Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2010/27)

MADDE 1 – 12/12/2004 tarihli ve 25668 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yerli Hayvan Irk ve Hatlarının Tescili Hakkında Tebliğ’in 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasına, Ek-38’de ibaresinden sonra gelmek üzere başlığı ile birlikte Ek-39, Ek-40 ve Ek-41 ilave edilmiştir. “Polatlı Ek-39’da, Bafra Ek-40’da, Bursa Oynarı Ek-41’de”

MADDE 2 – Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 3 – Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür. Ek-39:Polatlı Türü Koyun (Ovis Aries ) Irkı Polatlı Yerel Adı Polatlı Uluslararası Adı Polatlı Elde Edilişi Ile de France x Akkaraman, (G1) Esas Yetiştirme Yeri Orta Anadolu Bölgesi (TİGEM Polatlı Tarım İşletmesi) Yayılma Alanı Orta Anadolu Bölgesi ve çevresi Bağlı Olduğu Yetiştirici Örgütünün Adı Sayısal Varlığı 1 400 baş sürü (TİGEM Polatlı Tarım İşletmesi) Yetiştirme/Verim Yönü Et ve yapağı, kombine Yetiştirme Sistemleri Şekli (Yerleşik (çiftlik, aile ve mera koyunculuğu) ve göçer) Mera+ağıl Barınma (Ağıl, sundurma ve açıkta /barınakta kalma süresi) Ağıl, barınakta kalma süresi 3 ay Ergin Hayvanların Beslenmesi (Tümüyle otlatma, otlatma+kaba yem, karışık, kesif yem, tamamen kesif yem) Otlama+kesif yem+kaba yem Yetiştirme Bölgesinin Doğal Koşulları (Dağlık alanlar, su eksikliği, iklimsel koşulları vs.) Step koşullara, ova veya dağlık olmayan engebeli arazilere uyumludur, diğer iklim ve arazi koşullarında da yetiştirilebilmektedir. Benzeri ırk/ırklar Ile de France, Anadolu Merinosu MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Vücut Yapısı Genel Tanımı Vücut iri ve derin, sırt geniş, kuyruk ince, uzun ve yağsızdır. Büyüme hızı yüksek, karkas kalitesi ve but gelişmesi iyidir. Yapağısı halı, battaniye ve triko yapımına uygundur. Vücut Örtü Rengi Siyah Gri Mavi Kırmızı Kahverengi Sarı Sarımsı Beyaz Başlıca Tek Renk x Renk Kombinasyonu Özel Renk Karakteristiği Beyaz Deri Rengi Beyaz BAŞ ÖZELLİKLERİ Baş Yapısı (Türe özgü nitelikleri ve varsa özgün nitelikleri) Yüz kısmı çıplak, hafif dışbükeydir. Boynuzluluk % ve Yapısı (şekli, ebadı, kabarcık varsa, belirtilmesi ) Erkek Boynuzsuz Dişi Boynuzsuz Kulak Yapısı Geniş ve sarkık Küpe Sakal Yok VÜCUT ÖLÇÜLERİ Erkek Dişi Min. Mak. Ort. Min. Mak. Ort. Sağrı Yük., cm 78.0 81.0 79.0 66.0 80.0 75.0 Cidago Yük., cm 79.0 81.0 80.0 69.0 83.0 77.0 Sırt Yük., cm Göğüs Derinliği, cm 35.0 38.0 37.0 30.0 39.0 34.0 Kürekler Arkası Göğüs Genişliği, cm 26.0 32.0 29.0 23.0 32.0 27.0 Göğüs Çevresi, cm 110.0 126.0 119.0 91.0 120.0 107.0 Vücut Uzunluğu, cm 71.0 79.0 74.0 66.0 79.0 73.0 Ergin Ağırlık, kg 85.0 111.0 94.0 55.0 99.0 77.0 Kuyruk Yapısı İnce-uzun Meme Yapısı Bezel-koltuk meme IRKA ÖZGÜ AYIRICI ÖZELLİKLER Irkın Özel Yetenekleri (Hastalıklara direnç, çevre şartlarına dayanıklılık) Orta Anadolu Bölgesi koşullarına uyumlu, hastalıklara direnci yerli ırklara