|
Sayıştay Başkanlığından:
SAYIŞTAY GENEL KURULU İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARI
Esas No.: 2009/1
Karar No. :
5244/3
KONU
Rekabet
Kurumu ile Kamu İhale Kurumu personeline ödenecek harcırahın hesabında
uygulanması gereken mevzuat hususunda 8. Dairenin 7.11.2008 tarihli ve 220
sayılı ilamı ile2.
Dairenin 26.1.2009 tarihli ve 400 sayılı ilamı arasında aykırılık
bulunduğundan bahisle içtihadın birleştirilmesi istemi.
USUL YÖNÜNDEN İNCELEME
Rekabet
Kurumu Başkanlığı 2006 yılı hesabının 8. Dairede yargılanması sonunda
5.6.2008 tarihli ve 6220 sayılı tutanağa göre düzenlenen 7.11.2008 tarihli
ve 220 sayılı ilamın 1’inci maddesinde:
“Yukarıda yevmiye tarih ve numaraları yazılı ödeme emri
belgeleri ve eklerinin incelenmesi sonucunda, Rekabet Kurumu Başkanlığı
personelinin geçici görev gündelikleri ve konaklama ücretlerinin 6245
sayılı Harcırah Kanununun 33’üncü maddesine istinaden belirlenen miktarlar
esas alınarak ödenmesi gerekirken, gündeliklerin 631 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 14/A maddesine, konaklama ücretlerinin de Harcırah İşleri ve
Temsil Giderleri Yönergesi hükümlerine göre ödenmesi suretiyle toplam
44.574,50 YTL kamu zararına sebep olunduğu anlaşılmıştır.
6245
sayılı Harcırah Kanununun ‘Yurt içinde verilecek gündeliklerin miktarı’
başlıklı 33’üncü maddesinde:
‘a)
Bu Kanun gereğince verilecek yurt içi gündeliklerinin miktarı her yıl bütçe
kanunları ile tespit olunur.
b)
….
c)
….
d)
Bu Kanun hükümlerine göre gündelik ödenenlerden ((b) fıkrasına göre
gündelik ödenenler hariç) yurt içinde yatacak yer temini için ödedikleri
ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak ve her defasında on gün
ile sınırlı olmak üzere gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmı ayrıca
ödenir.’ hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre, söz konusu
personele 2006 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli (H) cetvelinde
belirlenen gündeliklerin ve bu gündeliklere göre konaklama ücretinin
ödenmesi gerekirken, gündelikler (H) cetveli ile belirlenen miktarların bir
buçuk katı esas alınarak, konaklama ücreti olarak da hiçbir sınırlamaya
tabi tutulmaksızın ibraz edilen belgelerdeki miktarların tamamı ödenmiştir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda Rekabet Kurumu
Başkanlığının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 63’üncü
maddesi hükmü gereğince 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine tabi olmadığı,
gündeliklerin 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesi hükmüne
göre, konaklama giderlerinin de Rekabet Kurumu Harcırah İşleri ve Temsil
Giderleri Yönergesi hükümlerine göre ödendiği belirtilmektedir.
4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun ‘Uygulanmayacak hükümler’
başlıklı 63’üncü maddesinde:
‘Kurum
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu,
6245 sayılı Harcırah Kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine tabi
değildir.’ hükmü yer almaktadır.
631
sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında
Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 31.7.2003 tarihli ve 4969
sayılı Kanunun 3’üncü maddesi ile eklenmiş 14/A maddesinde de:
‘10.2.1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı dışında yer alan kamu kurum
ve kuruluşlarında;
a).........
b).........
c).........
d)
Yurt içi ve yurt dışı gündelik ödemeleri, emsali Devlet memurlarına 6245
sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yapılan gündelik ödemelerinin bir buçuk
katını geçemez. İlgili mevzuatında öngörülmüş olması halinde, bu kapsamda
bulunanlardan yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri
belgelendirenlere bu belge karşılığı yapılan ödemeler bir buçuk katın
hesabında dikkate alınmaz.’ hükmü yer almaktadır.
