|
Maliye
Bakanlığından:
VERGİ
İNCELEME VE DENETİM PLANININ HAZIRLANMASI,
UYGULANMASI
VE SONUÇLARININ İZLENMESİNE İLİŞKİN
USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1 − (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Gelir İdaresi Başkanlığı,
Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığı, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığı ile 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 135
inci maddesinde sayılan vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların
uygulayacakları yıllık vergi inceleme ve denetim planının hazırlanması,
uygulanması ve sonuçlarının izlenmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer
hususları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE
2 − (1) Bu Yönetmelik, 13/12/1983
tarihli ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamenin 33/B maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 − (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakan: Maliye Bakanını,
b) Denetim: Teftiş ve vergi
incelemeleri dışında kalan bireysel yoklama, toplu yoklama, yol denetimi
ile yaygın ve yoğun vergi denetimlerini,
c) İnceleme ve denetim birimi:
Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığını, Hesap Uzmanları Kurulu Başkanlığını,
Gelirler Kontrolörleri Başkanlığını, vergi dairesi başkanlıklarını, vergi
dairesi başkanlığı kurulmayan yerlerde defterdarlıkları,
ç) Komisyon: Gelir İdaresi
Başkanlığı Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığının bağlı olduğu Gelir İdaresi
Başkan Yardımcısı başkanlığında; Maliye Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı,
Hesap Uzmanları Kurulu Başkan Yardımcısı, Gelirler Kontrolörleri Başkan
Yardımcısı ve Sekretaryadan sorumlu Gelir İdaresi Daire Başkanından oluşan
komisyonu,
d) Koordinasyon Kurulu: Vergi
İnceleme ve Denetim Koordinasyon Kurulunu,
e) Merkez inceleme elemanı:
Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları ve Gelirler Kontrolörleri ile bunların
yardımcılarını ve stajyerlerini,
f) Sekretarya: Gelir İdaresi
Başkanlığı Denetim ve Uyum Yönetimi Daire Başkanlığını,
g) Vergi incelemesi: Vergi
incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından, ödenmesi gereken vergilerin
doğruluğunu araştırmak tespit etmek ve sağlamak amacıyla yapılan faaliyeti,
ğ) Vergi incelemesi yapmaya
yetkili olanlar: 213 sayılı Kanunun 135 inci maddesinde sayılan
yetkilileri,
h) Yıllık plan: Yıllık vergi
inceleme ve denetim planını,
ifade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Yıllık Vergi İnceleme ve Denetim Planının Hazırlanması
Yıllık planın hazırlanması
MADDE
4 − (1) Vergi incelemeleri ve denetimler, Koordinasyon
Kurulu tarafından hazırlanan yıllık plan çerçevesinde yürütülür.
Koordinasyon Kurulu, Mart ayı olağan toplantısında yıllık planın
hazırlanmasında uyulması gereken esasları belirler.
(2) Yıllık plan hazırlıkları
Komisyon tarafından yapılır. Yıllık planın hazırlık çalışmaları aşağıdaki
şekilde yürütülür:
a) Komisyon, Koordinasyon
Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, incelenecek
sektörler ve konuları tespit eder. Komisyon bu tespiti yaparken, Gelir
İdaresi Başkanlığı Risk Analiz Merkezi tarafından belirlenen sektörler,
konular ve mükellefler ile inceleme ve denetim birimleri tarafından riskli
görülen sektörler, konular ve mükellefleri de dikkate alır.
b) Komisyon, Koordinasyon
Kurulunun Eylül ayı olağan toplantısında görüşülmek üzere incelenecek
sektörleri ve konuları içeren yıllık plan taslağını Sekretaryaya gönderir.
c) Koordinasyon Kurulu,
Sekretarya tarafından kendisine sunulan yıllık plan taslağı hakkında
gerekli değerlendirmeyi, öngördüğü değişikliklerle birlikte yapar ve yıllık
plan taslağına son şeklini vermek üzere Komisyona gönderir.
