|
Karar Sayısı : 2010/56
Ekli “Saydamlığın Artırılması ve Yolsuzlukla
Mücadelenin Güçlendirilmesi Stratejisi (2010-2014)”ün kabulü;
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcılığının 27/1/2010 tarihli ve 65
sayılı yazısı üzerine, Bakanlar Kurulu’nca 1/2/2010 tarihinde
kararlaştırılmıştır.
Abdullah GÜL
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
C. ÇİÇEKB. ARINÇA. BABACANM. AYDIN
Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bak. ve Başb. Yrd.Devlet Bakanı
H. YAZICIF. N. ÖZAKM. Z. ÇAĞLAYANF. ÇELİK
Devlet BakanıDevlet Bakanı Devlet BakanıDevletBakanı
E. BAĞIŞS. A. KAVAFC. YILMAZS.
ERGİN
Devlet BakanıDevlet BakanıDevlet BakanıAdalet Bakanı
M. V. GÖNÜLB. ATALAYA. DAVUTOĞLUM.
ŞİMŞEK
Milli Savunma Bakanıİçişleri BakanıDışişleri BakanıMaliye Bakanı
N. ÇUBUKÇUM. DEMİRR. AKDAĞB. YILDIRIM
Milli Eğitim BakanıBayındırlık ve İskân BakanıSağlık BakanıUlaştırma Bakanı
M. M. EKERÖ. DİNÇERN. ERGÜNT. YILDIZ
Tarım ve Köyişleri BakanıÇalışma ve Sos. Güv. BakanıSanayi ve Ticaret BakanıEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı
E.
GÜNAYV.
EROĞLU
Kültür ve Turizm BakanıÇevre ve
Orman Bakanı
SAYDAMLIĞIN ARTIRILMASI VE YOLSUZLUKLA MÜCADELENİN
GÜÇLENDİRİLMESİ STRATEJİSİ
(2010-2014)
1. GİRİŞ
Kamu gücü ve kaynakları ile özel kuruluşlardaki
görev, yetki ve kaynakların, toplumun zararına olarak özel çıkarlar için
kullanılması şeklinde tanımlanabilen yolsuzluk; rekabeti engelleyerek ekonomik
büyümeyi yavaşlatmakta, doğrudan yabancı sermaye girişini ve vergi
gelirlerini azaltmakta, gelir dağılımını bozarak yoksulluğu artırmakta, kamu
kaynaklarının israf edilmesine yol açarak eğitim, sağlık, güvenlik gibi
zorunlu kamuyatırımlarını olumsuz
etkilemekte, kamu kurumlarına, yöneticilerine ve adalet sistemine duyulan
güveni zedelemekte ve toplumda ahlakî bozulmaya yol açmaktadır.
Saydamlığın
artırılması ve yolsuzlukla mücadelede başarının sağlanabilmesi için,
önceden belirlenmiş tedbirler ve faaliyetler içeren stratejiler önem
taşımaktadır. Böylece, yolsuzlukla mücadelede öncelikli alanlar
belirlenerek sonuca daha kararlı ve etkilibir
şekilde gidilmesi mümkün olmaktadır. Ayrıca, yolsuzlukla mücadele dönemsel
bir çaba olmayıp, ekonomik ve sosyal hayattaki gelişmelere göre süreklilik
gerektiren faaliyetler bütünüdür.
Bu vizyon çerçevesinde ilgili
tüm kesimlerin katılımıyla “Saydamlığın Artırılması ve Yolsuzlukla
Mücadelenin Güçlendirilmesi Stratejisi” geliştirilmiştir. Saydamlığın
Artırılması ve Yolsuzlukla Mücadelenin Güçlendirilmesi Stratejisi (Strateji)
hazırlanırken, 58 inci, 59 uncu ve 60 ıncı Hükümet programları, Türkiye
Büyük Millet Meclisi Yolsuzlukları Araştırma Komisyonu Raporu, Dokuzuncu
Kalkınma Planı, Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye
Ulusal Programı ve çeşitli uluslararası kuruluşların Ülkemizle ilgili değerlendirmelerinden
yararlanılmıştır. Ayrıca bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, sivil
toplum kuruluşları ve ilgili uluslararası kuruluşların görüşleri de
alınmıştır.
