|
Kültür ve Turizm
Bakanlığından:
KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARINI KORUMA YÜKSEK
KURULUNUN
BARAJ ALANLARINDAN ETKİLENEN TAŞINMAZ
KÜLTÜR VARLIKLARININ KORUNMASI
İLE İLGİLİ İLKE KARARI
Toplantı No. ve Tarihi:8422/4/2010Toplantı Yeri
Karar No. ve Tarihi:76522/4/2010ANKARA
Kültür
ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 20/3/2009
tarih ve 749 sayılı İlke Kararının Danıştay 6. Dairesinin 26/10/2009 tarih
ve E: 2009/7251 sayılı, 9/11/2009 tarih ve E: 2009/7215 sayılı ve 7/12/2009
tarih ve E: 2009/7466 sayılı kararları ile iptal edilmesi nedeniyle, 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 28 inci maddesi uyarınca konunun
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Su
kaynaklarına sahip ülkemizde, baraj projeleri ekonomik kalkınma açısından
önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Ülke topraklarının çok sayıda ve
çeşitli kültür mirasını barındırdığı göz önüne alındığında, yapılması planlanan
baraj alanlarında kalacak olan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasını
sağlamak amacıyla, bu alanların koruma ve kullanma dengesi kapsamında
değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ülkemizdeki
su kaynaklarının doğru ve yerinde kullanılması için yapımı zorunlu görülen
baraj alanları içinde kalan taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit
alanlarının koruma ve kullanma koşulları ile ilgili olarak;
1-
Baraj yapılması planlanan alanlarda, Üniversitelerden ve Bakanlık
uzmanlarından oluşacak bir heyet tarafından mevcut ve olası taşınmaz kültür
varlıklarının çağdaş ve güncel bilimsel yöntemler aracılığıyla envanter ve belgeleme çalışmalarının yapılmasına, söz
konusu alanda taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit alanlarının
bulunması halinde ilgili kuruluşlar tarafından planlanan alanın dışında
baraj alanı olarak başka yerlerin planlamasının yapılmasına,
2-
Barajın başka yerde yapımının zorunlu nedenlerle mümkün olmaması halinde;
barajdan etkilenecek veya baraj suları altında kalacak korunması gerekli
taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik uygulamayı belirlemek
üzere, alanın özelliği de dikkate alınarak, uzmanlar, üniversite öğretim
üyeleri (arkeolog, sanat tarihçi, şehir plancısı, mimar, restorasyon
uzmanı, konservasyon uzmanı, inşaat mühendisi,
harita mühendisi, jeoloji mühendisi, hidrolog, vb.) ile Kültür Varlıkları
ve Müzeler Genel Müdürlüğünün kültür ve tabiat varlıklarının korunması
konusunda uzman temsilcisinin katıldığı bir Bilim Komisyonunun Kültür ve
Turizm Bakanlığınca oluşturulmasına,
Söz
konusu Bilim Komisyonu tarafından baraj yapılması planlanan alana ilişkin
nitelikli bilimsel raporun, uygulamaya yönelik nihai kararı vermek üzere
ilgili koruma bölge kurulunda değerlendirilerek, bu alanda barajın
yapımının koruma bölge kurulunca uygun bulunması durumunda;
a)
Söz konusu Bilim Komisyonunun baraj inşaatı sona erene kadar çalışmalarını
sürdürmesinin sağlanmasına,
b)
Baraj alanında tespit edilen taşınmaz kültür varlıklarının niteliği ve
yoğunluğu ile barajla ilgili diğer hususlar göz önüne alınarak Bilim
Komisyonunca Acil Eylem Planının hazırlanmasına,
c)
Acil Eylem Planının uygulanması ve bütçesi ile ilgili hususların Kültür ve
Turizm Bakanlığı ile ilgili kuruluşlar arasında yapılacak bir protokol ile
belirlenmesine,
d)
Acil Eylem Planı kapsamında Bilim Komisyonu kararları doğrultusunda
alandaki taşınmaz kültür varlıklarının tespit edilmesi amacıyla, öncelikli
