veya noter onaylı sureti
ya da kiralama belgesi,
8.1.3.1Tapu belgesinin aslının fotokopisiyle birlikte
ilgili il özel idaresi yetkilisine ibrazı halinde idare yetkilisi aslı ile
fotokopisi arasında karşılaştırma yaparak fotokopi nüshayı kabul edebilir.
Bu durumda fotokopi nüshanın, idare yetkilisince “ASLI İDARECE GÖRÜLMÜŞTÜR”
kaydını düşerek, adını soyadını açıkça yazması ve imzalaması gerekir.
8.1.3.2Üretim tesisinin kamu veya hazine arazisi veya
orman sayılan alanlar üzerine kurulmak istenmesi halinde bu arazinin ilgili
mevzuatına göre kullanım hakkının edinildiğine dair belgenin sunulması gerekir.
Bu belge sarahaten “ENERJİ ÜRETİM TESİSİ KURULMASI İÇİN İZİN VERİLMİŞTİR”
kaydını içermelidir. Kamu veya hazine arazisi veya orman sayılan alanlar
üzerine ilgili mevzuatı uyarınca, Yönetmelik ve bu Tebliğ’e göre tüketim
tesisi niteliğinde, bir tesis kurulması için izin alınmış olması halinde
söz konusu tesisin elektrik aboneliğinin tesis edilmiş olması ve hazırda
faal olması ve fiilen elektrik tüketiyor olmasının belgelendirilmesi de
gerekir. Tesis inşaatı tesisin hazırda faal olduğu şeklinde anlaşılamaz.
8.1.3.3Şehir veya köy halkının içme suyu şebekesi üzerinde
kurulacak üretim tesisleri ancak ilgili yerel yönetim veya içme suyu
birliği tarafından kurulabilir veya kurdurulabilir. Tarımsal sulama şebekesi
üzerine kurulacak üretim tesisleri ancak ilgili tarımsal sulama birliği
veya kooperatifi tarafından kurulabilir veya kurdurulabilir.
8.1.4Kurulacak
tesisin teknik özelliklerini de gösteren Tek Hat Şeması,
8.1.5Kira
sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmış olması, tarafların imza sirkülerinin
sözleşme ekinde bulunması gerekir,
8.1.6Kamu veya
hazine arazisi veya orman sayılan alanlar üzerine kurulacak üretim tesisi
için arazinin ilgili mevzuatına göre kullanım hakkının edinildiğine dair
belge edinilememişse ve söz konusu arazi yukarıdaki hükümlere uygun biçimde
bir başkasına da tahsis edilmemişse, tesis sahasını/mahallini tahsise
yetkili Orman Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Milli
Emlak Genel Müdürlüğü veya İl Özel İdaresi gibi ilgili kurumdan alınacak, arazinin
bir başkasına tahsis edilmediğini ve tahsis için ilgilisince başvuru yapıldığını
bildirir resmi yazı, başvuru aşamasında yeterli kabul edilecektir.
8.2Yönetmelik
kapsamında hidroelektrik tesisler harici tesislerde elektrik üretimi yapmak
isteyen gerçek veya tüzel kişiler başvurularını üretim tesisini kuracakları
mahallin tabi olduğu dağıtım şirketine yapar. Başvuruda aşağıda belirtilen
belgeler istenir;
8.2.1Yönetmelik EK-
1’de yer alan EK-1 Lisanssız Üretim Bağlantı Başvuru Formu,
8.2.2Üretim
tesisinin kurulacağı yere ait tapu belgesinin aslı veya noter onaylı sureti
ya da kiralama belgesi,
8.2.2.1Tapu belgesinin aslının fotokopisiyle birlikte
ilgili dağıtım şirketi yetkilisine ibrazı halinde şirket yetkilisi aslı ile
fotokopisi arasında karşılaştırma yaparak fotokopi nüshayı kabul edebilir.
Bu durumda fotokopi nüshaya, şirket yetkilisince “ASLI ŞİRKETÇE
GÖRÜLMÜŞTÜR” kaydını düşerek, adının soyadının açıkça yazılması ve
imzalanması gerekir.
8.2.2.2Üretim tesisinin kamu veya hazine arazisi veya
orman sayılan alanlar üzerine kurulmak istenmesi halinde bu arazinin ilgili
mevzuatına göre kullanım hakkının edinildiğine dair belgenin sunulması gerekir.
Bu belge sarahaten “ENERJİ ÜRETİM TESİSİ KURULMASINA İZİN VERİLMİŞTİR” kaydını
içermelidir. Kamu veya hazine arazisi veya orman sayılan alanlar üzerine
ilgili mevzuatı uyarınca, Yönetmelik ve bu Tebliğ’e göre tüketim tesisi
niteliğinde, bir tesis kurulması için izin alınmış olması halinde söz
konusu tesisin hazırda faal olması ve elektrik aboneliğinin tesis edilmiş
olması ve fiilen elektrik tüketiyor olmasının belgelendirilmesi gerekir.
Tesis inşaatı tesisin hazırda faal olduğu şeklinde anlaşılamaz.
8.2.2.3Kamu veya hazine arazisi veya orman sayılan alanlar
üzerine kurulacak üretim tesisinin jeotermal enerji kaynağına dayalı olması
halinde ilgili mevzuatına göre arama ruhsatının sunulması icap eder.
8.2.2.4Kamu veya hazine arazisi veya orman sayılan alanlar
üzerine kurulacak üretim tesisinin rüzgâr ve/veya güneş enerjisine dayalı
üretim tesisi olması halinde tesis mahallinin/sahasının ilgili mevzuatına
göre tahsis edilmiş olması şarttır. Tahsis belgesi sarahaten “ENERJİ ÜRETİM
TESİSİ KURULMASINA İZİN VERİLMİŞTİR” kaydını içerecektir.
8.2.2.5Kira sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmış olması,
tarafların imza sirkülerinin sözleşme ekinde bulunması gerekir.
8.2.3Kurulacak
tesisin teknik özelliklerini de gösteren Tek Hat Şeması.
8.3Yönetmelik
kapsamında hidroelektrik tesisler harici tesislerde elektrik üretimi yapmak
isteyen gerçek veya tüzel kişiler başvurularını üretim tesisini kuracakları
mahallin/tesis sahasının, OSB dağıtım lisansı sahibi organize sanayi
bölgesi sınırları içinde olması halinde ilgili OSB dağıtım lisansı sahibi
organize sanayi bölgesine yapar. OSB dağıtım lisansı sahibi organize sanayi
bölgesi tüzel kişiliği Yönetmelik’te ve bu Tebliğ’de aksi belirtilmedikçe
Yönetmelik ve bu Tebliğ’de dağıtım şirketi için tanımlanan tüm işlemleri
eşzamanlı olarak yapar.
8.4Başvuru
sahibi, hidroelektrik üretim tesisi kurmak istemesi halinde Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 26/6/2003 tarihli ve 25150 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak
Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümlerinde belirlenecek belgeleri de
başvurusuna eklemek zorundadır.
8.5Kojenerasyon
tesisleri için 27/10/2011 tarihli ve 28097 sayı Resmi Gazete’de yayımlanan
Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına
Dair Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde öngörülen verimlilik değerinin
sağlanacağına dair belgenin/belgelerin,
8.6Yenilenebilir
enerji kaynaklarının kullanım hakkının elde edildiğine dair belge,
8.6.1Rüzgâr ve
güneş enerjisine dayalı olarak kurulacak üretim tesisleri için istenmez,
8.6.2Jeotermal
enerji kaynağına dayalı olarak kurulacak üretim tesisleri için işletilmekte
olan jeotermal kaynaklarda 3/6/2007 tarihli ve 5686 sayılı Jeotermal
Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa ve uygulanmasına ilişkin
ikincil mevzuata göre edinilmiş işletme ruhsatı, henüz işletilme aşamasında
olmayan jeotermal kaynaklar için arama ruhsatı,
8.6.3Biyokütle ve
biyokütleden elde edilen gaza (çöp gazı dâhil) dayalı olarak kurulacak
üretim tesisleri için istenmez,
8.6.4Kamu veya
hazine arazisi veya orman sayılan alanlar üzerine kurulacak üretim
tesisinin hidroelektrik üretim tesisi olması halinde bu aşamada ilgili
kuruma yapılmış başvurunun belgelendirilmesi yeterlidir. Bu çerçevede başvurular
Orman Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Milli Emlak Genel
Müdürlüğü, İl Özel İdaresi’ne veya ilgili kuruluşlara yapılır.
8.7Üretim
tesisi ancak mevcut bir tüketim tesisi aboneliği için kurulabilir. Bu
durumda tüketim tesisinin elektrik tüketimini gösterir elektrik tüketim
faturaları veya bu tüketimleri gösterir aynı amaca matuf dağıtım şirketince
düzenlenmiş belge veya söz konusu tüketim tesislerine ait abone/müşteri
numarası/numaraları başvuruda sunulur.
8.8Kurulca
ilgili yıl için belirlenmiş Başvuru Bedelinin dağıtım şirketince ilan
edilmiş hesaba yatırıldığına veya dağıtım şirketinin yetkilendireceği
veznelerine yatırıldığına dair dekont örneği.
9.BAŞVURULARIN
DERLENMESİ VE İLANI
8.
9.
