|
Sanayi
ve Ticaret Bakanlığından:
HİDROJEN
İLE ÇALIŞAN MOTORLU ARAÇLARIN
TİP ONAYINA
İLİŞKİN YÖNETMELİK
(AT)
79/2009
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç ve
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 ‒(1) Bu
Yönetmeliğin amacı; 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanunu hükümleri uyarınca motorlu araçların yapım ve kullanım bakımından
karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek
ve sağlık ve çevrenin korunması amacıyla, hidrojen tahrikli motorlu
araçların, bunların hidrojen aksam ve sistemlerinin tip onayı ile ilgili
şartları ve hidrojen aksam ve sistemlerinin araca takılmasına ilişkin
şartları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik;
a) Çarpma güvenliği ve elektrik güvenliği dahil,
MARTOY’un Ek II’sinin Bölüm A’sında belirtilen M ve N kategorilerindeki
hidrojen ile çalışan araçları,
b) Ek I’de listelenen, M ve N kategorilerindeki motorlu
araçlar için tasarımlanan hidrojen aksamını,
c) Hidrojen depolaması ve kullanımının yeni şekilleri
dahil, M ve N kategorilerindeki motorlu araçlar için tasarımlanan hidrojen
sistemlerini,
kapsar.
Dayanak
MADDE 2 ‒ (1) Bu Yönetmelik;
a) 2918 sayılı Kanununun 29 uncu maddesine ve 29/6/2001
tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanunun 4 üncü maddesine dayanılarak,
b) Avrupa Birliğinin (EC) 79/2009 sayılı Regülasyonuna
paralel olarak,
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 ‒ (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Anma çalışma basıncı (NWP): Tanklar konusunda, dolu
bir tank için 288K (15 °C) sıcaklıktaki dengelenmiş basınç veya diğer aksam
konusunda aksamın tipik olarak çalıştığı basınç seviyesini,
b) Araç: En az dört tekerleği bulunan, azami tasarım
hızı 25 km/saat’i aşan, karayolunda kullanılması amaçlanan, tamamlanmış
veya tamamlanmamış MARTOY kapsamında yer alan motorlu araç ve römorkları,
c) Hidrojen aksamı: Hidrojen tankı ve hidrojenle
doğrudan temas eden veya hidrojen sisteminin bir kısmını oluşturan hidrojen
ile çalışan taşıtın bütün diğer parçaları,
ç) Hidrojen sistemi: Tahrik sistemleri veya yardımcı güç
üniteleri hariç, hidrojen ile çalışan araçlara takılan hidrojen aksamı ve
bağlantı parçaları grubunu, bu sistemin; kullanım izlemesi ve kontrol
sistemlerini, araç ara yüz sistemlerini, aşırı akış sistemlerini, aşırı
basınç koruma sistemlerini ve ısı değiştiricisi arıza belirleme
sistemlerini kapsadığını,
d) Hidrojen ile çalışan motorlu araç: Aracı hareket
ettirmek için yakıt olarak hidrojen kullanan motorlu aracı,
e) İç tank: Kriyojenik hidrojen ihtiva eden sıvı
hidrojeni kullanmak için tasarımlanan hidrojen tankının bir kısmını,
f) İmalatçı: Tip onayı veya yetkilendirme sürecinin
bütün hususlarında ve imalatın uygunluğunun sağlanmasında onay kuruluşuna
karşı sorumlu olan ve onay sürecinin konusu olan araç, sistem, aksam veya
ayrı teknik ünitenin bütün imalat aşamalarında doğrudan yer almasının şart
olmadığı kişi veya kuruluşu,
g) MARTOY: 28/6/2009 tarihli ve 27272 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği
(2007/46AT)’ni,
ğ) Müsaade edilebilir azami çalışma basıncı (MAWP):
Tasarımlanan aksamın maruz kalacağı ve söz konusu aksamın dayanımını
belirlemeye temel teşkil eden azami basıncı,
h) Tahrik sistemi: Aracı hareket ettirmek için
kullanılan içten yanmalı motor veya yakıt hücresi sistemini,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
İmalatçıların
Yükümlülükleri
İmalatçıların
genel yükümlülükleri
MADDE 4 ‒ (1) İmalatçılar, tescil edilen
veya hizmete konulan yeni tip hidrojen tahrikli araçların ve yeni tip
hidrojen aksamı ve sistemlerinin bu Yönetmeliğe ve uygulama tedbirleri
hükümlerine göre tip onaylı olduğunu gösterirler.
(2) İmalatçılar, araç tip onayının amaçları bakımından, hidrojen
tahrikli araçları, bu Yönetmeliğe ve uygulama tedbirlerine uygun olan ve bu
Yönetmelik ve uygulama tedbirlerine uygun olarak yerleştirilen hidrojen
aksamı ve hidrojen sistemleri ile teçhiz eder.
(3) İmalatçılar, hidrojen aksamı ve hidrojen sistemlerinin
tip onayının amaçları bakımından, bu aksam ve sistemlerin bu Yönetmelik ve
uygulama tedbirlerine uygun olmasını sağlarlar.
