|
Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığından:
Karar No: 341
- K A R A R -
Başkanlık
Makamınca Kurulumuza sunulan 21/11/2008 tarihli
yazıda, aynen; “Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı
Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi
Hakkında Kanun’un 8. maddelerinde yer alan; “Mahalli idareler seçimleri beş
yılda bir yapılır. Her seçim döneminin beşinci yılındaki 1 Ocak günü
seçimin başlangıç tarihidir. Aynı yılın Mart ayının son Pazar günü oy verme
günüdür.” hükme istinaden, mahalli idareler seçimleri 29 Mart 2009 Pazar
günü yapılacaktır.
Bilindiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 79 uncu
maddesi; “Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde
yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma” görevi
genel olarak Yüksek Seçim Kuruluna verilmiş, 298 sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 49 - 66. maddelerinde seçim
propagandası ve yasaklar gösterilmiştir.
Yukarıdaki
kanun hükmünde açıkça belirtildiği üzere; mahalli idareler seçimlerinin
başlangıç tarihi 01 Ocak 2009 Perşembe günü, oy verme gününün ise 29 Mart
2009 Pazar günü olması nedeniyle, bu seçimlerin seçim propagandasının
başlangıç tarihi ise 298 sayılı Kanunun 49. maddesinin son fıkrası gereği
19 Mart 2009 Perşembe gününe isabet etmektedir.
Anılan
yasal hükümlere göre, seçimin ve seçim propagandasının başlangıç
tarihlerinden itibaren kanunen yasak olan konular hakkında karar verilmesi
ve kamuoyuna duyurulması takdirlerinize arz olunur.” denilmiş ve 22/11/2008 tarihli, 292 sayılı kararımız ile Kurulumuz
Başkanı Muammer AYDIN Başkanlığında, Üyeler Hasan ERBİL ve Hüseyin EKEN’den
oluşturulan komisyon bu konudaki çalışmasını tamamlamış olmakla, konu ve
komisyonca hazırlanan taslak karar incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Türkiye
Cumhuriyeti Anayasası’nın 127. ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 8. maddeleri
gereği yapılacak olan mahalli idareler seçimlerinin başlangıç tarihi 01
Ocak 2009 Perşembe günü ve bu seçimlerde seçim propagandasının başlangıç
tarihi ise 19 Mart 2009 Perşembe günüdür.
Anayasa’nın
79 uncu maddesiyle; seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen
içinde yönetilmesi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve
yaptırma seçim süresince ve seçimden sonra seçim konuları ile ilgili bütün
yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve
kesin karara bağlama görev ve yetkisi Yüksek Seçim Kuruluna verilmiş,
anılan madde diğer seçim kurullarının görev ve yetkilerinin de kanunla
düzenleneceğini hüküm altına almıştır.
298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 20
nci maddesiyle de, ilçe çevresinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak
için gereken bütün tedbirleri alma yetki ve görevi ilçe seçim kurullarına
verildiğinden, seçim sürecinin başlaması ile oy verme gününe kadar bütün
ilgililerce uyulması gereken seçim yasaklarının belirlenmesi gerekmektedir.
298
sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde; propaganda serbestliği ve süresinin, oy
verme gününden önceki onuncu gün olduğu belirtilmiş, bu serbestlik ve
süreye getirilen sınırlamalar da yine 49 ila 66. maddeleri arasında
düzenlenmiştir. Anılan düzenlemede oy verme gününden önceki on gün içinde
açık ve kapalı yerlerde yapılacak propagandalara ilişkin ilçe seçim
kurullarının görevleri gösterilmiştir. 298 sayılı Kanunun değişik 56 ncı
maddesinde, hoparlörle propagandanın seçim takviminin başlangıcından
itibaren seçim propagandasının sona erdiği ana kadar yapılacağı
öngörülmüştür. Yine aynı Kanunun 60 ıncı maddesiyle,
duvar ilanı, afiş, flama, bayrak ve sabit reklam panoları (bilboardlar)
siyasi partilerin ve varsa bağımsız adayların yararlanma sırasını belirleme
ve 61 inci maddesi ile de; oy verme gününden önceki yirminci günden önce
asılan, yapıştırılan bayrak, afiş ve flamalarla ilanların kaldırılma görevi
yine ilçe seçim kuruluna verilmiştir.