9.1.İl özel
idaresi, Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında her takvim ayı içinde kendisine
yapılan başvuruları derleyerek, kurulacak bir komisyon eliyle ön
değerlendirmeye alır. Komisyon en az üç üyeden oluşur ve oy çokluğuyla
karar alır. Ön değerlendirme sonucunda eksik ve/veya yanlış evrakı olan
başvurular reddedilir. Komisyon gerekçeli değerlendirmesini imzaya yetkili
idari makama sunar. Başvurusu kabul edilen ve edilmeyen başvurulara ilişkin
ön değerlendirme sonuç listesi imzaya yetkili idari makam tarafından takip
eden ayın beşinci günü il özel idaresi ilan panosunda ve varsa internet
sitesinde ilan edilir. Başvurusu kabul edilmeyenlere ilişkin gerekçeler
talepleri halinde ilgililerine, yazılı olarak verilir.
9.2.İl özel
idaresi her ayın beşinci günü başvurusu kabul edilen başvuruları ilan
ettiği liste ekinde ilgili dağıtım şirketine ve Devlet Su İşleri’nin yetkili
bölge müdürlüklerine gönderir. Başvuruların hangi bölge müdürlüğüne gönderileceği
bölge müdürlüğünün görev bölgesi sınırlarına göre belirlenir.
9.3.Dağıtım
şirketi, Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında her takvim ayı içinde kendisine
yapılan başvuruları derleyerek, kurulacak bir komisyon eliyle ön
değerlendirmeye alır. Komisyon en az üç üyeden oluşur ve oyçokluğuyla karar
alır. Ön değerlendirme sonucunda eksik ve/veya yanlış evrakı olan
başvurular reddedilir. Komisyon gerekçeli değerlendirmesini imzaya yetkili
makama sunar. Başvurusu kabul edilen ve edilmeyen başvurulara ilişkin ön
değerlendirme sonuç listesi imzaya yetkili makam tarafından takip eden ayın
beşinci günü dağıtım şirketinin illerdeki ilan panolarında ve internet
sitesinde ilan edilir. Başvurusu kabul edilmeyenlere ilişkin gerekçeler
talepleri beklenmeksizin ilgililerine, yazılı olarak verilir.
10.SU KULLANIM HAKKI BAŞVURULARININ
DEĞERLENDİRİLMESİ
10.1.Devlet Su
İşleri Bölge Müdürlükleri 8.1 kapsamında kendilerine gönderilen başvuru
dosyalarını Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su
Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin ilgili hükümlerinde belirlenecek belgelerin tam ve eksiksiz
olması bakımından ön değerlendirmeye alır.
10.2.Ön değerlendirme
sonucunda evrakları tam ve eksiksiz olduğu tespit edilenler Elektrik
Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması
İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin ilgili
hükümlerinde belirlenen esas ve usuller dâhilinde su rejimine uygunluk
değerlendirmesine alınır.
10.3.Su
rejimine uygunluk değerlendirmesi sonucunda kabul veya ret sonucuna
ulaşılır. Alternatif kullanma rejimi önerilemez. Ancak kabul kararı belirli
şartlara bağlanabilir.
10.4.Su
rejimine uygunluk değerlendirmesi her takvim ayı için takip eden ayın 20
nci günü sonuçlandırılarak DSİ bölge müdürlüğünün hizmet binası ilan
panosuna asılır ve varsa bölge müdürlüğü internet sitesinde ilan edilir.
Aynı gün bir yazıyla ilgili il özel idaresine bildirilir. Yazıda başvurusu
kabul edilenler ve edilmeyenler liste halinde gerekçeleriyle birlikte yer
alır.
10.5.İl özel
idaresi hidroelektrik üretim tesisi için su rejimi uygunluk başvurusu kabul
edildiği kendisine bildirilen başvuruları aynı gün ilan panosunda ve varsa
internet sitesinde ilan eder.
11.BAĞLANTI BAŞVURULARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
11.1.Dağıtım
şirketi, her ayın beşinci günü kendisince ilan edilmiş başvuru sahipleri
ile bölgesindeki il özel idarelerinden kendisine yönlendirilen başvuruları
bir araya getirerek teknik değerlendirmeye alır.
11.2.Başvurular
ortak irtibat merkezlerine göre sınıflandırılır. Bu sınıflandırmada YG
seviyesinden bağlanacak tesisler için iletim trafo merkezindeki dağıtım
fideri, AG seviyesinden bağlanacak tesisler için dağıtım trafosu kıstasları
kullanılır Alternatif olarak başka bir TEİAŞ trafo merkezi ile dağıtım
fiderine açık ring şebekede, şebekenin normal çalışma koşullarına göre
bağlı olduğu dağıtım fideri esas alınır.
11.3.Her bir
başvuru bağlantı ve sistem kullanımı açısından diğerlerinden bağımsız olarak
değerlendirilir. Değerlendirmede başvurunun sırasıyla Yönetmelik, bu
Tebliğ, ilgili teknik mevzuat ve ilgili mevzuata uygunluğu esas alınarak
teknik değerlendirme tamamlanır.
11.4.Teknik
değerlendirme sonuçları açıktır. Bağlantı başvurusu sonuçlarının dağıtım
şirketinin illerdeki ilan panolarında ve internet sitesinde ilan
edilmesinden sonra başvuru sahiplerinin talepleri halinde ilgililere ayrıca
yazılı olarak verilir.
11.5.Teknik
değerlendirme sonuçlarına göre dağıtım sistemine bağlanması muhtemel
başvurular öncelik değerlendirmesine alınır. Öncelik değerlendirmesinde
bağlantı noktası itibariyle irtibat merkezi kısıtları esas alınır. Öncelik
değerlendirmesinde sırasıyla aşağıdaki kıstaslara göre önceleme yapılır:
10.
11.
11.5.
11.5.1.Başvuruya konu
üretim tesisinin yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olması,
11.5.2.Başvuruya konu
üretim tesisinin kojenerasyon tesisi olması,
11.5.3.Başvuruya konu
üretim tesisinin tüketim tesisi ile aynı yerde olması,
11.5.4.Başvurunun
talep birleştirme hükümleri kapsamında olması,
11.5.5.Başvuru sahibinin önceden uygun bulunmuş
bir başvurusunun olmaması,
11.5.6.Başvuru
sahibinin varsa son bir yıl içindeki tüketim miktarının diğer başvurulardan
yüksek olması,
11.5.7.Başvuru tarih
ve sayısı. Dağıtım şirketi ile il özel idaresine yapılan başvuru/başvurular
aynı gün yapılmış ise dağıtım şirketine yapılan başvuru öncelik kazanır, bu
nitelikte birden çok başvuru varsa sayısına göre öncelik alır.
11.6.11.5
hükümlerine göre yapılacak öncelik değerlendirmesi sonucunda irtibat
merkezindeki bağlantı kısıtları dikkate alınarak başvurusu kabul edilecek
başvurular belirlenir ve başvurular nihai olarak sonuçlandırılır.
11.7.İrtibat
merkezi itibariyle bağlantı kısıtlarına tabi olmayan başvurular için
ulaşılan teknik değerlendirme sonucu, öncelik değerlendirmesine
alınmaksızın, nihai olarak sonuçlandırılmış kabul edilir.
11.8.11.6 ve
11.7 hükümlerine göre sonuçlandırılan başvurular bağlantı başvurusu kabul
edilenler ve bağlantı başvurusu kabul edilmeyenler listeleri olarak her
ayın 20 sinde dağıtım şirketinin illerdeki ilan panolarında ve internet
sitesinde ilan edilir. Bağlantı başvurusu kabul edilenlerden ve
edilmeyenlerden başvurusu hidrolik kaynağa dayalı olanlar gerekçeleriyle
birlikte ilgili il özel idaresine aynı gün bildirilir.
11.9.Dağıtım
şirketince verilecek alternatif bağlantı önerileri olumlu görüş olarak
kabul edilir. Alternatif bağlantı önerisi sunulan başvuru sahibi
hidroelektrik üretim tesisi dışında bir üretim tesisi için başvuru yapmış
ise durumunun dağıtım şirketinin illerdeki ilan panolarında ve internet
sitesinde ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde alternatif bağlantı
görüşünü kabul ettiğini dağıtım şirketine yazılı olarak beyan eder ve
bağlantıya ilişkin şartları yerine getireceğini taahhüt eder. Aksi takdirde
alternatif bağlantı görüşü kendiliğinden geçersiz hale gelir.
11.10.Başvurusu 11.8 hükümlerine göre bağlantı başvurusu
kabul edilenler listesinde yayımlananlar ile başvuru aynı listede
alternatif bağlantı önerisi şeklinde sonuçlandırılanlardan 11.9 hükmünde
öngörülen beyanı süresinde verenler için dağıtım şirketince listenin ilan
tarihinden itibaren 1 ay içerisinde yazılı olarak başvuranlara Bağlantı
Anlaşmasına Çağrı Mektubu şahsen veya vekâleten tebellüğ ettirilerek
verilir. Bağlantı başvurusu kabul edilenler listesinde başvurusu
yayımlananlardan listenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde dağıtım
şirketine şahsen veya vekâleten başvurup Bağlantı Anlaşmasına Çağrı
Mektubunu almayanların olumlu bağlantı görüşleri kendiliğinden geçersiz
hale gelir. Liste bir ay süreyle ilan edilir.
11.11.İrtibat merkezi itibariyle TEİAŞ görüşünün
sorulması gereken başvurular, teknik değerlendirme aşamasında durmuş kabul
edilir. Bu başvuruların incelemesine ilgili TEİAŞ görüşünün dağıtım
şirketine ulaştığı ay ilgili görüş kapsamında teknik değerlendirmeye
kaldığı yerden devam edilir. Bir irtibat merkezi için sorulan TEİAŞ görüşü
aynı irtibat merkezine aynı ay içinde yapılan diğer başvuruları ve takip
eden aylarda yapılan başvuruları etkilemekteyse teknik değerlendirme ve
öncelik değerlendirmesi takvim ayı önceliğine göre sonuçlandırılır.