2. SAYDAMLIĞIN ARTIRILMASI
VE YOLSUZLUKLA MÜCADELE
ALANINDA SON YILLARDA YAPILAN BAŞLICA DÜZENLEMELER
Saydamlığın artırılması ve yolsuzlukların
önlenmesi çerçevesinde Ülkemizde son yıllarda yapılan başlıca düzenlemeler
aşağıda sıralanmıştır:
a) Kamu ihale sisteminde saydamlığın geliştirilmesi,
kaynakların daha etkin ve verimli kullanılması ve daha az kaynakla daha
fazla kamu hizmeti üretilmesi amacıyla, kamu kaynağı kullanan bütün
kurumları kapsayan ve ihalelerde açıklığın ve rekabetin sağlanmasını ve
şikâyetlerin incelenmesini teminen Kamu İhale Kurumu kurulmasını düzenleyen
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu.
b) Doğrudan yabancı yatırımların özendirilmesi,
yabancı yatırımcıların haklarının korunması, yatırım ve yatırımcı
tanımlarında uluslararası standartlara uyulması ve doğrudan yabancı
yatırımların artırılması amacıyla; yatırımcıların ihtiyaç ve beklentilerini
dikkate alarak hazırlanan, Ülkemizin uluslararası yatırımlara yönelik
eşitlikçi ve liberal yaklaşımının yansıtılması olarak yatırımcıya açık ve
anlaşılır mesajlar veren, yatırımcının değişik mevzuat gereği sahip olduğu
haklar ve tâbi olduğu yükümlülükleri gösteren yasal bir rehber niteliğinde
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu.
c) Herkesin
bilgi edinme hakkına sahip olduğunu ve kamu kurum ve kuruluşları ile kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, kanunda belirtilen istisnalar
dışındaki her türlü bilgi ve belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve
bilgi edinme başvurularının etkin, süratli ve doğru sonuçlandırılması için
gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olduklarını hüküm altına
almak ve medya organlarının ve kişilerin kamuya ait bilgilere daha kolay
ulaşabilmesini sağlamak amacıyla 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu.
ç) Harcama birimlerine gerekli esnekliğin
sağlanması ve bütün kamu gelir ve giderlerinin bütçede gösterilmesi ile
kamu kaynaklarının kullanımında uluslararası standartlara uygun iç kontrol
ve denetim mekanizmalarının oluşturulması ve malî saydamlık bakımından
güvenilir ve periyodik malî verilerin üretilmesi amacıyla 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanunu.
d) Kamu kurum ve kuruluşlarını, kamu hizmetlerini
ve kamu personelini desteklemek üzere kurulan dernekler ve Türk Medeni
Kanununa göre kurulan vakıfların kamu kurum ve kuruluşları ile olan
ilişkilerinin yeniden düzenlenmesi suretiyle, kamu düzenini olumsuz yönde
etkileyen ve toplumda hoşnutsuzluklara neden olan uygulamalara son
verilmesi ve kamu kaynaklarının etkin olarak kullanılması amacıyla 5072
sayılı Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair
Kanun.
e) Kamu görevlilerinin uymaları gereken saydamlık,
tarafsızlık, dürüstlük, hesap verebilirlik, kamu yararını gözetme gibi etik
davranış ilkelerinin ve standartlarının belirlenmesi ve bu ilkelere aykırı
davranan üst düzey kamu görevlilerine ilişkin şikâyetlerin Kamu Görevlileri
Etik Kurulu tarafından incelenmesi ve sonuçlarının kamuoyuna duyurulması
amacıyla 5176 sayılı Kamu Görevlileri Etik Kurulu Kurulması ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun.
f) Basında demokratikleşmenin sağlanması ve özgür
bir basın düzeninin oluşturulması ile düşüncelerin ve haberin en yaygın ve
hızlı bir şekilde dolaşımını sağlayarak kamuoyunun bilinçli bir şekilde oluşması
ve işlemesi amacıyla 5187 sayılı Basın Kanunu.
g) Yerel yönetimlerin kurumsal kapasitelerinin
artırılması, katılım ve saydamlığın sağlanarak yerinden yönetim ilkesi ve
demokrasinin güçlendirilmesi amacıyla 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 5355 sayılı Mahallî İdare
Birlikleri Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu.
ğ) Kamu görevlileri tarafından işlenebilen rüşvet,
irtikâp, zimmet ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama gibi
yolsuzluk suçlarıyla birlikte, zamanaşımı sürelerini, suç işlemek yoluyla
kazanç elde edilmesini engelleyecek etkin bir yaptırım olarak kazanç
müsaderesini ve özel hukuk tüzel kişilerine uygulanacak güvenlik
tedbirlerini yeniden düzenleyerek, yolsuzluk suçlarıyla mücadele bakımından
etkin bir sistem kurulabilmesi amacıyla uluslararası sözleşmeler de dikkate
alınarak hazırlanan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
h) Sivil toplumun güçlendirilmesi amacıyla dernek
ve vakıf kurma hakkına ve faaliyetlerine getirilen kısıtlamaların
kaldırılması, dernek işlemleri ve denetimlerinin basitleştirilmesi amacıyla
5253 sayılı Dernekler Kanunu ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu.
