|
Maliye Bakanlığından:
TARHİYAT
ÖNCESİ UZLAŞMA YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 ‒
(1) Bu Yönetmelik, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer
alan tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla
düzenlenmiştir.
Kapsam
MADDE 2 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğin kapsamına, vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca yapılan
vergi incelemelerine dayanılarak tarh edilecek ve Bakanlık Vergi
Dairelerinin tarha yetkili olduğu bütün vergi, resim ve harçlar ile bunlara
ilişkin olarak kesilecek vergi ziyaı cezası,
usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları (Kanunun 344 üncü maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca vergi ziyaı cezası kesilen
tarhiyata ilişkin vergi ve ceza hariç) girer.
Hukuki
dayanak
MADDE 3 ‒
(1) Bu Yönetmelik, Kanunun Ek 11
inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 ‒
(1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Maliye Bakanını,
b) Bakanlık: Maliye Bakanlığını,
c) Başkanlık: Vergi Denetim Kurulu Başkanlığını,
ç) Ceza: Kanunun 344 üncü maddesinin ikinci
fıkrasına göre kesilenler dışında kalan vergi ziyaı
cezasını, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasını,
d) Grup Başkanlığı: Uygun görülen yerlerde Bakan
onayı ile kurulan Başkanlığa bağlı Grup Başkanlıklarını,
e) Kanun: 213 sayılı Vergi Usul Kanununu,
f) Komisyon: Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Komisyonunu,
g) Mükellef: Kendisine vergi borcu terettüp eden
gerçek veya tüzel kişilerle sorumluları, müteselsil sorumluları,
ğ) Uzlaşma: Tarhiyat Öncesi Uzlaşmayı,
h) Vergi: Kanun kapsamına giren ve Bakanlık Vergi
Dairelerinin tarha yetkili olduğu vergi, resim ve harçları ve bunlara bağlı
fonları,
ı) Vergi Dairesi: Vergi dairesi müdürlüklerini ve
bağlı vergi dairesi konumundaki mal müdürlüklerini,
i) Vergi incelemesi: İnceleme yapmaya yetkili
olanlar tarafından, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak,
tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılan faaliyeti,
j) Vergi incelemesi yapmaya yetkili kılınan diğer
memurlar: Mahallin en büyük mal memurunu (Vergi Dairesi Başkanını, Vergi
Dairesi Başkanlığı kurulmayan yerlerde Defterdarı), Gelir İdaresi
Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanlar
ile vergi dairesi müdürlerini,
k) Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar:
Kanunun 135 inci maddesinde sayılan yetkilileri,
l) Vergi Müfettişi: Vergi Başmüfettişini, Vergi
Müfettişini ve Vergi Müfettiş Yardımcısını,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Komisyonların
Oluşumu
Vergi
Müfettişlerince yapılacak vergi incelemelerinde komisyonların oluşumu
MADDE 5 ‒
(1) Vergi Müfettişlerince, Grup
Başkanlıkları bulunan yerlerde yapılan vergi incelemeleri için
oluşturulacak uzlaşma komisyonu, Başkanlıkça belirlenecek biri başkan olmak
üzere üç Vergi Müfettişinden oluşur.
(2) Başkanlık, Grup Başkanlıklarında oluşturulacak
uzlaşma komisyonlarında görev alacak Vergi Müfettişlerinin belirlenmesi
yetkisini Grup Başkanlıklarına devredebilir.
(3) Grup Başkanlıklarında, gerektiğinde birden
fazla komisyon oluşturulabilir.
(4) Vergi Müfettişlerinin geçici çalışma yerlerinde
yapılan incelemelerde komisyon; ekip başkanının başkanlığında, başkan dâhil
üç Vergi Müfettişinden oluşur. Komisyonun üç Vergi Müfettişinden
oluşmasının mümkün olmadığı hallerde komisyon,iki Vergi Müfettişi ile ilgili vergi
dairesi müdüründen (bağlı vergi dairelerinde malmüdürü) oluşur.
(5) İncelemeyi yapanın ekip başkanı olması halinde,
komisyona bir başka Vergi Müfettişi seçilir. Komisyon üyelerinden en
kıdemli Vergi Müfettişi, komisyon başkanı olur.