11.12.Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu örneği tip yazı
olarak dağıtım şirketlerince hazırlanır.
12.İL ÖZEL İDARESİNİN İŞLEMLERİ
12.1.İl özel
idaresi 10.4 ve 11.8 hükümlerine göre kendisine bildirilen ve başvurusu
ilgili kurum kuruluşlarca kabul edilen ve reddedilenleri il özel idaresi hizmet
binası ilan panosunda ve varsa internet sitesinde bir ay süreyle ilan eder.
12.2.İl özel
idaresi su rejimi uygunluk başvurusu ve bağlantı başvurusu kabul edilen
kişileri içeren kabul edilenler listesini bir liste halinde ayrıca ilan
eder. Kabul edilenler listesinin oluşturulmasında alternatif bağlantı
görüşü verilmiş başvurular olumlu görüş olarak değerlendirilir. Su rejimi
uygunluk başvurusu için DSİ bölge müdürlüğünce şart/şartlar öngörülen
başvurular da olumlu görüş olarak değerlendirilir.
12.3.Başvurusu
kabul edilenler listesinde olan kişilerden kuracağı hidroelektrik üretim
tesisi için yapmış olduğu bağlantı başvurusu için dağıtım şirketince
alternatif bağlantı görüşü verilmiş ise listenin il özel idaresince ilanı tarihinden
itibaren bir ay içinde alternatif bağlantı görüşünü kabul ettiğini il özel
idaresine yazılı olarak beyan edecek ve şartları yerine getireceğini
taahhüt edecektir. Aksi takdirde alternatif bağlantı görüşü kendiliğinden
geçersiz hale gelir. Beyan aynı gün ilgili il özel idaresince dağıtım
şirketine bildirilir.
12.4.Başvurusu
kabul edilenler listesinde olan kişilerden kuracağı hidroelektrik üretim
tesisi için yapmış olduğu su rejimi uygunluk başvurusu için DSİ bölge müdürlüğünce
şart/şartlar öngörülen başvuru sahibi, listenin il özel idaresince ilanı
tarihinden itibaren bir ay içinde su rejimi uygunluk görüşünde öngörülen
şartları kabul ettiğini il özel idaresine yazılı olarak beyan edecek ve
şartları yerine getireceğini taahhüt edecektir. Aksi takdirde su rejimi
uygunluk görüşü kendiliğinden geçersiz hale gelir. Beyan aynı gün il özel
idaresince ilgili DSİ bölge müdürlüğüne bildirilir.
12.5.Hidroelektrik
üretim tesisleri bakımından Yönetmelik EK-3 örneğe uygun su kullanım hakkı
izin belgesini düzenlemeye, başvuru yapılan il özel idaresi yetkilidir. İl
özel idaresi, su kullanım hakkı izin belgesini ancak başvurunun DSİ bölge müdürlüğünce
üretim tesisinin yapımının su rejimi açısından uygun bulunduğuna dair
olumlu görüşü ve ilgili dağıtım şirketinin uygun bağlantı görüşünün
birlikte bulunması halinde düzenleyebilir. Bu görüşlerin sırasıyla şart
içermesi veya alternatif bağlantı önerisi biçiminde olması durumunda su
kullanım hakkı izin belgesi ilgisinin 12.3 ve/veya 12.4 hükümlerine uygun
beyanda bulunması halinde verilir.
12.6.İl özel
idaresi kabul edilenler listesinde ilan ettiği kişiler için Yönetmelik EK-3
örneğe uygun su kullanım hakkı izin belgesini düzenleyerek yazılı olarak
başvuru yapan başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişilere veya yetkili temsilcisine
verir. Kabul edilenler listesinin ilanı tarihinden itibaren bir ay
içerisinde başvurmayan kişilerin uygun bağlantı görüşleri ve olumlu su
rejimi uygunluk görüşleri kendiliğinden geçersiz hale gelir.
13.BAĞLANTI ve SİSTEM KULLANIM
ANLAŞMALARINA ÇAĞRI
13.1.11.10
hükümlerine göre Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubunu alanlar ile 12.6
hükümlerine göre su kullanım hakkı izin belgesini alanlar bu belgeleri alma
tarihlerinden itibaren 180 gün içinde aşağıdaki bilgi ve belgeleri tamamlayarak
dağıtım şirketine bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını yapmak üzere başvuru
yaparlar.
13.1.1.Yönetmelik ve
bu Tebliğ hükümlerine göre kurulacak üretim tesislerinin; 16/12/2009
tarihli ve 27434 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Tesisleri Proje
Yönetmeliğine göre Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kuruluş ve/veya
tüzel kişiler tarafından onaylanan üretim tesisi projeleri,
13.1.2.İlgili
kurumlardan alınması gereken izin, onay, ruhsat ve benzeri belgeleri.
13.1.3.Başvuru
sahipleri tesisin tipi ve tesis mahalli/sahası ayrımı yapılmaksızın 9/8/1983
tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ile 17/7/2008 tarihli ve 26939 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümleri
uyarınca ilgisine göre çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı veya
çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı veya Çevresel Etki
Değerlendirmesi Yönetmeliğinin kapsamı dışında olduklarına dair karar
alacaklardır. Ayrıca tesis mahallinin/sahasının yerine göre EK-2 tabloda
belirlenen mevzuatla sınırlı olmamak kaydıyla, hidrolik üretim tesisler
için ilgili il özel idaresi diğer üretim tesisleri için başvuru yapılan
dağıtım şirketi tarafından belirlenecek, aşağıdaki mevzuat uyarınca gerekli
belgeleri temin edeceklerdir. Tüketim tesisi ile aynı yerde kurulacak 5
kW’a eşit veya daha düşük kurulu güçteki güneş enerjisine dayalı üretim
tesisleri için Çevre Kanunu ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği
gereği belge istenmez. Başvuru sahiplerinden ilgi gözetilmeksizin EK-2
tabloda belirlenen mevzuatla görevli her kurumdan resmi yazı getirilmesi
istenemez.
13.1.4.Başvuru
sahiplerinin tesis sahasında elektrik üretim tesisi kurabilmek için ilgili
mevzuatı gereği almakla yükümlü oldukları ön izin, izin, ruhsat, belge ve
sair isimli her türlü belgenin alınması ve dağıtım şirketine ibrazı zorunludur.
13.1.3 hükmünde sayılan mevzuat bu nitelikte bir belgenin edinilmemesi
gerekçesi olarak ileri sürülemez.
13.1.5.13.1.3 de
belirlenen nitelikte bir belgenin edinilmemesinden/edinilememesinden
kaynaklanacak her türlü sorumluluk başvuru sahibine aittir. Bu sebeple 180
günlük sürenin uzatılması istenemez. Tesisin, Yönetmelikte ve bu Tebliğde
belirlenen süreler içinde işletmeye alınamaması nedeniyle uygulanacak
yaptırım ve alınacak tedbirlerin ötelenmesi ya da iptali ya da ertelenmesi
ya da sona erdirilmesi gerekçesi yapılamaz. Mücbir sebeplerin tespitinde 4/8/2002
tarihli ve 24836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans
Yönetmeliğinin 51 inci maddesi hükümleri esas alınır.
13.2.13.1
hükmünde belirlenen belgeleri zamanında edinemeyen başvuru sahipleri,
ilgili resmi kurum ya da kuruluşlardan başvurularının kendi kusurları
olmaksızın sonuçlandırılamadığına dair alacakları belgeleri başvurularına
eklerler. Bu durumda dağıtım şirketi 3 ay süreyle söz konusu belgenin
ulaşmasını bekleyebilir. Dağıtım şirketi Yönetmelik ve bu Tebliğ
kapsamındaki başvuruların yoğunluğuna göre bu süreyi beklemeyebilir. Bu
durumu 180 günlük sürenin biteceği son beş işgünü içinde illerdeki ilan
panolarında ve Internet sitesinde ilan eder.
13.3.13.1
hükmünde belirtilen belgeleri süresi içerisinde sunan kişi ile otuz gün
içerisinde bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları imzalanır. 13.1
kapsamında istenen belgeleri dağıtım şirketine süresi içinde sunamayan veya
13.2 hükmünün gereğini yerine getiremeyen başvuru sahipleri bağlantı ve
sistem kullanım anlaşmalarını imzalama hakkını kaybeder ve mevcut belgeleri
iade edilir. 13.2 hükmünden yararlanan başvuru sahipleri üç ay içinde
ilgili belgeleri dağıtım şirketine sunamamaları halinde bağlantı ve sistem
kullanım anlaşmalarını imzalama hakkını kaybeder ve mevcut belgeleri iade
edilir. Bu konuda dağıtım şirketinin takdir yetkisi yoktur.
14.UYULMASI GEREKEN TEMEL STANDARTLAR
(1)Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak üretim
tesislerinden;
-Tek fazdan bağlanacak tesisler ile üç fazlı ve faz
akımı 16 A ve daha küçük olan tesisler TS EN 50438;
-Faz akımı 16 A’dan büyük olan ve dağıtım sistemine
AG seviyesinden bağlanacak üretim tesisleri CLC/FprTS 50549-1:2011;
-Faz akımı 16 A’dan büyük olan ve dağıtım sistemine
YG seviyesinden bağlanacak üretim tesisleri CLC/FprTS 50549-2:2011
standartlarına uygun olarak tasarlanır, kurulur, test edilir,
devreye alınır ve işletilir.
15.BAĞLANTI PROJELERİ
5.
