|
Sanayi ve Ticaret
Bakanlığından:
ÖLÇÜ
ALETLERİ YÖNETMELİĞİ
(2004/22/AT)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
ve kapsam
MADDE
1 – (1)Bu Yönetmeliğin amacı; ikinci fıkrada
belirtilen cihaz ve sistemlerin; 4 üncü maddede belirtilen öncelikler
çerçevesinde piyasaya arz edilmesi ve/veya kullanıma sunulması halinde,
taşıması gereken şartları düzenlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; su sayaçları
(MI-001), gaz sayaçları ve hacim dönüştürme cihazları (MI-002), aktif
elektrik enerji sayaçları (MI-003), ısı sayaçları (MI-004), su haricindeki
sıvıların miktarlarını sürekli ve dinamik ölçen ölçme sistemleri (MI-005),
otomatik tartı aletleri (MI-006), taksimetreler (MI-007), malzeme ölçerler
(MI-008), boyutsal ölçüm cihazları (MI-009) ve egzoz gazı analiz cihazları
(MI-010) ile ilgili olarak bu Yönetmeliğin cihaza özgü eklerindetanımlanan ölçüm fonksiyonu olan cihazları
ve sistemleri kapsar.
Dayanak
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik;
a) 11/1/1989tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar
Kanunu ile 29/6/2001tarihli ve 4703
sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanuna dayanılarak,
b) 31/3/2004 tarihli ve
2004/22/EC sayılı Ölçü Aletleri Direktifine paralel olarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Alt montaj cihazı: Ölçü
aletine özgü eklerde tanımlanan bir ölçü aletini, uyumlu olduğu diğer
alt/ara montajlar veya bir başka ölçü aleti ile bir araya getiren ve
bağımsız olarak fonksiyon ifa edendonanım cihazını,
b) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
c) İmalatçı: Ölçü aletinin, bu
Yönetmeliğe uygunluğundan sorumlu olan ve kendi ismiyle piyasaya arz
edilmesi ve/veya kendi amaçları doğrultusunda kullanıma sunulmasını
sağlayan gerçek ya da tüzel kişiyi,
ç) Komisyon: Avrupa
Komisyonunu,
d) Kullanıma sunma: Ölçü
aletinin, kullanım amaçları doğrultusunda kullanıcı için ilk kullanımını,
e) Müsteşarlık: Başbakanlık Dış
Ticaret Müsteşarlığını,
f) Norm doküman: Uluslararası
Yasal Metroloji Teşkilatı (OIML) tarafından kabul edilen teknik özellikleri
içerendokümanı,
g) Ölçü aleti: Bu Yönetmelik
kapsamında ölçme fonksiyonuna sahipolan cihazveya sistemi,
ğ)Piyasaya arz:Kullanıcı için amaçlanan bir ölçü
aletinin bedelli yada bedelsiz olarakpiyasada yer alması için yapılan ilk faaliyeti,
h) Uyumlaştırılmış standard:
Avrupa Birliği Komisyonunun talimatı üzerine Avrupa Parlamentosunun
98/34/EC Direktifine uygun olarak Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN),
Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesi (CENELEC) ve Avrupa
Telekomünikasyon Standardları Enstitüsünün(ETSI) ikisi veya üçünün birlikte çalışarak uyumlaştırdıkları bir
teknik dokümanı,
ı) Üye Devletler: Avrupa
Birliğine Üye Devletleri,
i) Yasal metrolojik kontrol:
Kamu menfaati, kamu sağlığı, kamu güvenliği, kamudüzeni, tüketicilerin ve çevrenin
korunması, vergi ve harçların toplanması, adil ticaret gibi sebeplerle bir
ölçü aletinin ölçme işlemlerinin kontrolünü,
j) Yetkili temsilci: Bu
Yönetmeliğin kapsamındaki işler için bir imalatçı tarafından kendi adına
hareket etmek amacıyla yazılı olarak yetkilendirilen gerçek ya da tüzel
kişiyi
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Düzenlemeler, Alt Montaj Cihazları,
Temel Gerekler, Uygunluk İşareti,
Piyasaya
Arz Kullanıma Sunma ve Uygunluk Değerlendirmesi
Düzenlemeler
MADDE
4 – (1) Bakanlık, gerekli gördüğü
hallerde; kamu menfaati, kamu sağlığı, kamu güvenliği, kamu düzeni,
çevrenin ve tüketicinin korunması, vergi ve harçların toplanması ile adil
ticaret gibi sebeplerle 1 inci maddede belirtilen ölçü aletlerinin
kullanımı ile ilgili olarakdüzenleme yapar.
(2) Bakanlık, ölçü aletlerinin
kullanımına ilişkin bir düzenleme yapmadığı taktirde, bununla ilgili
sebepleri Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona ve Üye Devletlere bildirir.
Alt
montaj cihazları
MADDE
5 – (1) Alt montaj cihazları için
temel gereklerin öngörüldüğü özel eklerin bulunduğu durumlarda, söz konusu
cihazlara, özel eklerde belirtilen gerekleri karşılaması koşuluyla bu Yönetmelik
hükümleri uygulanır.
(2) Alt montaj cihazları ile
ölçü aletlerinin uygunluk değerlendirmesi birbirinden bağımsız olarak ve
ayrı ayrı yapılabilir.
Temel
gerekler
MADDE
6 – (1) Bir ölçü aleti, EK-1’de
yer alan temel gerekler ve ilgili ölçü aletine özgü ekte yer alan gerekleri
karşılamak zorundadır.
(2) Bakanlık, ölçü aletinin
doğru kullanımı için ihtiyaç duyulması halinde EK-1’de veya ilgili ölçü
aletine özgü eklerde atıfta bulunulan bilgiyi Türkçe isteyebilir.
(3) Bir ölçü aletinin temel gereklere uygunluğu9 uncu maddeye göre değerlendirilir.
Uygunluk
işareti
MADDE
7 – (1) Bir ölçü aletinin bu
Yönetmelikte belirtilen hükümlerin tamamına uygunluğu, 16 ncı maddede
belirtilen"CE" işareti ve
ona ek olarak metroloji işaretinin aletin üzerindeki varlığı ile
gösterilir.
(2) "CE" işareti ve
ek metroloji işareti, ölçü aletine imalatçı tarafından ya da onun
sorumluluğu altında iliştirilir. Bu işaretler gerektiğinde imalat sürecinde
iliştirilebilir.
(3) Bir ölçü aleti üzerine,
"CE"işaretive ek metroloji işaretinin anlamı ve/veya
şekli konusunda üçüncü tarafları yanıltacak işaretlerin iliştirilmesi
yasaktır. Bir ölçü aleti üzerine, "CE"işareti ve ek metroloji işaretinin
görünürlüğü ve okunabilirliği engellenmeyecek şekildebaşka bir işaret iliştirilebilir.
(4) Ölçü aletinin,
"CE" işaretinin iliştirilmesini gerektiren bu Yönetmelik
dışındaki başka yönetmelikler kapsamında tedbirlere de tabi olması
durumunda, işaret söz konusu ölçü aletinin diğer yönetmelik gereklerine de
uygun olduğunu gösterir. Bu durumda, ölçü aletinin beraberinde verilendoküman, uyarı ve talimatlarda, söz
konusu yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanması ile ilgili referanslara
yer verilir.
Piyasaya
arz ve kullanıma sunma
MADDE
8 – (1) Bakanlık, 7 nci maddeye
uygun olarak "CE" işareti ve ek metroloji işaretini taşıyan
herhangi bir ölçü aletinin piyasaya arz edilmesini ve/veya kullanıma
sunulmasını bu Yönetmelik kapsamındaki nedenlerden dolayı engelleyemez.
(2) Bakanlık, ölçü aletlerinin
bu Yönetmeliğin gereklerini karşılaması halinde piyasaya arz edilmesi
ve/veya kullanıma sunulmasını temin etmek üzere gerekli tüm tedbirleri
alır.
(3) Bakanlık, bir ölçü
aletinin, yerel iklim koşullarının gerekli kıldığı kullanıma sunma
koşullarını karşılamasını talep edebilir. Bu gibi durumlarda Bakanlık,
Ek-1’de yer alan Tablo-1’
deki uygun üst ve alt sıcaklık limitlerini seçer ve amaçlanan kullanım
yerinin açık ya da kapalı olup olmayacağınıve yoğunlaşanya da
yoğunlaşmayan nem koşullarınıbelirler.
(4) Bir ölçü aleti için farklı
doğruluk sınıfları tanımlandığında;
a)Kullanıma sunma başlığı altındaki ölçü
aletine özgü ekler belirli uygulamalar için kullanılacak olan doğruluk
sınıflarını gösterir.
b) Diğer tüm durumlarda
Bakanlık, ülke içindeki tüm doğruluk sınıflarının kullanımına imkan
sağlamak üzere, belirli durumlardaki uygulamalar için kullanılacak olan
doğruluk sınıflarını, tanımlanan sınıflar içinden tespit eder.
c) (a) ve (b) bentlerinde
belirtilen her iki durumda da, bir üst doğruluk sınıfındaki ölçü aletleri
kullanıcının tercih etmesi halinde kullanılabilir.
(5) Bakanlık; Yönetmeliğe uygun
olmayan ölçü aletinin, uygunsuzluğunun görünür bir işaret ile açıkça
gösterilmesi ve uygunsuzluk giderilinceye kadar ölçü aletinin piyasaya arz
edilmeyeceğinin ve kullanıma sunulmayacağının belirtilmesi halinde, ticari
fuarlarda, sergilerde, gösterimlerde sergilenmesine engel olamaz.
Uygunluk
değerlendirmesi
MADDE
9 – (1) Bir ölçü aletinin temel
gereklere ilişkin uygunluk değerlendirmesi, imalatçınınölçü aletine özgü ekte listelenen
uygunluk değerlendirmesi prosedürleri arasından seçeceği birinin
uygulanması ile yerine getirilir. İmalatçı gerektiğinde ölçü aletleri ya da
ölçü aletleri grupları için 10 uncu maddede belirlenen teknik dokümantasyonu
sağlamak zorundadır.
(2) Prosedürler ile ilgili
uygunluk değerlendirme modülleri EK-A ile EK-H1 arasında tanımlanmıştır.
(3) Uygunluk değerlendirmesi
ile ilgili kayıt ve yazışmalar, Türkçe veya uygunluk değerlendirmesi
prosedürlerini yürüten onaylanmış kuruluşun seçeceği bir üye ülkenin resmi
dilinde yapılır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Teknik Dokümantasyon, Bildirim,
Onaylanmış Kuruluş Kriterleri,
Uyumlaştırılmış
Standardlar ve Norm Dokümanlar
Teknik
dokümantasyon
MADDE
10 – (1) Teknik dokümantasyon, bir
ölçü aletinin tasarım, üretim ve çalışmasını anlaşılır ve bu Yönetmeliğin
gereklerineuygunluğunun
değerlendirilmesini sağlar şekilde düzenlenir.
(2) Teknik dokümantasyon,
aşağıdaki hususları sağlayacak şekilde yeterince detaylandırılmak
zorundadır.
a) Metrolojik
karakteristiklerin tanımlanması,
b) Uygun yöntemler kullanılarak
doğru ayarlandığında üretilen ölçü aletlerinin metrolojik performansının
yeniden üretilebilirliği,
c) Ölçü aletinin doğruluğu.
(3) Teknik dokümantasyonun
mümkün olduğunca ölçü aletinin tipi ve/veya tanımı ile uygunluk
değerlendirmesi için aşağıdaki hususları içermesi gerekir.
a) Ölçü aletinin genel tanımı,
b) Tasarım veimalat çizimleri, bileşenler, alt montaj
cihazları ve elektrik devreleri gibi unsurların planları,
c) Uygun üretimi sağlamak için
imalat prosedürleri,
ç) Uygulanabildiği durumlarda,
elektronik cihazların özelliklerini ve çalışmasını açıklamak üzere; çizim,
diyagram, mantık akış diyagramı ve genel yazılım bilgilerini içeren tanımı,
d) Ölçü aletinin çalışmasını da
içeren, (b), (c) ve(ç) bentlerinin
anlaşılması için gerekli tanımlamalarıve açıklamaları,
e) 13 üncü maddede atıfta
bulunulan, tamamen veya kısmen uygulanan standard ve/veya norm dokümanların
listesi,
f) 13 üncü maddede atıfta bulunulan
standardların ve/veya norm dokümanların uygulanmadığı durumlarda,
temelgereklerinin karşılanması için
benimsenen çözümlerin açıklamaları,
g) Tasarımhesaplamaları ve muayenelerinin
sonuçları,
ğ) Gerekmesi halindetip ve/veya ölçü aletlerinin nominal
çalışma şartları ve belirlenmiş çevresel bozukluklar altında bu
Yönetmeliğin gerekleri ile gaz, su, ısı ve su haricindeki sıvı sayaçlarının
dayanıklılık özelliklerini karşıladığını gösteren test sonuçları,
h) Tasarımdakiler ile benzer
olan parçalar içeren ölçü aletleri ile ilgili AT tip inceleme sertifikaları
ya da AT tasarım inceleme sertifikaları.
(4) İmalatçı tarafındanmühürlerin ve işaretlerin yerleri
belirtilir.