(4) İmalatçılar, onay kuruluşuna araç özellikleri ve
deney şartları ile ilgili uygun bilgileri verir.
(5) İmalatçılar, aracın hizmet ömrü boyunca hidrojen
aksamı ve hidrojen sistemlerinin muayenesi için bilgileri verirler.
Hidrojen
aksam ve sistemlerine ilişkin yükümlülükler
MADDE 5 ‒ (1) İmalatçılar;
a) Hidrojen aksam ve sistemlerinin doğru ve emniyetli
bir şekilde çalışmasını ve sızıntı ve görünür şekil bozukluğu olmaksızın
elektriksel, mekanik, ısıl ve kimyasal çalışma şartlarına dayanmasını
sağlamakla,
b) Hidrojen sistemlerinin aşırı basınç altında kalmaya
karşı korunmasını sağlamakla,
c) Hidrojen aksamı ve sistemlerinin hidrojen ile
doğrudan temas halinde bulunan parçalarında kullanılan malzemelerin
hidrojenle uyumlu olmasını sağlamakla,
ç) Hidrojen aksam ve sistemlerinin öngörülen ömürleri
boyunca beklenen sıcaklıklara ve basınçlara güvenilir bir şekilde
dayanmasını sağlamakla,
d) Hidrojen aksam ve sistemlerinin uygulama
tedbirlerinde belirtilen çalışma sıcaklık aralığına güvenilir bir şekilde
dayanmasını sağlamakla,
e) Hidrojen aksamını uygulama tedbirlerine uygun olarak
işaretlemekle,
f) Yönlü akışa haiz hidrojen aksamının akış yönünü
açıkça göstermekle,
g) Hidrojen aksamı ve sistemlerinin Ek VI’nın şartlarına
uygun olarak yerleştirilebilecek şekilde tasarımlamakla,
yükümlüdür.
Sıvı
hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen tankları ile ilgili şartlar
MADDE 6 ‒ (1) Sıvı hidrojeni kullanmak için
tasarımlanan hidrojen tankları, Ek II’de belirtilen deney işlemlerine uygun
olarak deneye tabi tutulur.
Tanklar
haricinde, sıvı hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen aksamı ile
ilgili şartlar
MADDE 7 ‒ (1) Tanklar haricinde, sıvı
hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen aksamı, tiplerine göre Ek
III’te belirtilen deney işlemlerine uygun olarak deneye tabi tutulur.
(2) Basınç tahliye cihazları, iç tankta veya herhangi
bir başka hidrojen aksamındaki basıncın müsaade edilebilir değeri
aşmamasını sağlayacak şekilde tasarımlanır. Değerler, hidrojen sisteminin
müsaade edilebilir azami çalışma basıncına (MAWP) göre ayarlanır. Arızayı
belirlemek amacıyla ısı değiştiriciler için bir emniyet sistemi kullanılır.
Gaz halinde
sıkıştırılmış hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen tankları ile
ilgili şartlar
MADDE 8 ‒ (1) Gaz halinde sıkıştırılmış
hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen tankları Ek IV’ün Madde 1’ine
uygun olarak sınıflandırılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen tanklar, tiplerine göre
Ek IV’te belirtilen deney işlemlerine uygun olarak deneye tabi tutulur.
(3) Tankın tasarımında kullanılan malzemelerin başlıca
özellikleri ve toleransların ayrıntılı açıklaması verilir ve buna
malzemenin tabi tutulduğu deneylerin sonuçları dahil edilir.
Tanklar
haricinde, gaz halinde sıkıştırılmış hidrojen kullanmak için tasarımlanan
hidrojen aksamı ile ilgili şartlar
MADDE 9 ‒ (1) Tanklar haricinde, gaz
halinde sıkıştırılmış hidrojen kullanmak için tasarımlanan hidrojen aksamı,
tiplerine göre Ek V’te belirtilen deney işlemlerine uygun olarak deneye
tabi tutulur.
Hidrojen
aksam ve sistemlerinin yerleştirilmesi ile ilgili şartlar
MADDE 10 ‒ (1) Hidrojen aksam ve sistemleri,
Ek VI’da belirtilen şartlara uygun olarak yerleştirilir.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Onay
Kuruluşunun Yükümlülükleri
Tip onayı
MADDE 11 ‒ (1) Onay Kuruluşunca;
a) Bu Yönetmeliğe ve uygulama tedbirleri ile ilgili
mevzuata uygun olmayan, ilk defa tip onayı alacak hidrojenle çalışan araç
tiplerine AT Tip Onayı Belgesi veya Ulusal Tip Onayı Belgesi verilmez.
b) Bu Yönetmeliğe ve uygulama tedbirleri ile ilgili
mevzuata uygun olmayan yeni hidrojen aksam ve sistem tiplerine AT Tip Onayı
Belgesi verilmez.