15.1.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak üretim tesislerinin bağlantı projeleri
aşağıdaki mevzuata uygun olarak, 14.1’de verilen standartlar ile bu Tebliğ
kapsamında belirtilen koruma, ölçü ve bağlantı koşullarına riayet edilerek
hazırlanır.
-16/12/2009 tarihli ve 27434 sayılı resmi Gazete ’de
yayımlanan Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği,
-4/11/1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmi Gazete ’de
yayımlanan Elektrik İç Tesisler Yönetmeliği,
-21/8/2001
tarihli ve 24500 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar
Yönetmeliği,
-30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmi Gazete’ de
yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği
15.2.Yönetmelik
kapsamında faaliyet gösterecek üretim tesisinin dağıtım sistemine
bağlantısı ile ilgili dağıtım tesisi bağlantı projesi Bakanlık veya
Bakanlığın yetki verdiği tüzel kişiler tarafından onaylanır.
15.3.Onay
makamı, ihtiyaç duyması halinde üretim tesisi kuracak gerçek veya tüzel
kişiden ek bilgi ve belge talep edebilir.
16.UZAKTAN İZLEME VE KONTROL SİSTEMİ
16.1.Kurulu
gücü 11 kW’tan büyük üretim tesisleri uzaktan izleme ve kontrol sisteminin
kurulması için uygun olmalıdır.
16.2.Yönetmelik
kapsamında üretim faaliyetinde bulunan gerçek veya tüzel kişi uzaktan
izleme ve kontrol için gerekli ekipman ve altyapıdan sadece bağlantı
anlaşmasında belirlenen mülkiyet sınırına göre kendi mülkiyet alanında
olanları temin ve tesis eder.
16.3.Dağıtım
şirketi, kurulu gücü 11 kW’tan büyük üretim tesislerinden uzaktan izleme ve
uzaktan kontrol sistemine ilişkin haberleşme altyapısının kurulması
talebinde bulunabilmesi için kendisi gerekli altyapıya sahip olmalıdır.
16.4.Uzaktan
kontrol sisteminin kapsamı, üretim tesisinin dağıtım şirketince gönderilen
durdurma sinyalini ve devreye alma müsaadesi sinyalini alarak gereğini
yerine getirmesidir.
16.5.Uzaktan
izleme ile asgari olarak haberleşmenin durumu ile jeneratörün çalışma ve
şebekeye bağlantı durumu izlenebilir; ilaveten aktif ve reaktif güç, güç
faktörü, akım, gerilim, frekans, harmonikler ve toplam harmonik bozulma
değerleri alınabilir.
16.6.Veri
iletişimine ilişkin masraflar ilgili mevzuata göre tahakkuk ettirilir.
17.KORUMA SİSTEMİ
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
1.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
17.1.Üretim
tesisinin topraklama sistemi dağıtım şebekesinin topraklama sistemine uygun
olmalı ve Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğinde belirtilen
şartlar içinde yapılmalıdır.
17.2.Üretim
tesisine ait bağlantı noktasında koruma sistemlerinin ayarları aşağıdaki
tablolarda verilen sınır değerlere uygun olmalıdır. Bu değerler test
raporlarıyla doğrulanmalıdır.
17.3.
Tablo–1: AG seviyesinden
bağlanan üretim tesisleri için koruma ayarı sınır değerleri;
|
Parametre
|
En Uzun Temizleme Süresi a
|
Açma Ayarı
|
|
Aşırı Gerilim (ANSI 59)
|
0,2 s
|
230 V + %15
|
|
Düşük Gerilim – Kademe 1 (ANSI 27)
|
1,5 s
|
230 V –(%15…%20) b
|
|
Düşük Gerilim – Kademe 2 (ANSI 27)
|
0,2 s
|
230 V – ( %50…%75) b
|
|
Aşırı Frekans (ANSI 81/O)
|
0,5 s
|
51 Hz
|
|
Düşük Frekans (ANSI 81/U)
|
0,5 s
|
47 Hz
|
|
Vektör Kayması c
|
0,2 s
|
(6o…9o) b
|
|
ROCOF (df/dt) (ANSI 81R) c
|
0,2 s
|
(1…2,5) b Hz/s
|
|
a) Arızayı
tespit ve kesici açma süresi dâhildir.
b)
Verilen aralıkta uygun değer dağıtım şirketi tarafından istenebilir ve
ayarlanabilir.
c)
Jeneratör, adalanma durumunda çalışmaya elverişli teknik özellikte ise
ilave olarak bu koruma rölelerinden en az biri kullanılmalıdır.
|
|
Not: Gerilim değerleri etkin (r.m.s) değerlerdir ve
faz-nötr gerilimi olarak verilmiştir.
|
Tablo–2: YG seviyesinden
bağlanan üretim tesisleri için koruma ayarı sınır değerleri;
|
Parametre
|
Temizleme
Süresi
|
Açma Ayarı a
|
|
Aşırı Gerilim
(ANSI 59) –Kademe 1
|
0,2 s
|
V≥ 120
|
|
Aşırı Gerilim
(ANSI 59) – Kademe 2
|
1,0 s
|
110 < V
< 120
|
|
Düşük Gerilim
– Kademe 1 (ANSI 27)
|
2,0 s
|
50 ≤ V
< 88
|
|
Düşük Gerilim
– Kademe 2 (ANSI 27)
|
0,2 s
|
V<
50
|
|
Aşırı Frekans
(ANSI 81/O)
|
0,2 s
|
51 Hz
|
|
Düşük Frekans
(ANSI 81/U)
|
0,2 s
|
47 Hz
|
|
Düşük Frekans
(ANSI 81/U)
|
Dağıtım
şirketi görüşüne uygun olarak 0,2–300 sn aralığında ayarlanabilir.
|
Dağıtım
şirketi görüşüne uygun olarak 47– 49,5 Hz aralığında ayarlanabilir.
|
|
Vektör
Kayması c
|
0,2 s
|
(6o…9o)
b
|
|
Frekans
değişim Oranı (ROCOF) (df/dt) (ANSI 81R) c
|
0,2 s
|
(0,5…2,5) b
Hz/s
|
|
Artık Gerilim
(ANSI 59N) d
|
d
|
d
|
|
a) Gerilim ayarları anma gerilimin yüzdesi olarak
verilmiştir
b) Verilen aralıkta uygun değer dağıtım şirketi
tarafından ayarlanabilecektir.
c) Dağıtım şirketinin yapacağı etüt çalışmasına
göre dağıtım şirketince gerek görülmesi halinde bu korumalardan birisi istenilebilir.
d) Topraklama sistemine bağlı olarak gerektiği
durumda dağıtım şirketi tarafından istenebilir. Statik jeneratörler için
uygulanabilir değildir. Bu koruma talep edildiğine temizleme süresi ve
açma ayar değerleri dağıtım şirketi tarafından belirlenir.
|
18.ÖLÇME
SİSTEMİ
18.1.AG
seviyesinden bağlantısı öngörülen üretim tesisinin tüketim tesisi ile aynı
yerde bulunması halinde iki ölçme sistemi tesis edilecektir. Bu ölçme
sistemlerinden biri tesis ile dağıtım sistemi arasındaki enerji
alış-verişini ölçecek biçimde çift yönlü ölçüm yapabilen saatlik, diğeri
ise üretim tesisinde üretilen enerjiyi ölçecek biçimde tesis edilir.
18.2.AG
seviyesinden bağlantısı öngörülen üretim tesisinin tüketim tesisiyle aynı
yerde olmaması halinde ölçme sistemi, üretim tesisi ile dağıtım sistemi
arasındaki enerji alış-verişini ölçecek biçimde tesis edilir.
18.3.YG
seviyesinden bağlantısı öngörülen üretim tesislerinde ilgili mevzuat
uyarınca işlem tesis edilecektir.
18.4.Sayaçlar
dağıtım şirketinin erişebileceği yerlere tesis edilir.
18.5.Sayaç
yerleri 18.1, 18.2, 18.3 ve 18.4’e uygun olarak belirlenerek projesine
işlenir.
18.6.Gerek
duyması halinde dağıtım şirketi sayaç yerini nihai olarak belirler ve ölçme
sistemi buna uygun biçimde tesis edilir.
18.7.Üretim
tesisinin kabulü aşamasında, ölçü sistemi dağıtım şirketinin yetkilisi
tarafından kontrol edilerek mühürlenir ve kayıt altına alınır.
18.8.Tesis
edilen sayaçlar, ölçme ve haberleşme izleme sisteminin bir parçası olabilir.
19.SİSTEME BAĞLANTI ONAYI VE DEVREYE ALMA
ŞARTLARI
8.
9.
19.1.Üretim
tesisinin kabulü Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen şartlar
dâhilinde 7/5/ 1995 tarihli ve 22280 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Elektrik
Tesisleri Kabul Yönetmeliğine uygun olarak yapılır.
19.2.Üretim tesisi
şebeke ile paralele girdiğinde meydana getirdiği gerilim dalgalanması%3,3’ü aşmamalı ve EK-1.4’te verilen
fliker değerlerinin aşılmasına yol açacak fliker etkisi oluşturmamalıdır.
19.3.500 kW’a
kadar senkron jeneratörler için paralele girme senkronlama cihazı ile
yapılacaktır. Senkronlama cihazının gerilim toleransı ΔU±%10Un, frekans
toleransı Δf ± 0,5 Hz, faz açısı
toleransı Δφ ± 10değerlerinde olmalıdır. 500 kW’dan büyük
ünitelerin dağıtım barası veya dağıtım sistemi ile senkronize olması için gerekli
şartlar bağlantı anlaşmasında düzenlenir.
