|
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:
BANKACILIK
HESAPLARINDAN KAYNAKLANAN FAİZ ORANI
RİSKİNİN
STANDART ŞOK YÖNTEMİYLE ÖLÇÜLMESİNE
VE
DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç ve
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE
1 –
(1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankacılık hesaplarında yer alan bilanço içi ve
bilanço dışı pozisyonlardan kaynaklanan faiz oranı riskinin standart şok
yöntemiyle ölçülmesine ve değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Dayanak
MADDE
2 –
(1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun
43 ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 –
(1) Bu Yönetmelikte yer alan,
a) Alım satım hesapları:
Bankaların, para ve sermaye piyasalarında sürekli alım ve satım
işlemlerinde bulunmak amacıyla kısa vadeli olarak ve/veya alım ve satım
fiyatları arasındaki beklenen ya da gerçekleşen fiyat farklılıklarından ya
da diğer fiyat ve faiz oranı değişikliklerinden faydalanmak amacıyla veya
alım satıma aracılık ya da piyasa yapıcılığı nedeniyle ellerinde
bulundurduğu repo ve menkul kıymet ödünç işlemlerine konu olanlar dahil
finansal araçlar ile söz konusu finansal araçlar ile ilgili pozisyonlardan
kaynaklanan risklerden korunma ya da bu riskleri azaltma amacıyla yapılan
türev finansal araçlar ve spekülatif amaçlı türev finansal araçların
izlendiği bilanço içi ve dışı hesapları ve pozisyonları,
b) Banka: Kanunun 3 üncü
maddesinde tanımlanan bankaları,
c) Bankacılık hesapları: Alım
satım hesaplarında izlenen kalemler ile 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Özkaynaklarına İlişkin Yönetmelik
uyarınca özkaynak hesaplamasında dikkate alınan sermaye benzeri borçlar
dışındaki kalemler hariç olmak üzere, faize duyarlı tüm bilanço içi ve
bilanço dışı kalemleri,
ç) İndirime esas oran:
Bankalarca faize duyarlı bankacılık hesaplarında yer alan pozisyonlar
dikkate alınarak para birimleri bazında belirlenecek risksiz verim
eğrilerinin kullanılması neticesinde elde edilen ve her bir vade dilimindeki
pozisyona isabet eden oranı,
d) İskonto oranı: İndirime esas
oran kullanılarak elde edilen ve her bir vade dilimindeki pozisyonu bugünkü
değerine indirgeyen oranı,
e) Kanun: 5411 sayılı
Bankacılık Kanununu,
f) Kurul: Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurulunu,
g) Kurum: Bankacılık Düzenleme
ve Denetleme Kurumunu,
ğ) Net pozisyon tutarı: Vade
dilimleri itibarıyla faize duyarlı bankacılık hesaplarındaki aktifler ile
yükümlülükler arasındaki farkı,
h) Özkaynak: Bankaların
Özkaynaklarına İlişkin Yönetmeliğe göre hesaplanan özkaynağı,
ı) Standart şok: Kurumca
belirli dönemlerde ilan edilecek pozitif veya negatif faiz oranı şokunu
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bankacılık
Hesaplarından Kaynaklanan Faiz Oranı Riski Standart
Rasyosunun
Hesaplanması, Bildirimi ve Aşımlar
Oransal sınır, hesaplama şekli ve bildirim
MADDE
4 –
(1) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski standart
rasyosu,faize duyarlı bankacılık
hesaplarında yer alan pozisyonların nakit akışları üzerinden Ek-1’de yer
alan bildirim cetveline yerleştirilmesi sonrası elde edilen net pozisyon
tutarlarının pozitif ve negatif standart şok uygulanması sonucu elde edilen
iskonto oranları ile indirgenmiş tutarlarının, net pozisyon tutarlarının
şok uygulanmamış iskonto oranları dikkate alınarak indirgenmesi neticesinde
elde edilen tutarlardan farklarının vadeler ve para birimleri bazında
toplamının özkaynaklara bölünmesi suretiyle hesaplanan rasyolardan banka
için en büyük zararı oluşturan rasyodur.
(2) Bankacılık hesaplarından
kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosu yüzde yirmiyi aşamaz. Kurul,
bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosunu
banka ya da banka grubu bazında farklılaştırmaya yetkilidir.
