2011 Ürün Yılından İtibaren Yazılı Sözleşme Esasına Göre Üretici Tütünlerinin Alım-Satımında Kullanılması Gereken Tip Sözleşme ile İlgili Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu Kararı (No: 6051)

30 Aralık 2010 PERŞEMBE

Resmî Gazete

Sayı : 27801

KURUL KARARI

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan:

TÜTÜN VE ALKOL PİYASASI DÜZENLEME KURULU KARARI

Karar No: 6051

Karar Tarihi: 8/12/2010

Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu, 2011 ürün yılından itibaren yazılı sözleşme esasına göre üretici tütünlerinin alım-satımında kullanılması gereken Tip Sözleşmeyi, ilgili tarafların ve kuruluşların da görüşlerini almak suretiyle, 10/7/2010 tarihli ve 27637 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tütün Üretimi, İşlenmesi, İç ve Dış Ticareti ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesi gereğince belirlemiştir. Kurulun sektör düzenleme yetkisi, akit serbestisi ve rekabet hukukunun genel ilkeleri gözetilerek düzenlenen Tip Sözleşme, kendine özgü tekniklerle üretilen veya kurutulan Virginia, Burley ve Hasankeyf tipi tütünler hariç, sözleşmeli olarak üretimi yapılan bütün tütün çeşitleri için geçerli olacaktır.

Yazılı sözleşmeler, tütünlerin tarlaya dikiminden önce ve en geç nisan ayının sonuna kadar Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi alıcılar ile üreticiler veya bunların temsilcileri arasında akdedilecek ve bu sözleşmelerde aşağıdaki hususlara uyulması zorunlu olacaktır:

1- Yazılı sözleşme esasına göre tütün ürettirip satın almak isteyen Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişiler ihtiyaçları kadar Tip Sözleşmeyi Kurumdan bedeli karşılığında alacaklardır.

2- Sözleşmeli olarak tütün üretip satmak isteyen kişilerin tütün üreticisi olması zorunludur. Tütün üreticisi olmadığı tespit edilen kişilerle yapılmış sözleşmeler geçersizdir.

3- Sözleşmeli üretim esasına göre üretilen tütünlerin ekli Tip Sözleşmenin 4 üncü maddesindeki Nevi Fiyatları ve 9 uncu maddesindeki Özel Hükümler taraflar arasında varılan mutabakata göre serbestçe belirlenip sözleşmenin ilgili bölümlerine dercedilecektir.

4- Sözleşmenin Özel Hükümler başlıklı 9 uncu maddesinde bu sözleşmenin diğer hükümlerini geçersiz kılacak veya bu hükümlerle çelişecek ifadelere yer verilmesi durumunda bu ifadeler geçersiz olacaktır.

5- Ekli Tip Sözleşmenin 8 inci maddesinde yer alan Nevi Tanımlarını alıcılar İzmir, Samsun (Maden, Evkaf, Canik), Bafra ve Basma menşeleri için Kurul Kararı ekinde yer alan nevi tanımları doğrultusunda, diğer menşeler ve tütün tipleri için ise sözleşmelerin akdinden önce Kurumdan alacakları onay doğrultusunda yapacaklardır.

6- Tip Sözleşmenin (1-B) maddesindeki “oğlu/kızı”, “………….. Ziraat Odasından/ziraat odası bulunmadığından ……........ Tarım İl/İlçe Müdürlüğünden”, 3 üncü maddesinin başındaki “mevkiindeki/mevkilerindeki” ve (3-F) maddesindeki “bir adet kanaviçe (çul)/karton kutu/…..adet denk ağacı” seçenekli kısımları dışında matbu kısımlarının hiçbir bölümüüstüçizilmek suretiyle iptal edilmeyecek, çizilmesi halinde dahi çizilen bölümler geçerliliğini koruyacaktır.

7- Sözleşmede mevkii ve dekarı belirtilen parselden, sözleşmede yazılı miktarın %10’undan fazla ürün elde edilmesi durumunda; %10’u aşan miktarın, ürünün tam mahsul bütünlüğünün devamı niteliğinde olmasışartıyla sözleşme koşullarında alım-satımı yapılabilecektir.

8- Şikayete konu olan sözleşmelerin bir örneği Kurumdan talep edilmesi halinde ilgili kurum ve kuruluşlara verilir.

Kurul, Karara ekli Tip Sözleşme ile sözleşmeli üretim esasının mevzuat çerçevesinde uygulanmasını ve uyuşmazlıkların en aza indirilmesini teminen bu Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasını karar altına almıştır.