19.4.Kendinden
uyartımlı asenkron jeneratörler için senkron jeneratörlerin devreye alınma
şartları geçerlidir. Şebekeden uyartımlı asenkron jeneratörler, senkron
devir sayısının %95 - %105 aralığında devreye girmelidir.
19.5.Şebeke ile
paralele girmeden önce temel gerilimi kendisi üreten evirici esaslı
bağlantı sistemleri için senkron jeneratörlerin devreye alınma şartları
geçerlidir.
20.İŞLETME
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
20.1.Üretim
tesisinin koruma, bağlantı ve diğer kısımları üretim tesisinin işletmecisi
tarafından periyodik (teçhizatın özelliğine göre aylık, üç aylık, altı
aylık veya yıllık) olarak kontrol edilmeli ve tutanak altına alınmalıdır.
Dağıtım şirketi tarafından yapılacak kontrollerde dikkate alınmak üzere,
söz konusu tutanaklara tarih sırası verilmesi ve bu sıraya göre
tutanakların dağıtım şirketine iletilmesi zorunludur.Tutanakların bir nüshası da işletme
sahibinde kalacaktır.
20.2.Dağıtım
şirketi istediği zaman santralın bağlantı ekipmanı, koruma düzenekleri ve
diğer kısımlarının kontrolünü talep edebilir. Dağıtım şirketi şebekede kısa
devre akımının artması gibi önemli değişiklikler yapması halinde veya
mevcut paralel işletimle ilgili etkiler konusunda üretim tesisi sahibine
önceden bilgi verecektir.
20.3.Üretim
tesisi, can ve mal emniyetinin sağlanması için, kısa devre arızası veya
dağıtım sisteminin enerjisiz kalması durumunda bağlantı noktası itibarıyla
dağıtım sisteminden izole hale gelmeli ve şebekeye enerji vermemelidir.
Dağıtım şebekesinin bir bölümünü içerecek şekilde adalanmaya müsaade
edilmez. Bu durumda bağlantı noktası itibari ile şebekeden izole hale gelen
üretim tesisi, bağlantı noktasının kullanıcı tarafında kalan bölümlerini
şebekeden bağımsız olarak besleyebilir.
20.4.Üretim
tesisi sahibi şebeke işletmeciliği açısından zorunlu hallerde üretim
tesisinin bağlantısını şebekeden ayırmakla yükümlüdür. Bu gibi hallerde
dağıtım şirketi de üretim tesisini her zaman erişime açık olan ayırma
düzeni veya varsa uzaktan kontrol sistemi ile şebekeden ayırabilir. Üretim
tesisi anlaşma gücünün üzerinde çalıştırılamaz. Üretim tesisinin, anlaşma
gücünün üzerinde çalıştığı tespit edilirse dağıtım şirketi aynı yetkiyi
kullanır.
20.5.20.3
ve/veya 20.4 hükümlerine göre şebekeden ayrılan üretim tesisi, şebekeden
ayrılmasına sebep olan zorunlu hallerin makul sürede giderilmesinden
itibaren dağıtım şirketince en kısa sürede yapılacak bildirim üzerine
tekrar devreye alınır.
20.6.Dağıtım
şirketi gerekçelerini bildirmek kaydıyla, bağlantı noktasındaki dağıtım
sisteminin durumuna göre işletme koşulları dışına çıkılmaması ve üretim
tesisinin fliker etkisinin azaltılması için ilave koruma tedbirlerinin
alınmasını isteyebilir. Aksi takdirde bu Tebliğ’in 32.5 maddesindeki
yaptırımlar uygulanır.
20.7.Üretim
tesisi sahibi; tesis kurulu gücün artırılması, azaltılması, koruma düzeninin
değiştirilmesi, kompanzasyon değişikliği veya başka değişiklikler yapmak
isterse dağıtım şirketine önceden başvurarak Yönetmelik ve bu Tebliğ’de
öngörülen usullere göre izin alacaktır.
20.8.20.7 hükmü
kapsamında tesiste kurulu güç artışı yapılması halinde imzalanan bağlantı
anlaşması tadil edilir ve tesis sahibinden yeniden bağlantı bedeli tahsil
edilir. Ancak güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri bakımından kurulu
güç artışı bir yıl içinde 5 kW’ı aşmamış ise bedel tahsil edilmez.
21.TEKNİK SORUMLULUK
21.1.Dağıtım
sistemine AG ve YG seviyesinden bağlanacak üretim tesislerinin yapımı,
işletmeye alınması, işletilmesi ve iş güvenliği sorumluluğu üretim yapan
gerçek veya tüzel kişiye aittir. Gerçek veya tüzel kişi bu kapsamda;
20.
21.
21.1.
21.1.1.AG
seviyesinden yapılacak bağlantılar için, üretim tesisinin geçici kabulü
yapılıncaya kadar,
21.1.2.YG
seviyesinden yapılacak bağlantılar için, üretim tesisinin projelendirilmesi
aşamasından başlamak üzere işletme süresince,
ilgili teknik mevzuata göre görev
yapacak yetkili işletme sorumlusu istihdam etmek ve/veya bu konuda gerekli
hizmetleri almakla yükümlüdür.
21.2.İşletme
sorumlusu, üretim tesisi ve mütemmim cüzlerinin ilgili mevzuat ve ilgili
teknik mevzuata uygun olarak teçhiz edilmesi ve işletilmesinden ve söz
konusu mevzuatlara aykırılıklardan kaynaklanacak zararlardan işletme sahibi
ile beraber müteselsilen sorumludur.
22.ENERJİNİN TÜKETİMİNE İLİŞKİN ESASLAR
22.1.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında elektrik enerjisi üretim tesisi kuracak kişilerin
kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmaları esastır.
22.2.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında elektrik enerjisi üretim tesisi kuracak kişilerden;
21.
22.
22.2.
22.2.1.Kojenerasyon
tesisi kuran gerçek ve tüzel kişilerin tükettikleri kadar enerjiyi
eşzamanlı üretmeleri esastır. Kojenerasyon tesislerinden sisteme verilen
ancak üretim yapan kişi tarafından tüketilmeyen/tüketilemeyen enerji
miktarı için destek ödemesi veya başka ad altında bir ödeme yapılmaz.
22.2.1.1.Kojenerasyon
tesisi kuran gerçek ve tüzel kişiler kojenerasyon tesisinde üretip, üretim
tesisi ile aynı yerde bulunan tüketim tesisinde tüketemedikleri enerji
miktarını uhdelerindeki, üretim tesisi ile aynı yerde bulunmayan tüketim
tesisinde ya da tesislerinde tüketebilirler. Bu durumda dahi tüketimleri
kadar enerjiyi eşzamanlı üreterek sisteme vermeleri esastır. Bu durumdaki
kişiler üretim tesisi ile aynı yerde bulunmayan ancak uhdelerindeki tüketim
tesislerinde tükettikleri enerji miktarı için ayrıca dağıtım sistem
kullanım bedeli de öderler.
22.2.2.Mikro
kojenerasyon tesisi kuran gerçek kişilerin tükettikleri kadar enerjiyi
eşzamanlı üretmeleri esastır. Mikro kojenerasyon tesislerinden sisteme
verilen ancak üretim yapan gerçek kişi tarafından tüketilmeyen/tüketilemeyen
enerji miktarı için destek ödemesi veya başka ad altında bir ödeme yapılmaz.
Ancak ilgili mevzuat uyarınca gerekli yaptırımlar ve/veya bedeller
uygulanabilir/tahakkuk ettirilebilir.
22.2.3.Mikro
kojenerasyon tesisi kuran tüzel kişilerin tükettikleri kadar enerjiyi
eşzamanlı üretmeleri esastır. Mikro kojenerasyon tesislerinden sisteme
verilen ancak üretim yapan tüzel kişi tarafından tüketilmeyen/tüketilemeyen
enerjinin birim kWh miktarı için YEK Kanununa ekli Cetvel I’de belirlenen
en düşük teşvik bedeli karşılığı destek ödemesi yapılır.
22.2.4.Yenilenebilir
enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kuran kişilerin tükettikleri kadar
enerjiyi eşzamanlı üretmeleri esastır. Yenilenebilir enerji kaynaklarına
dayalı elektrik üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilen ancak üretim
yapan kişiler tarafından tüketilmeyen/tüketilemeyen enerjinin birim kWh
miktarı için YEK Kanununa ekli Cetvel I’de kaynak bazında belirlenen teşvik
bedeli karşılığı destek ödemesi yapılır.
22.2.4.1.Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı
üretim tesisi kuran gerçek ve tüzel kişiler yenilenebilir enerji kaynağına
dayalı üretim tesisi ile aynı yerde bulunan tüketim tesisinde tüketemedikleri
enerji miktarını uhdelerindeki, üretim tesisi ile aynı yerde bulunmayan
tüketim tesisinde ya da tesislerinde tüketebilirler. Bu durumda dahi
tüketimleri kadar enerjiyi eşzamanlı üreterek sisteme vermeleri esastır. Bu
durumdaki kişiler üretim tesisi ile aynı yerde bulunmayan ancak uhdelerindeki
tüketim tesislerinde tükettikleri enerji miktarı için ayrıca dağıtım sistem
kullanım bedeli de öderler.
23.ÜRETİLEN ENERJİNİN TESPİT EDİLMESİ
23.
23.1.Dağıtım
şirketi Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamındaki üretim tesislerinde üretilerek
sisteme verilen elektrik enerjisini;
22.
23.
23.1.