(6) İncelemeyi yapanlar bu maddeye göre oluşacak
komisyonlara üye olamazlar. Ancak komisyon toplantısına açıklamalarda
bulunmak üzere iştirak edebilirler.
(7) Gerektiğinde ekip başkanı, Başkanlıktan komisyona
katılmak üzere Vergi Müfettişi talep edebilir.
(8) Ayrıca, incelemenin bir ekip tarafından
yapılması halinde, incelemeyi yapan ekip başkanı ve diğer üyeler komisyona
üye olamazlar.
İncelemeye
yetkili diğer memurlarca yapılacak vergi incelemelerinde komisyonların
oluşumu
MADDE 6 ‒ (1) Vergi Dairesi Başkanlığı kurulan yerlerde,
incelemeye yetkili diğer memurlarca yapılan vergi incelemelerinde komisyon;
Vergi Dairesi Başkanı veya tevkil edeceği grup müdürünün başkanlığında,
Vergi Dairesi Başkanı tarafından belirlenen müdürler ve/veya vergi dairesi
müdürlerinden oluşur.
(2) Vergi Dairesi Başkanlığı kurulmayan yerlerde,
incelemeye yetkili diğer memurlarca yapılan incelemelerde komisyon;
Defterdarın veya tevkil edeceği Defterdar Yardımcısının başkanlığında, ilgili
vergi dairesi müdürü ile Gelir Müdürlüğü görevini ifa eden müdürden oluşur.
İncelemeyi yapanın ilgili vergi dairesi müdürü olması hâlinde Defterdar,
ilgili vergi dairesi müdürü yerine bir başka vergi dairesi müdürünü
komisyon üyesi olarak belirler.
(3) Bu madde kapsamındaki komisyonlar üç kişiden
oluşur.
(4) Gerektiğinde yukarıda belirtilen kriterler çerçevesinde birden fazla komisyon
oluşturulabilir.
(5) İncelemeyi yapanlar, komisyon üyesi olamazlar.
Ancak açıklamalarda bulunmak üzere uzlaşma komisyonu toplantısına iştirak
edebilirler.
(6) Komisyon başkan ve üyelerinin herhangi bir
nedenle görevlerinin başında bulunamamaları hâlinde, bunlara vekâlet
edenler komisyonda görev yaparlar.
(7) Vergi Dairesi Başkanlığı kurulmayan yerlerde
incelemeye yetkili diğer memurlarca yapılan incelemelere ilişkin olarak
tarhiyat öncesi koordinasyon uzlaşma komisyonları kurulabilir. Bu
komisyonların kurulacağı yerler, yetki alanları, kimlerden oluşacağı ve sekreterya hizmetlerinin kimler tarafından yürütüleceği
Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenir.
Bölgesel
uzlaşma komisyonlarının oluşumu
MADDE 7 ‒
(1) Başkanlık, gerek gördüğü
hallerde uzlaşmayı bölgesel düzeyde yaptırabilir.
(2) Bölgesel düzeyde yapılacak uzlaşmalarda,
komisyon üyeleri Başkanlıkça veya yetki verilmesi halinde ilgili Grup
Başkanlığınca belirlenir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Uzlaşmanın
Yapılması
Uzlaşma
talebi
MADDE 8 ‒
(1) Uzlaşma için nezdinde vergi
incelemesi yapılan kimsenin bizzat veya noterden alınmış vekâletnameye dayanarak
vekili vasıtasıyla (Tüzel kişiler, küçük ve kısıtlılarla, vakıflar ve
cemaatler ile tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunların kanuni
temsilcileri marifetiyle) ve yazılı olarak incelemeyi yapana veya bağlı
bulunduğu birime yahut ekip Başkanlığına başvurması şarttır.
(2) Uzlaşma talebinin inceleme tutanağında yer
alması, ilgili mercie yapılmış yazılı başvuru yerine geçer.
Uzlaşma
talep süresi
MADDE 9 ‒
(1) Nezdinde vergi incelemesi
yapılan kimseler, incelemenin başlangıcından, inceleme ile ilgili son
tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre içerisinde her zaman uzlaşma
talebinde bulunabilirler.
(2) 11 inci maddeye göre vergi incelemesi yapmaya
yetkili olanlarca yapılacak uzlaşmaya davet hallerinde ise davet yazısının
tebliğ tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde uzlaşma talebinde
bulunulabilir.
