|
Devlet
Muhasebesi Standartları Kurulundan;
DEVLET MUHASEBESİ STANDARDI 14 (DMS 14)
RAPORLAMA TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLAR
Amaç
1.Bu standardın amacı,
raporlama tarihinden sonra ortaya çıkan olaylar nedeniyle mali tablolarda
hangi durumlarda düzeltme gerekeceğini ve mali tabloların yayımı için
onayın verildiği tarih hakkında ve raporlama tarihinden sonraki olaylarla
ilgili mali tablolarda açıklanması gereken bilgileri belirlemektir. Standart ayrıca, raporlama
tarihinden sonra ortaya çıkan olaylar, idarenin sürekliliği varsayımının
uygun olmadığını gösteriyorsa, mali tabloların idarenin sürekliliği
varsayımına dayanarak düzenlenmemesi gerektiğini belirtmektedir.
Kapsam
2.Mali
tablolarını tahakkuk esasına göre hazırlayan ve sunan kamu idareleri,
raporlama tarihinden sonraki olayların muhasebeleştirilmesinde ve
açıklanmasında bu standardı uygular.
Tanımlar
3.Bu standartta
geçen kavramlar aşağıdaki anlamlarda kullanılır:
Raporlama Tarihinden
Sonraki Olaylar:
Raporlama dönemi
sonu ile mali tabloların yayımı için onaylandığı tarih arasında idare
lehine veya aleyhine ortaya çıkan olayları ifade eder. Raporlama tarihinden
sonraki olaylar düzeltme gerektiren ve gerektirmeyen olaylar olarak
ikiye ayrılır.
Raporlama Tarihi:
Mali
tabloların ait olduğu raporlama döneminin son günü olan tarih demektir.
Mali
Tabloların Yayım İçin Onaylanması
4.Raporlama
tarihi, mali tabloların ait olduğu raporlama döneminin son günü olan
tarihtir. Yayım için onay tarihi ise, mali tabloları yayım için
kesinleştirme yetkisine sahip birim veya makamdan onayın alındığı tarihtir.
Raporlama tarihinden sonraki olaylar, bir fazla veya açığın ilanının
yayımlanması, kontrol edilen kuruluşun mali tablolarının onaylanması veya
mali tablolara ilişkin diğer seçilmiş bilgilerin yayımlanmasından sonra
vuku bulsa dahi, raporlama tarihi ile mali tabloların yayım için onaylanmış
olduğu tarih arasında vuku bulan, lehte ve aleyhteki tüm olaylardır.
5.Mali tabloları
yayım için hazırlama ve onaylamaya yönelik süreç, idarenin yasal düzenleme
yetkisi içinde, kamu kurum ve kuruluşlarına göre farklılık gösterebilir. Bu
süreç kurum ve kuruluşun mahiyeti, yönetim organı yapısı, tabi olduğu yasal
gerekler ve mali tabloları hazırlama ve kesinleştirmede izlenen usullere
bağlı olabilir.
6.Bazı
durumlarda, onay sürecinin son adımı olarak, bir kuruluşun kendi mali
tablolarını başka bir birime veya makama sunması gerekir. Bazen de
tabloların diğer birim veya makama sunulması sadece protokol veya süreç
gereği olabilir. Mali tabloların yayım için onaylandığı tarih, idarenin
düzenleme yetki alanı bağlamında saptanmalıdır.
Raporlama
Tarihinden Sonraki Düzeltme Gerektiren Olaylar
7.Kuruluşlar,
raporlama tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, mali tablolara
alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltmekle yükümlüdür.
8.Aşağıda yer
alan hususlar, raporlama tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olaylara
örnek olarak verilmiştir. Bu olayların ortaya çıkması durumunda, ilgili
kalemin tutarı buna göre düzeltilir veya daha önce mali tablolara alınmamış
olanlar mali tablolara alınır:
1)Raporlama dönemi sonu
itibarıyla bir borcun bulunduğunu teyit eden, raporlama tarihinden sonra
sonuçlanmış bir dava ile ilgili olarak; daha önce mali tablolara alınan
karşılık tutarları ilgili standart uyarınca düzeltilir ya da ilgili tutar
için ayrılan yeni bir karşılık mali tablolara alınır.