benzerdir. ÜREME ÖZELLİKLERİ VE YAŞAMA GÜCÜ Dişi Mevsim Min. Mak. Ort. Çiftleşme Mevsimi ve Uzunluğu Doğum Oranı (doğuran koyun / koç altı koyun), % 95.0 Döl Verimi (doğan kuzu / doğuran koyun) 1.5 Yaşama Gücü, % Sütten kesime kadar 97.0 Damızlık çağa kadar 93.0 VERİM ÖZELLİKLERİ SÜT Dişi Min. Mak. Ort. Laktasyon Süt Verimi, kg Laktasyon Süresi, gün Süt Özellikleri Protein % Yağ % Kuru Madde % YAPAĞI Tipi Kaba kumaş, örme, halı, kilim, kaba triko ve battaniye gibi ürünlerin üretimi için uygundur (48-50 S). Verimi, kg 1.3 5.0 3.0 Randımanı, % 30.0 93.0 55.0 İncelik, mikron 21.5 33.5 28.0 Uzunluk (lüle), cm 3.5 12.0 7.0 Birörneklilik BÜYÜME ÖZELLİKLERİ Erkek Dişi Min. Mak. Ort. Min. Mak. Ort. Doğum Ağırlığı, kg 3.6 5.6 5.2 3.5 5.3 5.0 Sütten Kesim Yaşı, gün 54.0 77.0 70.0 54.0 77.0 70.0 Sütten Kesim Canlı Ağ., kg (60. gün) 24.0 22.0 Ergenlik Çağı Yaş, gün Ağırlık, kg İlk Damızlıkta Kullanma Yaş, gün 500.0 Ağırlık, kg Erkek Min. Mak. Ort. Günlük Ağırlık Artışı, g 300.0 KUZU KARKAS ÖZELLİKLERİ Karkas Ağırlığı, kg Sıcak 13.8 27.3 21.0 Soğuk 13.3 26.6 20.5 Karkas Randımanı , % Sıcak 45.0 57.0 52.0 Soğuk 44.0 56.0 50.0 Et Özellikleri (yağ, lezzet, kıvam, koku, renk) POST/DERİ Post Ağırlığı, kg 5.0 Deri Özellikleri DAVRANIM ÖZELLİKLERİ Sürü İçgüdüsü İyi Analık İçgüdüsü İyi Yürüme Yeteneği İyi Otlama Yeteneği İyi Sağılabilme Yeteneği Sevk ve İdare Kolaylığı (Mizaç) İyi Diğer GENETİK ÖZELLİKLERİ Genetik Mesafe Kromozom Anormallikleri Tipik Gen Markerleri (işaretleyiciler) Major Genler Diğer Çeşitli Özelliklerin Kalıtım Dereceleri: İlk kırkım vücut ağırlığı: 0.91 İlk kırkım yapağı ağırlığı: 0.58 Yapağı Mukavemeti: 0.08 Yapağı Elastikiyet: 0.22 Lif çapı: 0.32 Medullalı lif oranı: 0.49 Medullalı lif çapı: 0.64 Lüle uzunluğu: 0.14 Tek lif gerçek uzunluğu: 0.41 Tek lif randımanı: 0.23 Yapağı incelik oranı: 0.24 * Hakiki lif oranı:0.64 * Medullalı lif oranı:0.62 * Kemp lif oranı:0.55 * Sıcak karkas ağırlığı: 0.04 But ağırlığı: 0.18 Kuyruk ağırlığı: 0.56 Soğuk karkas but derinliği: 0.28 5./6.sırt omur göz kası Alanı: 0.25 Karkasta Kuyruk oranı: 0.77 Testis özelliklerinin kalıtım dereceleri 0-0.33 arasında değişmekte ve genellikle düşüktür. DİĞER ÖZELLİKLERİ Polatlı koyununun Orta Anadolu koyunlarının et verimi ve karkas özellikleri bakımından ıslahında önemli rol oynayabileceği belirlenmiştir. Polatlı koyunu ile yapılan ticari melezlemelerde karkas ağırlığı ve karkas kalitesi yüksek kuzular elde edilmektedir. Testis özellikleri ile karkas özellikleri arasındaki fenotipik korelasyonlar pozitif ve orta düzeydedir. Besi başı vücut özellikleri ile karkas özellikleri arasındaki fenotipik korelasyonlar genellikle düşüktür. *4 aylık besi sonu Ek-40 : Bafra Türü Koyun (Ovis Aries ) Irkı Bafra Yerel Adı Bafra Uluslararası Adı Bafra Elde Edilişi Sakız x Karayaka (G1) Esas Yetiştirme Yeri Orta Karadeniz Bölgesi Yayılma Alanı Başta Orta Karadeniz Bölgesi olmak üzere, Türkiye’de