(5) İmalatçı, gerekmesi halinde
ölçü aletinin arabirimlere ve altmontaj cihazlarınauygunluk
şartlarını göstermek zorundadır.
Bildirim
MADDE
11 – (1) Bakanlık, 9 uncu maddede
atıfta bulunulan uygunluk değerlendirme modülleri ile ilgili görevleri
yürütmek üzere belirlediği kuruluşu, ölçü aleti türünü, dördüncü fıkraya
uygun olarak kuruluşa verilen kimlik numaralarını ve gerektiğinde bunlara
ek olarak ölçü aletinin doğruluk sınıflarını, ölçüm aralığını, ölçüm
teknolojisini ve bildirimin kapsamını sınırlayan diğer ölçü aleti
özelliklerini Müsteşarlık aracılığıyla Üye Devletlere ve Komisyona
bildirir.
(2) Bakanlık, söz konusu
kuruluşların görevlendirilmesinde 12 nci maddede belirtilen kriterleri
uygular. Referansları Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanmış olan
uyumlaştırılmış AB standardlarına karşılık gelen ulusal standardlarda
belirtilen kriterleri karşılayan kuruluşların ilgili kriterleri yerine
getirdiği kabul edilir. Bakanlık, bu ulusal standardların referans
numaralarını yayımlar. Bakanlık 4 üncü maddede belirtilen görevler için
mevzuatı yürürlüğe koymamış ise, o ölçü aleti ile ilgili işler için bir
kuruluş atamak ve bildirimde bulunmak hakkını saklı tutar.
(3) Bakanlık, birkuruluşun bildirimini yaptığında,
a) Kuruluşun, 12 nci maddede
belirtilenkriterleri karşılamaya
devam etmesini sağlar.
b) Kuruluşun bu kriterleri
karşılamadığını tespit ettiği taktirde söz konusu bildirimini geri çeker.
Bakanlık bu şekildeki bir geri çekme ile ilgili olarak Müsteşarlık
aracılığıyla Üye Devletleri ve Komisyonu derhal haberdar eder.
(4) Komisyon tarafından
onaylanmış kuruluşların her birine bir kimlik numarası verilir. Komisyon,
Avrupa Birliği Resmî Gazetesi C serisinde, birinci fıkrada belirtilen
bildirim kapsamındaki bilgiler ile birlikte onaylanmış kuruluşların
listesini yayımlar ve bu listenin güncel durumda tutulmasını sağlar.
Onaylanmış
kuruluş kriterleri
MADDE
12 – (1) Bakanlık, 11 inci
maddenin birinci fıkrasına göre görevlendirilecek kuruluşlarda aşağıda yer
alan hususları göz önünde bulundurur.
a) İmalatçı ile kuruluş
arasında uygunluk değerlendirmesi amacıyla yapılacak olan teknik bilgi alış
verişi hariç, uygunluk değerlendirmesi yapan kuruluş, kuruluşun yöneticisi
veya personeli;
1) Değerlendirecekleri ölçü
aletinin tasarımcısı, imalatçısı, tedarikçisi, montajcısı, kullanıcısı veya
bunlardan her hangi birinin yetkili temsilcisi,
2) Ölçü aletinin tasarım,
imalat, pazarlama ya da bakım işleri ile doğrudan ilişkili ve bu tür
faaliyetlere giren tarafların temsilcisi
olamaz.
b) Uygunluk değerlendirmesi
yapan kuruluş, kuruluşun yöneticisi ve personeli, değerlendirmelerin
sonuçları ile ilgili çıkarları olan kişiler ya da gruplardan gelebilecek ve
kararlarını ya da uygunluk değerlendirmesi sonuçlarını etkileyebilecek olan
özellikle mali baskı olmak üzere her türlü baskı ve etkiden uzak olmak
zorundadır.
c) Uygunluk değerlendirmesi
yapan kuruluş;
1) Metroloji alanında en üst
düzeyde mesleki doğruluk ve yeterliliğe sahip olmak,
2) Belirli görevleri taşerona
yaptıracak olması halinde, taşeronun Yönetmeliğin gereklerini
karşıladığından emin olmak,
3) Taşeronun nitelikleri ve
Yönetmelik kapsamında yaptığı işlerle ilgili dokümanları Bakanlığın
kullanımı için muhafaza etmek
zorundadır.
ç) Uygunluk değerlendirmesi
yapan kuruluşun; kendisi tarafından veya kendi adına ve sorumluluğu altında
yapılmış olan tüm uygunluk değerlendirme görevlerini yerine getirebilme
yeteneğine ve uygunluk değerlendirmesinin gerektirdiği idari ve teknik
faaliyetleri doğru olarak yerine getirmek için gereken personel ve
imkanlara sahip olması gerekir.
d) Uygunluk değerlendirmesi yapan
kuruluş personeli;
1) Kuruluşun sorumluluğundaki
tüm uygunluk değerlendirmesi faaliyetlerini kapsayan teknik ve mesleki
eğitime,
2) Yapacağı işlerle ilgili
yeterli bilgi ve deneyime,
3) Görevlerin yerine
getirildiğini gösteren sertifikaları, kayıtları ve raporları düzenleyecek
niteliğe
sahip olmak zorundadır.
e) Kuruluşun, kuruluş
yöneticisi ve personelinin alacakları ücret yapılan işlerin sayısına ve bu
işlerinsonuçlarına bağlı olamaz.
f) Devlet tarafından karşılanan
sorumluluk sigortası bulunmadığı takdirde kuruluş,özel sorumluluk sigortasına sahip olmak
zorundadır.
g) Kuruluşun yönetici ve
personeli, bu Yönetmeliğe göre belirlenen görevlerin yerine getirilmesinde
elde edecekleri tüm bilgilerle ilgili olarak, Bakanlık yetkilileri ile
yapacakları bilgi alışverişidışında, mesleki gizlilik kurallarına bağlı kalmak ve bunları
uygulamak zorundadır.
Uyumlaştırılmış
standardlar ve norm dokümanlar
MADDE
13 – (1) Bakanlık, bir ölçü
aletinin Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nin C serisinde referans numarası
yayımlanan uyumlaştırılmış Avrupa standardının ilgili bölümlerine karşılık
gelen ulusal standardların ilgili bölümlerine uygun olması halindeEK-1’de ve ölçü aletine özgü eklerde
belirtilen temel gereklere uygun olduğunu kabul eder.
(2) Ölçü aletinin birinci
fıkrada belirtilen ulusal standardların ilgili bölümleri ilekısmen uyumlu olması halinde Bakanlık,
ölçü aletinin ulusal standardın uygun olduğu bölümlerine karşılıkgelen temel gereklere uygun olduğunu
kabul eder.
(3) Bakanlık, birinci fıkrada
belirtilen ulusal standardların referans numaralarını yayımlar.
(4) Bakanlık, ölçü aletinin; AB
Resmî Gazetesi’nin C Serisinde referans numarası yayımlanan ve 15 inci
maddede belirtilen kuruluşun hazırladığı norm dokümanlar ile listelerin
ilgili bölümlerine uygun olması halinde, EK-1’de ve ölçü aletine özgü
eklerde belirtilen temel gereklere uygun olduğunu kabul eder.
(5) Bakanlık, ölçü aletinin
dördüncü fıkrada belirtilen norm dokümanakısmen uyumlu olması halinde, ölçü aletinin ilgili kısmına karşılık
gelen temel gereklere uygun olduğunu kabul eder.
(6) Bakanlık, dördüncü fıkrada
belirtilen norm dokümanın referans numaralarını yayımlar.
(7) İmalatçı, EK-1’de ve ilgili
ölçü aletlerine özgü eklerde belirtilentemel gerekler ile uyum sağlayan herhangi bir yöntemi seçebilir.
Ayrıca imalatçı, uygunluk varsayımından yararlanmak için, ilgili
uyumlaştırılmış Avrupa standardlarını ya da bu maddede atıfta bulunulan
norm dokümanlar ile listelerde belirtilen yöntemleri doğru olarak uygular.
(8) Bakanlığın, 10 uncu
maddenin üçüncü fıkrasının (ğ) bendinde yer alan testlere uygunluğu kabul
etmesi için, test programı bu maddede belirtilen dokümanlara göre yapılır
ve test sonuçları temel gerekleri karşılamak zorundadır.
Standardların
temel gerekleri karşılamaması
MADDE
14 – (1) 13 üncü maddenin birinci,
ikinci ve üçüncü fıkralarında atıfta bulunulan uyumlaştırılmış Avrupa
standardlarının, EK-1’de ve ilgili ölçü aletlerine özgü eklerde atıfta
bulunulan temel gerekleri tamamen karşılamadığının tespit edilmesi halinde
Bakanlık, konuyu gecikmeksizin nedenlerini de belirterek Müsteşarlık
aracılığıyla Komisyona bildirir.
Bilgilendirme
MADDE
15 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelik
kapsamındaki konular ile ilgili olarak Uluslararası Yasal Metroloji
Teşkilatı’nın (OIML) çalışmaları hakkında ilgili taraflarınbilgilendirilmesi için gerekli tedbirleri
alır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
İşaretleme, Piyasa Gözetimi ve
Denetimi, İdari İşbirliği, Koruma Tedbirleri,
Uygun
Olmayan İşaretleme, Reddetmeveya
Sınırlama Kararı
İşaretleme
MADDE
16 – (1) 7 nci maddede belirtilen
"CE" işareti, 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına
Dair Yönetmeliğin5 inci maddesinde
tanımlanan "CE"sembolünden oluşur. "CE" işaretinin, en az 5 mm yüksekliğinde olması
gerekir.
(2) Ek metroloji işareti; büyük
"M" harfini veiliştirildiği yılın son iki rakamını içerecek şekilde bir dikdörtgen
ile çevrelenir. Dikdörtgenin yüksekliğinin "CE" işaretinin
yüksekliğine eşit olması ve ek metroloji işaretinin "CE"
işaretinin hemen yanında bulunması gerekir.
(3) Uygunluk değerlendirme
prosedürü gerektiriyorsa 11 inci maddede belirtilen onaylanmış
kuruluşunkimlik numarası,
"CE" işaretini ve ek metroloji işaretini takip eder.
(4) Ölçü aleti, alt montaj
cihazı olmayan bir grup cihazla birlikte çalışıyorsa, işaretler ana cihaza;
çok küçük ya da çok hassas ise, bu Yönetmeliğin gerektirdiği dokümanlara ve
varsa ambalajına iliştirilir.
(5) "CE" işareti, ek
metroloji işareti ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarası, silinemez,
çıkarılamaz, açıkça görülebilecekya
da kolayca erişilebilecek şekilde iliştirilir.
Piyasa
gözetimi ve denetimi ve işbirliği
MADDE
17 – (1) Bakanlık, metrolojik
kontrole tabi olan ancak bu Yönetmeliğe uygun olmayanölçü aletlerinin piyasaya arz edilmesinin
ve kullanıma sunulmasının yasaklanması için gerekli önlemleri alır.
(2) Bakanlık, piyasa gözetimi
ve denetimi yükümlülüklerinin yerine getirilmesi konusunda Avrupa Birliğine
Üye Ülkelerin yetkili otoriteleri ile;
a) Muayenesi yapılan ölçü
aletlerinin buYönetmeliğeuyumu ve muayenelerin sonuçları
hakkındaki bilgileri,
b) Onaylanmış kuruluşlar
tarafından verilen AT tip inceleme, tasarım inceleme belgeleri ile ekleri
ve bu belgelere yapılan eklemeler, değişiklikler ve geri çekmeleri,
c) Onaylanmış kuruluşlar
tarafından düzenlenen kalite sistemi onayları, kalite sistemlerininreddedilmesi ve geri çekilmesi ile ilgili
bilgileri,
ç) Diğer yetkili kuruluşların
talep etmesihalinde, onaylanmış
kuruluşlarca düzenlenen değerlendirme raporları
hakkındaişbirliği yapar.
(3) Bakanlık, bildirimini
yaptığı onaylanmış kuruluşların düzenlediği sertifika ve kalite sistemi
onayları ile ilgili tüm bilgilerin ulaşılabilir olmasını sağlar.
(4) Bakanlık, hangi yetkili
kuruluşun bu şekilde bir bilgi alışverişi için belirlendiği konusunda Üye
Devletleri ve Komisyonu Müsteşarlık aracılığıyla bilgilendirir.
Koruma
tedbirleri
MADDE
18 – (1) Bakanlık, "CE"
işareti ve ek metroloji işaretlerini taşıyan, kullanım talimatlarına göre
çalıştırılanbir ölçü aletinin
tamamının veya bir parçasının bu Yönetmelikte belirtilen metrolojik
performansla ilgili temel gerekleri karşılamadığını tespit ederse; bu ölçü
aletlerinin piyasadan toplatılması, piyasaya arz edilmesinin veya kullanıma
sunulmasının yasaklanması veya sınırlandırılması için gerekli tedbirleri
alır.
(2) Bakanlık, yukarıda
belirtilen tedbirlerin alınmasına karar verirken, uygunsuzluğunsistematik ya da rasgele olmasını dikkate
alır ve uygunsuzluğun sistematik olduğunu tespit ederse, alınan önlemleri
gerekçeleri ile birlikte derhal Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona
bildirir.