23.1.1.Üretim tesisinin tüketim tesisi ile aynı yerde
bulunması halinde üretim tesisinin dağıtım sistemi ile bağlantı noktasında
Yönetmeliğin 18.1 hükmüne göre tesis edilen çift yönlü ölçüm yapabilen
saatlik sayaç verileriyle belirlenir. Ayrıca bu verilerin sıhhati üretim
tesisinin üretimini ölçmek amacıyla Yönetmeliğin 18.3 hükmüne göre tesis
edilen sayaçtan elde edilen günlük bazdaki verilerle kontrol edilir.
23.1.2.Üretim tesisinin tüketim tesisi ile aynı yerde
bulunmaması halinde üretim tesisinin dağıtım sistemi ile bağlantı
noktasında Yönetmeliğin 18.2 hükmüne göre tesis edilen sayaç verilerine
göre belirler.
24.İHTİYAÇ FAZLASI ENERJİ MİKTARININ
TESPİT EDİLMESİ
11.
23.
24.
24.1.Dağıtım
şirketi Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamındaki üretim tesislerinde üretilerek
sisteme verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisi miktarını;
21.
22.
23.
24.
24.1.
24.1.1.Üretim tesisi
ile tüketim tesisinin aynı yerde bulunması halinde üretim tesisinin dağıtım
sistemi ile bağlantı noktasında Yönetmeliğin 18.1 hükmüne göre tesis edilen
çift yönlü ölçüm yapabilen saatlik sayaç verilerine göre belirleyecektir.
Belirleme yapılırken üretim tesisinin üretimini ölçmek amacıyla
Yönetmeliğin 18.3 hükmüne göre tesis edilen sayaç verileri de dikkate
alınır. Bu işlem sırasında günlük toplam veriş ve günlük toplam çekiş
miktarları karşılaştırılır ve günlük miktarların mahsuplaştırması yapılır.
Veriş miktarının fazla olması halinde söz konusu fazla veriş miktarı günlük
ve aylık ihtiyaç fazlası enerji miktarı olarak kaydedilir. Çekiş miktarının
fazla olması halinde ilgili mevzuat hükümleri uyarınca işlem tesis edilir.
Tüketim tesisinin tüketimi üç zamanlı olarak hesaplanan tüketiciler için
günlük üretim ve tüketim değerlerinin mahsuplaştırılması günlük toplam
yerine üç zaman esası üzerinden yapılır. Tüketim tesisinin tüketimi üç
zamanlı olarak hesaplanan üreticiler için günlük üretim ve tüketim
değerlerinin mahsuplaştırılması günlük toplam değerleri yerine üç zaman
esası üzerinden yapılır.
24.1.2.Üretim tesisi
ile tüketim tesisinin aynı yerde bulunması ve ayrıca üretim tesisini
uhdesinde bulunduran kişinin uhdesinde üretim tesisi ile aynı yerde
bulunmayan tüketim tesisi ya da tesisleri bulunması halinde ise 22.2
hükmüne göre belirlenecek günlük fazla veriş miktarı ile tüketim tesisinin
günlük çekiş miktarları ya da tesislerinin günlük çekiş miktarlarıyla
karşılaştırılarak belirleme yapılır. 22.2 hükmüne göre bulunan günlük veriş
miktarı ile üretim tesisini uhdesinde bulunduran kişinin uhdesindeki
tüketim tesisi ya da tesislerinin günlük toplam çekiş miktarları
karşılaştırılır ve veriş miktarının fazla olması halinde söz konusu fazla
veriş miktarı günlük ve aylık ihtiyaç fazlası enerji miktarları olarak not
edilir. Çekiş miktarının fazla olması halinde ilgili mevzuat hükümleri
uyarınca işlem tesis edilecektir. Tüketim tesisinin tüketimi üç zamanlı
olarak hesaplanan üreticiler için günlük üretim ve tüketim değerlerinin
mahsuplaştırılması günlük toplam değerleri yerine üç zaman esası üzerinden
yapılır.
24.1.3.Aynı kişinin
uhdesindeki, üretim tesisi ile aynı yerde olmayan tüketim tesislerinin
çekiş miktarları için hesaplanacak dağıtım sistem kullanım bedeli hesabı
22.2’de açıklanan işlemlerden ayrıca yapılır.
24.1.4.Üretim tesisi
ile tüketim tesisinin aynı yerde bulunmaması halinde üretim tesisinin
dağıtım sistemi ile bağlantı noktasında Yönetmeliğin 18.2 hükmüne göre
tesis edilen saatlik sayaç verileri ile tüketim tesisinin tüketimini ölçmek
amacıyla tesis edilmiş saatlik veri sağlayan sayaç verileri karşılaştırılarak
günlük bazda belirleme yapılır. Tüketim tesisinin tüketimini ölçmek
amacıyla tesis edilmiş sayacın saatlik veri sağlayamaması halinde DUY
hükümleri uyarınca onaylanan profil uygulaması yapılarak elde edilen
saatlik tüketim verileri kullanılacaktır. Her iki durumda da ihtiyaç
fazlası enerjinin tespitinde günlük toplam veriş ve günlük toplam çekiş
miktarları dikkate alınacaktır.
24.1.5.Üretim tesisi
ile tüketim tesisinin aynı yerde bulunmaması halinde üretim tesisini
uhdesinde bulunduran kişinin uhdesindeki birden fazla tüketim tesisinin
tüketim verileri saatlik bazda toplanarak üretim verileri ile 22.2.1 ve
22.2.4 hükümlerine uygun karşılaştırma yapılacaktır. Bu durumda dahi
ihtiyaç fazlası enerji miktarının tespitinde günlük toplam veriş ve çekiş
miktarları esas alınacaktır.
24.2.23.1
hükmünde dağıtım şirketi için tanımlanan iş ve işlemler bir OSB dağıtım
lisansı sahibi OSB tarafından kendi bölgesinde kurulu üretim tesisi/tesisleri
ve tüketim tesisi/tesisleri için aynen yapılır ve bulunacak günlük ve aylık
ihtiyaç fazlası enerji miktarı bu enerjiyi satın almakla yükümlü dağıtım
şirketine bildirilir.
24.3.OSB
dağıtım şebekesi içinde kurulacak üretim tesislerinden sisteme verilen
enerji sadece OSB dağıtım şebekesine bağlı tüketim tesisinde/tesislerinde tüketilebilir.
Buna göre;
23.
24.
24.1.
24.2.
24.3.
24.3.1.OSB dağıtım
lisansı sahibi OSB şebekesine bağlı bir üretim tesisinde üretilerek sisteme
enerji verilebilmesi için OSB dağıtım şebekesine bağlı en az bir tüketim
tesisi bulunması zorunludur.
24.3.2.OSB dağıtım
lisansı sahibi OSB, lisansı kapsamındaki şebekeye bağlı bir üretim
tesisinde üretilerek sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerji miktarını 24.1
hükümlerine göre belirler ve 24.2 hükümlerine göre ilişik olduğu dağıtım
şirketine bildirir. Dağıtım şirketi kendisine bildirilen ihtiyaç fazlası
enerji miktarını ihtiyaç fazlası enerji miktarı olarak not eder.
24.4.Dağıtım
şirketi, 24.1, 24.2, 24.3 hükümlerine göre belirlediği ihtiyaç fazlası
enerji miktarlarından yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim
tesisi sahibi üreticiler için belirlenen miktarları PMUM’a takip eden ayın
4’üne kadar kaynak bazında, saatlik bazda günlük ve aylık toplam şeklinde
ayrı ayrı bildirir.
24.5.Özel
trafolu müşteri konumunda olup tüketime esas ölçü sistemi AG tarafında olan
kullanıcılarda trafo kaybı ilgili mevzuata göre üretim ve tüketim için ayrı
ayrı dikkate alınır.
24.6.OSB dağıtım şebekesi dışında kurulacak
üretim tesislerinden sisteme verilen enerji OSB dağıtım şebekesine bağlı
tüketim tesisinde/tesislerinde de tüketilebilir. Bu durumda OSB dağıtım
lisansı sahibi OSB her ayın ilgili tarihinde tüketim değerlerini günlük
bazda ilişik olduğu dağıtım şirketine bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün
ihlali halinde tüketim değeri sıfır kabul edilir ve ortaya çıkacak zararlar
OSB dağıtım lisansı sahibi OSB tarafından tazmin edilir.
25.İHTİYAÇ FAZLASI ENERJİ MİKTARININ
DEĞERLENDİRİLMESİ
25.1.25.1.
Perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi 24.1, 24.2, 24.3 hükümlerine
göre belirlenen ihtiyaç fazlası enerji miktarını üretim tesisinin işletmeye
girdiği tarihten itibaren 10 yıl süreyle satın almakla yükümlüdür.
25.2.Perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketi satın almakla yükümlü olduğu ihtiyaç
fazlası enerji miktarından;
24.
25.
25.2.
25.2.1.Tüzel
kişilerce mikro kojenerasyon tesislerinde üretilerek sisteme verilmiş olan
kısmını perakende satış tarifesi kapsamında elektrik tedarik ettiği
müşterilerine sattığı elektrik içinde değerlendirir.
25.2.2.Gerçek ya da
tüzel kişilerce yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı olarak kurulan
üretim tesislerinde üretilerek sisteme verilmiş olan kısmını ise kendisi
üreterek sisteme vermiş kabul edilir. Bu miktar enerji YEKDEM kapsamında
işleme alınır.
25.3.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında üretim yapan/yapacak üreticiler kendi
ürettikleri/üretecekleri enerjinin kendi uhdelerindeki tesislerde tüketilmeyen/tüketilemeyen
kısmı için ikili anlaşma yapamazlar.