olarak çağdaş ve güncel bilimsel yöntemler aracılığıyla belgeleme ve kazı
çalışmalarının yapılmasına, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının
rölövelerinin çıkarılmasına, korunması gerekli
taşınmaz kültür varlıklarının bulunduğu alanların jeolojik etütlerinin
yapılmasına,
e)
Bilim Komisyonunca yapılan çalışmaların değerlendirilmesi sonucunda elde
edilen bilgi ve belgelere dayalı olarak alandaki korunması gerekli taşınmaz
kültür varlıklarının yerinde korunmasına, başka bir yere taşınmasına veya
belgelenerek su altında bırakılmasına ilişkin önerilerin koruma bölge
kuruluna sunulmasına,
f)
Bilim Komisyonunun sunduğu öneriler hakkında ilgili koruma bölge kurulunca
karar alınmasına,
Bu
kapsamda korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının;
1)
Yerinde korunmalarının uygun görülmesi halinde, buna ilişkin projelerin
koruma bölge kuruluna sunulmasına,
2)
Başka bir yere taşınmalarının uygun görülmesi halinde, mevcut yerleşim
planı ve taşınacağı yere ilişkin 1/200 ölçeğinde hazırlanan öneri yerleşim
planı ile uygulama projelerinin koruma bölge kuruluna sunulmasına,
3)
Su altında bırakılmalarının zorunlu olduğu hallerde, hazırlanacak program
çerçevesinde önem derecesine göre kazı, belgeleme, mimari dokümantasyonlar
yanında yerleşimin ve tüm yapıların mekanlarını da
kapsayacak şekilde dijital veri ve görsel kayıtlarının alınmasına, yerleşim
planının çıkarılmasına, su altında kalacak taşınmaz kültür varlıklarının su
sirkülasyonundan zarar görmemesi için alınacak tedbirlere ilişkin
projelerin koruma bölge kuruluna sunulmasına,
g)
Baraj alanlarında sürdürülecek kazı çalışması ve korumaya yönelik yapılacak
her türlü harcama ile kamulaştırma çalışmalarının ilgili kuruluşlar
tarafından yapılmasına,
h)
Korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ilişkin
projeler kapsamında yapılacak uygulamaların baraj inşaatına paralel olarak
eş zamanlı yürütülmesine, bu projelerin uygulanması tamamlanana kadar
barajların faaliyete geçmemesine,
i)
Su altında kalacak korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının, baraj
faaliyete geçtikten sonra belirli sürelerle su altı arkeologları tarafından
incelenerek durumlarının tespit edilmesine,
j)
Baraj alanındaki korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının
korunmasına ilişkin çalışmalar sonucunda elde edilen bilgi ve belgelerin
yayımlanmasına,
3-
Yapımına başlanmış veya yapımı tamamlanmış ancak faaliyete geçmemiş,
inşaata başlandığı aşamada alanında korunması gerekli taşınmaz kültür
varlıkları ile arkeolojik sit alanları bulunan baraj inşaatlarında,
korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit
alanlarının korunmasına ilişkin konuların Bilim Komisyonunun çalışma ve
önerileri doğrultusunda ilgili koruma bölge kurulunca değerlendirilmesine,
Koruma
bölge kurulu tarafından taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik sit
alanlarının bulunduğu alanlarda yapılan barajların tamamlanarak faaliyete
geçmesinin uygun bulunması halinde, taşınmaz kültür varlıklarının ve arkeolojik
sit alanlarının korunmasına ilişkin önerilerin 2. maddenin (e) ve (f)
bentlerindeki hükümler çerçevesinde Bilim Komisyonunun önerileri
doğrultusunda hazırlanan projelerin değerlendirilmek üzere koruma bölge
kuruluna sunulmasına, koruma bölge kurulunun alacağı karar doğrultusunda
korumaya ilişkin uygulamaların ivedilikle gerçekleştirilmesine,
4/10/2006 tarih ve 717 sayılı ilke kararı ile 20/3/2009
tarih ve 749 sayılı ilke kararının iptal edilmesine,
karar verildi.
|