TÜTÜN ÜRETİM VE ALIM - SATIM SÖZLEŞMESİ

1) TARAFLAR

A) Alıcı: ………………………………………. adresindeki ………. unvanlı …./…./........ gün …..... sayılı Tütün Ticareti Yetki Belgesi sahibi firma bundan böyle ALICI olarak belirtilecektir.

ALICI iletişim bilgileri: Telefon: …………..…, Faks: ……..…….., E-posta: …………….………..

B) Üretici: ……… T.C. kimlik no.lu ................................................................ adresinde ikamet eden …………… oğlu/kızı ..../…./........ doğumlu olup ......................................................... Ziraat Odasından/ziraat odası bulunmadığından ……………... Tarım İl/İlçe Müdürlüğünden alınmış …./.…/…….. gün ……. sayılı tütün üreticisi olduğunu gösteren belgeye sahip................................................. bundan böyle ÜRETİCİ olarak belirtilecektir.

ÜRETİCİ iletişim bilgileri: Telefon: …………..…, Faks: ……..…….., E-posta: …………….……

Taraflar bu sözleşmedeki adreslerini “Yasal Tebligat Adresi” olarak kabul etmişlerdir.

2) SÖZLEŞMENİN KONUSU

Bu sözleşmenin konusu, sözleşmede nicelik ve nitelikleri belirlenen tütünün …….. ürün yılında ÜRETİCİ tarafından üretilip ALICI’ya satılmasıdır.

3) ALICI VE ÜRETİCİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

ÜRETİCİ ................... mevkiindeki/mevkilerindeki ..... dekar parselinde %10 azalır, çoğalır ........ kg ............... menşeli tütünü üretip aşağıdaki şartlar dahilinde ALICI’ya satmayı, ALICI da bu miktar limitinde ÜRETİCİ’nin getirdiği tütünü aynı şartlarla satın almayı beyan ve taahhüt eder.

A) ÜRETİCİ, tütün dikilen parselde kesinlikle başka bir ürünü üretemeyeceği gibi, aynı parselde ALICI dışında üçüncü şahıslar için tütün de üretemez.

B) Ekimden ürünün teslim alınmasına kadar olan dönemde üretimin her safhası için gerekli tohum, fide, ilaç, makine, araç, malzeme, nakliye masrafları ile bunların temininin sorumluluğu ÜRETİCİ’ye aittir. Ancak yukarıda sayılanların bir kısmı veya tamamı, mutabakat halinde özel hükümler bölümünde belirtilerek, ALICI tarafından ÜRETİCİ’ye temin edildiği günkü bedeli karşılığında avans olarak veya bedelsiz verilebilir. ALICI tarafından sözleşme konusu üretim faaliyetleri ile ilgili olarak verilen her türlü girdi, malzeme ve makine sözleşmede belirtilen üretim faaliyeti dışında kullanılamaz.

C) Hırsızlık, terör ve halk hareketleri gibi olaylar ile yangın, haşere istilası, sel, su baskını, kasırga, deprem, don, kuraklık ve benzeri afetler sonucu oluşabilecek ürün kaybı ve zararların belgelenmesi ve karşı tarafa bildirilmesi halinde ALICI ÜRETİCİ’den tazminat talebinde bulunamaz.

D) Üretim ve alım-satıma konu teşkil eden tütünlerin, tam mahsûl olması ve %10 azalır, çoğalır ............. kg’ı geçmeyecek şekilde ……………. tarzı denk haline getirilmesi şarttır.

E) Tütün denklerinde, tütünlerin dizildikleri ipler dahil olmak üzere pamuk ve kendir ip kullanılacak, hiçbir şekilde naylon kullanılmayacak, sakal ve bağcık ipleri denk içerisinde bırakılmayacaktır.

F) Tütünlerin denklenmesi sırasında denk başına bir adet kanaviçe (çul)/karton kutu/..... adet denk ağacı kullanılacaktır.

G) ÜRETİCİ, ürünü sözleşmede belirtilen parsel dışında bir yerde üretilmiş tütünlerle karıştıramaz.

H) Üretilen tütünlerde aynı zamanda olgunlaşan ve aynı neviyat grubuna girecek yapraklar el el mutlaka ayrı kırılacak ve ayrı denklenecektir. Aksi takdirde ALICI, o denk içerisinde bulunan uygunsuzluğu gidermek için ÜRETİCİ’nin yeniden denkleme yapmasını ve tütünün tamamını en geç bir hafta içerisinde tesellüm etmeyi isteyebilir. Aynı denkte birden fazla el olmasının zorunlu olduğu hallerde, bu eller mutlaka denk dışından görülecek şekilde ayrı konulacaktır. Denkleme esnasında denk ortasına veya çul altlarına dolgu tabir edilen düşük evsaftaki tütünler konulmayacak, karton kutu ve balyaların içinde herhangi bir yabancı madde bulunmayacaktır. Teslim anında tütünler ağır tavlı olmayacaktır.