2)Raporlama dönemi sonu
itibarıyla bir varlığın değerinde düşüklük olduğuna veya daha önce mali
tablolara alınan değer düşüklüğü tutarının düzeltilmesi gerektiğine dair
bir bilginin raporlama tarihinden sonra
ortaya çıkması halinde, örneğin; raporlama dönemi sonu itibarıyla kamu
idaresinin alacağından vazgeçmesi, alacağın tahsil edilemez durumda olması
durumunda alacağın defter değerinin düzeltilmesi zorunludur veya stokların
raporlama tarihinden sonra satılması, bu stokların bilanço
tarihindeki net gerçekleşebilir değerleri hakkında bilgi verebilir,
3)Raporlama tarihinden önce
satın alınan varlıkların maliyetlerinin veya satılan varlıklardan elde
edilen gelirlerin, raporlama tarihinden sonra belirli hale gelmesi,
4)Raporlama döneminde
yürürlükte olan bir gelir paylaşım anlaşması kapsamında paylaşılması
gereken gelirin miktarının, raporlama tarihinden sonra belirli hale
gelmesi,
5)Raporlama tarihinden önceki
olaylara bağlı hukuki veya zımni yükümlülüklerin, raporlama tarihinden
sonra belirli hale gelmesi,
6)Mali
tabloların gerçeğe uygun olmadığını gösteren hile veya hataların ortaya
çıkması.
Raporlama Tarihinden Sonraki Düzeltme Gerektirmeyen Olaylar
9.Raporlama
tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylar için mali tablolarda
herhangi bir düzeltme yapılmaz.
10.Raporlama
tarihinden sonraki
düzeltme gerektirmeyen olaylara örnek olarak aşağıdakiler verilebilir:
1)Gayrimenkullerini
gerçeğe uygun değeriyle göstermek için düzenli olarak yeniden değerleme
politikasını benimsemiş kamu idarelerinin gayrimenkullerinin, raporlama
tarihi ile mali tabloların yayım için onaylandığı tarih arasında gerçeğe
uygun değerinde bir azalma olduğu durumlarda,
2)Belirli bir
kamu hizmetini yürütmekle görevli bir kamu idaresinin, raporlama tarihi ile
onay tarihi arasında bu hizmetten yararlananlara doğrudan veya dolaylı
olarak ilave fayda sağlamaya karar vermesi halinde.
Temettüler Veya Benzer Dağıtımlar
11.Kamu
idareleri, raporlama tarihinden sonra temettü veya benzeri dağıtımları ilan
ederse bunları raporlama tarihi itibariyle bir yükümlülük olarak mali
tablolara almayacaktır.
12.Hisse
sahiplerine temettüler veya benzeri dağıtımlar, raporlama tarihi ile onay
tarihi arasında ilan edilirse (temettülerin
onaylanması ve dolayısıyla artık kuruluşun isteğine bağlı olmaması durumunda) yükümlülük
olarak tablolara alınmazlar. Bu tür temettüler veya benzeri dağıtımlar,
mali tabloların sunulmasıyla ilgili standarda uygun olarak dipnotlarda
açıklanır.
İdarenin
Sürekliliği
13.İdarenin
sürekliliği, bir bütün olarak devletten ziyade idareler için söz konusu
olup süreklilik varsayımının geçerli olup olmadığı, her idare için
münferiden belirlenir. Kamu idaresinin tasfiyesi veya faaliyetinin durdurulması
ya da faaliyetin başka bir kuruma devredilmesi söz konusu olmadığı sürece malî
tablolar, kamu idaresinin sürekliliği varsayımına dayanılarak hazırlanır.
14.Raporlama
tarihinden sonra kurum veya kuruluşun tasfiye edilmesi veya faaliyetlerinin
durdurulmasına karar verilmesi ya da benzer gerçekçi bir alternatifin
bulunması durumları dışında; mali tabloların hazırlanmasında idarenin
sürekliliği varsayımı dikkate alınır.
15.Süreklilik
varsayımının geçerli olup olmadığı değerlendirilirken; performans, idari
yapıdaki değişiklikler, kamu finansmanının varlığı ve devam olasılığı ve
yeni finansman kaynakları gibi birçok faktör dikkate alınmalıdır.