Rekabet Kurumu Harcırah İşleri ve Temsil Giderleri Yönergesinin
9’uncu maddesinde yurt içi geçici görevlendirmelerde kurum personeline,
bütçe kanunları (H) cetvelleri ile belirlenen miktarların bir buçuk katı
gündelik verileceği, 10’uncu maddesinde de Kurul Başkan ve Üyelerine fatura
bedellerinin tamamı kadar, kurum personeline ise bir günlük yevmiyelerinin 6 katını aşmamak şartı ile fatura bedeli
kadar konaklama gideri ödeneceği belirtilmiştir.
Diğer
taraftan, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol
Kanununun ‘Yürürlükten kaldırılan hükümler’ başlıklı 81’inci maddesinde
ise:
‘a)………
b)………
c)
Bu Kanun kapsamındaki kamu idarelerine ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve
211 sayılı Kanunun 98-106’ncı maddeleri hariç olmak üzere, diğer kanunlarla
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 832
sayılı Sayıştay Kanununa tabi olunmadığına dair istisna veya muafiyet
getiren hükümleri,
d)…….…
e)……….
f)……….
Yürürlükten
kaldırılmıştır.’ hükmü yer almaktadır.
Bu yasal düzenlemelere göre, 4054 sayılı Kanunun 63’üncü
maddesi hükmü gereğince 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi olmayan Rekabet
Kurumu personelinin yurt içi geçici görev gündeliği, 631 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesinin yürürlüğe girdiği 22.7.2003 tarihine
kadar Rekabet Kurulu tarafından tespit edilmekte idi. Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren ise Rekabet Kurulunun gündelik belirleme yetkisi
yılları bütçe kanunları (H) cetvelleri ile öngörülen miktarların 1,5 katını
aşmamak üzere belirleme ile sınırlandırıldı. Konaklama ücretleri de
Rekabet Kurulu tarafından ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A
maddesindeki gündelik ile ilgili sınırlamaya tabi olmaksızın belirlenmekte
idi.
Ancak,
24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı
Kanunun yukarıda yazılı 81’inci maddesinin (c) fıkrasının yürürlüğe girmesi
ile 4054 sayılı Kanunun Rekabet Kurumunun 6245 sayılı Kanuna tabi
olmadığına ilişkin 63’üncü maddesi yürürlükten kalkmış ve Rekabet Kurumu da
6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi hale gelmiştir. Bunun sonucu olarak, 631
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin, 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi
olmayan kamu kurum ve kuruluşlarındaki personelin harcırahına ilişkin 14/A
maddesi de Rekabet Kurumu için uygulanamaz hale gelmiştir.
Buna
göre, 5018 sayılı Kanunun 81’inci maddesinin (c) fıkrasının yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren Rekabet Kurumu personeline 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 33’üncü maddesinin (a) fıkrasına göre gündelik ve (d) fıkrasına
göre de konaklama ücreti ödenmesi gerekir. Bunların dışında yapılacak
ödemeler kamu zararıdır.
Savunmalarda ayrıca, 5018 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde
Rekabet Kurumunun da aralarında bulunduğu düzenleyici ve denetleyici
kurumların 5018 sayılı Kanunun sadece 3, 7, 8, 12, 15, 17, 18, 19, 25, 42,
43, 44, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 68, 76 ve 78’inci maddelerine tabi
olduğunun belirtildiği, bu maddeler arasında 81’inci maddenin sayılmadığı
ve dolayısıyla Rekabet Kurumunun 81’inci maddeye tabi olmadığı, bunun sonucu
olarak da 4054 sayılı Kanunun Rekabet Kurumunun 6245 sayılı Harcırah
Kanununun kapsamı dışında kalmasının dayanağı olan 63’üncü maddesinin
yürürlüğünün devam ettiği iddia edilmektedir.
Kanun
yapma tekniği açısından yürürlükten kaldırılan hükümler, geçici maddeler ve
yürürlük maddeleri dokuzuncu kısımda toplanmıştır. Bu kısımda yer alan ve
yürürlük maddesi olan 82’nci madde de, Kanunun 2’nci maddesinde düzenleyici
ve denetleyici kurumların tabi olduğu maddeler arasında sayılmamıştır. Bu
kurumların 5018 sayılı Kanunun 81’inci maddesine tabi olmadığını iddia
etmek, aynı zamanda 82’nci maddesine de tabi olmadıklarını iddia etmektir
ki, bu da 5018 sayılı Kanunun düzenleyici ve denetleyici kurumlar açısından
geçerlilik ve yürürlüğünün olmadığı anlamına gelmektedir. Böyle bir sonuca
ulaşmak da 5018 sayılı Kanunun çıkarılma amaç ve gerekçelerine aykırı olur.