I) Tütünün fidelik aşamasından başlayarak üretimin her devresinde, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından tütünde kullanılmasına izin verilen tarım ilaçları dışında kesinlikle başka herhangi bir ilaç kullanılmayacaktır. Bu ilaçlar kullanılırken doz miktarı, kullanım zamanı, ilaçlama ile kırım arasında geçmesi gereken süre gibi konularda ilacın etiketi üzerinde yazılı kullanma talimatlarına kesinlikle riayet edilecektir. Amaç dışı tarımsal ilaç kesinlikle kullanılmayacaktır. ALICI, çeşitli aşamalarda yaptıracağı kontroller meyanında, farklı zamanlarda alınmış tütün numunelerinde yapılan analiz sonucunda, en az iki kez 30 ppm karbondisülfür (CS₂) ve üzerinde ilaç kalıntısı bulunması, tütünde kullanım ruhsatı olmayan herhangi bir ilaç kalıntısı saptanması ve bu durumun Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünce ya da talep halinde Kurum tarafından uygun görülecek bir başka kuruluşta yapılacak laboratuvar analizleri sonucunda belirlenmesi halinde bu sözleşmeyi, ÜRETİCİ’ye bildirmek şartıyla tazminatsız olarak iptal etmeye yetkilidir. ALICI, bu kapsamda sözleşmesini iptal ettiği üreticileri analiz raporları ile birlikte iki gün içinde Kuruma ve Ege Tütün İhracatçıları Birliğine bildirir.

J) Denkleme esnasında tav suyuna hiçbir hal ve şekilde tarım ilacı, boya ve benzeri maddeler karıştırılmayacaktır.

K) Üretim aşamasında menşeine has tohumlar kullanılacaktır.

L) ÜRETİCİ, üretim ve alım-satım konusu tütünlerin fidelik evresinden denklemeye kadar (denkleme dahil) her zaman ALICI’nın teknik personeli tarafından kontrol edilmesine müsaade eder, yapılan önerileri dikkate alır ve analiz maksadı ile en fazla 4 kez ve her defasında 200 gramı geçmemek üzere numune alınmasına izin verir. ÜRETİCİ’nin numune vermekten kaçınması ve bu durumun ÜRETİCİ’nin ikametgahının bulunduğu mahallin muhtarı ve ihtiyar heyetinden iki üyenin imzalayacakları bir tutanakla veya noter kanalı ile belgelenmesi halinde, ALICI bu sözleşmeyi tazminatsız olarak fesh edebilir.

4) TÜTÜN KALİTESİNİN TESPİTİ VE FİYATLANDIRMA

ÜRETİCİ tarafından üretilen ve denk haline getirilen tütünlerin, ALICI’nın tütün eksperlerince, bu sözleşmenin 8 inci maddesinde yer alan nevi tanımlarına uygun olarak yapılacak ekspertiz muayeneleri sonucu belirlenecek nevi kiloları ve neviler için bu sözleşmede yazılı fiyatlar, ürün fiyatının belirlenmesine esas teşkil eder. Nevi kilolarının nevi fiyatları ile çarpımı ve çarpım sonuçlarının toplanmasıyla bulunacak bedel ödemeye esas tutar olup, birim fiyat bu tutarın toplam kiloya bölünmesiyle bulunur.

NEVİ FİYATLARI

..................................................................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................................................................

..................................................................................................................................................................................................5) TESLİM

A) ÜRETİCİ, üretim ve alım-satıma konu tütünleri ALICI’ya, ÜRETİCİ’nin ikamet ettiği ilçe sınırları içinde ALICI’nın göstereceği ekspertiz muayenesine uygun tesellüm yerinde teslim etmek zorundadır. ÜRETİCİ’nin ikametgahı ile ALICI’nın ilçe sınırları dışında göstereceği tütünlerin teslim yeri arasındaki mesafenin 50 km’yi geçmemesi esastır. ALICI’nın daha uzak mesafede bir yeri tesellüm merkezi olarak belirlemesi halinde, 50 km’yi aşan kısımlar için ALICI tarafından nakliye ücreti ödenir.