ı) Yolsuzluk suçlarıyla mücadelede etkin bir sistem
kurulabilmesi için uluslararası sözleşmeler de dikkate alınarak; tutuklama,
arama, hak ve alacaklara el koyma, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan
hallerde Cumhuriyet savcısının kararıyla telekomünikasyon yoluyla yapılan
iletişimin denetlenmesi, gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, teknik
araçla izleme ve örgüt faaliyeti çerçevesinde cebir ve tehdit uygulanarak
işlenen suçlarla mücadele amacıyla özel ağır ceza mahkemeleri kurulması
gibi yeni koruma tedbirleri ve düzenlemeler getiren 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu.
i) Finansal piyasalarda güven ve istikrarın
sağlanmasını, kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını ve tasarruf
sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunmasını sağlamak amacıyla, sistemi
engelleyen, bozan, verileri yok eden veya değiştiren ve gerçeğe aykırı
muhasebeleştirme yapan banka ve finans kurumları için ağır yaptırımlar
öngören 5411 sayılı Bankacılık Kanunu.
j) Sosyal sigortalar sisteminin yönetimini,
işleyişi ile ilgili usûl ve esasları, finansman ve karşılanma yöntemlerini
belirleyen, yönetim organlarında ve karar süreçlerinde ilgili sosyal
tarafların etkin katılımını öngören, Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal
Sigortalar Kurumunu birleştirerek sosyal güvenlik alanında mükerrer
emeklilik ve hak sahipliğini ortadan kaldıran 5502 sayılı Sosyal Güvenlik
Kurumu Kanunu.
k) Sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası hak
ve yükümlülüklerini düzenleyen, kayıt dışı istihdamla mücadele çerçevesinde
Sosyal Güvenlik Kurumu ile bankalar ve ilgili kurum ve kuruluşlar arasında
bilgi paylaşım usûllerini belirleyen, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geniş
anlamıyla elektronik ortamda hizmet sunum yetkisi veren, ayrıca işçi
ücretlerinin bankalar vasıtasıyla ödenmesi yükümlülüğü getirerek ücretlerde
kayıtlılığı öngören 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanunu.
l) Ulusal ihtiyaçların yanı sıra uluslararası düzenlemeler
de göz önünde bulundurularak hazırlanan ve suçla mücadelede malî sektörle
işbirliğinin güçlendirilmesi, güçlü bir veri sistemi kurulması, bu suretle malî
bilgilerden hareketle suça ve suçluya ulaşılması, yükümlülüklere uyumun
takibinde etkinlik ve uluslararası gelişmelerle paralellik sağlanması
amacıyla 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun
ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu.
m) Petrol piyasasının sağlıklı işleyebilmesini
teminen, petrol kaçakçılığından kaynaklanan haksız rekabetin önlenerek,
adil bir rekabet ortamının ve ürün güvenliğinin sağlanması ve petrol
kaçakçılığı ile daha etkin mücadele edilebilmesi amacıyla 5576 sayılı
Petrol Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.
n) Yolsuzlukla mücadele bağlamında uluslararası
yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla, yabancı ülkede işlenen rüşvet
suçundan yargılama yapılabilmesi için Adalet Bakanının izin vermesi
şartının kaldırılması, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi ve
suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçlarının kapsamının
genişletilmesi, özel hukuk çerçevesinde faaliyette bulunan özel hukuk tüzel
kişisinin organ veya temsilcisi ya da görevlileri tarafından;
dolandırıcılık, ihaleye veya edimin ifasına fesat karıştırma, rüşvet,
suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, zimmet, kaçakçılık, kaçak
petrole ilişkin suçlar ile terörün finansmanı suçlarının tüzel kişinin yararına
olarak işlenmesi hâlinde ayrıca bu tüzel kişiye idarî para cezası
verilebilmesi amacıyla 5918 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.