(3) Bankacılık hesaplarından
kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosu, her ayın son günü itibarıyla
hesaplanır. Ek-1’de yer alan bildirim cetveli Türk Lirası ve Amerikan
Doları ile Avro para birimlerinin Türk Lirası karşılıkları olmak üzere üç
farklı para birimi üzerinden doldurulur. Diğer yabancı para cinsinden
varlık ve yükümlülükler, ilgili çapraz kurun kullanılması suretiyle Avro
cetvelinde dikkate alınır. Pozisyonların Türk Lirası karşılıklarının
hesaplanmasında, hesaplama tarihi itibarıyla, Türkiye Muhasebe Standartları
ile Kanun uyarınca yürürlüğe girmiş düzenlemelerde belirtilen değerleme
esası uygulanır.
(4) Bankacılık hesaplarından
kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosunun hesaplanmasında,
bankalarca Kuruma bildirilen son dönem özkaynak tutarı dikkate alınır.
(5) Bankalar, bankacılık
hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosunun
hesaplanmasında, alım satım ve bankacılık hesaplarını ayrıştırabilecek
detayda vade ve para birimi bazında yeterli bilgileri, hesaplama dışında
bıraktıkları bilanço içi ve bilanço dışı kalemleri, hesaplamaya dâhil edilmesi
belirli varsayımlar gerektiren borçlu cari hesap, kredili mevduat hesabı,
kredi kartı alacakları ve diğer varlık ve yükümlülüklerin hesaplama
kapsamında dikkate alınmasına ilişkin bilgiler ile indirime esas oranların
belirlenmesinde kullanılan yönteme ilişkin bilgileri güncel şekilde
denetime hazır bulundururlar.
(6) Kurul belirleyeceği usul ve
esaslar çerçevesinde, Kanun uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre
ana ortaklık niteliğine sahip olan ve konsolide finansal tablo hazırlama
yükümlülüğü bulunan bankalardan bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz
oranı riski standart rasyosunun konsolide özkaynak hesaplama dönemleri
itibarıyla konsolide olarak da hesaplanmasını istemeye yetkilidir.
Oransal sınıra uyumsuzluk
MADDE
5 –
(1)4 üncü maddenin ikinci
fıkrasında belirtilen azami oranda aşım oluşması durumunda aşağıdaki
bentlerde belirtilen şartlardan herhangi birinin varlığı halinde oluşan son
dönem aşım tutarı aynı döneme ilişkin sermaye yeterliliği standart oranının
hesaplamasında özkaynaklardan indirilir.
a) Bir önceki dönem azami
oranında aşım bulunması,
b) Önceki 12 aylık dönem
içerisinde iki defa azami oranın aşılması.
(2) Bankalar aşımın
nedenlerini, aşımın giderilmesine yönelik alacakları tedbirler ile
birlikte, Ek-1’de yer alan bildirim cetvelinin Kuruma gönderilme süresi
içinde bildirmek zorundadır.
(3) Özkaynaklarda meydana
gelebilecek düşüşler nedeniyle azami oranda aşım oluşması ve şartların
gerektirmesi halinde, bu aşımlar Kurumca belirlenecek bir süre içerisinde
giderilir.
(4) Yapılacak denetimlerde,
bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski standart rasyosunun
tutturulmasına yönelik fiktif işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde,
bu işlemlere karşılık gelen tutarlar geriye yönelik olarak varlık ve
yükümlülüklerden düşülmek suretiyle ilgili döneme ilişkin rasyo yeniden
hesaplanır. Bu maddenin uygulanmasında işlemin fiktif olup olmadığı,
işlemin ekonomik mantığı ve işlemin tarafları göz önünde bulundurularak
belirlenir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Katılım bankalarınca gerçekleştirilen işlemler
Madde 6 – (1) Bu
Yönetmelikte geçen faiz ibareleri, Kanunun 48 inci maddesinin ikinci
fıkrasında belirtilen katılım bankaları tarafından kullandırılan fonlar
bakımından kâr payını ifade eder.
Yürürlük
MADDE
7 –
(1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin ikinci fıkrası ile 5 inci maddesi
1/7/2012 tarihinde, diğer hükümleri ise 1/9/2011 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
8 –
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu
Başkanı yürütür.
Eki için tıklayınız.
|