298
sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde; seçim süresince yapılamayacak işler, 64
üncü maddesinde; törenlere ait yasaklar, 65 inci maddesinde; Başbakan ve
bakanlara ilişkin yasaklar ve 66 ncı maddesinde ise; memurların gezilere
katılma yasağı getirilmiştir.
Yukarıdaki
açıklamalara ek olarak,
Halkın
bir konuda bilgilendirilmesi, bir ürün ve bir hizmetin halka duyurulması,
bir etkinliğe kamuoyunun ilgi ve dikkatinin çekilmesi amacıyla kullanılan
ilan ve reklam yerleri (bilboard, pano v.s.) önemli bir yer tutmaktadır.
Söz
konusu yerlerin (bilboard, pano v.s.) seçim dönemlerinde siyasi propaganda
amacına yönelik olarak kullanılmaları durumunda, kamuoyunun dikkat ve
ilgisini daha fazla çekmesi ve bir takım eleştirilere konu olması da kaçınılmazdır.
Bu nedenle, belediye başkanlıklarının izni ile özel kişi ve
kuruluşlarca kurulan; belediye başkanlıklarına ait olup da özel kişi ve
kuruluşlara kiraya verilen veya belediyelerce doğrudan kullanılan ilan ve
reklam yerlerinin (bilboard, pano v.s.), seçimlerin eşitlik, tarafsızlık ve
dürüstlük ilkelerine uygun biçimde yapılıp sonuçlandırılabilmesi için,
seçim dönemi içerisinde seçim propagandalarında kullanımı özel önem arz
etmekte ve yasalarda seçim dönemlerinde buralardan siyasi partilerin
yararlanamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bundan
dolayı, bu yerlerin seçim propagandalarında kullanılabilmesi için uyulması
gereken ilkelerin belirlenmesi gerekmektedir.
Seçime
katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylara eşit sayı ve eşit ücret
karşılığında olmak kaydıyla, ilan ve reklam yerlerinin (bilboard, pano
v.s.) tahsisine yasal bir engel bulunmadığından seçimlerde propaganda aracı
olarak kullanılması da yasaklanamaz.
Belediye
başkanlıklarına ait ilan ve reklam yerlerinin (bilboard, pano v.s.)
kullanımının kira akdiyle özel kişi ve kuruluşlara verilmiş olması halinde
bu yerlerin özel amaçla kullanımı esastır. Ancak, söz
konusu yerlerden seçim dönemlerinde siyasi partilerin ve bağımsız adayların
da yararlanmak istemeleri ve bu yerlerin siyasi propaganda amacıyla
kullanılmasına izin verilmesi halinde, bu isteklerin ilçe seçim kurulu
başkanlığına yapılması ve ilçe seçim kurulunca da tüm siyasi partilere ve
bağımsız adaylara duyuru yapılarak söz konusu yerlerden yararlanmak isteyip
istemediklerinin sorulması ve yararlanmak isteyenlere eşit yer ve zaman
ayrılarak eşit ücretle kullandırılması yoluna gidilmesi gerekmektedir.
Yapılan
bildirim üzerine seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adayların
tümünün istekte bulunmaması halinde, istekli sayısına göre tahsisin
yapılması yoluna gidilmelidir.
Yukarıda
belirlenen usul ve esaslara aykırı davranış, seçimlerin tarafsızlık ve
eşitlik içerisinde yapılması ilkesine aykırılık oluşturur. İlçe seçim
kurullarınca, bu tür tahsis işlemleri derhal durdurularak ilan ve reklam
yerlerindeki afişlerin kaldırılmak suretiyle yukarıda belirlenen usul ve
esaslara uygun duyuru yapılarak kullanımının sağlanması gerekir.