Bu nedenle, savunmada yazılı bu iddianın da hiçbir hukuki
dayanağı yoktur.” denilmiş ve Rekabet Kurumu Başkanlığı personelinin geçici
görev gündelikleri ve konaklama ücretlerinin 6245 sayılı Harcırah Kanununun
33’üncü maddesine göre ödenmesi gerekirken, gündeliklerin 631 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesine, konaklama ücretlerinin de anılan
Kurumun Harcırah İşleri ve Temsil Giderleri Yönergesi hükümlerine göre
ödenmesi suretiyle oluşan kamu zararının, sorumlularından müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Kamu
İhale Kurumu 2006 yılı hesabının 2. Dairede yargılanması sonunda
düzenlenen, 26.1.2009 tarihli ve 400 sayılı ilama esas 25.11.2008 tarihli
ve 34124 sayılı tutanağın 3’üncü maddesinde:
“Kamu
İhale Kurumu personeline ait harcırah ödemelerinde 6245 sayılı Harcırah
Kanunu hükümlerine uyulmaması hususunda, Kamu İhale Kanununun 53’üncü
maddesinde; ‘Kurum personelinin ücretleri ile diğer mali ve sosyal hakları,
Kurulun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca
belirlenecek miktar, usul ve esaslar çerçevesinde Kurul tarafından
belirlenir.’ denilmektedir. Kamu İhale Kanununun bu
hükmüne dayanılarak 2002/4425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan
Kamu İhale Kurumunun Teşkilatı ile Kurum Personelinin Mali ve Sosyal
Hakları, Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin ‘Harcırah’
başlıklı 30’uncu maddesinde; ‘Kurul Başkanı ve üyeleri ile Kurum personeline
ödenecek harcırah miktarına ilişkin usul ve esaslar Kurul kararı ile belirlenir.’
denilerek harcırah konusunda Kurulun belirleyeceği esaslara göre ödeme
yapılacağı hükme bağlanmıştır. Kurul, Yönetmeliğin verdiği bu
yetkiye dayanarak çıkardığı yolluk yönergesinde Kamu İhale Kurumu
personeline ait yolluklara ilişkin esas ve usulleri tespit etmiştir.
631
sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında
Düzenlemeler ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesinin (d)
fıkrasında; ‘10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı
dışında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarında;d) Yurt içi ve
yurt dışı gündelik ödemeleri, emsali Devlet memurlarına 6245 sayılı
Harcırah Kanunu uyarınca yapılan gündelik ödemelerin bir buçuk katını
geçemez. İlgili mevzuatında öngörülmüş olması halinde, bu kapsamda
bulunanlardan yatacak yer temini için ödedikleri ücretleri
belgelendirenlere bu belge karşılığı yapılan ödemeler bir buçuk katın
hesabında dikkate alınmaz.’ denilmektedir.
Kamu
İhale Kurumu 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı dışında yer alan kamu
kurum ve kuruluşlarından olup, 2002/4425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
çıkarılan Yönetmelikte Kurul Başkanı ve üyeleri ile Kurum personeline
ödenecek harcırah miktarına ilişkin usul ve esasların Kurul kararı ile
belirleneceği hükmüne yer verildiği ve Kurulun, Yönetmeliğin verdiği bu
yetkiye dayanarak çıkardığı Yolluk Yönergesinin de 631 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesinin (d) fıkrası hükmüne uygun olduğu
anlaşıldığından konu hakkında ilişik olmadığına” karar verilmiş ve ilâmda
bu konu da dahil olmak üzere “maadasının
belgelerine dayandığı, kayıtlarına, kanun ve diğer mevzuat hükümlerine
uygun bulunduğu anlaşıldığından sorumluların beraatine”
hükmedilmiştir.