birçok bölgede yetiştirilmektedir. Bağlı Olduğu Yetiştirici Örgütünün Adı Sayısal Varlığı 5 700 baş sürü (TİGEM işletmeleri) Yetiştirme/Verim Yönü Döl ve süt öncelikli, kombine Yetiştirme Sistemleri Şekli (Yerleşik (çiftlik, aile ve mera koyunculuğu) ve göçer) Yerleşik Barınma (Ağıl, sundurma ve açıkta /barınakta kalma süresi) Ağıl, barınakta kalma süresi 3-4 ay Ergin Hayvanların Beslenmesi (Tümüyle otlatma, otlatma+kaba yem, karışık, kesif yem, tamamen kesif yem) Otlama+kesif yem+kaba yem Yetiştirme Bölgesinin Doğal Koşulları (Dağlık alanlar, su eksikliği, iklimsel koşulları vs.) Yerli ırklara göre yetiştiricilikte daha fazla özen ister. Benzeri ırk/ırklar Sakız MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Vücut Yapısı Genel Tanımı Vücut beyazdır, ağız, göz etrafı ve kulaklarda siyahlıklara rastlanır. Vücudun diğer bölümlerinde lekeliliğe izin verilmez. Baş, karın altı ve bacaklar genellikle çıplaktır. Vücut yapısı sütçü ırk özellikleri gösterir. Vücut Örtü Rengi Siyah Gri Mavi Kırmızı Kahverengi Sarı Sarımsı Beyaz Başlıca Tek Renk x Renk Kombinasyonu Özel Renk Karakteristiği Vücut beyaz yapağılı; ağız, göz etrafı ve kulaklarda siyahlıklara rastlanır. Deri Rengi Beyaz BAŞ ÖZELLİKLERİ Baş Yapısı (Türe özgü nitelikleri ve varsa özgün nitelikleri) Başın yüz kısmı çıplaktır. Baş uzunluğu ve genişliği orta derecede, boyun uzun ve incedir. Boynuzluluk % ve Yapısı (şekli, ebadı, kabarcık varsa, belirtilmesi ) Erkek Boynuzlu, boynuz yana doğru spiral ve kuvvetlidir. Dişi Boynuzsuz. Bazen az gelişmiş boynuz görülebilir. Kulak Yapısı Yatay ve geniş Küpe Sakal Bazen görülebilmektedir. VÜCUT ÖLÇÜLERİ Erkek Dişi Min. Mak. Ort. Min. Mak. Ort. Sağrı Yük., cm Cidago Yük., cm 54.0 75.0 67.5 Sırt Yük., cm Göğüs Derinliği, cm 27.0 37.0 32.5 Kürekler Arkası Göğüs Genişliği, cm 17.5 28.0 22.0 Göğüs Çevresi, cm 84.0 115.0 100.0 Vücut Uzunluğu, cm 54.0 80.0 71.0 Ergin Ağırlık, kg 45.0 78.0 66.0 Kuyruk Yapısı Dip kısmında az yağlı, ince ve uzun Meme Yapısı Bezel meme yapısında ve hafif sarkıktır. 4 Farklı meme tipi görülür; 1.Tip; meme lobları ayrılmamış ve meme başları yatay, 2. Tip; meme lobları biraz ayrılmış ve meme başları yatay, 3. Tip; meme lobları belirgin olarak ayrılmış, meme başları yatay ve düşey arası bir konumda, 4. Tip; meme lobları belirgin olarak ayrılmış, meme başları düşey veya düşeye yakın olarak yerleşen memeler. En yaygın meme tipi 4. tiptir (% 43). IRKA ÖZGÜ AYIRICI ÖZELLİKLER Irkın Özel Yetenekleri (Hastalıklara direnç, çevre şartlarına dayanıklılık) Türkiye’de deniz ve karasal iklim koşullarına sahip birçok bölgeye götürülmüş ve buralarda başarıyla yetiştirilmektedir. Adaptasyon yeteneği oldukça iyidir. Hastalık görülme durumu diğer yerli ırklara benzerdir. ÜREME ÖZELLİKLERİ VE YAŞAMA GÜCÜ Dişi Mevsim Min. Mak. Ort. Çiftleşme Mevsimi ve Uzunluğu Yıl boyu kızgınlık gösterir. Yetiştirici elinde koç katımı genellikle sonbahardır. Doğum