Uygun
olmayan işaretleme
MADDE
19 – (1) Bakanlığın,
"CE" işareti ve ek metroloji işaretinin uygun olmayan şekilde
iliştirildiğini tespit etmesi durumunda, imalatçı ya da onun yetkilitemsilcisi aşağıdaki hususları yerine
getirmekle yükümlüdür.
a) 18 inci maddenin birinci
fıkrasındabelirtilen
hususlarındışındaki durumlarda ölçü
aletini,"CE" işareti ve
ek metroloji işaretleri ile ilgili hükümlere uygun hale getirmek,
b) Bakanlık tarafından
belirlenen şartlar dahilinde ihlale son vermek.
(2) Yukarıda belirtilen ihlalin
devam etmesi halinde, Bakanlık, 18 inci madde uyarınca ölçü aletinin
toplatılması, piyasaya arz edilmesi veya kullanıma sunulmasının
yasaklanması ya da sınırlandırılması için gerekli tedbirleri alır.
Reddetme
veya sınırlama kararı
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik uyarınca,
bir ölçü aletinin toplatılması, piyasaya arz edilmesinin veya kullanıma
sunulmasının yasaklanması veya sınırlandırılması yönünde alınan karar,
doğru ve somut gerekçelere dayanmak zorundadır. Bu karar; ilgili tarafa,
sahip olunan yasal haklar ve bu haklarla ilgili süre kısıtlamalarını da
içerecek şekilde gecikmeksizin bildirilir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelikler
MADDE
21 – (1) Aşağıdaki yönetmelikler
yürürlükten kaldırılmıştır.
a) 8/5/2002 tarihli ve 24749
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gaz Sayaçları Yönetmeliği (71/318/AT),
b) 8/5/2002 tarihli ve 24749
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Haricindeki Sıvılar İçin Kullanılan
Sayaçlara Dair Yönetmelik (71/319/AT),
c) 8/5/2002 tarihli ve 24749
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Haricindeki Sıvılar İçin Kullanılan
Sayaçların Yardımcı Donanımlarına Dair Yönetmelik (71/348/AT),
ç) 5/6/2002 tarihli ve 24776
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Uzunluk Ölçerlere Dair Yönetmelik
(73/362/AT),
d) 26/4/2002 tarihli ve 24737
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Soğuk Su Sayaçları Yönetmeliği
(75/33/AT),
e) 6/8/2002 tarihli ve 24838
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürekli Tartım Yapan Bant Basküllerine
Dair Yönetmelik (75/410/AT),
f) 15/2/2001 tarihli ve 24319
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Sayaçları Yönetmeliği
(76/891/AT),
g) 14/4/2002 tarihli ve 24726
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taksimetre Yönetmeliği (77/95/AT),
ğ) 8/5/2002 tarihli ve 24749
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Haricindeki Sıvılar İçin Kullanılan
Ölçüm Sistemlerine Dair Yönetmelik (77/313/AT),
h) 2/8/2002 tarihli ve 24834
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Otomatik Kontrol ve Sınıflandırma
Terazilerine Dair Yönetmelik (78/1031/AT),
ı) 5/5/2002 tarihli ve 24746
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sıcak Su Sayaçları Yönetmeliği
(79/830/AT).
Elektromanyetik
korunma
MADDE
22 – (1) 24/10/2007 tarihli ve
26680 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektromanyetik Uyumluluk
Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde belirtilen elektromanyetik korunma
gerekleri ile emisyon gereklerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına devam
olunur.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) 1/1/2009 tarihinden
önce 21 inci maddede belirtilen yönetmeliklere uygun olarak düzenlenen tip
onayları, üzerlerinde belirtilen süre kadar geçerli olup; Bakanlık,
belgelendirildikleri tarihteki mevzuata uygun olarak bunların kullanıma
sunulmasına ve piyasaya arz edilmesine izin verir. Ancak bu süre hiçbir
şekilde 29/10/2016 tarihini geçemez. Süresiz tip onaylarına sahip ölçü
aletlerinin piyasaya arz ve kullanıma sunulma süreleri de 29/10/2016 tarihinde
sona erer.
(2) 21 inci maddede yer alan
yönetmelikler kapsamındaki ölçü aletleri, 1/1/2009 tarihine kadar, bu
yönetmeliklerin ilgili maddelerinde belirtilen hükümlere uygun olarak
belgelendirilebilir.
Yürürlük
MADDE
23 – (1) Bu Yönetmeliğin 21 inci
maddesi 1/1/2009 tarihinde, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE
24 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sanayive Ticaret Bakanı yürütür.
EK 1
TEMEL GEREKLER
Ölçüm sonucundan
etkilenebilecek tarafların sonuçtan güven duyabilmesi için ölçü aletinin
yüksek düzeyde bir metrolojik koruma sağlaması ve ölçüm teknolojisi ile
ölçüm verilerinin güvenliği açısından da yüksek düzeyde bir kalite
sağlayacak şekilde tasarımlanıpimal
edilmesi gerekir.
Ölçü aletlerinin sağlayacağı
gerekler aşağıda belirtilmekte olup,uygun yerlerde, genel gereklerinbelirli durumları hakkında daha çok ayrıntıya yer veren ve
MI-001’den MI-010'a kadarki eklerde yer alan belirli ölçü aletleri için
verilmiş gerekler de uygulanır.
Gereklerin yerine getirilmesi
için kullanılacak yöntemlerde, ölçü aletinin amaçlanan kullanımı ve
öngörülebilenyanlış kullanımı da
dikkate alınır.
TANIMLAR
Ölçülen büyüklük: Ölçülen
büyüklük, ölçüme tabi olan belirli miktardır.
Etki büyüklüğü: Etki büyüklüğü,
ölçülen büyüklük olmayan, ancak ölçüm sonucunu etkileyen miktardır.
Nominal çalışma şartları:
Nominal çalışma şartları, bir ölçü aletinin normal çalışma şartlarını
oluşturan ölçülen büyüklük ve etki büyüklüğü için belirlenen değerlerdir.
Bozukluk: Uygun şartlarda
tanımlanan sınırlardahilinde bir
değere sahip olmakla birlikte bir ölçü aletinin nominal çalışma şartları
dışında olan etki büyüklüğüdür. Nominal çalışma şartları belirlenmemiş etki
büyüklüğü bir bozukluktur.
Kritik değişim değeri: Kritik
değişim değeri, ölçüm sonuçlarındaki değişikliğin kabul edilemez olduğu
değerdir.
Malzeme ölçer: Malzeme ölçer,
kullanımı esnasında verilen miktarın bir veya daha fazla değerlerinin,
daimi olarak aynışekilde
üretilmesini ya da temin edilmesini amaçlayan cihazdır.
Doğrudan satışlar: Bir ticari
işlem aşağıdaki durumlarda doğrudan satış sayılır:
- Ölçüm sonucu, ödenecek ücrete
temel teşkil ediyorsave,
- Ticari işlemle ilgili olan
taraflardan en az birisi tüketiciya
da aynı düzeyde koruma gerektiren diğer her hangi bir taraf ise ve,
- Ticari işlemle ilgili
tarafların tamamı ölçümün yapıldığı zaman ve yerdeki ölçüm sonucunu kabul
ediyorsa.
İklimsel koşullar: İklimsel
koşullar, ölçü aletlerinin kullanılabileceği koşullardır. Üye Ülkeler
arasındaki iklimsel farklılıklara uyum sağlanması için, sıcaklık sınırları
aralığı belirlenmiştir.
Kamu hizmeti yapan kuruluş:
Kamu hizmeti yapan kuruluş elektrik, gaz, su ya da ısı temin eden
kuruluştur.
GEREKLER
1. İzin verilebilir hata
1.1 Nominal çalışma şartlarında
ve birbozukluğun olmadığı
durumlarda ölçüm hatası, ilgili ölçü aletine özgü gereklerde
belirtilenmaksimum izin verilebilir
hata (MİH) değerini geçemez.
Ölçü aletine özgü eklerde başka
türlü belirtilmedikçe MİH, doğru ölçüm değerinden artı ya da eksi sapma
değeri olarakifade edilir.
1.2 Nominal çalışmaşartlarında ve bir bozukluğun olduğu
durumda, performans gereksinimi, ilgili ölçü aletine özgü gereklerdebelirtildiği gibi olmalıdır.
Ölçü aletininsürekli kalıcı elektromanyetik alan içinde
kullanılması amaçlanıyor ise, elektromanyetik alan genlik modülasyonu testi
sırasında izin verilenperformans,
MİH değeri içinde olmalıdır.
1.3 İmalatçı, ölçü aletine özgü
eklerde belirtilen gerekleri dikkate alarak, ölçü aletinin, kullanılması
amaçlanan iklimsel, mekanik ve elektromanyetik çevreleri, güç kaynağını
vedoğruluğu üzerinde muhtemelen
etkisi olacak diğer etki büyüklüğünü tanımlamalıdır.
1.3.1 İklimsel koşullar
MI-001’den MI-010'a kadarki
eklerde aksi belirtilmedikçe, imalatçı, üst ve alt sıcaklık
limitlerini,Tablo 1’e göre belirler
ve ölçü aletinin amaçlanan kullanım yerinin; açık yada kapalı olmasının
yanı sıra yoğunlaşan ya da yoğunlaşmayan nemli ortamlar için tasarımlanıp
tasarımlanmadığını gösterir.
Tablo 1
|
|
Sıcaklık Limitleri
|
|
Üst sıcaklık
|
30 0C
|
40 0C
|
55 0C
|
70 0C
|
|
Alt sıcaklık
|
5 0C
|
- 10 0C
|
- 25 0C
|
- 40 0C
|
1.3.2. (a) Mekanik çevreler,
aşağıda tarif edildiği gibi M1 ila M3 arası sınıflara ayrılmıştır. M1
sınıfı: Hafifdestekleyici yapılara
tutturulan ve yerel hava akımları, kazık çakma faaliyetleri veya kapı
çarpmaları gibi nedenlerden kaynaklananihmal edilebilir titreşimlere ya da şoklara maruz kalan yerlerde
kullanılan ölçü aletlerine uygulanır.
M2 sınıfı: Ağır makineler,
konveyör bantlar, civardaki makineler ve çevreden geçen araçlardan
kaynaklanan, önemli ve yüksek düzeyli titreşim ve şoklara maruz kalan
yerlerde kullanılan ölçü aletlerine uygulanır.
M3 sınıfı: Makineler, konveyör
bantlar gibi aletler üzerine doğrudan monte edilen,yüksek ve çok yüksek seviyede
titreşimlere ve şoklara maruz kalanyerlerde kullanılan ölçü aletlerine uygulanır.
(b) Aşağıdaki etki
büyüklükleri, mekanik çevreler ile olan bağlantısı dahilinde dikkate
alınmalıdır;
- Titreşim
- Mekanik şok
1.3.3. (a) Elektro manyetik
çevreler, ölçü aletine özgüeklerde
aksi belirtilmedikçe,E1, E2 ve E3
olarak aşağıdaki gibisınıflandırılır.
E1 sınıfı: Konut, ticari ve
hafif sanayi binaları gibi alanlarda karşılaşılabilecek elektromanyetik
etki olan yerlerde kullanılan ölçü aletlerine uygulanır.
E2 sınıfı: Diğer sanayi
binalarında karşılaşılabilecek elektromanyetik etki olan yerlerde
kullanılan ölçü aletlerine uygulanır.
E3 sınıfı: Bir araç
bataryasından beslenen ölçü aletlerine uygulanır. Bu şekildeki ölçü
aletleri, E2'nin gereklerineve
aşağıdaki ek gereklere uygun olmak zorundadır.
- İçten yanmalı motorların marş
motoru enerji yüklemelerinden kaynaklanan gerilim düşüşleri,
- Motor çalışırkensökülen bir bataryanındeşarj olması durumundaki yük boşalması.
(b) Aşağıdaki etki
büyüklükleri, elektromanyetik çevreler ile olan bağlantısı dahilindedikkate alınır;
- Gerilim kesilmesi,
- Kısa süreli gerilim
düşüşleri,
- Beslemeve/veya sinyal hatlarındakigerilim geçişleri,
- Elektrostatik deşarj,
- Radyo frekansı elektro
manyetik alanları,
- Besleme ve/veya sinyal
hatlarındaki radyo frekansı elektromanyetik alanları,
- Besleme ve /veya sinyal
hatlarındakigerilim dalgalanmaları,
1.3.4. Gerektiğinde dikkate
alınacak olan diğer etki miktarları şunlardır;
- Gerilim değişiklikleri,
- Ana elektrik şebekesi frekans
değişiklikleri,
- Güç frekansı manyetik
alanları,
- Ölçü aletinin hassasiyetini
önemli şekilde etkileyebilecekolan
diğerbüyüklükler.
1.4. Bu Yönetmelikte öngörülen
testler yapılırken aşağıdaki hususlar uygulanır:
1.4.1. Testin yapılması ve
hataların tespit edilmesinde temel kurallar.
Madde 1.1 ve madde 1.2 de
tanımlanan temel gerekler, ilgili her bir etki büyüklüğü için
doğrulanacaktır. Ölçü aletine özgü eklerde aksi belirtilmedikçe, diğer tüm
etki büyüklükleri göreceli olarak referans değerlerinde sabit tutulurken
her bir etki büyüklüğü için temel gerekler uygulanır ve bunların etkileri
ayrı ayrı değerlendirilir.