832
sayılı Sayıştay Kanununun 80’inci maddesinin birinci fıkrasında, işin
gereği ve ibraz edilen belgelerin mahiyetleri bir olduğu halde aynı konu
hakkında dairelerce veya Temyiz Kurulunca verilen ilamların birbirine
aykırı olması halinde, Birinci Başkanın bu ilamları içtihadın
birleştirilmesi için Genel Kurula vereceği belirtilmiştir.
Yukarıda
yer alan ilamlarda da ödemelerin konusu ve ibraz edilen belgeler aynı
mahiyette olduğu halde, bu ilamlar arasında aykırılık bulunmaktadır.
Esasen,
içtihadın birleştirilmesine gerek duyulan konu, Rekabet Kurumu ile Kamu
İhale Kurumu personeline ödenecek harcırahın tabi olacağı mevzuat
hakkındadır. 8. Daire ilamında Rekabet Kurumu personeline 6245 sayılı
Harcırah Kanunu hükümlerine göre, 2. Daire ilamında ise, Kamu İhale Kurumu
personeline kendi mevzuatı uyarınca harcırah ödenmesi gerektiğine karar
verildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla
konuları aynı ve mahiyetleri de bir olan belirtilen konuda içtihadın
birleştirilmesine gerek bulunmaktadır.
Bu
itibarla, 8. Daire ve 2. Dairece verilen ilamlar arasındaki aykırılığın
giderilmesini teminen içtihadın birleştirilmesi
gerektiğine çoğunlukla karar verilerek esasa geçildi.
AZINLIK DÜŞÜNCESİ
832
sayılı Kanunun 80’inci maddesinde; “İşin gereği ve ibraz edilen belgelerin
mahiyetleri bir olduğu halde aynı konu hakkında dairelerce veya Temyiz
Kurulunca verilen ilamlar birbirine aykırı ise, Birinci Başkan bu ilamları
içtihadın birleştirilmesi için Genel Kurula verir.” denilmektedir.
Bu
hükme göre dairelerce veya Temyiz Kurulunca aynı konu hakkında verilen
ilamların birbirine aykırı olması yanında işin gereği ve ibraz edilen
belgelerin mahiyetlerinin de bir olması şartı aranmaktadır.
Oysa, içtihadın birleştirilmesine karar verilen 8. ve 2.
Daire ilamlarının aynı konu hakkında olduğunu iddia etmek mümkün değildir. Çünkü, 8. Daire kararı Rekabet Kurumu hakkında, 2. Daire
kararı Kamu İhale Kurumu hakkındadır. Bu iki kurumun tabi olduğu mevzuat
hükümleri ise farklıdır. Dolayısıyla her iki Dairenin kararının da farklı
olması doğaldır. Bu çerçevede, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanunun 63’üncü maddesinde, Rekabet Kurumunun 6245 sayılı Harcırah Kanununa
tabi olmadığı yönünde hüküm bulunmasına karşın, Kamu İhale Kurumu hakkında
böyle bir hüküm söz konusu değildir. Bu nedenle, her iki kurumun da 5018
sayılı Kamu İhale Kanununun 81’inci maddesinin (c) bendinde yer alan, 6245
sayılı Harcırah Kanununa tabi olunmayacağı yönündeki hükümlerin yürürlükten
kaldırıldığı yönündeki hüküm karşısındaki durumu farklıdır. Bu sebeple, her
iki konunun aynılığından bahsetmek imkânsızdır.
Bunun
yanı sıra, söz konusu iki Kurumun personeline ödenen harcırah konusundaki
mevzuat hükümleri de farklıdır ve yeknesak bir mevzuat yoktur. Zira, Rekabet Kurumu personeline 631 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine göre, Kamu İhale Kurumu personeline ise
2002/4425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki olarak çıkarılan Yönetmelik
esaslarına göre harcırah ödemesi yapılmıştır. Bu Yönetmelik de, 4734 sayılı
Kamu İhale Kanununun 53’üncü maddesinin (i) fıkrasına istinaden yürürlüğe
konulmuştur. Bu nedenle de, kararlar arasında konu aynılığından ve mahiyet
birliğinden bahsedilemez. Dolayısıyla, müzakere edilen Daire kararlarındaki
konular arasında ayniyet bulunmamaktadır.