(3) İncelemenin sonuçlandığı tarihte tarh
zamanaşımının sona ermesine üç aydan az bir zaman kalması halinde mükellefe
uzlaşma talebinde bulunup bulunmadığı sorulmaz ve uzlaşma talebinde
bulunmaya davet edilmez.
Uzlaşma
gününün tespiti
MADDE 10 ‒
(1) Vergi incelemesini yapan,
mükellefin uzlaşma talebi üzerine, yetkili uzlaşma komisyonu başkanı ile
temas kurarak uzlaşma gününü belirler. Belirlenen uzlaşma gün ve saati, bir
yazı ile uzlaşma gününden en az 15 gün önce mükellefe bildirilir veya
inceleme tutanağına yazılır. Mükellefin istemesi halinde 15 günlük süreye
bağlı kalmaksızın daha önceki bir tarih uzlaşma günü olarak belirlenebilir.
(2) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesine göre
yapılacak uzlaşmaya davet yazılarında uzlaşma günü de mükellefe bildirilir.
Uzlaşmaya
davet
MADDE 11 ‒
(1) Harici bilgilere dayanılarak,
mükelleflerin bilgisi dışında yapılan vergi incelemelerinde, incelemeyi
yapan herhangi bir taahhüt altına girmeksizin mükellefi uzlaşma talebinde
bulunmaya davet edebilir.
(2) Uzlaşmaya davet keyfiyeti ile uzlaşma
müzakeresinin yapılacağı yer ve tarih, muhatabına yazı ile uzlaşma gününden
en az 15 gün önce tebliğ olunur.
(3) İnceleme raporunun bir örneği davet yazısına
eklenir.
(4) Tebliğ işleminde, posta ile veya memur
vasıtasıyla tebliğ usulü uygulanır. İnceleme yapanın bizzat tebliğ yapması
da mümkündür.
Uzlaşma
davetine uyulmaması
MADDE 12 ‒
(1) Muhatabın bilinen en son
adresine uzlaşmaya davet yazısının tebliğ edilememesi veya yazıda bildirilen
yer ve tarihte uzlaşma davetine uyulmaması hallerinde uzlaşma konusunda
başkaca bir işlem yapılmaz. Uzlaşma temin edilmemiş sayılır.
(2) Bu maddenin uygulanmasında posta ile veya memur
vasıtasıyla gönderilen yazının tebliğ edilemeyerek geri gelmesi, tebliğ
edilememeyi ifade eder.
(3) Tarhiyat öncesi uzlaşma talebinde bulunan
mükellef, tayin edilen uzlaşma gününden önce yazılı olarak vergi inceleme
raporunu düzenleyene veya komisyona sekreterya
hizmeti veren birime bu talebinden vazgeçtiğini bildirebilir. Bu durumda
mükellef uzlaşma istememiş gibi işlem tesis edilir.
Tarh
edilecek verginin uzlaşma komisyonuna ve mükellefe bildirilmesi
MADDE 13 ‒
(1) Yapılan vergi incelemeleri
sonucu, uzlaşmaya konu tarh edilecek vergi ve kesilmesi öngörülen ceza
miktarı, incelemeyi yapan tarafından düzenlenecek bir raporla uzlaşma
gününden en az 15 gün önce yetkili uzlaşma komisyonuna ve ilgiliye
bildirilir. Uzlaşma gününün 15 günden önceki bir tarih olarak belirlenmesi
halinde inceleme raporu bu tarihten önce mükellefe tebliğ edilir.
Gerektiğinde bu inceleme raporu, ön rapor şeklinde de düzenlenebilir.
(2) Uzlaşma talebinin işleme konulabilmesi için,
incelemeyi yapanın, mükellefin uzlaşma talebi ile birlikte mükellef
hakkında düzenleyeceği inceleme raporunu yetkili uzlaşma komisyonuna
intikal ettirmesi şarttır.
(3) İnceleme raporu, ilgili mükellef ile komisyona
intikal ettirilmeden uzlaşma yapılamaz.
Uzlaşma
komisyonunun toplanması
MADDE 14 ‒
(1) Uzlaşma komisyonları,
üyelerinin tamamının katılması ile toplanırlar ve çoğunlukla karar
verirler.
(2) Uzlaşma gün ve saatinde üyelerin tamamının
katılmasının mümkün olmadığı hallerde, katılamayan üyenin yerine ilgili
merci tarafından yenisi seçilir.