(2) Birinci fıkra hükmü saklı kalmak kaydıyla ve 13 üncü
maddede belirtilen uygulama tedbirlerine istinaden imalatçı talep ederse;
a) Yeni araç, aksam veya sistemler, bu Yönetmeliğin veya
uygulama tedbirleri ile ilgili mevzuatın şartlarına uygun ise, hidrojenle
çalışan yeni araç tiplerine AT Tip Onayı Belgesi veya Ulusal Tip Onayı Belgesi
veya yeni tip aksam veya sisteme AT Tip Onayı Belgesi verilmesi
reddedilmez.
b) Yeni araç, aksam veya sistemler, bu Yönetmeliğin veya
uygulama tedbirleri ile ilgili mevzuata uygun ise, bu araçların tescili,
satışı ve hizmete girişi veya bu aksam ve sistemlerin satışı ve hizmete
girmesi yasaklanamaz.
Cezalar
MADDE 12 ‒ (1) İmalatçının bu Yönetmeliğin
hükümlerini ihlal etmesi veya onay işlemleri veya geri çağırmaya yol açan
işlemler sırasında yanlış beyan vermesi, tip onayı veya dolaşımda uygunluk
için deney sonuçlarının tahrif edilmesi, geri çağırmaya veya tip onayının
geri çekilmesine yol açabilecek verilerin veya teknik bilgilerin verilmemesi,
bilgilere erişim imkânının reddedilmesi ve iptal tertibatlarının kullanımı
hallerinde veya benzeri durumlarda 4703 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli ve
Son Hükümler
Uygulama
tedbirleri
MADDE 13 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasını
sağlamak amacıyla, aşağıda yer alan hususları içeren tedbirler, 14 üncü
maddede belirtilen işleme uygun olarak yayımlanacak mevzuatta yer alır.
a) Hidrojenle tahrikli araçların ve hidrojen aksam ve
sistemlerinin AT Araç ve Aksam Tip Onayı için idari hükümler.
b) 4 üncü maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında
belirtilen tip onayı ve muayene amacıyla imalatçılar tarafından verilecek
bilgiler ile ilgili kurallar.
c) Ek II ila Ek V’te belirtilen deney işlemleri için
ayrıntılı kurallar.
ç) Ek VI’da belirtilen hidrojen aksam ve sistemlerinin
araca takılma şartları ile ilgili ayrıntılı kurallar.
d) 5 inci maddede belirtilen hidrojen aksam ve
sistemlerinin emniyetli ve güvenilir çalışması şartları ile ilgili
ayrıntılı kurallar,
e) Ek VI’nın 16 ncı maddesinde belirtilen hidrojen
yakıtı ile çalışan araçların etiketlenmesi veya diğer açık ve hızlı tanıtma
vasıtaları ile ilgili ayrıntılı kurallar,
f) Saf hidrojen veya hidrojen ile doğalgaz/biyometan
karışımının kullanımı, hidrojen depolama ve kullanımının yeni şekilleri,
hidrojen aksam ve sistemlerinin bütünlüğüne göre araçların çarpma
korunması, en azından sızıntının belirlenmesini ve gazın temizlenmesi ile
ilgili şartları kapsayan, bütünleştirilmiş sistem güvenlik şartları ve
elektrik yalıtımı ve elektrik güvenliği şartları ile ilgili özellikler.
g) Bu Yönetmeliğin uygulanması için gerekli diğer
tedbirler.
Komite
kararları
MADDE 14 ‒ (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına
yönelik olarak alınacak tedbirler, yapılacak değişiklikler ve ihtiyaç
duyulan her türlü düzenleme Birleşmiş Milletler/Avrupa Ekonomik Komisyonu
(BM/AEK) Antlaşması çerçevesinde hazırlanan ve 11/1/1997 tarihli ve 22874
sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara
Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçalar ile İlgili Teknik
Mevzuatın Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile oluşturulan Motorlu Araçlar
Teknik Komitesi (MARTEK) tarafından görüşülerek karara bağlanır. MARTEK
tavsiye niteliğindeki görüşünü Bakanlığa bildirir ve bu görüş doğrultusunda
Bakanlık gerekli gördüğü düzenlemeleri yapar.
Tip onayı
mevcut araçlar
GEÇİCİ
MADDE 1 ‒ (1)
24/2/2012 tarihinden itibaren;
a) Tip onayı mevcut araç tiplerinin bu Yönetmeliğin veya
uygulama tedbirleri ile ilgili mevzuatın şartlarına uygun olmaması halinde,
hidrojenle çalıştırmak gerekçesiyle bu araçların uygunluk belgeleri
MARTOY’un 26 ncı maddesinin amaçları bakımından geçersiz kabul edilir ve bu
araçlar tescil edilmez, satılamaz ve hizmete giremez.
b) Bu Yönetmeliğin veya uygulama tedbirleri ile ilgili
mevzuatın şartlarına uygun olmaması halinde, yeni hidrojen aksam ve
sistemleri satılamaz ve hizmete giremez.
Yürürlük
MADDE 15 ‒ (1) Bu Yönetmelik 1/1/2012
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 ‒ (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|