Yapılan kanunî düzenlemelere ek olarak, akaryakıt
kaçakçılığı ile mücadele kapsamında yürürlüğe konulan ulusal marker
uygulaması, e-Devlet kapsamındaki uygulamalar, suç gelirlerinin
aklanmasının önlenmesine ilişkin çalışmalar, kamu yönetiminde saydamlık ekseninde
yürütülen diğer çalışmalar, mevzuatın basitleştirilmesi, idarî yüklerin ve
kırtasiyeciliğin azaltılması ile yerli ve yabancı yatırımcılar açısından
yatırım ortamının iyileştirilmesine ilişkin çalışmalar ve Ülkenin her
yerinden vatandaşların şikâyet ve taleplerine ilişkin başvuruları alan ve
izleyen Başbakanlık İletişim Merkezinin (BİMER) kurulması, yolsuzlukların
önlenmesi ve saydamlığın artırılması bağlamında önemli katkılar sağlamıştır.
Ayrıca, yolsuzlukla mücadelenin güçlendirilmesine
doğrudan katkı sağlayacak nitelikte hazırlanarak kabul edilen Yargı Reformu
Stratejisi ve Kayıtdışı Ekonomi ile Mücadele Stratejisi de uygulanmaya
başlamıştır. Küreselleşme ve bilgi teknolojilerindeki gelişmeler sonucunda,
suç kavramının ülke sınırlarını aşan bir yapıya büründüğü, suçlularla ve
yolsuzlukla mücadelenin daha da zorlaştığı bir gerçektir. Bu kapsamda, ülke
tecrübelerinin paylaşımı ile ikili teknik ve adlî işbirliği büyük önem
taşımaktadır.
Bu çerçevede Ülkemiz;
a) Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Özel Hukuk
Sözleşmesini 2003 yılında,
b) Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü
Uluslararası Ticari İşlemlerde Yabancı Kamu Görevlilerine Verilen Rüşvetin
Önlenmesi Sözleşmesini 2003 yılında,
c) Sınır Aşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş
Milletler Sözleşmesini 2003 yılında,
ç) Avrupa Konseyinin Suçtan Kaynaklanan Gelirlerin
Aklanması, Araştırılması, Ele Geçirilmesi ve El Konulmasına İlişkin
Sözleşmesini 2004 yılında,
d) Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Ceza Hukuku
Sözleşmesini 2004 yılında,
e) Hukuki veya Ticari Konularda Yabancı Ülkelerde
Delil Sağlanması Hakkında Sözleşmeyi 2004 yılında,
f) Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele
Sözleşmesini 2006 yılında,
onaylamıştır.
Ayrıca, Ülkemiz yolsuzlukla mücadele alanında
faaliyet gösteren Avrupa Konseyinin Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubuna
(GRECO) 2004 yılında üye olmuştur.
Yukarıda bahsedilen düzenlemeler, çalışmalar ve
uluslararası işbirliğine ilişkin uygulamalar neticesinde, Ülkemizin
yolsuzlukla mücadele alanında önemli ilerlemeler kaydettiği ve bu
ilerlemelerin yolsuzlukla ilgili değerlendirmeler yapan uluslararası
kuruluşların çalışmalarına da yansıdığı görülmektedir. Örneğin, Ülkemiz,
Uluslararası Saydamlık Örgütü tarafından yayınlanan Yolsuzluk Algılama
Endeksinde 2003 yılında 3.1 puanla 133 ülke arasında 77 nci sırada yer
alırken, 2009 yılında 4.4 puanla 180 ülke arasında 61 inci sıraya
yükselmiştir.
Katedilen mesafe, yolsuzlukla mücadelede siyasi
kararlılık ve sahiplenmenin önemini göstermekte, ancak suç ve suçlunun
dinamik ve değişken profili, yolsuzlukla mücadelede aynı dinamizm ve
kararlılığın sürdürülmesi gerektiğine de işaret etmektedir.
3. STRATEJİNİN AMACI
Bu Stratejinin amacı; 2002 yılından bu yana kararlılıkla
sürdürülen reformların bir devamı niteliğinde, gelişen ve değişen şartları
da göz önünde bulundurarak, saydamlığı engelleyen ve yolsuzluğu besleyen
faktörlerin ortadan kaldırılması suretiyle daha adil, hesap verebilir,
saydam ve güvenilir bir yönetim anlayışının geliştirilmesidir.
4. STRATEJİNİN TEMEL BİLEŞENLERİ
2010–2014
yılları arasında uygulanacak olan Stratejinin temel bileşenleri;
A) Önlemeye,
B) Yaptırımların
Uygulanmasına,
C) Toplumsal
Bilincin Artırılmasına,
yönelik
tedbirler olmak üzere üç ana başlık altında toplanmıştır.