Belediye
meclis ve encümen kararları ile sabit reklam panolarının (bilboard) uzun
bir süre ile (örneğin 10 yıl) kullanım hakkına sahip olan özel ve tüzel
kişiler de seçim dönemlerinde yukarıda belirlenen kurallara uymak zorundadırlar.
Ayrıca;
Belediyelerin
gözetim ve denetiminde kullanılmakta olan raylı araçların ve bu araçların
bulunduğu yer altı ve üstü merkezlerinin ve raylı araçların içerisinde
bulunan reklam monitörleri gibi yer ve araçlar kamu malı olması nedeniyle
siyasi propaganda aracı olarak kullanılamaz.
298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un
kamu araçları için uygulanan yasaklayıcı hükümlerinin, seçim dönemlerine
özgü olarak, kamu hizmeti yapan özel halk otobüsleri ve benzeri toplu
ulaşım araçları hakkında da uygulanması kaçınılmazdır.
Bu
nedenle, seçim dönemlerinde söz konusu araçlarda siyasi propaganda içeren
afiş, flama ve posterlerin asılması ve taşınması yasaktır.
Kanunun
seçim propagandası bölümünde yer alan yasakların Başkanlık teklifi
doğrultusunda belirlenerek kamuoyuna duyurulmasına karar verilmelidir.
SONUÇ:
Yukarıdan
beri yapılan açıklamalar ve yasal hükümler çerçevesinde;
I- SEÇİMİN BAŞLANGIÇ TARİHİNDEN
OY VERME GÜNÜNDEN ÖNCEKİ GÜNE KADAR OLAN SÜRE İÇİNDE (01/01/2009
– 28/03/2009);
1-
Seçim dönemlerinde, genel yollar ve caddeler üzerinde, mabetlerde, kamu
hizmeti görülen bina ve tesislerde her türlü seçim çalışması yapılmasının
ve parti bürosu kurulmasının yasak olduğuna,
2-
Hoparlörle propagandanın, seçimin başlangıcı olan 01 Ocak 2009 tarihinden
itibaren seçim propagandasının sona erdiği tarih olan 28 Mart 2009
Cumartesi günü saat: 18:00’e kadar halkın huzur ve
rahatını bozmamak ve 298 sayılı Kanunun 50 nci maddesinin son fıkrası
hükümlerine uymak şartıyla serbest olduğuna,
3-
Seçimin başlangıç tarihi olan 01/01/2009
tarihinden 19/03/2009 tarihine kadar siyasi propaganda amaçlı açık ve
kapalı yer toplantılarının 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri
Hakkında Kanun hükümlerine tabi olduğuna,
4-
Siyasi partilerin ve adayların kendilerini tanıtıcı nitelikte broşür ve el
ilanları dışında herhangi bir hediye ve eşantiyon dağıtmaları,
dağıttırmaları veya bunların üçüncü şahıslar ya da kurum ve kuruluşlar
aracılığı ile dağıtılmasının yasak olduğuna,
5-
El ilanı mahiyetindeki matbuaları dağıtacak kimselerin seçme yeterliğini
haiz olmaları gerektiğine, genel ve katma bütçeli idareler, il özel
idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, iktisadi
devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile
diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanların ilan
dağıtamayacaklarına,
6-
298 sayılı Kanunun 62 nci maddesinde sayılanlarla, kamuya yararlı dernekler
ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetlilerin seçimlerde de
tarafsızlıklarını korumak zorunda olduklarına, bu kapsamda olanların siyasi
partilere veya adaylara her ne nam ve ad ile olursa olsun bağış ve
yardımlarda bulunmalarının yasak olduğuna,
7-
Memur ve hizmetlilerin siyasi bir partinin veya adayın emrinde siyasi bir
faaliyette çalıştırılmalarının, her türlü araç ve gereç ile imkanlarını kullanmalarının veya kullandırılmalarının
yasak olduğuna,
8-
Propaganda için kullanılan el ilanları ve diğer her türlü matbualar
üzerinde, Türk Bayrağı, dini ibareler bulundurulması yasak olup, seçim
propagandalarında, Türkçe’den başka dil ve yazı kullanılmasının yasak
olduğuna,
9-
Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllerin, siyasi bir partinin ve adayın
lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadıyla her
türlü yayınlarda bulunmalarının yasak olduğuna, daha önce basılmış ve
yayınlanmış ve yukarıdaki fıkrada mahiyeti belirlenen her türlü kitap,
broşür, afiş ve bunlara benzer yayınların da aynı hükme tabi olduğuna,
10-
Vatandaşların ikamet ettikleri konutlara veya işyerlerine destekledikleri
partilere veya adaylara ait parti bayrağı, afiş, resim ve flamaların
asılmasının yasak olduğuna,
11-
Oy verme gününden önceki yirminci güne kadar (01/01/2009 - 09/03/2009
tarihleri arasında) 298 sayılı Kanunun 60/5, 61/1-2. maddelerine göre, özel
ve tüzel kişilere ait reklam panoları dahil, aynı
Kanunun 60/2. maddesinde belirtilen yerler dışında duvar ilanı, flama,
parti bayrağı ve afiş asılması ve yapıştırılmasının yasak olduğuna,
12-
Seçimin başlangıç tarihinden oy verme gününden önceki yirminci güne (01/01/2009 - 09/03/2009 tarihleri arasında) kadar duvar
ilanı ve afişle propagandaya ilişkin uygulama ve yasakların mülki idare
amirlerinin yetki, gözetim ve denetimi altında yürütülmesine,
13-
Cep telefonları ile belli bir merkezden yönlendirilmek suretiyle seçim
propagandası yapılamayacağına, yapıldığı takdirde hukuki ve cezai açıdan
ilgili imtiyaz şirketlerinin sorumlu olacaklarına,
14-
Seçim döneminde (seçimin başlangıç tarihinden oy verme gününe kadar ki
süreçte) şehir içi toplu ulaşımı sağlayan her türlü araçlara ve araçların
içerisinde bulunabilecekher türlü reklam araçlarına siyasi propaganda içeren afiş,
flama ve posterlerin asılamayacağına ve hiçbir suretle reklam
yapılamayacağına,
15-
Belediyelerin gözetim ve denetiminde kullanılmakta olan raylı araçlara ve
bu araçların bulunduğu yer altı ve üstü merkezlerine veya raylı araçların
içerisinde bulunan her türlü reklam araçlarının seçim dönemi içerisinde
propaganda yasakları kapsamında olduğuna,
16-
Siyasi partiler ve bağımsız adayların; postaya açıktan, ambalajsız olarak
verecekleri el ilanı, broşür gibi basılmış kağıtların belli bir adresi
içermesi şartı ile, sadece PTT kanalıyla oy verme
gününden önceki gün saat 18.00’e kadar (yani son yirmidört saat dışında)
dağıtımında kanunen bir sakıncanın olmadığına, ancak son yirmidört saat
içinde bu tür gönderilerin dağıtımının yasak olduğuna,
17-
PTT Genel Müdürlüğünce hizmete sunulan “Kişisel Pul” uygulaması kapsamında
siyasi parti logosu, adayın fotoğrafı ve propaganda niteliğinde yazı ihtiva
eden “Kişisel Pul”ların basımının ve bunların yapıştırıldığı gönderilerin
dağıtımının yapılmasının, seçim dönemi içerisinde 298 sayılı Kanunun 62. ve
63/b maddeleri uyarınca yapılamayacağına,
18-
Bağımsız adayların, seçim propagandalarında seçimlere katılan veya
katılmayan siyasi partilerin amblemini, bayrağını, afiş, poster vb.
materyallerini kullanmalarına yasal olanak bulunmadığına,
19-
Siyasi partilerin ve adayların kültürel faaliyetler kapsamında kutlama ve
toplantı yapmak için izin verme konusunda seçim kurullarına
başvurulamayacağına, bu konularda yetkinin idari mercilere ait olduğuna,
20-
Kurumsal olarak kutlanacak bilimsel etkinlikler nedeniyle seminer
verilmesi, sunulan broşür ve afişlerin asılması ve dağıtılması şeklinde
planlanan faaliyetlerin seçim yasaklarına girmediğine,
II- OY VERME GÜNÜNDEN ÖNCEKİ YİRMİNCİ
GÜN İÇİNDE (09/03/2009 – 28/03/2009);
1- 09Mart 2009
Pazartesi akşamına kadar, sabit reklam yerlerinden (bilboard, pano vs.)