25.4.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında gerçek kişilerce kurulan mikro kojenerasyon
tesisleri ile gerçek ya da tüzel kişilerce kurulan kojenerasyon
tesislerinin işletilmesi esnasında, sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerji,
ilgili mevzuat uyarınca YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerji
miktarı için PMUM ve perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi
tarafından ödeme yapılmaz.
25.5.Bir
tüketim tesisi için farklı yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı birden
çok üretim tesisinin kurulması halinde sisteme verilen ihtiyaç fazlası
enerjinin hangi üretim tesisinden verildiğinin tespit edilememesi durumunda
söz konusu miktar için YEK Kanununa ekli Cetvel I’de öngörülen en düşük
destek bedeli ödemeye esas alınır.
25.6.Bir
tüketim tesisi için yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı bir veya daha
fazla üretim tesisi ile bir mikro kojenerasyon tesisinin birlikte kurulması
halinde ve bu tesisleri uhdesinde bulunduran kişinin tüzel kişi olması
halinde, sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerjinin hangi üretim tesisinden
verildiğinin tespit edilememesi durumunda söz konusu miktar için YEK
Kanununa ekli Cetvel I’de öngörülen en düşük destek bedeli ödemeye esas
alınır.
25.7.Bir
tüketim tesisi için kojenerasyon tesisine ilaveten mikro kojenerasyon ve/veya
yenilenebilir enerji kaynağına dayalı üretim tesisi ya da tesisleri
kurulması halinde sisteme verilen ihtiyaç fazlası enerjinin hangi üretim
tesisinden verildiğinin tespit edilememesi durumunda söz konusu miktar
ilgili mevzuat uyarınca YEKDEM kapsamında değerlendirilir. Ancak bu enerji
miktarı için PMUM ve perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi tarafından
ödeme yapılmaz.
26.İHTİYAÇ
FAZLASI ENERJİ MİKTARININ SATIN ALINMASI
25.
26.
26.1.Perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketi 25.2.1 hükümlerine göre satın aldığı
ihtiyaç fazlası enerji miktarının birim kWh’ı için YEK Kanununa ekli Cetvel
I’de belirlenen en düşük teşvik miktarını öder. Ödeme Türk Lirası üzerinden
yapılır. Cetvel I’de belirlenen dövizin TL’ye çevrilmesinde enerjinin
sisteme verildiği gündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru
kullanılır.Ödemenin yapılabilmesi
için;
25.
26.
26.1.
26.1.1.Dağıtım
şirketi her bir üretici için belirlediği günlük ihtiyaç fazlası üretim
miktarını YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde öngörülen en düşük fiyatın o
günkü TL karşılığı ile çarparak yapılacak ödemeyi belirler.
26.1.2.26.1.1 hükmü
kapsamında yapılan tespit tarihini izleyen altı gün içerisinde, dağıtım
sistemine verilen ihtiyaç fazlası enerji miktarı ile enerji alımına esas
birim fiyatı ilgili tüzel kişiye bildirir.
26.1.3.İlgili tüzel
kişi tarafından düzenlenen faturanın dağıtım şirketine Tebliğ tarihini
izleyen on işgünü içerisinde, fatura bedelini ilgili tüzel kişinin
bildireceği banka hesabına yatırır.
26.2.Perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketi 25.2.2 hükümlerine göre satın almakla
yükümlü olduğu ihtiyaç fazlası enerji miktarının birim kWh’ı için YEK
Kanununa ekli Cetvel I’de kaynak bazında belirlenen teşvik miktarını öder.
Ödeme Türk Lirası üzerinden yapılır. Cetvel I’de belirlenen dövizin TL’ye
çevrilmesinde enerjinin sisteme verildiği gündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz alış kuru kullanılır. Ödemenin yapılabilmesi için;
25.
26.
26.2.
26.2.1.Dağıtım
şirketince her bir üretici için belirlenen günlük ihtiyaç fazlası üretim
miktarı YEK Kanununa ekli I sayılı Cetvelde kaynak bazında öngörülen
fiyatın TL karşılığı ile çarpılarak yapılacak günlük ödeme miktarı
belirlenir,
26.2.2.Dağıtım
şirketince her bir üretici için belirlenen günlük ihtiyaç fazlası üretim
miktarı ile YEK Kanununa ekli II sayılı Cetvelde öngörülen ve ilgili
mevzuat uyarınca belirlenerek dağıtım şirketine bildirilmiş olan destek fiyatıyla
çarpılarak yapılacak aksam destek bedeli belirlenir,
26.2.2.1.Bir tüketim
tesisi için yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı birden fazla üretim
tesisi kurulması halinde yerli ürün kullanım desteği, her bir üretim
tesisinden sisteme verilen günlük ihtiyaç fazlası enerji için 26.2.2.
hükümleri ayrı ayrı uygulanarak bulunur.
26.2.3.26.2.1 ve/veya
26.2.2 hükümlerine göre bulunan bedeller toplanarak ilgili fatura dönemi
için yapılacak toplam ödeme bulunur,
26.2.4.26.2.3 hükmüne
göre her bir üretici için bulunana bedeller kaynak bazında toplanarak
kaynak bazında yapılacak ödeme belirlenir,
26.2.5.26.2.4 hükmüne
göre bulunan kaynak bazında belirlenmiş ödeme miktarları toplanarak ilgili
fatura dönemi için PMUM’a bildirilecek lisanssız üreticilere ödenecek
toplam bedel (LÜYTOB) belirlenir,
26.2.6.26.2.5
uyarınca bulunan LÜYTOB miktarı PMUM’a piyasa yönetim sistemi üzerinden her
ayın ilk altı günü içerisinde bildirilir,
26.2.7.PMUM
tarafından kendisine yapılan ödeme ilgili üreticilere 26.2.3 hükümlerine
göre belirlenen miktarda ödenir.
26.3.Perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketi, 26.2.5 hükmüne göre PMUM’a bildirdiği
bedelin kendisine eksik ödenmesi halinde 26.2.7 kapsamındaki ödemeleri her
bir kişi için aynı oranda eksik yapar. PMUM’un önceki fatura dönemlerinden
kalan eksik ödemesini ilgili fatura döneminde fazla ödeme şeklinde yapması
halinde fazla kısım eksik ödeme yapılan üreticilere payları oranında ödenir.
26.4.Dağıtım
şirketinin 26.3 hükmünde belirlenen istisna dışında, ödemede temerrüde
düşmesi halinde 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı
oranı uygulanır.
27.İTİRAZLAR
27.
27.1.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında üretim yapan gerçek ve tüzel kişiler, Yönetmeliğin
19 uncu, 20 nci, 22 nci ve 23 üncü maddeleri, bu Tebliğ’in 22, 23, 24 ve 25
inci maddelerinde dağıtım şirketi ve perakende satış lisansı sahibi dağıtım
şirketi tarafından yapılacağı belirlenen iş ve işlemlere, işlemin
kendilerine bildirim tarihinden itibaren, işlem bildirilmese bile ödemenin
yapıldığı ve/veya tüketim faturasının tebliğ edildiği tarihten itibaren üç işgünü
içerisinde itiraz edebilir.
27.2.Dağıtım ve
perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi, itiraz tarihinden itibaren
yedi gün içerisinde itiraza konu işlemi yeniden inceleyerek gerekmesi
halinde düzeltir ve sonucu itiraz sahibine bildirir.
27.3.Ödemeye
esas miktarların ve bedelin değişmesi halinde fark bir sonraki fatura
döneminde düzeltilir.
28.TÜKETİM
BİRLEŞTİRME
28.
28.1.Aynı
tarife grubundaki bir veya birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişi,
Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında üretim tesisi kurmak amacıyla, uhdesindeki/uhdelerindeki
tesislerde tüketilen elektrik enerjisi için tüketimlerini birleştirebilir.
Bir dağıtım bölgesinde kurulu tüketim tesisi ya da tesislerinin tüketimleri
OSB dağıtım şebekesi içindeki bir tüketim tesisi ile birleştirilemez.Ancak OSB dağıtım şebekesi içinde ve
dışında tüketimi olan bir gerçek ya da tüzel kişi üretim tesisini OSB
dağıtım şebekesi dışında kurmak kaydıyla birden çok tüketim tesisinin
tüketimlerini birleştirebilir. Tüketim birleştiren kişiler kojenerasyon
tesisi ile birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi
ya da tesisleri kuramaz. Birleştirilen tüketime yönelik Yönetmelik ve bu Tebliğ
kapsamında üretim tesisi ya da tesisleri kurulabilir. Bir gerçek ve/veya
tüzel kişinin tüketim birleştirme talebinde tüketimlerinin aynı tarife
grubunda olması hükmü aranmaz.
28.2.Tüketimi
birleştirilecek tesislerin, üretim tesisinin kurulacağı dağıtım bölgesi
içinde olması gerekir.
28.3.Tüketimlerini
birleştiren gerçek ve/veya tüzel kişiler aynı yıl içinde uygulamadan
ayrılamazlar. Başka bir kişinin tüketim birleştirenlere katılabilmesi ancak
her yılın ilk gününden itibaren başlamak kaydıyla mümkündür. Bu durumda
tüketimini mevcut bir tüketim birleştirme uygulamasına katmak isteyen
kişilere ilişkin başvurularının yetkili kişi tarafından yılbaşından en az
iki ay önce, tüketimini mevcut bir tüketim birleştirme uygulamasından çıkarmak
isteyenlere ilişkin başvurunun ise yetkili kişi tarafından yılbaşından en
az bir ay önce dağıtım şirketine ulaştırılması gerekir.