Bu temel bileşenler altında öngörülen ve aşağıda
sıralanan tedbirlerin bazılarının hayata geçirilebilmesi için başta Anayasa
olmak üzere kanunlarda ve diğer düzenleyici işlemlerde değişiklikler gerekebilecektir.
Bu tedbirlere ilişkin Faaliyet Tablosu, Stratejinin ekinde yer almaktadır.
A) Önlemeye Yönelik Tedbirler
Saydamlığın,
hesap verebilirliğin, etkin denetimin ve kurumsal kapasitenin artırılması
suretiyle yolsuzluğu besleyen faktörlerin ortadan kaldırılmasına ilişkin
olarak;
a) Siyasi partilerin ve seçim kampanyalarının finansmanında, açıklık
ve şeffaflığa ilişkin uygulamaların geliştirilmesi ve denetimin
etkinleştirilmesi,
b) Siyasi
etik ile ilgili çalışmaların tamamlanması,
c) Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) kurulmasına ilişkin
çalışmaların tamamlanması,
ç) Genel İdari Usul Kanununa
ilişkin çalışmaların tamamlanması,
d) Yeni Sayıştay Kanununun yasalaşma sürecinin tamamlanması,
e) 3628 sayılı Mal
Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunundaki mal
bildirimlerine ve diğer uygulamalara ilişkin hükümlerin gözden geçirilmesi,
f) Kamu görevinden
ayrılanların yapamayacağı işlerle ilgili kanunî düzenlemelerin ve uygulama
etkinliğinin gözden geçirilmesi,
g) Devlet sırları ve ticari sırlara ilişkin çalışmaların tamamlanması,
ğ) Kamu ihale sisteminin gözden
geçirilmesi,
h) Yerel yönetimlerin
imar, ruhsat ve diğer işlem süreçlerinde saydamlık vehesap verebilirliğin artırılması,
ı) Yerel yönetimlerin
iştirakleri üzerindeki denetim mekanizmalarının etkinliğinin gözden
geçirilmesi,
i) Yerel yönetimlerde seçimle işbaşına
gelenler için etik ilkelerin belirlenmesi ve izleme mekanizmalarının
kurulması,
j) Denetim birimlerinin kapasitesinin güçlendirilmesi,
k) Denetim raporlarından hareketle
yolsuzluğa açık risk alanlarının belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin
alınması,
l) Kamu Görevlileri Etik
Kurulu rehberliğinde kamu yönetimi içerisindeki her bir meslek grubu için
ayrı etik ilkelerin belirlenmesi ve çıkar çatışmalarının engellenmesi,
m) Özel sektör kuruluşlarında saydamlığın artırılması ve yolsuzluğun
önlenmesi,
n) Sivil toplum kuruluşlarında saydamlığın artırılması ve yolsuzluğun
önlenmesi,
o) Yolsuzluk suçlarına
ilişkin yargılama sonuçları ile Devlet Personel Başkanlığında disiplin
cezası alan kamu görevlileri hakkında oluşturulan veri tabanlarından
yararlanılarak risk alanlarının belirlenmesi,
yönünde tedbirlerin alınması
öngörülmektedir.
B) Yaptırımların Uygulanmasına Yönelik
Tedbirler
Saydamlığın
artırılması, yolsuzluk ile mücadelede ilgili kurumlar arasında
koordinasyonun sağlanması ve bazı sınırlamaların kaldırılması suretiyle
soruşturma, kovuşturma ve cezalandırmada etkinliğin geliştirilmesine ilişkin
olarak;
a) Kamu görevlileriyle ilgili
soruşturmalardaki izin sisteminin gözden geçirilmesi,
b) Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör
vesivil toplum kuruluşlarında meydana gelen
yolsuzluk olaylarını yetkili mercilere bildirenlerin korunmasına ilişkin
düzenlemelerin oluşturulması,
c) Yolsuzlukla mücadelede
görev alan birimler arasında etkin işbirliği, bilgi paylaşımı ve
koordinasyonun sağlanması,
yönünde tedbirlerin alınması
öngörülmektedir.