(3) Belirlenen uzlaşma günü bildirildikten sonra
mükellefin herhangi bir mücbir sebeple toplantıya katılamayacak olması veya
komisyonun herhangi bir nedenle toplanamaması hallerinde uzlaşma görüşmesi
ya aynı gün ya da sonradan belirlenerek mükellefe bildirilecek bir başka
tarihe ertelenebilir.
Uzlaşma
toplantısına katılabilecekler
MADDE 15 ‒
(1) Uzlaşma görüşmeleri sırasında
mükellef isterse bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre kurulan meslek
odalarından bir meslek mensubu bulundurabilir. Bu kişiler uzlaşma
görüşmelerinde sadece görüş açıklayabilirler, görüşmeler sonucunda
düzenlenecek tutanaklara imza atamazlar.
Uzlaşma
tutanağının düzenlenmesi
MADDE 16 ‒
(1) Belirlenen gün ve saatte
mükellef veya vekilinin iştiraki ile toplanan uzlaşma komisyonu konuyu
tartışır, uzlaşma sağlandığı takdirde durumu bir tutanakla tespit eder. Bu
tutanak, komisyon başkan ve üyeleri ile mükellef veya vekili tarafından
imzalanır. Bu tutanağın bir nüshası ilgiliye derhal verilir. Bir nüshası da
üç gün içerisinde, rapor ve ekleriyle birlikte ilgili vergi dairesine
gönderilir.
(2) Uzlaşma tutanağında;
a) Mükellefin adı soyadı/unvanı ve adresi, bağlı
olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası veya T.C. kimlik numarası,
b) İncelemenin konusu, dönemi, bulunan matrah
farkı, tarh edilmesi öngörülen vergi tutarları,
c) Üzerinde uzlaşılan vergi miktarı,
ç) Uzlaşılan ceza miktarı,
d) İncelemeyi yapanın adı soyadı ve unvanı,
gibi hususların yanı sıra uzlaşma ile ilgili
açıklamalar yer alır.
(3) Mükellefin, uzlaşma komisyonunun davetine
icabet etmemesi, uzlaşmaya geldiği halde uzlaşma tutanağını imzalamaması
veya bu tutanağı ihtirazi kayıtla imzalamak
istemesi hallerinde uzlaşma temin edilememiş sayılır. Uzlaşma temin
edilemediği takdirde, komisyonca bu konuyu belirtmek üzere düzenlenecek
tutanağın birer nüshası anında hazır bulunan mükellefe veya vekili ile
vergi incelemesi yapana komisyonda tebliğ olunur. Mükellefin uzlaşmaya
icabet etmemesi veya tebellüğden kaçınması halinde, bu hususu belirten
tutanağın bir örneğinin muhatabına posta ile gönderilmesi yanında bir
örneği de inceleme yapana tevdi edilir.
(4) Uzlaşma temin edilememiş veya uzlaşmaya
varılamamış olması halinde, inceleme yapan bu hususu uzlaşma tutanağında
veya düzenleyeceği inceleme raporunda belirtir ya da raporla birlikte
göndereceği bir yazı ile vergi dairesine bildirir. Bu bildirim, vergi
dairesine gönderilecek rapora uzlaşma tutanağının bir örneğinin eklenmesi
suretiyle de yapılabilir.
(5) Bu maddede yazılı işlemler, nezdinde inceleme
yapılan mükellefin resmi vekili tarafından da yapılabilir.
(6) Uzlaşma görüşmeleri sırasında kısmi uzlaşma
talebinde bulunulması halinde, tutanağın açıklama bölümünde inceleme
raporunda eleştirilen matrah farklarından hangilerinde uzlaşma talep edildiği
ve bunlara ilişkin olarak uzlaşılan vergi ve ceza miktarı belirtilir.
(7) Kısmi uzlaşma yapılması durumunda, uzlaşma
talep edilmeyen veya uzlaşılamayan matrah farkları için gerekli tarhiyat
yapılmak üzere inceleme raporu vergi dairesine gönderilir.
(8) Uzlaşma talep edildiği halde görüşmeler
sonucunda uzlaşılamayan matrah farklarına ilişkin uzlaşma komisyonunun
teklif ettiği miktarlar tutanaklarda yer alır.