Metrolojik testler, etki
büyüklüğünün oluşmasına bağlı olarak ölçü aletinin normal çalışma
şartlarında, etki büyüklüğü uygulanırken veya sonrasında yapılır.
1.4.2. Ortam nemi
- Ölçü aletinin kullanılacağı
iklimsel şartlara göre, nemli ısı çevrimli(yoğunlaşan) ya da nemli sabit ısılı (yoğunlaşmayan) nemli
ortamtestlerinden her hangi biri
uygulanabilir.
- Yoğunlaşmanın önemli olduğu
ya da buharın nüfuz etmesinin nefes alma etkisi ile hızlanacağı zaman,
nemli ısı çevrimli test uygundur. Yoğunlaşmayan nemin bir faktör olduğu
koşullarda, nemli sabit ısılı durumtesti yapmak uygundur.
2.
Yeniden üretilebilirlik
Diğer bütün koşullar aynı
olduğunda, aynı ölçülen büyüklüğün farklı bir yerde ya da farklı bir
kullanıcı tarafından uygulanması halinde, ölçüm sonuçları birbirine yakın
olmalıdır. Ölçüm sonuçları arasındaki fark, MİH ile kıyaslandığında daha
küçük olmalıdır.
3.
Tekrarlanabilirlik
Aynı ölçme şartları altında,
aynı ölçülen büyüklüğün uygulanması halinde ölçüm sonuçlarıbirbirine yakın olmalıdır. Ölçüm
sonuçları arasındaki fark, MİH ile kıyaslandığında daha küçük olmalıdır.
4.
Ayrım ve hassasiyet
Bir ölçü aleti, amaçlanan ölçme
işi için yeterli hassasiyete sahip olmalıve ayırım eşik değeriyeterli
derecede düşük olmalıdır.
5.
Dayanıklılık
Bir ölçü aleti, kullanılacağı
çevresel koşullarda,imalatçısının
talimatlarına göre uygun şekilde monte edilmesi, bakımının yapılması ve
kullanılması kaydıyla, imalatçı tarafından belirlenen süre içerisinde
metrolojik özellikleri değişmeyecek şekilde tasarımlanmalıdır.
6.
Güvenilirlik
Bir ölçü aleti,bozuk olduğu açık bir şekilde belli
olmadıkça,yanlış bir ölçüm sonucuna
yol açabilecek hataların etkisini mümkün olduğunca en aza indirecek şekilde
tasarımlanmalıdır.
7.
Uygunluk
7.1 Bir ölçü aleti, kasıt
olmaksızın hatalı kullanım ihtimalini en az seviyede tutmalı vehileli kullanımı kolaylaştıracak
özelliklere sahip olmamalıdır.
7.2 Bir ölçü aleti pratik
çalışma şartları dikkate alınarak amaçlanan kullanımı için uygun olmalı ve
doğru ölçüm sonucunu elde etmek için makul olmayan kullanıcı istekleri
gerektirmemelidir.
7.3 Kamu hizmeti yapan
kuruluşların kullandığıölçü
aletlerinde kontrol sınırları dışındaki akış veya akımdan kaynaklananhatalar önyargılı olarak
değerlendirilmemelidir.
7.4 Bir ölçü aleti, belirli bir
zaman içinde sabitbir ölçme
büyüklüğünün değerinin ölçülmesi için tasarımlandığında, ölçülen büyüklük
değerinin küçük dalgalanmalarına karşı duyarsız olmalı ya da gerekli önlemi
almalıdır.
7.5 Ölçü aleti sağlam olmalıdır
ve onu oluşturan malzemeler amaçlanan kullanım şartlarına uygun olmalıdır.
7.6 Ölçü aleti, kullanıma
sunulması ya da piyasaya arz edilmesindensonra ölçüm işlerinin kontrolüne izin verebilecek şekilde
tasarımlanmalıdır. Kontrol için gerekliyse özel ekipman veya yazılım, ölçü
aleti ile birlikte verilmelidir. Deney prosedürü işletim elkitabında
açıklanmalıdır.
Bir ölçü aleti ölçme fonksiyonu
dışındadiğer fonksiyonları da
sağlayan bir birleşik yazılıma sahipse, metrolojik özellikler bakımından
kritik olan yazılım tanımlanabilir olmalı ve birleşik yazılımdan olumsuz
şekilde etkilenmemelidir.
8. Bozulmaya karşı koruma
8.1 Bir ölçü aletinin
metrolojik özellikleri,başka bir
cihazla olan bağlantısından, bağlı olduğu cihazın özelliklerinden yahut
iletişim içinde olduğu herhangi bir uzak cihazdan olumsuz şekilde
etkilenmemelidir.
8.2 Metrolojik özellikler
açısından kritik niteliğe sahip bir donanım bileşeni, güvenli olacak
şekilde tasarımlanmalıdır.Müdahale
belirtisi için güvenlik önlemleri öngörülmelidir.
8.3 Metrolojik özellikler
bakımından kritik olan bir yazılımtanımlanmış ve güvence altına alınmış olmalıdır.
Bu yazılım tanımlaması, ölçü
aleti ile birlikte kolayca temin edilebilmelidir. Dışarıdan bir müdahale
kanıtı makul bir süre muhafaza edilebilir olmalıdır.
8.4 Ölçüm verileri, metrolojik
özellikler için kritik olan yazılım ve metrolojik olarak önemli olan
depolanmış ve iletilmiş parametreler,tüm kazaen veya bilinçli bozulmalara karşı yeterliseviyede korunmalıdır.
8.5 Kamu hizmeti yapan kuruluş
tarafından kullanılan ölçü aletlerinde, tamamen veya kısmen atıfta
bulunularak ödeme için temel teşkil eden ve arz edilen toplam miktardan
ortaya çıkan göstergeler veya arz edilen toplam miktarın çıkarıldığı
göstergeler kullanım sırasında silinememeli ve değiştirilememelidir.
9.
Ölçü aletine eşlik eden ve çıkarılamayacak şekilde üzerinde bulunması
gereken bilgiler
9.1 Bir ölçü aleti aşağıdaki
bilgileri taşımalıdır:
- İmalatçısının adı veya
markası,
- Doğruluğu ile ilgili bilgi,
ayrıca mümkün olan hallerde;
- Kullanım şartlarına yönelik
bilgi,
- Ölçme kapasitesi,
- Ölçme aralığı,
- Tanıtım işareti,
- AT tip inceleme
belgesininya da AT tasarım inceleme
belgesinin numarası,
- Yasal metrolojik kontrolle
ilgili bu Yönetmelik hükümleriyle uyumlu metrolojik sonuçlar veren ilave
cihazların olup olmadığına dair bilgi.
9.2 Çok küçük ya da çok
hassasolan ölçü aletleri için söz
konusu bilgiler ambalajınave
varsabu Yönetmeliğinhükümlerinin gerektirdiği ölçü aleti ile
birlikte verilen dokümana uygun olarak işaretlenir.
9.3 Ölçü aletinin işletimiyle
ilgili bilgiler, basit ölçü aletleri hariç olmak üzere, ölçü aleti ile
birlikte verilir. Bu bilgiler kolay anlaşılabilir olmalı ve gerektiğinde
aşağıdaki hususları içermelidir:
- Nominal çalışma şartları,
- Mekanik ve elektromanyetik
çevre sınıfları,
- Yoğunlaşmanın mümkün olup
olmaması, açık ya da kapalı yerde olması, alt ve üst sıcaklık sınırları,
- Montaj, bakım, onarım ve izin
verilebilir ayarlarla ilgili talimatlar,
- Özel kullanım şartları ile
doğru çalışmasına dair talimatlar,
- Ara birimlere, alt montaj
cihazlarına veyaölçü aletlerine
uyumluluk koşulları.
9.4. Aynı mekanda kullanılan ya
da kamu hizmeti yapan kuruluşlar tarafındankullanılan benzer ölçü aleti grupları için ayrı ayrı kullanım
talimatı gerekmez.
9.5. Ölçü aletine özgüekte aksi belirtilmedikçe, n sıfır veya
tamsayı olduğunda, ölçülen değerin taksimat aralığı1x10n, 2x10n, ya da 5x10n şeklinde
olmalı, bu ölçüm birimi ya da sembolünümerik değere yakın gösterilmelidir.
9.6. Bir malzeme ölçeri
kullanılan ölçü birimi ile birlikte, nominal bir değer ya da bir skala
(taksimat) ile işaretlenmelidir.
9.7. Kullanılan ölçüm birimleri
ve sembolleri Avrupa Topluluğunun ölçüm birimleri vesembolleri ile ilgili mevzuat hükümlerine
uygun olmalıdır.
9.8. Öngörülen tüm işaretler ve
bilgiler açık, net, silinemez ve değiştirilemez nitelikte olmalıdır.
10. Sonuçların gösterilmesi
10.1. Sonuçlar göstergede
görünebilmeli veyayazılı çıktı
olarakalınabilmelidir.
10.2. Sonucun gösterimi açık ve
net olmalı, kullanıcıyı bilgilendiren gerekli işaretler ve bilgiler sonucun
gösteriminde yer almalıdır. Sonuçlar, normal kullanım şartlarında kolay
okunur olmalıdır. Metrolojik kontrol bilgileri ve işaretleri ile karışıklık
oluşturmamak kaydıyla ek bilgiler ve işaretler kullanılabilir.
10.3. Yazılı çıktı olması
durumunda çıktılar veya kayıtlar kolaylıkla okunabilmeli ve silinemez
olmalıdır.
10.4. Doğrudan satış yapılan
ticari işlemlerde kullanılanbir ölçü
aleti, amaçlandığı şekilde yerleştirilmesi durumunda, işlem sırasındaki
ölçüm sonuçlarını her iki tarafa da sunacak şekilde tasarımlanmalıdır.
Doğrudan satışta kritik bir durum söz konusu olduğunda yardımcı cihaz
tarafından tüketiciye verilen etiket bu Yönetmeliğin şartları ile uyumlu
değilse uygun sınırlamalar getirilmelidir.
10.5. Bir ölçü aleti kamu
hizmeti yapan kuruluş tarafından kullanılsın veya kullanılmasın,
tüketicinin herhangi bir alete ihtiyaç duymaksızın erişebileceği,
metrolojik olarak kontrol edilmiş bir göstergeye sahip olmalı ve bu
gösterge uzaktan okunabilmelidir. Göstergede, fiyata baz teşkil eden ölçüm
sonucu yer almalıdır.
11.
Ticari işlemleri tamamlamak için ilave veri işlemleri
11.1. Kamu hizmeti yapan
kuruluş tarafından kullanılan ölçü aleti dışındaki bir ölçü aleti,
- Ölçüm tekrarlanabilir değilse
ve
- Ölçü aletinin ticaret yapan
taraflardan herhangi birinin olmadığı durumlarda kullanılması
amaçlanıyorsa,
özel bir işlemi tanımlamak
için, gerekli bilgilerle birlikte ölçüm sonucunu sürekli yöntemlerle
kaydetmelidir.
11.2. Ayrıca, ölçüm
sonuçlandığında, istenmesi halinde işlemi tanımlayan bilgi ve ölçüm
sonuçlarınınkalıcı kanıtlarına
ulaşılabilmelidir.
12. Uygunluk değerlendirmesi
Bir ölçü aleti bu Yönetmeliğin
gereklerine uygunluğunun değerlendirmesineizin verebilecek şekilde tasarımlanmalıdır.
EK-A
İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜ ESAS ALAN
UYGUNLUK BEYANI
1. "İç üretim kontrolünü
esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilenyükümlülükleri yerine getirdiğini,
ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmeliktebelirtilen gereklerikarşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme prosedürüdür.
Teknik
dokümantasyon
2. İmalatçı bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiği gibi teknik dokümantasyonu oluşturmalıdır.
Dokümantasyon, ölçü aletinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun
değerlendirmesini sağlamalıdır. Bu dokümantasyon böyle bir değerlendirme
için ölçü aletinin tasarımını, imalatını ve çalışmasını kapsamalıdır.
3. İmalatçı, teknik
dokümantasyonu son ölçü aletinin imalatından sonra on yıl süre ile
Bakanlığın denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
İmalat
4. İmalatçı, imal edilen ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu sağlamak üzere tüm
önlemleri almalıdır.
Yazılı uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her ölçü aletine "CE" uygunluk işaretini
ve ek metroloji işaretini iliştirmelidir.
5.2. Ölçü aletinin her modeli
için, bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatından sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza
edilmelidir. Bu beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
Yetkili temsilci
6. Bu Ek’in 3 üncü ve 5.2 nci
maddelerinde belirtilen imalatçıyükümlülükleri,onun
adınave onun sorumluluğunda yetkili
temsilcisi tarafından yerine getirilebilir.
İmalatçının Türkiye’de yerleşik
olmadığı ve yetkili bir temsilcisinin bulunmadığı hallerdebu yükümlülükler, ölçü aletini piyasaya
arz edenin sorumluluğu altındadır.
EK-A1
İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜN YANI SIRA BİR
ONAYLANMIŞ KURULUŞ
TARAFINDAN YAPILAN ÜRÜN TESTİNİ DE
ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. "İç üretim kontrolünün
yanı sıra bir onaylanmış kuruluş tarafından yapılan ürün testini de esas
alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ek’te belirtilen yükümlülükleri
yerine getirdiği ve ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine
uygun olduğunu beyan ettiği uygunluk değerlendirme prosedürüdür.