28.4.Tüketimini
birleştiren gerçek ve/veya tüzel kişiler, Yönetmelik ve bu Tebliğ
hükümlerinden yararlanmak amacıyla aralarından bir kişiyi vekâlet akdiyle
tam ve sınırsız olarak yetkilendirir.
28.5.Tüketim
birleştirme dağıtım şirketine yapılacak yazılı bir başvuru ile yapılır.
Yazılı başvuru ekinde tüketimi birleştirilen tesislerin sahipleri, abonelik
bilgileri, yıllık tüketim verileri dağıtım şirketine sunulur.
28.6.Yönetmelik
ve bu Tebliğ’in uygulanması amacıyla, tüketimini birleştiren gerçek ve/veya
tüzel kişilerin tüketim tesislerinde tüketilen elektrik enerjisi
aralarından yetkilendirecekleri kişinin elektrik enerjisi tüketimi sayılır.
28.7.Yönetmelik
ve bu Tebliğ’in uygulanması amacıyla, Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında
kurulacak üretim tesisinde ya da tesislerinde üretilecek elektrik enerjisi
tüketimlerini birleştiren kişilerin aralarında yetkilendirecekleri kişinin
elektrik enerjisi üretimi sayılır.
28.8.Yönetmelik
ve bu Tebliğ hükümlerinin uygulanması amacıyla yapılacak iş ve işlemler,
yetkilendirilen kişi nam ve hesabına yapılır. Perakende satış lisansı
sahibi dağıtım şirketi iş ve işlemlerinde yetkilendirilmiş kişiyi muhatap
alır.
28.9.Yönetmelik
ve bu Tebliğ’in uygulanması sürecinde tüketimini birleştiren kişiler
tüketimlerini birleştirmekten ve/veya üretimden kaynaklanan her türlü
anlaşmazlığı kendi aralarında çözer. Hiçbir anlaşmazlık dağıtım şirketine
ve/veya perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketine yöneltilemez.
28.10.Bu maddenin diğer hükümlerinin uygulanmasında sorun
oluştuğunda dağıtım şirketi üretim tesisini sistemden ayırabilir.
29.LİSANSSIZ
ÜRETİCİLERE ÜRETİM KAYNAK BELGESİ VERİLMESİ
29.
29.1.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretim yapmak
amacıyla dağıtım şirketi ile Bağlantı ve Sistem Kullanım Anlaşmalarını
imzalayan ve dağıtım sistemine YG’den bağlanan üreticilere, talep etmeleri
halinde, önceki yıl içinde üreterek sisteme verdikleri toplam elektrik
enerjisi miktarını gösteren, Yönetmelik EK-4’e uygun, bir yıl süreli Üretim
Kaynak Belgesi, söz konusu miktarın emisyon ticareti kapsamındaki
piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi için
kullanılması amacıyla, dağıtım şirketince verilir.
29.2.Üretim
kaynak belgesi için dağıtım şirketine yazılı başvuru yapılır. Başvuruda
aşağıdaki bilgi ve belgeler sunulur:
28.
29.
29.2.
29.2.1.Lisanssız
üretim bağlantı ve sistem kulanım anlaşmalarının tarih ve varsa sayıları,
29.2.2.Perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketince önceki yıl içinde Yönetmelik 18.1
hükmüne göre tesis edilen sayaçtan okunan üretim bilgilerine ilişkin
belgeler,
29.3.Dağıtım
şirketi 29.1 hükümlerine uygun kişilerin yetkili temsilcilerince yapılmış
başvuru üzerine Yönetmelik 18.1 hükümlerine uygun olarak tesis edilmiş
sayaçtan okuduğu verileri bir araya getirerek yıllık üretim rakamını
belirler ve bu rakam için Yönetmelik EK-4’e uygun Üretim Kaynak Belgesini
düzenleyerek başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde başvuru sahibine
teslime hazır eder. Üretim Kaynak Belgesini almaya hak kazananlar başvurunun
28 inci günü dağıtım şirketinin illerdeki ilan panolarında ve internet
sitesinde ilan edilir ve başvuru sahibinin yetkili temsilcisine, başvuru
üzerine, teslim edilir.
30.ÜRETİM
TESİSLERİNİN İŞLETMEYE GİRMESİ
30.
30.1.Yönetmelik
ve bu Tebliğ hükümlerine göre dağıtım sistemine bağlanacak üretim
tesislerinin geçici kabul işlemlerinin, bağlantı anlaşmasının imza
tarihinden itibaren;
29.
30.
30.1.
30.1.1.YG
seviyesinden bağlanacak hidroelektrik üretim tesislerinde üç yıl,
30.1.2.YG
seviyesinden bağlanacak hidroelektrik dışındaki üretim tesislerinde iki yıl,
30.1.3.AG
seviyesinden bağlanacak tüm üretim tesislerinde bir yıl,
içerisinde tamamlanması zorunludur. Bu sürelerin
sonunda üretim tesisinin tamamlanmaması halinde bağlantı ve sistem kullanım
anlaşmaları ile su kullanım hakkı izin belgeleri kendiliğinden hükümsüz
hale gelir.
31.BİLGİLERİN TOPLANMASI
31.
31.1.Dağıtım
şirketleri, bölgelerinde bulunan Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamında üretim
başvurusunda bulunan, başvurusu olumlu sonuçlananlar ile olumsuz
sonuçlananlar ve işletmeye girenlere ilişkin kurulu güç, üretim miktarı,
kaynak türü, gerilim seviyesi, üretim teknolojisi, il-ilçesi ve Kurumca
belirlenecek diğer kıstaslara uygun bildirimleri Kurumca belirlenecek
formlarla her yılın Ağustos ayında Kuruma sunar.
32.YASAKLAR VE YAPTIRIMLAR
32.
32.1.Dağıtım
şirketleri, Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamındaki üretim tesisleri arasında
ayrım yapamaz.
32.2.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamına giren üretim tesisleri 14/4/2009 tarihli ve 27200
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma
Yönetmeliği kapsamında dengeleme birimi olamaz ve uygulamalara katılamazlar.
32.3.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamındaki üretim tesislerinde üretilen elektrik enerjisi
ticarete konu edilemez, üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesinin
dışında tüketime sunulamaz.
32.4.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilerek
dağıtım sistemine verilen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin perakende
satış lisansı sahibi dağıtım şirketi tarafından satın alınarak YEKDEM
kapsamında satılması ile bu Yönetmelik kapsamında tüzel kişilerce kurulan
mikro kojenerasyon tesislerinde üretilerek sisteme verilen ihtiyaç fazlası
elektrik enerjisinin perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi
tarafından satın alınarak perakende satış tarifesi yoluyla satılması 32.3
hükmünün istisnasıdır.
32.5.Yönetmelik
ve bu Tebliğ hükümlerine aykırı hareket eden gerçek veya tüzel kişi dağıtım
şirketi tarafından yazılı olarak ihtar edilerek aykırılığın giderilmesi
için kendisine 15 günden az olmamak kaydıyla makul bir süre verilir. Verilen
süre zarfında da aykırılığın giderilmemesi durumunda, bu kişinin sisteme
elektrik enerjisi vermesi, tüketim tesisinin sistemden enerji çekmesine
engel olmayacak biçimde dağıtım şirketi tarafından engellenebilir.
33.DİĞER HÜKÜMLER
33.
33.1.Üretim
yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, üretim tesisinin kurulması için
gerekli olan her türlü izin, ruhsat, onay ve benzeri belgeyi almakla
yükümlüdür.
33.2.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında dağıtım sistemine AG seviyesinden bağlı üretim
tesislerinden beslenen ve üretim tesisi ile aynı yerde olan tüketim
tesisleri için emreamade kapasite bedeli tahakkuk ettirilmez.
33.3.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerce bir sonraki
yıl içinde tahsil edilebilecek başvuru bedeli her yıl 31 Aralık tarihine kadar
Kurul tarafından belirlenir.
33.4.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında perakende satış lisansı sahibi dağıtım
şirketlerinin fiilen üretim yapan kişiler için yürüttükleri iş ve işlemler
karşılığında tahsil edebileceği yıllık işletim ücreti her yıl için önceki yılın
31 Aralık tarihine kadar Kurul kararıyla belirlenir. Üretim tesislerinin
ilgili mevzuat gereği ödemekle yükümlü oldukları bedeller saklıdır.
33.5.Yönetmelik
ve bu Tebliğ kapsamında kurulacak üretim tesislerinde kullanılacak YEK
Kanununa ekli II sayılı Cetvelde adı geçen mekanik ve/veya elektro-mekanik
aksamdan her birinin, ithalat tarihi baz alınarak, en fazla önceki beş
takvim yılında üretilmiş olması zorunludur.
33.6.6831
sayılı Orman Kanununa göre orman sayılan alanlarda 5346 sayılı YEK Kanunu’nun
6/A maddesi uyarınca kurulacak lisanssız elektrik üretim tesislerinin kurulmasında
kamu yararı bulunup bulunmadığına Yönetmelik ve bu Tebliğ kapsamındaki yer
tahsisine ilişkin başvuru üzerine Orman ve Su İşleri Bakanlığınca karar
verilebilir.
33.7.Üretim
tesisinin tüketim tesisi ile aynı yerde bulunması ve tüketim tesisinin,
müşterilerin ortak kullanımında bulunan hat veya müştemilatı ve/veya
dağıtım tesislerine irtibatlı olması halinde, üretim tesisi sahibinin sistem
kullanım ve bağlantı anlaşması talebi, AG seviyesinden bağlanan binaların
bağlantı kabloları hariç, ortak kullanım haline gelecek olan dağıtım
tesislerinin devralınmasından sonra karşılanır.
Ekleri için tıklayınız.
|