(9) Bu şekilde düzenlenen uzlaşma
tutanağı ile vergi inceleme raporunun vergi dairesine intikali üzerine,
vergi dairesince yapılacak tarhiyatın dava açma süresinin son gününün mesai
saati bitimine kadar komisyonun teklif ettiği miktarı kabul ettiğini
belirten bir dilekçe ile vergi dairesine başvuran mükellefle, başvuru
tarihi itibarıyla uzlaşma vaki olmuş sayılır ve buna göre işlem tesis
edilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Diğer
Hükümler
Uzlaşmanın
kesinliği ve dava konusu edilemeyeceği
MADDE 17 ‒
(1) Uzlaşma komisyonlarının,
uzlaşma neticesinde düzenleyecekleri uzlaşma tutanakları kesin olup, gereği
vergi dairelerince derhal yerine getirilir.
(2) Üzerinde uzlaşılan veya tutanakla tespit edilen
hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikâyette bulunulamaz.
(3) Mükellefler bu Yönetmelik uyarınca, üzerinde
uzlaşılan ceza hakkında Kanunun 376 ncı maddesi
hükümlerinin kendilerine uygulanmasını talep edemezler.
Tarhiyattan
sonra uzlaşma yapılamayacak haller
MADDE 18 ‒
(1) Tarhiyat öncesi uzlaşmanın
herhangi bir nedenle temin edilememesi veya uzlaşmaya varılamaması
hallerinde, mükellefler verginin tarhı ve cezanın kesilmesinden sonra
tarhiyat sonrası uzlaşma talep edemezler.
Ödeme
zamanı
MADDE 19 ‒
(1) Uzlaşma konusu yapılan vergi
ve cezada uzlaşma vaki olduğu takdirde uzlaşma tutanağı düzenlenir ve
derhal ilgili vergidairesine intikal ettirilir. Bu tutanak tahakkuk fişi yerine
geçer. Uzlaşma tutanağı vergi ve cezaların ödeme zamanlarından önce
ilgiliye tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında; ödeme zamanları kısmen
veya tamamen geçtikten sonra ilgiliye tebliğ edilmiş ise ödeme süreleri
geçmiş olanlar uzlaşma tutanağının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde
ödenir.
Sekreterya hizmetleri
MADDE 20 ‒
(1) Vergi Müfettişlerinin dâhil
oldukları Grup Başkanlıklarının bulunduğu yerlerde yaptıkları vergi
incelemeleri için oluşturulan komisyonların sekreterya
hizmetleri Grup Başkanlıklarınca, geçici çalışma yerlerinde yaptıkları
incelemeler için oluşturulan komisyonların sekreterya
hizmetleri ise ekip başkanlıklarınca yürütülür.
(2) Ekipbaşkanlıklarıncaoluşturulan uzlaşma dosya ve yazıları
turne bitiminde ilgili Vergi Dairesi Başkanlığına veya Defterdarlığa
gönderilir.
(3) VergiDairesiBaşkanlığı kurulan yerlerde vergi
incelemesi yapmaya yetkili kılınan diğer memurlar tarafından yapılan
incelemeler için Vergi Dairesi Başkanlığı bünyesinde oluşturulacak
komisyonların sekreterya hizmetleri ilgili Grup
Müdürlüğünce yürütülür.
(4) Vergi Dairesi Başkanlığı kurulmayan yerlerde
vergi incelemesi yapmaya yetkili kılınan diğer memurlar tarafından yapılan
incelemeler için oluşturulan uzlaşma komisyonlarının sekreterya
hizmetleri Gelir Müdürlüklerince yerine getirilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Yetki
MADDE 21 ‒
(1) Bu Yönetmelik hükümlerine
göre, uzlaşma komisyonu tespit edilmemiş olan vergi incelemelerinde yetkili
uzlaşma komisyonu, duruma göre Başkanlıkça veya Gelir İdaresi Başkanlığınca
belirlenir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 22 ‒
(1) 3/2/1999
tarihli ve 23600 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Başlanmış
işler
GEÇİCİ
MADDE 1 ‒ (1) Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce uzlaşma günü belirlenmiş ve mükelleflere
tebliğ edilmiş tarhiyat öncesi uzlaşma talepleri hakkında, bu Yönetmelikle
yürürlükten kaldırılan Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 23 ‒
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 24 ‒
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Maliye Bakanı yürütür.
|