Teknik dokümantasyon
2. İmalatçı bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiğigibi
bir teknik dokümantasyonu oluşturmalıdır. Dokümantasyon, ölçü aletinin bu
Yönetmeliğin gereklerineuygunluğunun değerlendirmesini yapabilmeyi sağlamalıdır. Bu
dokümantasyon böyle bir değerlendirme için ölçü aletinin tasarımını,
imalatını ve çalışmasını kapsamalıdır.
3. İmalatçı, teknik
dokümantasyonu son ölçü aletinin üretiminden sonra on yıl süreyle
Bakanlığın denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
İmalat
4. İmalatçı, imal edilen ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu sağlamak üzere tüm
önlemleri almalıdır.
Ürün kontrolleri
5. İmalatçı tarafından seçilen
onaylanmış kuruluş, imalat miktarını ve ölçü aletinin teknolojik yapısını
da göz önünde bulundurarak, ürünün iç kontrollerinin kalitesini doğrulamak
amacıyla kendisi tarafından belirlenen uygun aralıklarla ürün kontrollerini
yapmalı veya yaptırmalıdır. Ölçü aleti piyasaya arz edilmeden önce
onaylanmış kuruluş tarafından alınan yeterli sayıdaki nihai ürün numunesi,
bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu kontrol etmek amacıyla
incelenmelidir. Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesindebelirtilen ilgili dokümanlarda tanımlanan
uygun testlere veya eşdeğer testlere tabi tutulmalıdır. İlgili dokümanın
olmaması durumunda hangi testin uygulanacağına onaylanmış kuruluşkarar vermelidir.
Numune alınan ölçü aletlerinin
belli bir miktarı kabul edilebilir bir kalite seviyesini sağlamıyorsaonaylanmış kuruluş gerekli önlemleri
almalıdır.
Yazılı uygunluk beyanı
6.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 5 inci maddesindeatıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun
sorumluluğu altında, onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını
iliştirmelidir.
6.2. Ölçü aletinin her modeli
için, bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatından sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza
edilmelidir.Bu beyan düzenlendiği
ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeyeuygulanması şeklinde olabilir.
Yetkili temsilci
7. Bu Ek’in3 üncüve 6.2 nci maddelerinde belirtilen imalatçıyükümlülükleri, onun adına ve onun
sorumluluğunda yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilebilir.
İmalatçının Türkiye’de yerleşik
olmadığı ve yetkili bir temsilcisinin bulunmadığı hallerde bu
yükümlülükler, ölçü aletini piyasaya arz edenin sorumluluğu altındadır.
EK-B
TİP İNCELEMESİ
1. "Tip incelemesi"
bir onaylanmış kuruluşun ölçü aletinin teknik tasarımını incelediği ve
teknik tasarımın bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olduğunu beyan ettiği
uygunluk değerlendirme prosedürününbir bölümüdür.
2. Tip incelemesi, aşağıdaki
yöntemlerden herhangi biriyle yapılabilir. Onaylanmış kuruluş, uygun yöntem
ve gereken numuneler konusunda karar verir:
(a) Ölçü aletinin bütününün
öngörülen üretimi temsil eden bir numunesinin incelenmesi,
(b) Ölçü aletininbir ya da bir kaç önemli parçasının,
öngörülen üretimi temsil eden bir numunesinin incelenmesinin yanı sıra,
ölçü aletinin diğer parçalarının teknik tasarımının yeterliliğinin bu Ek’in
3 üncü maddesinde atıfta bulunulan teknik dokümantasyonun ve destekleyici
kanıtların incelenmesi yoluyla değerlendirilmesi,
(c) Ölçü aletinin teknik
tasarımının yeterliliğinin, numune incelemesi yapılmaksızın bu Ek’in 3 üncü
maddesinde atıfta bulunulan teknik dokümantasyonun ve destekleyici kanıtların
incelenmesi yoluyla değerlendirilmesi.
3. Tip inceleme başvurusu,
imalatçı tarafından seçilen bir onaylanmış kuruluşa yapılır.
Başvuru aşağıdakileri içermelidir:
- İmalatçının adı ve adresi ve
eğer başvuruyetkili temsilcisi
tarafından yapılmışsa ek olarak temsilcinin adı ve adresi,
- Aynı başvurunun başka bir
onaylanmış kuruluşa yapılmadığına dair yazılı beyan,
- Bu Yönetmeliğin 10 uncu
maddesinde tanımlandığı şekilde teknik dokümantasyon.Dokümantasyon, ölçü aletinin bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun değerlendirmesini yapabilmeyi
sağlamalıdır. Bu dokümantasyon böyle bir değerlendirme için ölçü aletinin
tasarımını, imalatını ve çalıştırılmasını kapsamalıdır.
- Onaylanmış kuruluş
tarafındanistendiği şekilde,
öngörülen üretimi temsil eden numuneler.
- Ölçü aletinin hiç bir numune
gerektirmeyen parçalarının teknik tasarımının yeterliliği ile ilgili
destekleyici kanıtlar. Bu destekleyici kanıtlar, özellikle bu Yönetmeliğin
13 üncü maddesinde atıfta bulunulan ilgili dokümanların tam olarak
uygulanmadığı durumlarda uygulanan ilgili dokümanları belirtmeli ve gerekli
hallerde imalatçının uygun laboratuarları ya da diğer bir test laboratuarı
tarafından onun adına ve sorumluluğu altında yapılan test sonuçlarını
içermelidir.
4. Onaylanmış kuruluş,
numunelerle ilgili olarak aşağıdaki işlemleri yapmalıdır:
4.1.Teknik dokümantasyonu
incelemeli, onunla uyumlu olarak imal edilmiş olan numuneleri doğrulamalı
ve bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde atıfta bulunulan dokümanların ilgili
hükümlerine uygun olarak tasarımlanmış olan unsurların yanı sıra söz konusu
dokümanların hükümleri uygulanmaksızın tasarımlanmış olan unsurlarıtanımlamalıdır.
4.2. Bu Yönetmeliğin 13 üncü
maddesindeatıfta bulunulan
dokümanlardaki çözümlerin imalatçı tarafından uygulanmak üzere seçildiği
durumlarda, bunların doğru şekilde uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek
için uygun incelemeleri ve testleri yapmalı veya yaptırmalıdır.
4.3. Bu Yönetmeliğin 13 üncü
maddesinde atıfta bulunulan ilgili dokümanlardaki çözümlerin imalatçı
tarafından uygulanmak üzere seçilmediği durumlarda, imalatçı tarafından
uyarlanan çözümlerin bu Yönetmeliğin temel gereklerini karşılayıp
karşılamadığını kontrol etmek için uygun incelemeleri ve testleri yapmalı
veya yaptırmalıdır.
4.4. İncelemelerin ve testlerin
yapılacağı yer konusunda başvuru sahibi ile mutabakat sağlamalıdır.
Ölçü aletinin diğer parçaları
ile ilgili olarak aşağıdaki işlemleri yapmalıdır:
4.5. Ölçü aletinin diğer
parçalarının teknik tasarımının yeterliliğini değerlendirmek için teknik
dokümantasyonu ve destekleyici kanıtları incelemelidir.
İmalat süreci ile ilgili olarak
aşağıdaki işlemleri yapmalıdır:
4.6. İmalatçının istikrarlı
üretim yapabileceğinden emin olmak için yeterli araçlara sahip olup
olmadığına dair teknik dokümantasyonu incelemelidir.
5.1. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 4 üncü maddesine ve onun sonuçlarına uygun olarak yürütülen
faaliyetlerin kaydedildiği bir değerlendirme raporu düzenlemelidir.
Onaylanmış kuruluş, imalatçı ile mutabık kalarak, bu Yönetmeliğin 12 nci
maddesinin birinci fıkrasının g bendindeki haklar saklı kalmak kaydıyla bu
raporun içeriğinin tamamını ya da bir kısmını yayınlayabilir.
5.2. Teknik tasarımın, bu
Yönetmeliğin gereklerini karşıladığı hallerde onaylanmış kuruluş,
imalatçıya bir AT tip inceleme belgesi vermelidir. Bu belge; imalatçının
adı ve adresini, gerekirse yetkili temsilcisinin adını, adresini,
incelemenin sonuçlarını, eğer varsa geçerliliği ile ilgili şartları ve ölçü
aletinin tanımlanabilmesi için gerekli olan bilgileri içermelidir. Belgeye
bir ya da daha çok ek iliştirilebilir.
Belge ve ekleri, uygunluk
değerlendirmesi ile kullanım sırasındaki kontrollerle ilgili tüm bilgileri
içermelidir. Özellikle, ölçü aletlerinin uygun şekilde ayarlarının
yapıldığı hallerde, metrolojik performanslarının yeniden üretilebilirliliği
ile ilgili olarak, incelenmiş olan tip ile birlikte değerlendirilecek olan
imal edilmiş ölçü aletlerininuygunluğunun değerlendirilmesi için aşağıdaki bilgileri içermelidir:
- Ölçü aleti tipinin metrolojik
özellikleri,
- Ölçü aletiningüvenilirliğini sağlamak için gerekli
önlemleri (damgalama, yazılım tanımı vb.),
- Ölçü aletinin tanımlanması ve
dış görünümünün tipe olan uygunluğunu kontrol etmek için gerekli olan diğer
unsurlar hakkında bilgi,
- Gerekliyse, imal edilmiş ölçü
aletinin özelliklerini doğrulamak için herhangi bir özel bilgi,
- Alt montaj cihazı
kullanılması durumunda, diğer alt montaj cihazları veya ölçü
aletleriyleuygunluğu sağlayacak
gerekli tüm bilgi.
Belge, verildiği tarihten
itibaren on yıllık bir geçerliliğe sahip olup her on yılda bir
yenilenmelidir.
5.3. Onaylanmış kuruluş bu
bağlamda bir değerlendirme raporu hazırlamalı ve kendisini atayan Bakanlığa
sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
6. İmalatçı, ölçü aletinin
temel gereklere ya da belgenin geçerliliği ile ilgili koşullara uygunluğunu
etkileyebilecek her türlü değişikliği AT tip inceleme belgesine ait teknik
dokümantasyonu muhafaza eden onaylanmış kuruluşa bildirmelidir. Söz konusu
değişiklikler, AT tip inceleme belgesi aslına ilave onay ile yapılmalıdır.
7. Onaylanmış kuruluş kendisini
atayan Bakanlığı aşağıdaki hususlarda derhal bilgilendirmelidir:
- Verilen AT tip inceleme
belgeleri ve ekleri,
- Daha önce verilmiş olan
belgelere yapılan ilaveler ve değişiklikler.
Onaylanmış kuruluş, bir AT tip
inceleme belgesinin geri alınması durumunda, Bakanlığı derhal konuyla
ilgili olarak bilgilendirmelidir.
Onaylanmış kuruluş, belgenin
geçerlilik süresi sona erinceye kadar imalatçı tarafından sunulmuş olan
dokümantasyon da dahil olmak üzereteknik dosyayı muhafaza etmelidir.
8. İmalatçı, son ölçü aletinin
imalatını takiben on yıl süresince teknik dokümantasyon ile birlikte AT tip
inceleme belgesini, eklerini ve yapılan ilavelerin bir nüshasını muhafaza
etmelidir.
9. İmalatçının yetkili
temsilcisi, bu Ek’in 3 üncü maddesinde atıfta bulunulan başvuruyu yapabilir
ve bu Ek’in 6 ncı ve 8 inci maddelerindebelirtilen yükümlülükleri yerine getirebilir. İmalatçının Türkiye’de
yerleşik olmadığı ve yetkili bir temsilcisinin bulunmadığı durumlarda,
talep edilen teknik dokümantasyonun sağlanması yükümlülüğü imalatçı
tarafından atanan kişiye aittir.
EK-C
İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜ ESAS ALAN TİPE
UYGUNLUK BEYANI
1. "İç üretim kontrolünü
esas alan tipe uygunluk beyanı", imalatçının, bu Ekte belirtilenyükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili
ölçü aletlerinin AT tip inceleme belgesindetanımlanan tipe uygun olduğunu ve bu Yönetmelik gereklerini
karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme prosedürünün bir
bölümüdür.
İmalat
2. İmalatçı, imaledilen ölçü
aletlerinin AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmeliğin
gereklerine uygunluğunu sağlamak için tüm önlemleri almalıdır.
Yazılı uygunluk beyanı
3.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan ve AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun
olan her ölçü aletine "CE" işaretini ve ek metroloji işaretini
iliştirmelidir.
3.2. Ölçü aletinin her modeli
için bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatından sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza
edilmelidir. Bu beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
Yetkili
temsilci
4. Bu Ek’in 3.2 nci maddesinde
belirtilen imalatçı yükümlülükleri, onun adına ve onun sorumluluğunda
yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilebilir.
İmalatçının Türkiye’de yerleşik
olmadığı ve yetkili bir temsilcisinin bulunmadığı hallerde bu
yükümlülükler, ölçü aletini piyasaya arz edenin sorumluluğu altındadır.