ç) Komisyon, Ekim ayı sonuna
kadar son şekli verilen yıllık plan taslağını Koordinasyon Kuruluna
sunulmak üzere Sekretaryaya gönderir.
d) Koordinasyon Kurulu, Kasım
ayı olağan toplantısında yıllık planı sonuçlandırır. Yıllık plan Aralık ayı
sonuna kadar Bakan onayına sunulur.
e) Koordinasyon Kurulu, yıllık
planda incelenecek sektörleri ve konuları, inceleme ve denetim birimlerinin
kapasitesi ile mevcut iş hacimlerini de dikkate alarak inceleme ve denetim
birimleri arasında dağıtır.
f) Sekretarya, inceleme ve
denetim birimlerine yıllık planı gönderir.
g) Komisyon, yıllık planda her
bir inceleme ve denetim birimi itibariyle belirlenmiş olan sektör ve
konulara ilişkin mükellef listesini en kısa sürede ilgili inceleme ve
denetim birimine gönderir.
ğ) İnceleme ve denetim
birimleri, kendilerine gönderilen sektörler, konular ve mükellef listeleri
üzerinde gerekli analizleri yaparak çalışma programlarını hazırlarlar.
(3) Yıllık
plan kapsamındaki vergi incelemesi ve denetim faaliyetlerinin
yürütülmesinde kullanılacak kaynaklar ve bu kaynakların mükellef grupları,
sektörler veya inceleme konuları itibariyle yapılacak risk analizleri ile
belirlenecek en yüksek risk alanlarından başlanılarak dağıtılmasını temin
etmek üzere; vergi kayıp ve kaçağı riskinin özelliği de dikkate alınarak,
hangi inceleme şeklinin uygulanacağı ve kaynakların ne şekilde dağıtılacağı
yıllık planda gösterilir.
(4) Yıl içerisinde ortaya
çıkacak ihbar ve şikâyet konuları hakkında yapılacak incelemelerin, ilgili
inceleme ve denetim birimi tarafından tamamlanması esastır. Maliye Teftiş
Kurulu, Hesap Uzmanları Kurulu ve Gelirler Kontrolörleri Başkanlığına gelen
ihbar ve şikâyetlere konu incelemelerin denetim kaynağının yetersizliği
nedeniyle yapılamaması durumunda; ihbar ve şikâyetler, değerlendirilmek
üzere Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilir. İnceleme ve denetim birimleri,
incelemeye başlamadan önce ihbar veya şikâyet konusu mükellef ile ilgili
bir inceleme olup olmadığı hususunda Sekretaryadan bilgi alırlar. Bu
konudaki koordinasyon Sekretarya tarafından sağlanır.
(5) Vergi incelemesi yapmaya
yetkili olanlarca yıl içerisinde yapılan inceleme ve denetimler sırasında
ortaya çıkan vergi incelemelerinin ilgili inceleme ve denetim birimi
tarafından yapılması esastır. Ancak, söz konusu incelemelerin, incelemenin
yapıldığı ya da ilgili inceleme ve denetim biriminin devamlı çalışma
merkezinin bulunduğu iller dışındaki illere sirayet etmesi durumunda; diğer
illere ilişkin yapılması gereken incelemeler, ilgili inceleme ve denetim
birimi vasıtasıyla, değerlendirilmek üzere Gelir İdaresi Başkanlığına
iletilebilir.
(6) Merkez inceleme elemanları
tarafından yapılan teftiş ve soruşturmalar sırasında ortaya çıkan inceleme
ve denetimler, bağlı oldukları inceleme ve denetim birimleri tarafından
görevlendirilmeleri üzerine ilgili merkez inceleme elemanınca tamamlanır.
(7) Savcılıklar ve mahkemeler
tarafından talep edilenler ile her türlü uluslararası sözleşmeler ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin
Aklanmasının Önlenmesi Hakkındaki Kanun kapsamında yürütülmesi gereken
inceleme ve denetimler, yıllık plan kapsamına bağlı olmaksızın, ilgili
inceleme ve denetim birimi tarafından yürütülür.
(8) Kamu kurum ve
kuruluşlarından intikal eden ve yürüttükleri görevler nedeniyle doğrudan
veya dolaylı olarak mali konuları içeren inceleme ve denetim taleplerinin
nasıl karşılanacağı yıllık planda gösterilir.