16.Faaliyetleri
büyük ölçüde bütçeden finanse edilen kuruluşlar açısından süreklilik
değerlendirilmesi, kamu finansmanının sona erdirildiği tarihten sonra söz
konusu olur.
17.Bazı kurum
veya kuruluşlar, mal ve hizmetlerin bedelini kullanıcılardan tahsil ederek
faaliyetlerini tamamen veya büyük ölçüde kendileri finanse edebilir. Bu
kurum veya kuruluşlar için, raporlama tarihinden sonra faaliyet
sonuçlarında ve mali durumda kötüleşme, süreklilik varsayımının hâlâ
geçerli olup olmadığını değerlendirmeyi gerektirebilir.
18.Süreklilik
varsayımı artık geçerli değilse, kamu idareleri bu durumu kendi mali
tablolarında göstermelidir. Bu durumda varlık ve yükümlülüklerin defter
değerlerinde değişiklik olup olmadığı değerlendirilmelidir.
19.Süreklilik
varsayımı artık geçerli değilse, koşullardaki değişikliğin ilave
yükümlülükler doğurup doğurmadığını veya borç sözleşmelerinde yer alan ve
bazı borçların kısa vadeli yükümlülükler olarak yeniden sınıflandırılmasını
gerektiren durumları ortaya çıkarıp çıkarmadığı da göz önüne alınmalıdır.
20.Mali
tabloların sunulmasına ilişkin standarda göre, süreklilik varsayımının
geçerli olmadığı aşağıdaki durumlarda belirtilen açıklamalar yapılmalıdır:
1)Mali
tabloların, kuruluşun sürekliliği esasına göre hazırlanmadığı durumlarda,
bunun nedeni ve ayrıca mali tabloların hangi esas ve usule göre
hazırlandığı,
2)Mali tabloların hazırlanmasından sorumlu olanlarca kurum veya kuruluşun
sürekliliğinden şüphe edilmesini gerektiren önemli belirsizliklerin olduğu
durumlarda (raporlama tarihinden sonra ortaya çıkmış olsa bile), bu
belirsizlikler ve nedenleri.
Yeniden Yapılandırma
21.Raporlama
tarihinden sonra ilan edilen bir yeniden yapılandırma, düzeltme
gerektirmeyen olay tanımına uyuyorsa, bu standarda uygun olarak gerekli
açıklamalar yapılır. Yeniden yapılandırmayla ilişkili olarak ayrılacak
karşılıklar ilgili standart hükümlerine göre ayrılır. Kurum veya kuruluşun, bir
biriminin/bölümünün elden çıkarılmasından ibaret olan yeniden yapılandırma
tek başına süreklilik varsayımına zarar vermez. Ancak, raporlama tarihinden
sonra ilan edilen bir yeniden yapılandırma artık o kuruluşun sürekli
olmayacağı anlamına geliyorsa, varlık
ve yükümlülüklerin defter değerlerinde değişiklik olup olmadığı
değerlendirilmelidir.
Açıklamalar
Mali
Tabloların Yayımı İçin Onaylama Tarihine İlişkin Açıklamalar
22.Mali tabloların
yayımı için onay tarihi ile onay makamına ilişkin bilgiler kamuoyuna
açıklanır.
23.Kullanıcılar
açısından, mali tabloların yayım için onaylandıkları tarihin bilinmesi
önemlidir, çünkü mali tablolar o tarihten sonra olan olayları yansıtmaz.
Ayrıca herhangi bir kişi veya kuruluşun yayımlanmış olan mali tabloları
değiştirme yetkisine sahip olduğu nadir durumların bilinmesi de
önemlidir.Değişiklik yapılırsa, tadil
edilmiş mali tablolar yeni durumu yansıtan mali tablolar seti olur.
Raporlama Tarihindeki Koşullar
Hakkında Açıklamanın Güncellenmesi
24.Kamu idareleri, raporlama tarihi ile onay tarihi
arasında, raporlama tarihinde mevcut olan koşullar hakkında yeni bilgiler
elde etmesi durumunda, bu bilgilere ilişkin açıklamaları günceller.