C) Toplumsal Bilincin Artırılmasına
Yönelik Tedbirler
Toplumsal
bilincin artırılmasına ilişkin olarak;
a) Vatandaşların, haksız bir uygulama
ile karşılaştıklarında kanunlar ve idarî düzenlemelerle kendilerine tanınan
haklar ile başvuruda bulunabilecekleri merciler konusunda bilgilendirilmesi,
b) Düzenli aralıklarla
yolsuzluk algılama anketi yaptırılması,
c) Milli Eğitim Bakanlığı ders
müfredatında dürüstlük konularının işlenmesi,
ç) Yolsuzlukla mücadele ve temiz
toplum temasını içeren sosyal aktivitelerin desteklenmesi,
d) Radyo ve Televizyon Üst Kurulunca
televizyon ve radyo yayınlarında dürüstlük konularına yer verilmesinin sağlanması,
e) Medya organlarının
yolsuzlukla mücadeledeki rollerinin güçlendirilmesi,
f) Strateji doğrultusunda oluşturulan
temel ilke ve yöntemlerin tüm kamuoyu, sivil toplum kuruluşları ve kamu
görevlileri tarafından benimsenmesi amacıyla seminer, çalıştay ve
konferanslar düzenlenmesi,
yönünde tedbirlerin
alınması öngörülmektedir.
5. STRATEJİNİN UYGULANMASI
5/12/2009 tarihli ve
27423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2009/19 sayılı Başbakanlık
Genelgesi ile; Stratejinin uygulamasını gerçekleştirmek üzere “Türkiye’de
Saydamlığın Artırılması ve Yolsuzlukla Mücadelenin Güçlendirilmesi
Komisyonu” ve “Türkiye’de Saydamlığın Artırılması ve Yolsuzlukla
Mücadelenin Güçlendirilmesi Yürütme Kurulu” kurulmuştur. Başbakanlık Teftiş
Kurulu ise Türkiye’de Saydamlığın Artırılması ve Yolsuzlukla Mücadelenin
Güçlendirilmesi Komisyonu (Komisyon)’na ve Türkiye’de Saydamlığın
Artırılması ve Yolsuzlukla Mücadelenin Güçlendirilmesi Yürütme Kurulu
(Yürütme Kurulu)’na görevlerini yerine getirmede teknik destek sağlamak ve
sekretarya hizmeti vermekle görevlendirilmiştir. Bu kapsamda, Komisyon yılda
en az iki defa toplanmak suretiyle stratejide belirtilen amaçlara ulaşılmasında
etkinliği ve koordinasyonu sağlayacaktır.
Yürütme Kurulu, üç ay
içerisinde Stratejide yer alan tedbirler doğrultusunda ilgili sivil toplum
kuruluşlarının da katılımıyla, yapılması gerekenleri ve sorumlu kuruluşları
gösteren detaylı eylem planını hazırlayarak Komisyonun onayına sunacaktır.
Yürütme Kurulu yılda en az dört kez toplanacaktır.
Yürütme Kurulu; yargı
reformu çalışmaları, e-Devlet uygulamaları, kayıtdışı ekonominin kayıt
altına alınması, örgütlü suçlar ve kara para aklama suçu gibi yolsuzlukla
mücadele ile ilgili diğer konularda yürütülen çalışmaları da göz önünde
bulunduracaktır.
6. SONUÇ
Bu Strateji, ekonomik ve sosyal hayatı olumsuz
etkileyen, ahlakî değerleri aşındıran, vatandaşın kamu kurumlarına olan
güvenini derinden zedeleyen yolsuzluğa karşı kurumsal kapasitenin
geliştirilmesi ve saydamlığın artırılması amacıyla hazırlanmıştır.
Stratejideki tedbirlerin uygulanmasıyla; adil,
hesap verebilir, saydam ve güvenilir bir yönetim anlayışının geliştirilmesi
ve yolsuzluğa karşı toplumsal bilincin artırılarak yolsuzluk suçlarına
yönelik eğilimlerin engellenmesi suretiyle sistemin etkinliğini artırmak
amaçlanmaktadır.
Saydamlığın artırılması ve yolsuzlukla mücadelede
son yıllarda önemli ilerlemeler kaydedilmiş olup, Stratejide belirlenen tedbirlerin
hayata geçirilmesi ile bu çabalar daha da ileriye taşınmış olacaktır.
Stratejide belirlenen tedbirlerin hayata geçirilmesi, toplumun tüm
kesimlerinin refah düzeyinin artmasına da katkı sağlayacaktır.