(9) Gelir
İdaresi Başkanlığı, mükelleflerin haklarını gözeterek yüksek kalitede
hizmet sunmak suretiyle yükümlülüklerini kolayca yerine getirmeleri için
gerekli tedbirleri alır; uyum bozukluklarını tespit ve analiz ederek çözümler
üretmek suretiyle mükelleflerin vergi kanunlarına gönüllü uyumunu sağlar;
vergi kayıp ve kaçağı ile mücadele etmek amacıyla, ekonomik ve sosyal
ihtiyaçları da göz önünde bulundurarak gerekli çalışmaları ve denetimleri
yapar. Bu çalışma ve denetimler sonucunda ortaya çıkan vergi
incelemelerini yıllık plan hedeflerini aksatmayacak şekilde yürütür. Bakan,
gerekli görmesi halinde, Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığını ve Hesap
Uzmanları Kurulu Başkanlığını bu hususlarda görevlendirebilir.
(10) Yıllık
planın Aralık ayı sonuna kadar herhangi bir nedenle hazırlanamamış veya
onaylanmamış olması halinde, yeni plan onaylanana kadar vergi incelemesine
ve denetime ilişkin faaliyetler; 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
33/B maddesi, bir önceki yıla ait plandaki genel esaslar ve Gelir İdaresi
Başkanlığı ile inceleme ve denetim birimlerince yapılan analizler de
dikkate alınarak inceleme ve denetim birimleri tarafından yürütülür.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Yıllık
Vergi İnceleme ve Denetim Planının Uygulanması ve
Sonuçlarının İzlenmesi
Yıllık planın uygulanması
MADDE
5 − (1) Yıllık plan, inceleme ve denetim birimleri
tarafından etkin bir şekilde uygulanır. Bakan, vergi inceleme ve
denetimlerinin yıllık plana uygun bir şekilde uygulanıp uygulanmadığını
takip eder.
(2) Koordinasyon Kurulu, Eylül
ayı olağan toplantısında, yıllık plan uygulamaları ve bu kapsamda yapılan
çalışmaları toplantı gündemine alarak görüşür. Üyeler, kendi birimleri
tarafından yürütülen inceleme ve denetimlere ilişkin olarak Koordinasyon
Kurulunu bilgilendirir.
Yıllık plan sonuçlarının izlenmesi
MADDE
6 − (1) Koordinasyon Kurulu, Mart ayı olağan toplantısında
önceki yıla ait yıllık plan uygulamalarına ilişkin çalışmaları ve bu
çalışmalarda elde edilen sonuçları toplantı gündemine alarak görüşür.
Üyeler, kendi birimleri tarafından yürütülen plan uygulamaları ve sonuçları
hakkında Koordinasyon Kurulunu bilgilendirirler.
(2) İnceleme
ve denetim birimleri, vergi incelemesine ve denetime tabi tuttukları
sektörler, konular, mükellef grupları ve mükellefler hakkında düzenlenen
vergi inceleme ve denetim raporlarında eleştiri konusu yapılan hususları,
vergi kayıp ve kaçağının yoğunlaştığı alanları ve bunların nedenlerini,
yargı organlarının konuya ilişkin yaklaşımını ve vergi inceleme sonuçlarını
sektörler, konular ve mükellef grupları itibariyle analiz ederek alınması
gereken önlemlere ve yapılması gerekli görülen düzenlemelere ilişkin bir
rapor hazırlayarak Eylül ayı toplantısında Koordinasyon Kurulunun bilgisine
sunulmak üzere Sekretaryaya gönderirler.
(3) İnceleme ve denetim
birimleri yürüttükleri inceleme ve denetimlere ilişkin aylık istatistik sonuçlarını
takip eden ayın on beşinci gününe kadar Sekretaryaya gönderirler.
Denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanması
MADDE
7 − (1) Koordinasyon Kurulu, her yıl vergi inceleme ve
denetim istatistiklerini takip eden yılın Nisan ayı sonuna kadar kamuoyuna
açıklar.
(2) Vergi incelemesi ve denetim
istatistiklerinde; yapılan çalışmalar sonucunda bulunan matrah farkları,
tarhı istenen vergi ve kesilen ceza tutarları, uzlaşma sonuçları, tahsilat durumu ve ihtilaf konusu yapılan vergi ve
cezalar ile bunlara ilişkin sonuçlara yer verilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Son
Hükümler
Yürürlük
MADDE 8 − (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE
9 − (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.
|