25.Bazı durumlarda, raporlama tarihi
ile onay tarihi arasındaelde edilen bilgiler; bir
kamu idaresinin mali tablolara aldığı tutarları etkilemese de mali
tablolarda yapılan açıklamaların güncellenmesini gerektirebilir. Kamu idaresinin
raporlama
tarihinde var olan koşullu bir yükümlülüğüne ilişkin bir bilginin
raporlama tarihinden sonra edinilmesi bu duruma örnek teşkil eder. Bu bilgi
doğrultusunda mali tablolarda karşılık ayrılıp ayrılmayacağına ilişkin
değerlendirmeye ek olarak, koşullu yükümlülük hakkındaki açıklamalar
güncellenir.
Raporlama Tarihinden
Sonraki Düzeltme Gerektirmeyen Olaylara İlişkin Açıklamalar
26.Raporlama
tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olayların önemli olması durumunda,
bunların açıklanmaması mali tablo kullanıcılarının mali tablolara dayanarak
alacakları kararları etkileyebilir. Bu nedenle, raporlama tarihinden
sonraki düzeltme gerektirmeyen olayların her bir önemli kategorisi için
aşağıdaki bilgilerin açıklanması gereklidir:
1)Olayın mahiyeti,
2)Olayın tahmini
mali etkisi veya böyle bir tahminin yapılamadığına ilişkin açıklama.
27.Raporlama
tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen önemli olaylara ilişkin örnekler şunlardır:
1)Raporlama
tarihinden sonra ortaya çıkan koşullar nedeniyle gerçeğe uygun değerle izlenilen
gayrimenkullerin değerinde olağan dışı büyüklükte azalma olması,
2)Belirli bir
kamu hizmetini yürütmekle görevli bir kamu idaresinin, raporlama tarihinden sonra bu hizmetten yararlananlara doğrudan veya dolaylı
olarak ilave fayda sağlamaya karar vermesi halinde bu durumun ilgili idare üzerindeki etkisinin büyük
olması,
3)Raporlama
tarihinden sonra, kontrol edilen büyük bir kuruluşun edinilmesi veya elden
çıkarılması veya halen kamu idaresi tarafından yürütülmekte olan faaliyetlerin
tamamının veya büyük bir kısmının dışarıya yaptırılması,
4)Bir faaliyetin
veya ana programın durdurulmasına ilişkin planın duyurulması, durdurulan
faaliyet veya ana programa bağlı olan varlıkların elden çıkarılması veya
borçların ödenmesi veya bu varlıkların satılması veya borçların ödenmesi
için bağlayıcı bir anlaşma yapılması,
5)Önemli varlık
alımları ve satışları,
6)Raporlama
tarihinden sonra, doğal afetler ve yangın gibi sebeplerle bina gibi önemli
bir varlığın tahrip olması,
7)Önemli bir yeniden
yapılandırma planının duyurulması veya bu planın uygulanmaya başlanması,
8)Alacakların affına
ilişkin düzenleme yapılması,
9)Raporlama
tarihinden sonra varlık fiyatlarında veya döviz kurlarında anormal derecede
büyük değişiklikler,
10)Raporlama
tarihinden sonra, gelir vergisi veya eşdeğeri vergilere tabi kuruluşlar bakımından,
kuruluşun cari ve ertelenmiş vergi alacak ve borçları üzerinde önemli
etkisi olan vergi düzenlemelerin yapılması,
11)Raporlama
tarihinden sonra, önemli taahhütlere
veya koşullu yükümlülüklere girilmesi,
12)Raporlama
tarihinden sonra gerçekleşen olaylardan kaynaklanan önemli bir davanın başlaması.
Yürürlük ve Diğer Hususlar
28.Bu standart,
Uluslararası Muhasebeciler Federasyonu (IFAC) tarafından yayınlanan ve 2010
yılının Ocak ayı itibarıyla yürürlükte olan raporlama tarihinden sonra ortaya çıkan
olaylar (IPSAS 14) konulu standarttan
yararlanılarak hazırlanmıştır.
29.Bu standart
Devlet Muhasebesi Standartları Kurulunun izni ve onayı olmadan
çoğaltılamaz, çevirisi yapılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz. Kaynak
gösterilmeksizin alıntı yapılamaz.
30.Bu standart,
Maliye Bakanlığı ve ilgili kamu idarelerince uygulanmasına ilişkin
düzenleme yapılmak üzere yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
|