EK-C1
İÇ ÜRETİM KONTROLÜNÜN YANI SIRA BİR
ONAYLANMIŞ KURULUŞ
TARAFINDAN YAPILAN ÜRÜN TESTİNİ DE
ESAS ALAN TİPE
UYGUNLUK BEYANI
1. "İç üretim kontrolünün
yanı sıra bir onaylanmış kuruluş tarafından yapılan ürün testini de esas
alan tipe uygunluk beyanı" imalatçının, bu Ekte belirtilen
yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ilgili ölçü aletlerinin AT tip
inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olduğunu ve bu Yönetmelikte
belirtilen gerekleri karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme
prosedürünün bir bölümüdür.
İmalat
2. İmalatçı, imal edilen ölçü
aletlerinin AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmeliğin
gereklerine uygunluğunu sağlamak için tüm önlemleri almalıdır.
Ürün kontrolü
3. İmalatçı tarafından seçilen
onaylanmış kuruluş, üretim miktarını ve ölçü aletinin teknolojik yapısını
da göz önünde bulundurarak, ürünün iç kontrollerinin kalitesini doğrulamak
amacıyla kendisi tarafından belirlenen uygun aralıklarla ürün kontrollerini
yapmalı veya yaptırmalıdır. Ölçü aleti piyasaya arz edilmeden önce onaylanmış
kuruluş tarafından alınan yeterli sayıdaki nihai ürün numunesi, bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu kontrol etmek amacıyla incelenmelidir.
Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesindebelirtilen ilgili dokümanlarda tanımlanan uygun testlere veya eşdeğer
testlere tabi tutulmalıdır. İlgili dokümanın olmaması durumunda hangi
testin uygulanacağına onaylanmış kuruluşkarar vermelidir.
Numune alınan ölçü aletlerinin
belli bir miktarı, kabul edilebilir bir kalite seviyesini sağlamıyorsaonaylanmış kuruluş gerekli önlemleri
almalıdır.
Yazılı uygunluk beyanı
4.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan ve AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun
olan her bir ölçü aletine "CE" uygunluk işaretini, ek metroloji
işaretini ve bu Ek’in 3 üncü maddesindeatıfta bulunulan onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış
kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
4.2. Ölçü aletinin her modeli
için, bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatından sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza
edilmelidir.Bu beyan düzenlendiği
ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
Yetkili temsilci
5. Bu Ek’in 4.2 nci maddesinde
belirtilen imalatçıyükümlülükleri,
onun adına ve onun sorumluluğunda yetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir. İmalatçının Türkiye’de yerleşik olmadığı ve yetkili bir
temsilcisinin bulunmadığı hallerde bu yükümlülükler, ölçü aletini piyasaya
arz edenin sorumluluğu altındadır.
EK-D
ÜRETİM KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN
TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. "Üretim kalite
güvencesini esas alan tipe uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte
belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini, ilgili ölçü aletlerinin AT
tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olduğunu ve bu Yönetmelikte
belirtilen gerekleri karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme
prosedürünün bir bölümüdür.
İmalat
2. İmalatçı, bu Ek’in 3 üncü
maddesindebelirtildiği şekilde;
üretim, nihai ürün denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir
kalite sistemi işletmeli ve bu Ek’in 4 üncü maddesinde belirtildiği şekilde
bir gözetime tabi tutulmalıdır.
Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, kalite
sisteminin değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşabaşvuruda bulunmalıdır.
Başvuru aşağıdaki hususları
içermelidir:
- Ölçü aletinin kategorisi ile
ilgili tüm bilgileri,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu,
- Onaylı tipin teknik
dokümantasyonunu ve AT tip inceleme belgesinin bir nüshasını.
3.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmeliğin
gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.
İmalatçı tarafından uygulanan
tüm unsurlar, gerekler ve hükümler;politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak
sistematik ve düzenli bir şekilde dokümante edilmelidir.Kalite sistemi dokümanları; kalite
programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak
yorumlanmasını sağlamalıdır.
Özellikle aşağıdaki hususları
içermelidir:
- Kalite hedefleri, kuruluşun
organizasyon yapısı ve ürün kalitesi ile ilgili yönetimin sorumluluk ve
yetkileri,
- Kullanılacak olan imalat,
kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri ile süreçler ve sistematik
faaliyetler,
- İmalattan önce, imalat
sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve deneyler ile bunların
uygulama sıklıkları,
- Denetim raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi
kalite kayıtları,
- Gerekli ürün kalitesinin ve
kalite sisteminin etkin olarak işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 3.2 nci maddesinde belirtilen gereklerin karşılanıp karşılanmadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır. Referans
numaralarının yayımlandığı tarihten itibaren, ilgili uyumlaştırılmış
standarda karşılık gelen ulusal standardın eşdeğer özellikleriyle uyumlu
olan kalite sisteminin bu gereklere uygun olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemi, metrolojinin ilgili alanı ve cihaz teknolojisi konusunda
yeterli deneyim ile bu Yönetmeliğin gerekleri ile ilgili bilgiye sahip
olmalıdır. Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine bir denetim
ziyareti yapılmasınıiçermelidir.
Onaylanmış kuruluşun inceleme
sonuçları ve gerekçeli değerlendirme kararı imalatçıya bildirilmelidir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı
şekildeki kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve
bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlamalıdır.
3.5. İmalatçı, kalite
sisteminde yapacağı her türlü değişiklikten, kalite sistemini onaylayan
onaylanmış kuruluşu haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin bu Ek’in 3.2
ncimaddesindeki gerekleri
karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden değerlendirmenin gerekli olup
olmadığına karar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılangözetim
4.1. Gözetimin amacı,
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirdiğinden
emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine
girmesine izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikte özellikle aşağıdakileri
sağlamalıdır.
- Kalite sistemi
dokümantasyonu,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkinraporlargibi kalite kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş, imalatçının
kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak için,
periyodik denetimler yapmalı ve imalatçıya bir denetim raporu vermelidir.
4.4. Bunun yanı sıra;
onaylanmış kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler
sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa bir
test raporu vermelidir.
Yazılı uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan ve AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun
olan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk işaretini, ek metroloji
işaretini ve bu Ek’in 3.1 inci maddesinde belirtilen onaylanmış kuruluşun
sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını
iliştirmelidir.
5.2.Ölçü aletinin her modeli için, bir
uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin imalatındansonra Bakanlığın denetimine sunulmak
üzere on yıl muhafaza edilmelidir.Bu beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
6. İmalatçı, aşağıdaki
belgeleri son ölçü aleti imal edildikten sonra, 10 yıl süre ile
Bakanlığındenetimine sunulmak üzere
muhafaza etmelidir:
- Bu Ek’in 3.1 inci maddesinde
belirtilen kalite sistemi ile ilgili dokümantasyon,
- Bu Ek’in 3.5 inci maddesinde
belirtilen ve onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in 3.5 inci, 4.3 üncü
ve 4.4 üncü maddelerinde belirtilen, onaylanmış kuruluş tarafından verilen
kararlar ve raporlar.
7. Her bir onaylanmış kuruluş,
verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Yetkili temsilci
8. Bu Ek’in 3.1 inci, 3.5 inci,
5.2 nci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun
adınave sorumluluğundayetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK-D1
ÜRETİM KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN
UYGUNLUK BEYANI
1."Üretim kalite güvencesini esas alan
uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilenyükümlülükleri yerine getirdiğini ve
ilgili ölçü aletlerinin bu Yönetmelikte belirtilen gerekleri karşıladığını
beyan ettiği uygunluk değerlendirme prosedürüdür.
Teknik dokümantasyon
2. İmalatçı bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiği gibi teknik dokümantasyonu oluşturmalıdır.
Dokümantasyon, ölçü aletinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun
değerlendirmesini yapabilmeyi sağlamalıdır. Bu dokümantasyonböyle bir değerlendirme için ölçü
aletinin tasarımını veçalışmasını
kapsamalıdır.
3. İmalatçı son ölçü aletinin
imalatından sonra on yıl teknik dokümantasyonu Bakanlığın denetimine
sunulmak üzeremuhafaza etmelidir.
İmalat
4.İmalatçı, bu Ek’in 5 inci maddesindebelirtildiği şekilde; üretim, nihai ürün
denetimi ve ilgili ölçü aletinin testi için onaylı bir kalite sistemini
işletmeli ve bu Ek’in 6 ncı maddesindebelirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulmalıdır.
Kalite sistemi
5.1. İmalatçı kalite sisteminin
değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşabaşvuruda bulunmalıdır.
Başvuru aşağıdaki hususları
içermelidir:
- Ölçü aletininkategorisiyle ilgili bilgileri,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu,
- Bu Ek’in 2 nci maddesinde
belirtilenteknik dokümantasyonu.
5.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gerekler ve hükümler;politikalar, prosedürler ve talimatlar
şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir şekilde dokümante
edilmelidir. Kalite sistemi dokümanları; kalite programları, planları, el
kitapları ve kayıtlarının doğru olarak yorumlanmasına izin vermelidir.
Özellikle aşağıdaki
açıklamaları içermelidir:
- Kalite hedefleri, kuruluşun
organizasyon yapısı ve ürün kalitesi ile ilgili yönetimin sorumluluk ve
yetkileri,
- Kullanılacak olan imalat,
kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri ile süreçler ve sistematik
faaliyetler,
- İmalattan önce, imalat
sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve deneyler ile bunların
uygulama sıklıkları,
- Denetim raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlar gibi
kalite kayıtları,
- İstenilen ürün kalitesi ve
kalite sisteminin etkin işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
5.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 5.2 nci maddesinde belirtilen gerekleri karşılayıp karşılamadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır.
Referans numaralarının
yayımlandığı tarihten itibaren, ilgili uyumlaştırılmış standarda karşılık
gelen ulusal standardın eşdeğer hükümleriyle uyumlu olan kalite sisteminin
bu gereklere uygun olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemideneyimine ek olarak
metrolojinin ilgili alanı ve cihaz teknolojisi konusunda yeterli deneyim
ile bu Yönetmeliğin gerekleriyle ilgili bilgiye sahip olmalıdır.
Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine bir denetim ziyareti
yapılmasınıiçermelidir.
İnceleme sonuçları ve gerekçeli
değerlendirme kararı imalatçıya bildirilmelidir.
5.4. İmalatçı, onaylandığı
şekildeki kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve
bu sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesini sağlamalıdır.
5.5. İmalatçı kalite sistemini
onaylayan onaylanmış kuruluşu, kalite sisteminde yapacağı her türlü
değişiklikten haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek kalite sisteminin bu Ek’in 5.2 nci
maddesindeki gerekleri karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden
değerlendirmenin gerekli olup olmadığınakarar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılangözetim
6.1. Gözetimin amacı,
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirdiğinden
emin olmaktır.
6.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine
girmesine izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikte özellikle
aşağıdakileri sağlamalıdır.
- Kalite sistemi
dokümantasyonu,
- Bu Ek’in 2 nci
maddesindebelirtilenteknik dokümantasyon,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin raporlar gibi
kalite kayıtları.
6.3. Onaylanmış kuruluş,
imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak
için, periyodik denetimler yapmalı ve imalatçıya bir denetim raporu
vermelidir.
6.4. Bunun yanı sıra onaylanmış
kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler sırasında
onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri yapmalı ya dayaptırmalıdır. Onaylanmış kuruluş
imalatçıya, bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa bir test raporu
vermelidir.
Yazılı
uygunluk beyanı
7.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 5.1 inci maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun
kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
7.2. Ölçü aletinin her modeli
için, bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatındansonra Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza edilmelidir. Bu beyan düzenlendiği
ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
8. İmalatçı, aşağıdaki
belgeleri son ölçü aletinin imalatından sonra, 10 yıl süre ile Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
- Bu Ek’in 5.1 inci maddesinde
belirtilenkalite sistemi ile ilgili
dokümantasyon,
- Bu Ek’in 5.5 inci maddesinde
belirtilen ve onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in 5.5 inci, 6.3 üncü
ve 6.4 üncü maddelerinde belirtilen onaylanmış kuruluş tarafından verilen
kararlar ve raporlar.
9. Her bir onaylanmış kuruluş,
verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Yetkili temsilci
10. Bu Ek’in 3 üncü, 5.1
inci,5.5 inci, 7.2 nci ve 8 inci
maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun adınave sorumluluğundayetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK-E
NİHAİ ÜRÜNÜN MUAYENE VE TESTİNE DAİR
KALİTE GÜVENCE
SİSTEMİNİ ESAS ALAN TİPE UYGUNLUK BEYANI
1. "Nihai ürünün muayene
ve testine dair kalite güvence sistemini esas alan tipe uygunluk
beyanı", imalatçının bu Ekte belirtilen yükümlülükleri yerine
getirdiğini ve ilgili ölçü aletlerinin, ATtip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olduğunu ve bu
Yönetmelikte belirtilen gerekleri karşıladığını beyan ettiği uygunluk
değerlendirme prosedürünün bir bölümüdür.
İmalat
2. İmalatçı, bu Ek’in 3 üncü
maddesindebelirtildiği şekilde,
nihai ürün muayenesi ve testi için onaylı bir kalite sistemi işletmeli ve
bu Ek’in 4 üncü maddesinde belirtildiği şekilde bir gözetime tabi
tutulmalıdır.
Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, kalite
sisteminin değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşabaşvuruda bulunmalıdır.
Başvuru aşağıdaki hususları içermelidir:
- Ölçü aleti kategorisi ile
ilgili bilgileri,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu,
- Onaylı tipin teknik
dokümantasyonunu ve AT tip inceleme belgesinin bir nüshasını.
3.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe ve bu Yönetmeliğin
gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.
İmalatçı tarafından uygulanan
tüm unsurlar, gerekler ve hükümler;politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak
sistematik ve düzenli bir şekilde dokümante edilmelidir. Kalite sistemi
dokümanları; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının
doğru olarak yorumlanmasına izin vermelidir.
Dokümanlar özellikle
aşağıdakileri içermelidir:
- Kalite hedefleri, kuruluşun organizasyon
yapısı ve ürün kalitesi ile ilgili yönetiminsorumluluk ve yetkileri,
- İmalat sonrasında uygulanacak
inceleme ve testler,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, personelin niteliğine ilişkin raporlar gibi kalite
kayıtları,
- Kalite sisteminin işleyişinin
izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 3.2 nci maddesinde belirtilen gereklerin karşılanıp karşılanmadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır. Referans
numaralarının yayımlandığı tarihten itibaren, ilgili uyumlaştırılmış
standarda karşılık gelenulusal
standardın eşdeğer hükümleriyle uyumlu olan kalite sisteminin bu gereklere
uygun olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemideneyimine ek olarak,
metrolojinin ilgili alanı ve cihaz teknolojisi konusunda yeterli deneyim
ile bu Yönetmeliğin gerekleriyle ilgili bilgiye sahip olmalıdır.
Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine bir denetim ziyareti
yapılmasınıiçermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararınıimalatçıya bildirmelidir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı
şekildeki kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve
bu sistemin yeterli ve etkin şekilde sürdürülmesini sağlamalıdır.
3.5. İmalatçı, kalite sistemini
onaylayan onaylanmış kuruluşu, kalite sisteminde yapacağı her türlü
değişiklikten haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek kalite sisteminin bu Ek’in 3.2 nci
maddesindeki gerekleri karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden
değerlendirmeningerekli olup
olmadığınakarar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılangözetim
4.1. Gözetimin amacı,
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülüklerini
yerine getirdiğinden emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla; muayene, test ve depolama yerlerine girmesine
izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikteözellikle aşağıdakileri
sağlamalıdır.
- Kalite sistemi
dokümantasyonu;
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliklerine ilişkin
raporlarıgibi kalite kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş,
imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak
için periyodik denetimler yapmalı ve imalatçıya bir denetim raporu
vermelidir.
4.4. Bunun yanı sıra,
onaylanmış kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler
sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa bir
test raporu vermelidir.
Yazılı uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan ve AT tip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun
olan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk işaretini, ek metroloji
işaretini ve bu Ek’in 3.1 incimaddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun
kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
5.2.Ölçü aletinin her modeli için bir
uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin imalatından
sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza edilmelidir. Bu
beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır. Beyanın bir nüshası piyasaya arz edilen her bir ölçü
aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek, tek bir kullanıcıya büyük
miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü
aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde olabilir.
6. İmalatçı, aşağıdaki
belgeleri son ölçü aleti imal edildikten sonra, 10 yıl süre ile Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir:
- Bu Ek’in 3.1 inci maddesinde belirtilen
kalite sistemi ile ilgili dokümantasyon,
- Bu Ek’in 3.5 inci maddesinde
belirtilen ve onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in 3.5 inci, 4.3 üncü
ve 4.4 üncü maddelerinde belirtilen onaylanmış kuruluş tarafından verilen
kararlar ve raporlar.
7. Her bir onaylanmış kuruluş,
verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Yetkili
temsilci
8. Bu Ek’in 3.1 inci, 3.5 inci,
5.2 nci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun
adınave sorumluluğundayetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK-E 1
NİHAİ ÜRÜNÜN MUAYENE VE TESTİNE DAİR
KALİTE GÜVENCE
SİSTEMİNİ ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. " Nihai ürününmuayene ve testine dair kalite güvence
sistemini esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilen
yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ilgili ölçü aletlerinin, bu
Yönetmelikte belirtilen gerekleri karşıladığını beyan ettiği uygunluk
değerlendirme prosedürüdür.
Teknik dokümantasyon
2. İmalatçı bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiği gibi teknik dokümantasyonu oluşturmalıdır.
Dokümantasyon, ölçüaletinin, bu
Yönetmeliğin gereklerineuygunluğunun
değerlendirmesini yapabilmeyi sağlamalıdır. Bu dokümantasyon böyle bir
değerlendirme için ölçü aletinin tasarımını, imalatını ve çalışmasınıkapsamalıdır.
3. İmalatçı, son ölçü aletinin
imalatından sonra on yıl süre ile teknik dokümantasyonu Bakanlığındenetimine sunulmak üzeremuhafaza etmelidir.
İmalat
4. İmalatçı, bu Ek’in 5 inci
maddesindebelirtildiği şekilde;
nihai ürün muayenesi ve testi için onaylı bir kalite sistemi işletmeli ve
bu Ek’in 6 ncı maddesindebelirtildiği şekilde bir gözetime tabi tutulmalıdır.
Kalite
sistemi
5.1. İmalatçı, kalite
sisteminin değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşabaşvuruda bulunmalıdır.
Başvuru aşağıdaki hususları
içermelidir:
- Ölçü aletininkategorisi ile ilgili bilgileri,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu,
- Bu Ek’in 2 ncimaddesinde belirtilenteknik dokümantasyonu.
5.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.İmalatçı tarafından uygulanan tüm
unsurlar, gerekler ve hükümler;politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak
sistematik ve düzenli bir şekilde dokümante edilmelidir. Kalite sistemi
dokümanları; kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının
doğru olarak yorumlanmasına izin vermelidir.
Dokümanlar özellikle
aşağıdakileri içermelidir:
- Kalite hedefleri, kuruluşun
organizasyonyapısı, ürün kalitesi
ile ilgili yönetimin sorumluluk ve yetkileri,
-İmalat sonrasında uygulanacak muayene ve
testler,
- Muayene raporları, test ve kalibrasyon
verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkinraporlar gibi kalite kayıtları,
- Kalite sisteminin işleyişinin
izlenmesini sağlayan araçlar.
5.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 5.2 nci maddesinde belirtilen gereklerin karşılanıp karşılanmadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır. Referans
numaralarının yayımlandığı tarihten itibaren, ilgili uyumlaştırılmış
standarda karşılık gelenulusal
standardın eşdeğer hükümleriyle uyumlu olan kalite sisteminin bu gereklere
uygun olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemindeki deneyime ek olarak, metrolojinin ilgili alanıve cihaz teknolojisinde yeterli deneyim
ile bu Yönetmeliğin gerekleri konusunda bilgiye sahip olmalıdır.
Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine bir denetim ziyareti
yapılmasınıiçermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
5.4. İmalatçı, onaylandığı şekildeki
kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve bu
sistemin yeterli ve etkin bir şekilde sürdürülmesinisağlamalıdır.
5.5. İmalatçı, kalite sistemini
onaylayan onaylanmış kuruluşu, kalite sisteminde yapacağı her türlü
değişiklikten haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek kalite sisteminin bu Ek’in 5.2 nci
maddesindeki gerekleri karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden
değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılangözetim
6.1. Gözetimin amacı,
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirdiğinden
emin olmaktır.
6.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla; test, muayene ve depolama yerlerine girmesine
izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikteözellikle aşağıdakileri sağlamalıdır.
- Kalitesistemi dokümantasyonu,
- Bu Ek’in 2 nci maddesinde
belirtilenteknik dokümantasyon,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlargibi kalite kayıtları.
6.3. Onaylanmış kuruluş,
imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak
için periyodik denetimler yapmalı ve imalatçıya bir denetim raporu
vermelidir.6.4. Bunun yanı sıra;
onaylanmış kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler
sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse ürün testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Onaylanmış kuruluş imalatçıya, bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa bir
test raporu vermelidir.
Yazılı
uygunluk beyanı
7.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 5.1 inci maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun
kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
7.2. Ölçü aletinin her modeli
için, bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatındansonra Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza edilmelidir. Bu beyan
düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak, bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
8. İmalatçı, aşağıdaki belgeleri
son ölçü aleti imal edildikten sonra, 10 yıl süre ile Bakanlığın denetimine
sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
- Bu Ek’in5.1 inci maddesinde belirtilen kalite
sistemi ile ilgili dokümantasyon,
- Bu Ek’in5.5 inci maddesinde belirtilen ve
onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in 5.5 inci, 6.3 üncü
ve 6.4 üncü maddelerinde belirtilenonaylanmış kuruluş tarafından verilen kararlar ve raporlar.
9. Her bir onaylanmış kuruluş,
verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Yetkili temsilci
10. Bu Ek’in3 üncü, 5.1 inci, 5.5 inci, 7.2 nci ve 8
inci maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun adınave sorumluluğunda yetkili temsilcisi
tarafından yerine getirilebilir.
EK-F
ÜRÜN DOĞRULAMASINI ESAS ALAN
TİPEUYGUNLUK BEYANI
1. "Ürün doğrulamasını
esas alantipeuygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte
belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve bu Ek’in 3 üncü maddesinin
hükümlerine tabi olan ölçü aletlerinin, ATtip inceleme belgesinde tanımlanan tipe uygun olduğunu ve bu
Yönetmelikte belirtilen gerekleri karşıladığını beyan ettiği uygunluk
değerlendirme prosedürünün bir bölümüdür.
İmalat
2. İmalatçı, imal edilen ölçü
aletlerinin, AT tip inceleme belgesinde tanımlanan onaylı tipe ve bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun sağlanması için her türlü tedbiri
almalıdır.
Doğrulama
3. İmalatçı tarafından seçilen
onaylanmış kuruluş, ölçü aletlerinin, AT tip incelemebelgesinde tanımlanan tipe ve bu
Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunu kontrol etmek için uygun incelemeleri
ve testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Metrolojikgereklere uygunluğun kontrol edilmesi
için yapılacak incelemeler ve testler, imalatçının tercihine bağlı olarak,
ya bu Ek’in 4 üncü maddesinde belirtildiği gibi her ölçü aletinin
incelenmesi ve test edilmesi şeklinde ya da5 inci maddesinde belirtildiği şekilde inceleme ve test işlemlerinin
bir istatistiksel esasa bağlı olarak yapılması şeklinde olmalıdır.
4. Her bir ölçü aletinin
incelenmesi ve test edilmesi yoluyla metrolojik gereklere uygunluğunun
doğrulanması;
4.1. Ölçü aletlerinin tamamı,
metrolojik gereklere uygunluklarının doğrulanması için ayrı ayrı
incelenmeli ve bu Yönetmeliğin13
üncü maddesindeki dokümanlarda belirtilenuygun testlere ya da eşdeğer testlere tabi tutulmalıdır. İlgili bir
dokümanın olmaması durumunda, hangi testlerin yapılacağına onaylanmış
kuruluş karar vermelidir.
4.2. Onaylanmış kuruluş,
yapılan incelemeler ve testlerle ilgili olarakbir uygunluk belgesi düzenlemeli ve
onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirmeli ya da
sorumluluğunda iliştirilmesini sağlamalıdır.
İmalatçı uygunluk belgelerini,
ölçü aletinin belgelendirilmesinden sonra 10 yıl süre ile Bakanlığın
denetimine sunulmak üzeremuhafaza
etmelidir.
5. Metrolojikgereklere uygunluğun istatistikseldoğrulanması;
5.1. Üretilen her bir partideki
homojenliğin sağlanması için imalatçı, imalat sürecinde her türlü tedbiri
almalı ve doğrulanmaları için ölçü aletlerini homojen partiler halinde
sunmalıdır.
5.2. Bu Ek’in 5.3 üncü
maddesinde belirtilen gereklere uygun olarak her bir partiden rasgele bir
numunealınmalıdır. Söz konusu
partinin kabul ya da reddine karar verilebilmesi için alınan numuneler, bu
Yönetmeliğin 13 üncü maddesindebelirtilen dokümanlarda yer alanmetrolojik gereklere uygunluğu gösteren testlere ya da eşdeğer
testlere ayrı ayrı tabi tutulmalıdır. İlgili bir dokümanın olmaması
durumunda, hangi testlerin yapılacağına onaylanmış kuruluş karar
vermelidir.
5.3. İstatistiksel prosedür
aşağıdaki gerekleri karşılamalıdır:
İstatistiksel kontrol
varsayımlaradayanmalı ve numune
alma yöntemi:
- % 1'in altındaki uygunsuzluk
durumunda, % 95 oranındabir kabul
olasılığına karşılık gelen kalite düzeyini,
- % 7'nin altındaki bir
uygunsuzluk durumunda % 5 oranındabir kabul olasılığına karşılık gelen sınır kalitesini,
sağlamalıdır.
5.4. Bir parti kabul edilmiş
ise, numunelerden testleri geçemeyen ölçü aletleri haricindeki partideki
tüm ölçü aletleri onaylanmalıdır.