ilçe seçim kurullarının gözetim ve denetiminde seçime katılacak siyasi
partiler ve bağımsız adayların başvuruda bulunmaları halinde eşit sayı ve
ücret karşılığında yararlanmalarının mümkün olduğuna, siyasi partiler ve
bağımsız adayların tümünün istekte bulunmaması halinde, istekli sayısına
göre tahsisin yapılması yoluna gidilmesi gerektiğine,
2-
Oy verme gününden önceki son yirmi gün içinde (09/03/2009 - 28/03/2009
tarihleri arasında), özel ve tüzel kişilere ait reklam panoları dahil, 298 sayılı Yasanın 60/1-2. maddesinde gösterilen
yerlere duvar ilanı, flama, parti bayrağı ve afiş asılması ve
yapıştırılmasının serbest olduğuna,
Yukarıda
belirtilen yerler dışında kalan yerlere duvar ilanı, flama, parti bayrağı,
afiş asılmasının ve yapıştırılmasının yasak olduğuna,
3-
Yukarıdaki 1 ve 2. maddelerde belirtilen uygulama ve yasakların ilçe seçim
kurullarının denetimi ve gözetimi altında yürütülmesine,
III- SEÇİM PROPAGANDASININ BAŞLANGICI
OLAN 19 MART 2009 TARİHİNDEN İTİBAREN OY VERME GÜNÜNÜ TAKİP EDEN GÜNE KADAR
OLAN SÜRE İÇİNDE;
1-
19 Mart 2009 Perşembe gününde başlayan serbest propaganda süresi içinde
ilçe seçim kurullarınca gösterilecek yerlerden başka açık ve kapalı
yerlerde toplu olarak propaganda yapılmasının yasak olduğuna,
2-
298 sayılı Kanun’un 62 nci maddesinde sayılı bütün daire, teşekkül ve
müesseselerle Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllere ait kaynaklardan yapılan
iş ve hizmetler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil)
törenler tertiplemek, nutuklar söylemek, demeçler vermek ve bunlar hakkında
her türlü vasıtayla yayınlarda bulunulmasının yasak olduğuna,
3- Başbakan ve bakanlarla, milletvekillerinin yurt içinde
yapacakları seçim propagandası ile ilgili gezilerini makam otomobilleri ve
resmi hizmete tahsis edilen vasıtalarla yapamayacaklarına, bu maksatla
yapacakları gezilerde, protokol icabı olan karşılama ve uğurlamalar ile
törenlerin yapılamayacağına ve resmi ziyafet verilemeyeceğine, Başbakan ve
bakanların seçimle ilgili çalışmalarında ve konuşmalarında bu Kanun
hükümleriyle bağlı olduklarına,
4-
Başbakan, bakanlar, milletvekilleri ve adayların seçim propagandası ile
ilgili olarak yapacakları gezilere hiçbir memurun katılamayacağına,
IV- Karar örneğinin;
1-
Tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına,
2-
Seçime katılabilecekleri tespit ve ilan edilen siyasi parti genel
başkanlıklarına,
3-
Cumhuriyet Başsavcılıklarına iletilmek üzere Adalet Bakanlığına,
4-
Mülki İdari Makamlara iletilmek üzere İçişleri Bakanlığına,
gönderilmesine,
5-
Resmî Gazete’de yayımlanmasına,
30/12/2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
BaşkanBaşkanvekiliÜyeÜye
Muammer AYDINAhmet
BAŞPINARHasan
ERBİLNecati SÖZ
ÜyeÜyeÜyeÜye
Hüseyin EKENBahadır
DOĞUSOY Mehmet KILIÇAli EM
Üye
ÜyeÜye
Kırdar ÖZSOYLUSadri BOZKURTM. Zeki ÇELEBİOĞLU
|