EK
FAALİYET
TABLOSU
|
00
|
|
|
HAZIRLIK
ÇALIŞMALARI
|
|
|
01
|
|
Çalışma
usûl ve esasları ile detaylı eylem planının belirlenmesi
|
|
|
|
01
|
Yürütme
Kurulu ve çalışma gruplarının çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi
|
|
|
|
02
|
Detaylı eylem
planının hazırlanması ve kabulü
|
|
01
|
|
|
ÖNLEMEYE
YÖNELİK TEDBİRLER
|
|
|
01
|
|
Siyasi
partilerin ve seçim kampanyalarının finansmanında, açıklık ve şeffaflığa
ilişkin uygulamaların geliştirilmesi ve denetimin etkinleştirilmesi
|
|
|
|
01
|
Çalışma
Grubunun oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması
gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora
ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri
doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
02
|
|
Siyasi etik ile ilgili çalışmaların tamamlanması
|
|
|
03
|
|
Kamu
Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) kurulmasına ilişkin çalışmaların tamamlanması
|
|
|
04
|
|
Genel İdari
Usul Kanununa ilişkin çalışmaların tamamlanması
|
|
|
05
|
|
Yeni Sayıştay
Kanununun yasalaşma sürecinin tamamlanması
|
|
|
06
|
|
3628
sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele
Kanunundaki
mal bildirimlerine ve diğer uygulamalara ilişkin hükümlerin gözden
geçirilmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya
ilişkin aksaklıklar ve sorunların tespiti amacıyla çalışma grubu
oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması
gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor hazırlanması ve Yürütme Kuruluna
teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora
ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
07
|
|
Kamu görevinden ayrılanların yapamayacağı işlerle
ilgili kanunî düzenlemelerin ve uygulama etkinliğinin gözden geçirilmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim
edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
sunulması
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
08
|
|
Devlet sırları ve ticari sırlara ilişkin
çalışmaların tamamlanması
|
|
|
09
|
|
Kamu ihale sisteminin gözden geçirilmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
10
|
|
Yerel yönetimlerin imar, ruhsat ve diğer işlem
süreçlerinde saydamlık vehesap verebilirliğin
artırılması
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim
edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
11
|
|
Yerel yönetimlerin iştirakleri üzerindeki denetim
mekanizmalarının etkinliğinin gözden geçirilmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim
edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
12
|
|
Yerel yönetimlerde seçimle işbaşına gelenler için
etik ilkelerin belirlenmesi ve izleme mekanizmalarının kurulması
|
|
|
|
01
|
Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından, etik
ilkelerin belirlenmesinde izlenecek genel ilkelerin tespit edilmesi
|
|
|
|
02
|
Bu genel ilkeler çerçevesinde etik ilkelerin
belirlenmesi
|
|
|
|
03
|
Kamu Görevlileri Etik Kurulunun uygun görüşüyle etik
ilkelerin yayımlanması ve uygulama etkinliği için gerekli idarî
tedbirlerin alınması
|
|
|
13
|
|
Denetim birimlerinin kapasitesinin
güçlendirilmesi
|
|
|
|
01
|
Denetim elemanlarının kamuda mevcut veri
tabanlarına (tapu, araç, banka, vergi v.s) ulaşabilmelerinin sağlanması
için bir çalışma grubunun oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
03
|
Kamuda denetim standartlarının oluşturulması
|
|
|
|
04
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim
edilmesi
|
|
|
|
05
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili
mercilere gönderilmesi
|
|
|
|
06
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
14
|
|
Denetim raporlarından hareketle yolsuzluğa açık
risk alanlarının belirlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar ve sorunların
tespiti amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
15
|
|
Kamu Görevlileri Etik Kurulu rehberliğinde kamu
yönetimi içerisindeki her bir meslek grubu için ayrı etik ilkelerin
belirlenmesi ve çıkar çatışmalarının engellenmesi
|
|
|
|
01
|
Kamu Görevlileri Etik Kurulu tarafından, mesleki
etik ilkelerin belirlenmesinde izlenecek genel ilkelerin tespit edilmesi
|
|
|
|
02
|
Mesleki etik ilkelerin belirlenmesi için çalışma
gruplarının görevlendirilmesi ve mesleki etik ilkeleri taslaklarının
hazırlanması
|
|
|
|
03
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
04
|
Kamu Görevlileri Etik Kurulunun uygun görüşüyle mesleki