Bu
itibarla, bahis konusu ilamlar esas alınmak suretiyle içtihadın
birleştirilmesine imkân bulunmamaktadır.
KONU İLE İLGİLİ MEVZUAT
7.12.1994 tarihli ve 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun;
“Ücret ve diğer mali haklar”
başlıklı 37’nci maddesi :
Kurul
Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri, en yüksek devlet memurunun her türlü
ödemeler dahil ücretlerinin iki katını geçmemek
üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca tespit
olunur. En yüksek devlet memuruna ödenenlerden gelir vergisine tabi
olmayanlar bu Kanuna göre de gelir vergisine tabi tutulmaz.
Kurum
personelinin ücret ve diğer mali hakları, birinci fıkradaki ücretler ve
bunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin esaslar çerçevesinde Başkanlığın
teklifi üzerine Kurulca belirlenir.
“Uygulanmayacak hükümler”
başlıklı 63’üncü maddesinin birinci fıkrası :
Kurum
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu,
6245 sayılı Harcırah Kanunu ile bunların ek ve değişikliklerine tabi
değildir.
10.12.2003 tarihli ve 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi :
Bu
Kanun, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik
kurumları ve mahallî idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin
malî yönetim ve kontrolünü kapsar.
Avrupa
Birliği fonları ile yurt içi ve yurt dışından kamu idarelerine sağlanan
kaynakların kullanımı ve kontrolü de uluslararası anlaşmaların hükümleri
saklı kalmak kaydıyla, bu Kanun hükümlerine tâbidir.
Düzenleyici
ve denetleyici kurumlar, bu Kanunun sadece 3, 7, 8, 12, 15, 17, 18, 19, 25,
42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 68, 76 ve 78’inci maddelerine
tâbidir.
“Yürürlükten kaldırılan
hükümler” başlıklı 81’inci maddesi :
……………………………..
c)
Bu Kanun kapsamındaki kamu idarelerine ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve
211 sayılı Kanunun 98 – 106’ncı maddeleri hariç olmak üzere, diğer
kanunlarla 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu,
6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanununa tabi olunmadığına
dair istisna veya muafiyet getiren hükümleri,
……………………………
Yürürlükten
kaldırılmıştır.
10.2.1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanununun “Yurt içinde verilecek gündeliklerin miktarı”
başlıklı 33’üncü maddesinin (a) ve (d) fıkraları :
a)
Bu Kanun gereğince verilecek yurt içi gündeliklerinin miktarı her yıl bütçe
kanunları ile tespit olunur.
d)
Bu Kanun hükümlerine göre gündelik ödenenlerden ((b) fıkrasına göre
gündelik ödenenler hariç) yurt içinde yatacak yer temini için ödedikleri
ücretleri belgelendirenlere, belge bedelini aşmamak ve her defasında on gün
ile sınırlı olmak üzere gündeliklerinin tamamına kadar olan kısmı ayrıca
ödenir.
4.7.2001 tarihli ve 631 sayılı
Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler
ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesi :
10.2.1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı dışında yer alan kamu kurum
ve kuruluşlarında;
……………………………
d)
Yurt içi ve yurt dışı gündelik ödemeleri, emsali Devlet memurlarına 6245
sayılı Harcırah Kanunu uyarınca yapılan gündelik ödemelerinin birbuçuk katını geçemez. İlgili mevzuatında öngörülmüş
olması halinde, bu kapsamda bulunanlardan yatacak yer temini için
ödedikleri ücretleri belgelendirenlere bu belge karşılığı yapılan ödemeler birbuçuk katın hesabında dikkate alınmaz.
4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı
Kamu İhale Kanununun “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinin (i)
fıkrasının birinci ve ikinci bentleri :
Kurul
başkan ve üyelerinin aylık ücretleri Maliye Bakanının önerisi üzerine
Bakanlar Kurulunca belirlenir.
Kurum
personelinin ücretleri ile diğer malî ve sosyal hakları, Kurulun önerisi ve
Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktar, usul
ve esaslar çerçevesinde Kurul tarafından belirlenir.