Oranı (doğuran koyun / koç altı koyun), % 95.0 Döl Verimi (doğan kuzu / doğuran koyun) 1.0 6.0 2.0 Yaşama Gücü, % Sütten kesime kadar 93.0 Damızlık çağa kadar 92.0 VERİM ÖZELLİKLERİ SÜT Dişi Min. Mak. Ort. Laktasyon Süt Verimi, kg 86.0 209.0 120.0 Laktasyon Süresi, gün 105.0 133.0 120.0 Süt Özellikleri Protein % Yağ % Kuru Madde % YAPAĞI Tipi Karışık, halı yapımına uygundur. Verimi, kg 1.4 3.4 2.2 Randımanı, % İncelik, mikron 26.2 48.4 35.0 Uzunluk (lüle), cm 16.3 32.4 23.0 Birörneklilik BÜYÜME ÖZELLİKLERİ Erkek Dişi Min. Mak. Ort. Min. Mak. Ort. Doğum Ağırlığı, kg 2.4 5.5 4.0 1.9 5.4 3.8 Sütten Kesim Yaşı, gün 90.0 Sütten Kesim Canlı Ağ., kg (60. gün) 15.0 37.0 25.0 13.0 38.0 21.0 Ergenlik Çağı Yaş, gün 150.0 Ağırlık, kg 19.0 46.0 35.0 17.0 42.0 31.0 İlk Damızlıkta Kullanma Yaş, gün 365.0 Ağırlık, kg 38.0 61.0 50.0 Erkek Min. Mak. Ort. Günlük Ağırlık Artışı, g 180.0 290.0 241.0 KUZU KARKAS ÖZELLİKLERİ Karkas Ağırlığı, kg Sıcak 17.7 19.8 19.0 Soğuk 16.6 18.9 18.0 Karkas Randımanı , % Sıcak 45.0 50.0 47.0 Soğuk 42.0 48.0 45.0 Et Özellikleri (yağ, lezzet, kıvam, koku, renk) Eti lezzetlidir. POST/DERİ Post Ağırlığı, kg 5.3 Deri Özellikleri DAVRANIM ÖZELLİKLERİ Sürü İçgüdüsü Çok iyi Analık İçgüdüsü Çok iyi Yürüme Yeteneği Çok iyi Otlama Yeteneği Çok iyi Sağılabilme Yeteneği Elle veya makineyle sağıma uygun Sevk ve İdare Kolaylığı (Mizaç) Çok iyi Diğer GENETİK ÖZELLİKLERİ Genetik Mesafe Kromozom Anormallikleri Tipik Gen Markerleri (işaretleyiciler) Major Genler Diğer DİĞER ÖZELLİKLERİ Erken gelişme yeteneğine sahiptir. Ana koyunlar, ikiz ve üçüz kuzularını yardımsız büyütebilir. Koyunlar yıl boyu kızgınlık gösterebilmektedir. Tek, ikiz, üçüz ve dördüz kuzularda doğum ağırlığı ortalamaları sırasıyla 4.5, 4.0, 3.1 ve 2.3 kg dır. Eti çok lezzetli olup tüketicilerin tercihi yüksek düzeydedir. 40 kg’da kesilen erkek kuzularda MLD (Musculus Longissimus Dorsi- bel kası) kasından elde edilen ortalamalar: pH: 5.7 (kesimden 24 saat sonra), Pişirme kaybı: %29.0 (kesimden 24 saat sonra), Gevreklik: 4.7 kg/cm2, Kuru Madde: %25.3, Kül: %1.3, Protein: %23.0, Kas içi yağ: %2.86, Renk (L*, a* ve b* değerleri): 37.9, 19.2 ve 7.2, Toplam doymamış yağ asiti oranı: %53.6, Çoklu doymamış yağ asitleri / doymuş yağ asitleri oranı: 0.2, ω6/ω3 yağ asitleri oranı: 10.7, Aterojenik indeks: 0.7, Trombojenik indeks: 0.9, Toplam kolesterol: 55.8 mg/100 g et (MLD+MSM). Ek 41: Bursa Oynarı Türü Evcil güvercin (Columba livia domestica) Irkı Bursa Oynarı Tipi Karabaş, Yaşmaklı, Muskalı, Kalaça, Beyaz, Siyah Yerel Adları Akkanat Akkuyruk, Bursa Güvercini, Bursa Kuşu Uluslararası adları Bursa Roller, Bursa Tümmler, Rouleur de Bursa Yayılma Alanı Bursa ve yöresinden köken almıştır. Batı Anadolu’da görülür ancak Bursa ve yöresi dışında yaygın değildir. Yetiştirme Amacı Özel merak (uçuş performansı ve renk, tip özellikleri) MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ Genel Tanımı Makaracı (birbiri peşine taklalar atan), taklacı ırk olarak bilinir. Orta büyüklükte, uzun gagalı, ağırlıklı olarak uzun süreli uçucu bir güvercin ırkıdır. Baş Yapısı Normal büyüklükte ve yuvarlağımsı, az da olsa farklı isimlerle anılan baş tiplerine rastlanır (kestane, yılan, pelit). Baş süsü Yok Gaga Yapısı Başa bağlantısı genişçe ve uzun Burun Belirgin bir özellik yok. Göz Yapısı ve Rengi Orta büyüklükte, çevresinde dar tüysüz bir halka, renk beyaz ve kirli beyaz, iris belirgin. Boyun Yapısı Narin, orta kalınlıkta Ense Yapısı Belirgin Gerdan Belirgin değil Kuyruk Yapısı Orta uzunlukta, 12 telek Kanat Yapısı Uzun ve dar kanatlı, kanatlar kuyruğun üzerinde taşınır Göğüs Yapısı Geniş Ayak ve Tırnak Yapısı Yüksek yapılı, çıplak kırmızı ayaklar, beyaz tırnaklar Tüy Rengi Vücut siyah, kanat uçları ve kuyruğu beyaz olanlar Karabaş; alt gaganın bitiminden başlayan, boğazı beyazlar Yaşmaklı; gaga altına gelen boğazda beyaz lekeliler Muskalı; beyaz renkli tüylerin gözaltından başlayıp, genişçe göğse doğru inerek daralanlar ise Kalaça olarak adlandırılır. Kalaçalar’da beyazlık üst gagadan başlayıp başın üstüne doğru da ilerler. Siyah boyun tüyleri, özellikle kuvvetli ışık altında, şal olarak adlandırılan morumsu, menekşe renginde ve koyu yeşilimsi parlak bir yansıma gösterir. Kuyruk Üstü Yağ Bezesi Var Duruşu Yere yakın KANTİTATİF ÖZELLİKLERİ Erkek Dişi Min. Max. Ort. Min. Max. Ort. Vücut Uzunluğu (cm) 24.0 29.0 27.2 24.5 28.0 26.2 Gaga Uzunluğu (cm) 2.0 3.0 2.6 2.4 3.0 2.6 Kanat Açıklığı 54.0 68.0 59.2 56.0 62.0 58.9 Tarsus (Ayak) 2.3 3.0 2.5 2.0 3.0 2.5 Kuyruk (Telek) Uzunluğu 13.5 15.0 14.0 12.5 14.5 13.5 Ergin Canlı Ağırlık, g 290.0 400.0 345.0 300.0 386.0 338.4 Cinsel Ol. Yaşı, hafta 16.0 20.0 18.0 16.0 20.0 18.0 Mizaç Ürkek ve sinirli Kuluçka Özellikleri İyi UÇUŞ ÖZELLİKLERİ Güvercinlerde görülen tipik sürü halinde uçma içgüdüsüne karşın, bu güvercin ırkı dağınık olarak uçar. Sert kanat vuruşları ile havayı döverek, ürkek ve bir şeylerden kaçar gibi uçar. IRKIN ÖZEL YETENEKLERİ Uçuş sırasında yuvasının üzerinde biraz sakinleşir ve takla atar. Taklaları sert ve telaşlıdır. Takla, tüm taklacı güvercinlerde olduğu gibi kanatlar ekseninde geriye doğrudur. Böylece bir defada arka arkaya hızlı, sert bir şekilde peş peşe 3-5 takla atar. Taklalar arası belirgin değildir. Birçok güvercin ırkının aksine pırıltı ve patırtı şeklindeki çağrılara yanıt vermez. Uçuş süreleri uzundur (3-4 saat). Yön bulma yeteneği iyidir. YETİŞTİRME ŞARTLARI Yıl boyu kapalı kümeslerde yetiştirilir. Grup halinde erkek ve dişiler bir arada barındırılır. Uçma zamanları sabah ve akşam saatleridir. GENETİK ÖZELLİKLERİ DİĞER ÖZELLİKLERİ Az da olsa düz beyaz veya düz siyah Bursa Oynarı güvercinlere rastlanabilir. Düz beyaz ve düz siyahlarının çiftleştirilmesinden kanat uçları ve kuyruğu beyaz tipik renkli Bursa güvercinleri elde edilebilir. Beyazlarda göz rengi siyahtır.