etik ilkelerin yayımlanması ve
uygulama etkinliği için gerekli idarî tedbirlerin
alınması
|
|
|
16
|
|
Özel sektör kuruluşlarında saydamlığın
artırılması ve yolsuzluğun önlenmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar, sorunlar ve mevzuattaki
boşluklar çerçevesinde riskli alanların tespiti amacıyla çalışma grubu
oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
17
|
|
Sivil toplum kuruluşlarında saydamlığın
artırılması ve yolsuzluğun önlenmesi
|
|
|
|
01
|
Uygulamaya ilişkin aksaklıklar, sorunlar ve mevzuattaki
boşluklar çerçevesinde riskli alanların tespiti amacıyla çalışma grubu
oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Sivil toplum kuruluşlarının denetim ve malî
bilgilerini kamuoyuna açıklama zorunluluğunun getirilmesi
|
|
|
|
04
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
05
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
18
|
|
Yolsuzluk suçlarına ilişkin yargılama sonuçları
ile Devlet Personel Başkanlığında disiplin cezası alan kamu görevlileri
hakkında oluşturulan veri tabanlarından yararlanılarak risk alanlarının
belirlenmesi
|
|
|
|
01
|
Adli Sicil veri tabanındaki bilgilerden
yararlanılarak yolsuzluk suçlarına ilişkin istatistiklerin oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yolsuzluk suçlarına ilişkin soruşturma ve
kovuşturmalarla ilgili veri tabanlarındaki bilgilerin ve istatistiklerin
analiz edilerek risk alanlarının belirlenmesi
|
|
|
|
03
|
Devlet Personel Başkanlığında oluşturulan
disiplin suçlarına ilişkin veri tabanının tüm kamu görevlilerini
kapsayacak şekilde uygulamaya konulması ve bu veri tabanından tüm kamu
kurumlarının yararlanması
|
|
02
|
|
|
YAPTIRIMLARIN UYGULANMASINA YÖNELİK TEDBİRLER
|
|
|
01
|
|
Kamu görevlileriyle ilgili soruşturmalardaki izin
sisteminin gözden geçirilmesi
|
|
|
|
01
|
Konuya ilişkin gerekli inceleme ve araştırmayı
yapmak amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kuruluna teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
02
|
|
Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör vesivil toplum kuruluşlarında meydana gelen
yolsuzluk olaylarını yetkili mercilere bildirenlerin korunmasına ilişkin
düzenlemelerin oluşturulması
|
|
|
|
01
|
Konuya ilişkin gerekli inceleme ve araştırmayı
yapmak amacıyla çalışma grubu oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor
hazırlanması ve Yürütme Kurulunateslim
edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere
gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
03
|
|
Yolsuzlukla
mücadelede görev alan birimler arasında etkin işbirliği, bilgi paylaşımı
ve koordinasyonun sağlanması
|
|
|
|
01
|
Konuya
ilişkin gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak amacıyla çalışma grubu
oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması
gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor hazırlanması ve Yürütme Kuruluna
teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora
ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
03
|
|
|
TOPLUMSAL
BİLİNCİN ARTIRILMASINA YÖNELİK TEDBİRLER
|
|
|
01
|
|
Vatandaşların,
haksız bir uygulama ile karşılaştıklarında kanunlar ve idarî
düzenlemelerle kendilerine tanınan haklar ile başvuruda bulunabilecekleri
merciler konusunda bilgilendirilmesi
|
|
|
|
01
|
Konuya
ilişkin gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak amacıyla çalışma grubu
oluşturulması
|
|
|
|
02
|
Yapılması
gereken düzenlemelere ilişkin bir rapor hazırlanması ve Yürütme Kuruluna
teslim edilmesi
|
|
|
|
03
|
Rapora
ilişkin Yürütme Kurulu önerisinin ilgili mercilere gönderilmesi
|
|
|
|
04
|
Öneri doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılması
|
|
|
02
|
|
Düzenli
aralıklarla yolsuzluk algılama anketi yaptırılması
|
|
|
03
|
|
Milli
Eğitim Bakanlığı ders müfredatında dürüstlük konularının işlenmesi
|
|
|
04
|
|
Yolsuzlukla
mücadele ve temiz toplum temasını içeren sosyal aktivitelerin desteklenmesi
|
|
|
05
|
|
Radyo ve
Televizyon Üst Kurulunca televizyon ve radyo yayınlarında dürüstlük
konularına yer verilmesinin sağlanması
|
|
|
06
|
|
Medya
organlarının yolsuzlukla mücadeledeki rollerinin güçlendirilmesi
|
|
|
07
|
|
Strateji
doğrultusunda oluşturulan temel ilke ve yöntemlerin tüm kamuoyu, sivil
toplum kuruluşları ve kamu görevlileri tarafından benimsenmesi amacıyla
seminer, çalıştay ve konferanslar düzenlenmesi
|
|