12.6.2002 tarihli ve 2002/4425
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Kamu İhale Kurumunun Teşkilatı ile Kurum
Personelinin Mali ve Sosyal Hakları, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin “Harcırah” başlıklı 30’uncu maddesi :
Kurul
Başkanı ve üyeleri ile Kurum personeline ödenecek harcırah miktarına
ilişkin usul ve esaslar Kurul kararı ile belirlenir.
ESAS YÖNÜNDEN İNCELEME
Konu
ile ilgili mevzuat incelenerek gereği görüşüldü :
Rekabet
Kurumu personelinin özlük ve mali haklarıyla ilgili olarak; 7.12.1994
tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun “Ücret ve diğer
mali haklar” başlıklı 37’nci maddesinin ilk fıkrasında, Rekabet Kurulu
başkan ve üyelerinin aylık ücretlerinin, en yüksek devlet memurunun her
türlü ödemeler dahil ücretlerinin iki katını
geçmemek üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifi ile Bakanlar
Kurulunca tespit olunacağı, aynı maddenin son fıkrasında da, Kurum
personelinin ücret ve diğer mali haklarının, birinci fıkradaki ücretler ve
bunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin esaslar çerçevesinde Başkanlığın
teklifi üzerine Kurulca belirleneceği hükmüne yer verilmiştir.
Anılan
37’nci madde hükmü uyarınca, Rekabet Kurumu personelinin harcırahları
Rekabet Kurulu tarafından belirlenmiş ve 4054 sayılı Kanunun 63’üncü
maddesi hükmüyle de, anılan Kurum 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile bunların
ek ve değişikliklerinin kapsamı dışında tutulmuştur.
Öte
yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü
maddesinin (i) fıkrasının birinci ve ikinci bentlerinde, “Kurul başkan ve
üyelerinin aylık ücretleri Maliye Bakanının önerisi üzerine Bakanlar
Kurulunca belirlenir. Kurum personelinin ücretleri ile
diğer mali ve sosyal hakları, Kurulun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü
üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktar, usul ve esaslar
çerçevesinde Kurul tarafından belirlenir.” şeklinde hükümlere yer verilmek
suretiyle, Kamu İhale Kurumu personeline ödenecek harcırahlar da 6245
sayılı Kanun kapsamı dışında tutularak, Bakanlar Kurulunca belirlenen
esaslar çerçevesinde Kamu İhale Kurulu tarafından belirlenmiştir.
Ancak, 31.7.2003 tarihli ve 4969 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 3’üncü
maddesiyle 4.7.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 14/A
maddesinin ilave edilmesiyle birlikte, 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı
dışında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarından olan Rekabet Kurumu ile Kamu
İhale Kurumu personeline ödenecek harcıraha bir sınır getirilmiştir.
Buna
göre, 6245 sayılı Kanun kapsamı dışındaki kurumların personelinin yurt içi
ve yurt dışı gündelik ödemeleri, emsali Devlet memurlarına 6245 sayılı
Harcırah Kanunu uyarınca yapılan gündelik ödemelerinin bir buçuk katını
geçemeyecektir. Bunun yanı sıra, ilgili mevzuatında öngörülmüş olması
halinde, bu kapsamda bulunanlardan yatacak yer temini için ödedikleri
ücretleri belgelendirenlere bu belge karşılığı yapılan ödemelerin bir buçuk
katın hesabında dikkate alınmayacağı da belirlenmiştir. Böylece, 631 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin anılan 14/A maddesinin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren Rekabet Kurulu ile Kamu İhale Kurulunun belirleyeceği
harcırahlarda belirtilen madde ile getirilen sınırlara uyma zorunluluğu
doğmuştur.
Daha sonra, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali
Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Yürürlükten kaldırılan hükümler” başlıklı
81’inci maddesinin (c) bendindeki, bu Kanun kapsamındaki kamu idarelerine
ilişkin olarak, 4.1.1961 tarihli ve 211 sayılı Kanunun 98–106’ncı maddeleri
hariç olmak üzere, diğer kanunlarla 1050 sayılı Muhasebei
Umumiye Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanununa
tabi olunmadığına dair istisna veya muafiyet getiren hükümlerin yürürlükten
kaldırıldığı yönündeki hükümle birlikte, daha önce Rekabet Kurulu ile Kamu
İhale Kurulu tarafından 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A
maddesindeki sınırlar çerçevesinde belirlenen adı geçen Kurumların
personeline ödenecek harcırahın hesabında, artık 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümlerinin uygulanması zorunlu hale gelmiştir.
