|
Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığından:
KararNo:12
- K A R A R -
Başkanlık Makamınca Kurulumuza sunulan 24/11/2008
tarihli yazıda, aynen; “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 127. ve 2972
sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi Hakkında Kanun’un 8. maddelerinde yer alan; “Mahalli idareler
seçimleri beş yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1
Ocak günü seçimin başlangıç tarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar
günü oy verme günüdür.” hükme istinaden, mahalli idareler seçimleri 29 Mart
2009 Pazar günü yapılacaktır.
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 4121 sayılı Kanunun
5. ve 4709 sayılı Kanunun 24. maddeleriyle değişik 67. maddesinin beşinci
fıkrasında; “Silah altında bulunan er ve erbaşlar
ile askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç ceza infaz
kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar. Ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde oy kullanılması ve oyların sayım ve dökümünde seçim emniyeti
açısından alınması gerekli tedbirler Yüksek Seçim Kurulu tarafından tespit
edilir ve görevli hakimin yerinde yönetim ve
denetimi altında yapılır.” hükmü ve buna paralel olarak da 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 7. maddesinin
(3) numaralı bendinde yer alan; “Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklu
olarak bulunanlar” ibaresi 4125 sayılı Kanunun 2. maddesiyle “Ceza infaz
kurumlarında hükümlü olarak bulunanlar” şeklinde değiştirilmiştir. 28 Mart
2004 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimlerinde ve 22 Temmuz 2007
tarihinde yapılan milletvekili genel seçiminde ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinde bulunan seçmen sıfatına haiz tutuklu bulunanlar ile taksirli
suçlardan hükümlü olanların oy kullanabilmelerine ilişkin Yüksek Seçim
Kurulunca gerekli düzenlemeler yapılarak oy kullanmaları sağlanmıştı.
2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 1. maddesinde; mahalli idareler
organlarının il genel meclisi üyeliği, belediye başkanı ve belediye meclisi
üyeliği, köy ve mahalle muhtarları ile ihtiyar meclisi ve heyeti üyeliği
seçimlerinin olduğu, 3., 4. ve 32. maddelerinde
ise söz konusu seçimlerin “Seçim Çevreleri”, belirtilmiştir.
Ceza
infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan tutuklular ile taksirli suçlardan
hükümlü bulunanların seçme hakkına sahip oldukları tartışmasız olmakla
birlikte, 29 Mart 2009 tarihinde yapılacak olan mahalli idareler seçimlerinde;
tutuklu bulunanlar taksirli suçlardan hükümlü olanlar ile kasıtlı suçlardan
koşullu salıverilenlerin yasal durumu göz önünde tutularak, oy kullanıp
kullanamayacakları, kullanacaklar ise hangi seçim çevrelerinde hangi seçim
türleri için oy kullanacakları hususunun ve sair ilkelerin belirlenerek bir
karara bağlanması takdirlerinize arz olunur.”denilmiş ve 24/11/2008 tarihli, 300 sayılı kararımız ile Kurulumuz
Üyesi Hasan ERBİL Başkanlığında, Üyeler Hüseyin EKEN, Ali EM, Kırdar
ÖZSOYLU ve Sadri BOZKURT’tan oluşturulan komisyon
bu konudaki çalışmasını tamamlamış olmakla, konu ve komisyonca hazırlanan taslak karar incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası’nın 67. maddesinin birinci fıkrasında; vatandaşların,
kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme ve bağımsız olarak
veya bir siyasi parti içinde siyasi faaliyette bulunma ve halkoylamasına
katılma hakkına sahip olduğu vurgulandıktan sonra, aynı maddenin üçüncü
fıkrasında; on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşının seçme ve
halkoylamasına katılma haklarına sahip olduğu belirtilmiş, beşinci
fıkrasında da; “Silah altında bulunan er ve
erbaşlar ile askeri öğrenciler, taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç
ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler oy kullanamazlar.” denilmek
suretiyle seçme hakkının istisnaları başka bir anlatımla oy
kullanamayacaklar gösterilmiş, buna bağlı olarak aynı hükümler 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 7. ve 8.
maddelerinde de yinelenmiş ve kimlerin seçmen olamayacağı, kimlerin oy
kullanamayacakları açıklanmış bulunmaktadır.
2972
sayılı Kanunun 3. ve 4. maddelerinde;
- İl genel
meclisi üyeleri seçimi için her ilçe,
- Belediye
başkanlığı ve belediye meclisi üyeleri seçimi için her belde,
bir
seçim çevresi olduğu,
-
Büyükşehir belediye başkanının seçiminde seçim çevresi, büyükşehir belediye
sınırları içinde bulunan orman köyleri de dahil
olmak üzere büyükşehir belediye sınırlarından oluştuğu,
belirtilmiş,
Aynı
Kanunun 32. maddesinde; mahalle muhtarlığı ve ihtiyar heyeti üyeliği için
her mahalle, köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi üyeliği için her köy, bir
seçim çevresi olarak sayılmıştır.
Bilindiği
gibi, ceza ve tutukevlerinde bulunan taksirli suçlardan hükümlüler ve
tutuklulara ait seçmen listelerinin ne şekilde oluşturulup
kesinleştirileceği Kurulumuzca hazırlanıp ilçe seçim kurulu başkanlıklarına
gönderilen Örnek:140/I sayılı “Seçmen Kütüğünün Güncelleştirilmesi Usul ve
Esaslarını Gösterir Genelge”de açıklanmış bulunmaktadır.