B) Tütünler ALICI tarafından hazırlanacak program çerçevesinde en geç üretimi izleyen yılın mart ayı sonuna kadar teslim alınır. Taraflardan birinin gerekçeli olarak başvurması halinde Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu bu süreyi uzatmaya yetkilidir.

C) Tesellüm yerinde tütünler ÜRETİCİ tarafından ekspertiz muayenesi yapılabilecek şekilde hazırlanır. Ancak tütünlerin tesellüm yerine indirilmesi, tartılması, depoya taşınması veya nakliye aracına yüklenmesi amacıyla ALICI tarafından gerçekleştirilecek işlemlerle ilgili olarak ÜRETİCİ’den herhangi bir ücret talep edilemez.

D) Tütünlerin tamamı ALICI’nın tütün eksperleri tarafından muayene edilerek neviyatlandırılır.

E) Neviyatlandırma ve teslim alma işlemi bittikten sonra her bir dengin tartım işlemi yapılır. Tartım neticesinde gram küsuratları 100 gram ve katlarına tamamlanır. Beher denk başına ........... kg …….…………. darası düşülür. Bu tartım ödemeye esas teşkil eder. Tartım işleminin yapılacağı kantarın ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli ölçüm ve kontrollerinin yaptırılması ALICI’nın sorumluluğundadır. Tartımla ilgili bir anlaşmazlık ortaya çıkması halinde sorun ilgili yerel idarelere intikal ettirilir.

F) ALICI’nın, tütün neviyat ve fiyatını ÜRETİCİ’ye yazılı olarak bildirimi, ÜRETİCİ’nin önerilen fiyatı kabulü ve “Yaprak Tütün Tartı ve Fiyat Pusulası”nın taraflarca imzalanarak bir örneğinin ÜRETİCİ’ye teslim edilmesi ile tütünlerin alım-satımı tamamlanır.

G) ALICI ve ÜRETİCİ’nin mutabık kalması ve bu durumun sözleşmenin özel hükümler bölümünde belirtilmesi, ayrıca bu sözleşmenin diğer hükümlerine uyulması koşuluyla 3 üncü maddenin (D) fıkrasına göre üretilecek tütünlerin alım-satımı el el yapılabilir. Bu durumda, ÜRETİCİ’nin ikametgahının veya üretimin yapıldığı parselin bulunduğu yerden, mahsulün tamamı ALICI tarafından en fazla dört defada teslim alınır. Alım-satımın el el yapılması durumunda satın alacağı tütünlerin tam mahsul olmadığını iddia eden ALICI bunu ispat etmek zorundadır.

6) ÖDEME

4 üncü maddeye göre fiyatı belirlenen ve 5 incimaddeye göre teslim alınan tütünlerin bedelleri teslim tarihinden itibaren 10 işgünü içerisinde ödenir. ALICI, bu süre içerisinde bedelini ödemediği tütünler için teslim tarihinden ödeme gününe kadar geçen süre için ÜRETİCİ’ye Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası avans işlemlerinde uygulanan faiz oranı kadar faiz ödemeyi, ürün bedeli ödemesinin teslim tarihinden itibaren 30 takvim gününü geçmesi halinde ise, geçen süreler için ödenecek faizin dışında ayrıca ürün bedelinin %25’i tutarında cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt eder. ÜRETİCİ’nin ALICI’dan almış olduğu nakdi avanslar, varsa ayni ödemelere ilişkin bedeller, her türlü resim, harç ve damga vergisi dahil tüm vergiler ile diğer yasal kesintiler ödeme esnasında tutardan düşülerek ÜRETİCİ’ye net miktar ödenir. ALICI, belirtilen kesintilerin dışında her ne ad altında olursa olsun başka kesinti yapamaz.

7) GENEL HUSUSLAR

A) ALICI, ÜRETİCİ’nin yazılı onayını almak kaydıyla dilediği takdirde bu sözleşmeyi maddelerini değiştirmemek şartıyla devredebilir. Devralan bu sözleşmenin maddelerine uymak zorundadır. Devreden ALICI, devralanın tütünleri sözleşme hükümlerine göre teslim almasından ve parasının ödenmesinden müteselsil olarak sorumludur. Bu sorumluluk ÜRETİCİ’nin ürün bedelini alarak devralanı ibra ettiği zaman sona erer.

B) ÜRETİCİ, ALICI’nın yazılı izni olmadan bu sözleşme konusu tütünleri hiçbir şekilde başka gerçek ve tüzel kişilere devredemez, rehin edemez, teminat gösteremez ve satamaz. Aksi durumda ÜRETİCİ ALICIYA’ya, sözleşmede yer alan üretim miktarının %10 eksiği ile en yüksek nevi fiyatı çarpımının %50’si tutarında cezai şart ödemeyi peşinen kabul eder.