Her ne kadar, 5018 sayılı Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci
maddesindeki, düzenleyici ve denetleyici kurumların bu Kanunun sadece 3, 7,
8, 12, 15, 17, 18, 19, 25, 42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 68,
76 ve 78’inci maddelerine tabi olduğu yönündeki hüküm nedeniyle Rekabet
Kurumu ile Kamu İhale Kurumunun, 5018 sayılı Kanunun 81’inci maddesine tabi
olmadığı, dolayısıyla da bu Kurumların 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi
olmayacakları iddia edilebilirse de, belirtilen 81’inci maddenin (c)
bendindeki “Bu Kanun kapsamındaki kamu idareleri” tabiri yoruma ihtiyaç
bırakmayacak derecede açık olup, 5018 sayılı Kanunun herhangi bir maddesine
tabi olan herhangi bir kurum, anılan 81’inci maddenin (c) bendindeki hüküm
kapsamında bulunmaktadır. Diğer taraftan, kanun yapma tekniği
bakımından, 5018 sayılı Kanunda yürürlükten kaldırılan hükümler, geçici
maddeler ve yürürlük maddeleri Kanunun dokuzuncu kısmında toplanmış olup,
bu kısımda yer alan ve yürürlük maddesi olan 82’nci madde de, anılan 5018
sayılı Kanunun 2’nci maddesinde düzenleyici ve denetleyici kurumların tabi
olduğu maddeler arasında sayılmamıştır. Bu kurumların, 5018 sayılı Kanunun
81’inci maddesine tabi olmadığını iddia etmek, aynı kısımda belirtilen
yürütme ve yürürlük maddelerine de tabi olmadıkları sonucunu doğurur ki, bu
da 5018 sayılı Kanunun düzenleyici ve denetleyici kurumlar açısından
geçerlik ve yürürlüğünün olmadığı sonucuna götürür. Böyle bir sonuca
ulaşmak da 5018 sayılı Kanunun çıkarılma amaç ve gerekçelerine aykırı olur.
Bu durumda, merkezi yönetim bütçesi kapsamına dahil
edilen, 5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan ve aynı
Kanunun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca tabi
olacakları maddeler sayılmak suretiyle anılan Kanun kapsamına alınan
Rekabet Kurumu ile Kamu İhale Kurumunun, 5018 sayılı Kanunun 81’inci
maddesinin (c) bendi hükmü uyarınca, 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi
olmaları gerekmektedir. Nitekim, benzer
gerekçelerle 18.4.2007 tarihli ve E.2007/1, K.2007/2 sayılı Danıştay İdari
İşler Kurulu kararında, düzenleyici ve denetleyici kurumların 5018 sayılı
Kanunun 81’inci maddesinin de içinde bulunduğu dokuzuncu kısımdaki
yürürlükten kaldırılan hükümler, geçici maddeler ve yürürlük maddelerine
tabi oldukları, dolayısıyla bu kurumların 6245 sayılı Harcırah Kanununa
tabi olmaları gerektiği sonucuna ulaşıldığı tespit edilmiştir.
Diğer
taraftan, “Bu madde kapsamındaki kurul, üst kurul ve bunlara bağlı kurumlar
6245 sayılı Harcırah Kanunu, 1050 sayılı Muhasebei
Umumiye Kanunu ve 832 sayılı Sayıştay Kanununa tabi değildir. Bu madde kapsamındaki kurul, üst kurul ve bunlara bağlı
kurumların kanunlarındaki ve diğer kanunlardaki bu maddeye aykırı hükümler
uygulanmaz.” şeklindeki hükümleri de ihtiva eden 30.1.2002 tarihli ve 4743
sayılı Kanunun “Denetim” başlıklı 7’nci maddesi, Anayasa Mahkemesinin
25.6.2002 tarihli ve E.2002/31, K.2002/58 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve
böylece bu kurumların 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi olmaları gerektiği
sonucuna varılmıştır.