Anılan
genelgenin 13. maddesine göre, 24 Mart 2009 tarihine kadar tutuklananlar
ile taksirli suçlardan hükümlü bulunanlar, tutuklu seçmen listelerine dahil edilerek listelerin bu şekilde kesinleştirilmesi
gerekmektedir.
Ancak,
kesinleşen seçmen listelerinde kayıtlı olmayan taksirli suçlardan
hükümlüler ile tutukluların da listeye kaydedilip edilmeyecekleri,
seçimlerde oy kullanıp kullanamayacakları konusunun açıklığa
kavuşturulmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Seçmen
kütükleri kesinleştikten sonra, kütükte kaydı bulunmayan seçmenlerin oy
kullanamayacakları göz önüne alındığında, kesinleşen seçmen kütüklerinde
kaydı bulunmayan taksirli suçlardan hükümlüler ve tutukluların, tutuklu
seçmen listesine kayıtlarının yapılması, taksirli suçlardan hükümlüler ile
tutuklular lehine bir durum ortaya çıkarır. Bu itibarla, 24 Mart 2009
tarihine kadar tutuklanıp cezaevine konulan tutuklular ile taksirli
suçlardan hükümlüler şayet daha önce herhangi bir seçmen kütüğünde kayıtlı
değillerse listeye dahil edilemez ve oy
kullandırılamaz.
Seçmen
kütüğüne kayıtlı olup olmamanın belgelendirilmesi taksirli suçlardan
hükümlü ile tutuklu seçmene aittir. Kesinleşen seçmen kütüğünde kayıtlı olupta, ceza ve tutukevinde bulunan taksirli suçlardan
hükümlü ile tutuklu seçmenler, ceza ve tutukevi yönetimi aracılığıyla ilgiliilçeseçim kurulu başkanlığından, seçmen
kütüğüne kayıtlı olduğuna ilişkin aldığı belgeyi veya seçmen
bilgi
kağıdını vermeleri halinde, tutuklu seçmen listesine kaydını
yaptırabilecektir. Kuşkusuz bu seçmen oy kullanacağı ceza ve tutukevleri
seçmen listelerinde kayıtlı ise kendisinden ayrıca belge istenmesine gerek
yoktur. Öte yandan, 10 Şubat 2009 tarihinden sonra yeni kurulan ceza ve
tutukevleri için de yukarıda açıklanan koşullar çerçevesinde tutuklu seçmen
listelerinin oluşturulması zorunludur.
Ayrıca,
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un
7. ve 8. maddelerinde açıklandığı üzere, kimlerin oy kullanamayacakları ve
seçmen olamayacağı belirtilmiş bulunmaktadır. Bu nedenle, kasıtlı suçlardan
koşullu salıverilen hükümlülerin hükümlülük durumları devam ettiğinden
bihakkın tahliye oluncaya kadar oy kullanmaları mümkün değildir.
S O N U Ç:
Açıklanan
nedenlerle;
1- 29 Mart
2009 Pazar günü yapılacak olan mahalli idareler seçimlerinde, ceza ve
tutukevlerinde bulunan seçmen niteliğine sahip olan taksirli suçlardan
hükümlüler ile tutuklu olanların da oy kullanabileceklerine,
2-
Yapılacak olan seçimde kullanılacak tutuklu seçmen listelerine, kesinleşen
seçmen kütüğüne kayıtlı olupta ceza ve
tutukevinde bulunan taksirli suçlardan hükümlü ile tutuklu seçmenler, ceza
ve tutukevi yönetimi aracılığıyla ilgili ilçe seçim kurulu başkanlığından,
seçmen kütüğüne kayıtlı olduğuna ilişkin aldığı belgeyi veya seçmen bilgi
kağıdını vermesi halinde, tutuklu seçmen listesine dahil
edilmesi gerektiğine,
3- 10
Şubat 2009 tarihinden sonra yeni kurulan ceza ve tutukevlerinde bulunan
taksirli suçlardan hükümlüler ile tutuklular için dahi tutuklu seçmen
listesi oluşturulmasına,
4- 140/I
sayılı Genelgemizin 13. maddesine göre, 24 Mart 2009 tarihi itibariyle
kesinleşecek seçmen listelerine kayıtlı bulunan taksirli suçlardan
hükümlüler ile tutuklu olanların ceza ve tutukevlerinin bulunduğu seçim
çevresinde yapılacak tüm seçim türleri için oy kullanabileceklerine,
5- Kasıtlı
suçlardan koşullu salıverilen hükümlülerin hükümlülük durumları devam
ettiğinden, bihakkın tahliye oluncaya kadar oy kullanmalarının mümkün
olmadığına,
6- Karar
örneğinin tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilmesine ve
Resmî Gazete’de yayımlanmasına,
09/01/2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
BaşkanBaşkanvekiliÜyeÜye
Muammer
AYDINAhmet
BAŞPINARHasan
ERBİLNecati
SÖZ
ÜyeÜyeÜyeÜye
Hüseyin
EKENBahadır DOĞUSOY
Mehmet KILIÇAli EM
Üye ÜyeÜye
Kırdar
ÖZSOYLUSadri
BOZKURTM.
Zeki ÇELEBİOĞLU
|