C) ÜRETİCİ, tütünler tartılıp “Yaprak Tütün Tartı ve Fiyat Pusulası” imzalanıncaya kadar sözleşme konusu tütünlerin usulüne uygun olarak muhafazasından sorumludur.
D) 3 üncü maddenin (C) fıkrasında belirtilen durumların dışında ALICI tütünleri satın almaktan ÜRETİCİ ise teslim etmekten hiçbir şekilde kaçınamaz. 5 inci maddenin (B) fıkrasında belirtilen sürenin sonuna kadar tütünlerin teslim veya tesellüm edilmemesi halinde taahhüdün yerine getirilmesini isteyen taraf, karşı tarafı yazılı olarak uyarır. Yazılı uyarının yapıldığı tarihten itibaren bir hafta içerisinde taahhüdünü yerine getirmeyen taraf karşı tarafa, sözleşmede yer alan üretim miktarının %10 eksiği dışında kalan, yerine getirilmemiş taahhüt miktarı ile en yüksek nevi fiyatı çarpımının %50’si tutarında cezai şart ödemeyi peşinen kabul eder.

E) İşbu sözleşmedeki tarafların bilcümle hak ve mükellefiyetleri, bunu icap ettirecek hallerde, tarafların kanuni mirasçılarına veya hukuki haleflerine intikal eder.

F) ALICI’nın tütün eksperlerince yapılan ekspertiz sonucu belirlenecek neviyata veya denk içerisindeki uygunsuzluğun giderilmediği yolundaki değerlendirmesine ÜRETİCİ veya temsilcisi tarafından 5 inci maddenin (F) fıkrasında belirtilen bildirimi takip eden üç işgünü içerisinde itiraz edilebilir. İtirazlar 3 nüsha olarak düzenlenir ve bir nüshası ALICI’ya, bir nüshası da yerel Ziraat Odasına verilir. ALICI en geç üç işgünü içerisinde itirazı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumuna yazılı olarak bildirir. ALICI, bu itirazı süresi içerisinde Kuruma bildirmediği takdirde, ürünün tamamına sözleşmede yer alan en yüksek nevi tütün fiyatını ödemeyi kabul etmiş sayılır. Kurumun yetkilendireceği bir tütün eksperinin başkanlığında, ÜRETİCİ ve ALICI temsilcisi tütün eksperlerinden oluşan üç kişilik heyet itirazı inceleyerek sonuçlandırır. Heyetin vereceği karar kesin olup, aynı itirazla ilgili olarak Kurumdan tekrar inceleme talep edilemez. ÜRETİCİ heyete temsilci vermeyeceğini yazılı olarak bildirdiği takdirde, itiraza konu tütünler hazır bulunanlarca incelenir ve sonuçlandırılır. İki kişiyle incelenen itirazlarda oybirliği ile karar alınamadığı takdirde başkanın görüşü esas alınır. İtiraz hakkını kullanan ÜRETİCİ’ye ALICI tarafından bu sözleşmede yer alan hak ve yükümlülüklerle ilgili zorluk çıkartılamaz, itiraz başvurusu bir sonraki ürün yılı için imzalanacak sözleşmeyle ilişkilendirilemez. İtiraz sonuçlarının taraflara tebliğ edilmesini takip eden on işgünü içerisinde tütünlerin alım-ambarlaması yapılarak bedeli ÜRETİCİ’ye ödenir.

G) Tip sözleşme form bedeli ALICI’ya aittir.

H) HUMK madde 287 anlamında bir delil sözleşmesi niteliğinde olan işbu sözleşme ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek ve uzlaşmaya bağlanamayarak adli mercilere intikal edecekanlaşmazlıklardatütün üretiminin yapıldığı yer mahkeme ve icra daireleri yetkilidir.

8) SINIFLANDIRMA VE NEVİ TANIMLARI

....................................................................................................................................................................…..........................
..................................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................

9) ÖZEL HÜKÜMLER

..................................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................................................................

10) SON HÜKÜM

İşbu sözleşme ALICI ile ÜRETİCİ arasında; bir nüshası ALICI, bir nüshası ÜRETİCİ ve bir nüshası da mayıs ayının onbeşinci günü sonuna kadar ALICI tarafından Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumuna iletilmek üzere 3 nüsha olarak düzenlenip taraflarca imza altına alınmıştır.

Tarih: ……./.……/………..

ALICIÜRETİCİ