Bu
itibarla, Rekabet Kurumu ile Kamu İhale Kurumu personeline ödenecek
harcırahın hesabında, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinin uygulanması
gerekmektedir.
SONUÇ
Rekabet
Kurumu ile Kamu İhale Kurumu personeline ödenecek harcırahın hesabında,
6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğine ve
içtihadın 8. Dairenin 7.11.2008 tarihli ve 220 sayılı ilamı yönünde
birleştirilmesine 9.3.2009 tarihinde çoğunlukla karar verildi.
AZINLIK DÜŞÜNCESİ
Rekabet
Kurumu ile Kamu İhale Kurumunun da aralarında bulunduğu düzenleyici ve
denetleyici kurumlar, eskiden beri süregelen idari yapımıza tam olarak
uymayan ve hemen hepsi özel kanunlarla kurulmuş bağımsız idari kurumlardır.
Bunlar, belirli alanlarda düzenleme ve denetleme görevlerini ifa etmek
üzere oluşturulmuşlardır. Dolayısıyla, bu kurumlar hakkında özel
düzenlemelerin olması doğaldır.
Adı
geçen kurumların mevzuatlarında, ya 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi
olmadıkları açıkça belirtilmekte ya da bunların personeline ödenecek mali
ve sosyal hakların özel bir düzenleme ile tespit edileceği hükümleri yer
almaktadır. Bu bağlamda, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanunun 63’üncü maddesinde açıkça Rekabet Kurumunun 6245 sayılı
Kanuna tabi olmadığı yer almış, 4734 sayılı Kanunun 53’üncü maddesinde ise,
Kamu İhale Kurumu personelinin ücretleri ile diğer mali ve sosyal
haklarının, Kurulun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar
Kurulunca belirlenecek miktar, usul ve esaslar çerçevesinde Kurul
tarafından belirleneceği hükmüne yer verilmiştir. Bu durum ise,
anılan Kurumların düzenlediği ve denetlediği alanların özelliğinden
kaynaklanmakta olup, bu Kurumların idari ve mali özerkliğe sahip
olmalarının gereğidir.
Anılan Kurumların
personelinin harcırahlarını kendi kurulları belirlemekte iken, 6245 sayılı
Harcırah Kanunu kapsamı dışında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarında
birliği sağlamak bakımından, 4.7.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye 31.7.2003 tarihli ve 4969 sayılı Kanunla 14/A maddesi eklenerek,
söz konusu harcırahlara bir sınırlama getirilmiş ve adı geçen kurumların da
içinde bulunduğu düzenleyici ve denetleyici kurumların personeline 631
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/A maddesinde belirlenen sınırlar
içinde harcırah ödenmeye başlanmıştır. Böylece bu kurumlar arasında
yeknesak bir uygulama sağlanmıştır.
Esasen, 5018 sayılı
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 2’nci maddesinin üçüncü fıkrasında
yer alan, “Düzenleyici ve denetleyici kurumlar, bu Kanunun sadece 3, 7, 8,
12, 15, 17, 18, 19, 25, 42, 43, 44, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 54, 68, 76
ve 78’inci maddelerine tâbidir.” hükmü uyarınca, düzenleyici ve denetleyici
kurumlardan olan Rekabet Kurumu ile Kamu İhale Kurumu 5018 sayılı Kanunun
tamamına tabi olmayıp, bu Kanunun sınırlı sayıdaki hükümlerine tabidir. Bu
maddeler açıkça ve tadadi olarak belirtilmiştir
ve bunlar içinde 5018 sayılı Kanunun 81’inci maddesi yoktur. Genel bir
yorumla, anılan Kurumların 81’inci maddeye tabi olduklarına hükmedilemez.
Dolayısıyla, bu Kurumların 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi oldukları
sonucuna varılamaz.
Bu itibarla,
Rekabet Kurumu ile Kamu İhale Kurumu 6245 sayılı Harcırah Kanununa tabi
olmadıklarından, içtihadın 2. Dairenin 26.1.2009 tarihli ve 400 sayılı
ilamı yönünde birleştirilmesi gerekir.
|