Onaylanmış kuruluş, yapılan
incelemeler ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenlemeli ve
onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirmeli ya da
sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlamalıdır.
İmalatçı uygunluk belgelerini,
ölçü aletinin belgelendirilmesinden sonra 10 yıl süre ile Bakanlığın
denetimine sunulmak üzeremuhafaza
etmelidir.
5.5. Bir parti reddedilmiş ise,
onaylanmış kuruluş söz konusu partinin piyasaya arz edilmesinin önlenmesi
için uygun tedbirleri almalıdır. Partilerin sık sık reddedilmeleri
durumunda, onaylanmış kuruluş, istatistiksel doğrulamayı askıya alabilir ve
gereken tedbirleri uygulayabilir.
Yazılı uygunluk beyanı
6.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan ve onaylanan tipe uygun olan her bir ölçü aletine,
"CE" uygunluk işaretini ve ek metroloji işaretini iliştirmelidir.
6.2. Ölçü aletinin her modeli için
bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin imalatından
sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere on yıl muhafaza edilmelidir. Bu
beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek, tek
bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği durumlarda,
ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeyeuygulanması şeklinde olabilir.
Bu Ek’in 3 üncü maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlanması halinde imalatçı
onaylanmış kuruluşun sorumluluğunda onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt
numarasını da ölçü aletlerine iliştirmelidir.
7. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşla mutabakat sağlaması halinde onun sorumluluğu altında, onaylanmış
kuruluşun kimlik kayıt numarasını imalat sürecinde de ölçü aletine
iliştirebilir.
Yetkili temsilci
8. Bu Ek’in 2 ncive 5.1 inci maddelerinde belirtilen
yükümlülükler hariç olmak üzere imalatçının yükümlülükleri, onun adına ve
sorumluluğu altında yetkili temsilcisi tarafından yerine getirilebilir
EK-F1
ÜRÜN DOĞRULAMASINI ESAS ALAN UYGUNLUK
BEYANI
1. "Ürün doğrulamasını
esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilen
yükümlülükleri yerine getirdiğini ve bu Ek’in 5 inci maddesinin hükümlerine
tabi olan ölçü aletlerinin, bu Yönetmeliğin gereklerini karşıladığını beyan
ettiği uygunluk değerlendirme prosedürüdür.
Teknik dokümantasyon
2. İmalatçı, bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiği şekilde bir teknik dokümantasyonu oluşturmalıdır.
Dokümantasyon, ölçü aletinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun
değerlendirmesini yapabilmeyi sağlamalıdır. Bu dokümantasyon böyle bir
değerlendirme için, ölçü aletinin tasarımını, imalatını ve çalışmasınıkapsamalıdır.
3. İmalatçı, son ölçü aletinin
imalatındansonra 10 yıl süre ile
teknik dokümantasyonu Bakanlığındenetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
İmalat
4. İmalatçı, imal edilen ölçü
aletlerinin, bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun sağlanması için gerekli
her türlü tedbiri almalıdır.
Doğrulama
5. İmalatçı tarafından seçilen
onaylanmış kuruluş, ölçü aletlerinin, bu Yönetmeliğin gereklerine
uygunluğunu kontrol etmek için uygun incelemeleri ve testleri yapmalı ya
dayaptırmalıdır.
Metrolojik gereklere uygunluğun
kontrol edilmesi için yapılacak incelemeler ve testler, imalatçının
tercihine bağlı olarak, ya bu Ek’in 6 ncı maddesindebelirtildiği gibi her ölçü aletinin
incelenmesi ve test edilmesi şeklinde ya da 7 nci maddesindebelirtildiği şekilde inceleme ve test
işlemlerinin bir istatistiksel esasa bağlı olarakyapılması şeklinde olmalıdır.
6. Her bir ölçü aletinin
incelenmesi ve test edilmesi yoluyla, metrolojik gereklere uygunluğunun
doğrulanması.
6.1. Ölçü aletlerinin tamamı,
metrolojik gereklere uygunluklarının doğrulanması için ayrı ayrı
incelenmeli ve bu Yönetmeliğin13
üncü maddesindeki dokümanlarda belirtilen uygun testlere ya da eşdeğer
testlere tabi tutulmalıdır. İlgili bir dokümanın olmaması durumunda, hangi
testlerin yapılacağına onaylanmış kuruluş karar vermelidir.
6.2. Onaylanmış kuruluş,
yapılan incelemeler ve testlerle ilgili olarakbir uygunluk belgesi düzenlemeli ve
onaylanan her bir ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirmeli ya da
sorumluluğunda iliştirilmesini sağlamalıdır.
İmalatçı uygunluk belgelerini,
ölçü aletinin belgelendirilmesinden sonra 10 yıl süre ile Bakanlık
denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
7. Metrolojikgereklere uygunluğun istatistiksel
doğrulanması.
7.1. Üretilen her bir partideki
homojenliğin sağlanması için imalatçı, imalat sürecinde her türlü tedbiri
almalı ve doğrulanmaları için ölçü aletlerini homojen partiler halinde
sunmalıdır.
7.2. Bu Ek’in 7.3 üncü
maddesinde belirtilen gereklere uygun olarak her bir partiden rasgele bir
numunealınmalıdır. Söz konusu
partinin kabul ya da reddine karar verilebilmesi için alınan numuneler, bu
Yönetmeliğin 13 üncü maddesindebelirtilen dokümanlarda yer alanmetrolojik gereklere uygunluğu gösteren testlere ya da eşdeğer
testlere ayrı ayrı tabi tutulmalıdır. İlgili bir dokümanın olmaması
durumunda, hangi testlerin yapılacağına onaylanmış kuruluş karar
vermelidir.
7.3. İstatistiksel prosedürler
aşağıdaki gerekleri karşılamalıdır:
İstatistik kontrol varsayımlara
dayanmalı ve numune alma yöntemi;
- % 1'in altındaki uygunsuzluk
durumunda % 95 oranındabir kabul
olasılığına karşılık gelen kalite düzeyini,
- % 7'nin altındaki bir
uygunsuzluk durumunda % 5 oranındabir kabul olasılığına karşılık gelen sınır kalitesini,
sağlamalıdır.
7.4. Bir parti kabul edilmiş
ise, numunelerden testleri geçemeyen ölçü aletleri haricindeki partideki
tüm ölçü aletleri onaylanmalıdır.
Onaylanmış kuruluş, yapılan
incelemeler ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenlemeli ve
onaylanan her ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirmeli ya da
sorumluluğu altında iliştirilmesini sağlamalıdır.
İmalatçı uygunluk belgelerini,
ölçü aletinin belgelendirilmesinden sonra 10 yıl süre ileBakanlığın denetimine sunulmak üzere
muhafaza etmelidir.
7.5. Bir parti reddedilmiş ise,
onaylanmış kuruluş söz konusu partinin piyasaya arz edilmesinin önlenmesi
için uygun tedbirleri almalıdır. Partilerin sık sık reddedilmeleri
durumunda, onaylanmış kuruluş, istatistiksel doğrulamayı askıya alabilir vegereken tedbirleri uygulayabilir.
Yazılı uygunluk beyanı
8.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine, "CE" uygunluk
işaretini ve ek metroloji işaretini iliştirmelidir.
8.2.Ölçü aletinin her modeli için, bir
uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin imalatından
sonra Bakanlığın denetimine sunulmak üzere 10 yıl muhafaza edilmelidir. Bu
beyan düzenlendiği ölçü aletinitanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
Bu Ek’in 5 inci maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşla mutabakat sağlanmasıhalinde imalatçı onaylanmış kuruluşun
sorumluluğunda onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını da ölçü
aletlerine iliştirmelidir.
9. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşla mutabakat sağlaması halinde onun sorumluluğu altında, onaylanmış
kuruluşun kimlik kayıt numarasını imalat sürecinde de ölçü aletine
iliştirebilir.
Yetkili temsilci
10. Bu Ek’in 4 üncü ve 7.1 inci
maddelerinde belirtilen yükümlülükler hariç olmak üzere imalatçının
yükümlülükleri, onun adına ve sorumluluğu altında yetkili temsilcisi tarafından
yerine getirilebilir.
EK-G
BİRİM DOĞRULAMASINI ESAS ALAN
UYGUNLUK BEYANI
1. "Birim doğrulamasını
esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilen
yükümlülükleri yerine getirdiğini ve bu Ek’in 4 üncü maddesinin hükümlerine
tabi olan ölçü aletlerinin, bu Yönetmelikte belirtilen gerekleri
karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme prosedürüdür.
Teknik
dokümantasyon
2. İmalatçı, bu Yönetmeliğin 10
uncu maddesinde belirtildiği şekilde teknik dokümantasyonu oluşturmalıve bu Ek’in 4 üncü maddesinde
belirtilenonaylanmış kuruluş
tarafından ulaşılabilir olmasını sağlamalıdır. Dokümantasyon, ölçü aletinin
bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun değerlendirmesini yapabilmeyi
sağlamalıdır. Bu dokümantasyon böyle bir değerlendirme için ölçü aletinin,
tasarımını, imalatını ve çalışmasını kapsamalıdır.
İmalatçı, teknik dokümantasyonu
Bakanlığın denetimine sunulmak üzere 10 yıl süre ile muhafaza
etmelidir.
İmalat
3. İmalatçı, imal edilen ölçü aletlerinin,
bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun sağlanması için gerekli her türlü
tedbiri almalıdır.
Doğrulama
4. İmalatçı tarafından seçilen
onaylanmış kuruluş, ölçü aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine
uygunluğunu kontrol etmek için bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde atıfta
bulunulan dokümanlarda belirtilen incelemeleri ve testleri yapmalı yada
yaptırmalıdır. İlgili dokümanın olmaması durumunda hangi testin
yapılacağına onaylanmış kuruluş karar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, yapılan
incelemeler ve testlerle ilgili olarak bir uygunluk belgesi düzenlemeli ve
onaylanan her ölçü aletine kimlik kayıt numarasını iliştirmeli ya da
sorumluluğunda iliştirilmesini sağlamalıdır. İmalatçı uygunluk belgelerini,
ölçü aletinin belgelendirilmesinden sonra 10 yıl süre ile Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere muhafaza etmelidir.
Yazılı uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 4 üncü maddesinde belirtilenonaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında
onaylanmış kuruluşun kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
5.2. Bir uygunluk beyanı
düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin imalatından sonra, Bakanlığın
denetimine sunulmak üzere 10 yıl muhafaza edilmelidir. Bu beyan,
düzenlendiği ölçü aletini tanımlamalıdır. Beyanınbir nüshası ölçü aleti ile birlikte
sunulmalıdır.
Yetkili
temsilci
10. Bu Ek’in 2 nci ve 4.2 nci
maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri onun adınave sorumluluğundayetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK-H
TAM KALİTE GÜVENCESİNİ ESAS ALAN
UYGUNLUK BEYANI
1. "Tam kalite güvencesini
esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte belirtilen
yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ilgili ölçü aletlerinin, bu
Yönetmeliğin gereklerini karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme
prosedürüdür.
İmalat
2. İmalatçı, bu Ek’in 3 üncü
maddesindebelirtildiği şekilde;
ilgili ölçü aletinin tasarımı, imalatı, nihai ürün denetimi ve testi için
onaylı bir kalite sistemi işletmeli ve bu Ek’in 4 üncü maddesindebelirtildiği şekilde gözetime tabi
tutulmalıdır.
Kalite sistemi
3.1 İmalatçı, kalite sisteminin
değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşa başvuruda
bulunmalıdır.
Başvuru;
- Ölçü aleti kategorisi ile
ilgili tüm bilgileri,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu
içermelidir.
3.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gerekler ve hükümler; politikalar,
prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve düzenli bir
şekilde dokümante edilmelidir. Kalite sistemi dokümanları; kalite
programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak
yorumlanmasına izin vermelidir.
Dokümanlar özellikle aşağıdaki
hususları içermelidir:
- Kalite hedefleri , kuruluşun
organizasyonyapısı, yönetimin ürün
kalitesi vetasarımı ile ilgili
sorumluluk ve yetkileri,
-Uygulanacak olan standardlar ve bu
Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde atıfta bulunulan dokümanların tam olarak
uygulanmayacağı durumlarda, ölçü aletlerinin bu Yönetmeliğin temel
gereklerine uygunluğunun sağlanması amacıyla kullanılacak yöntemler de
dahil olmak üzere teknik tasarım özellikleri,
- Ölçü aletinin kategorisi ile
ilgili olarak, ölçü aletinin tasarımlanması esnasında kullanılan tasarım
kontrolü ve doğrulama teknikleri, süreçleri ve sistematik işlemler,
- Kullanılacak olan imalat,
kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri ile süreçler ve sistematik
faaliyetler,
- İmalattan önce, imalat
sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme vetestler ile bunların uygulama sıklıkları,
- Muayene raporları test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlar gibi
kalite kayıtları,
- Gerekli tasarım ve ürün
kalitesi ile kalite sisteminin işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 3.2 nci maddesinde belirtilen gereklerin karşılanıp karşılanmadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır. Referans
numaralarınınyayımlandığı tarihten
itibaren, ilgili uyumlaştırmış standarda karşılık gelen ulusal standardın
eşdeğer hükümleri ile uyumlu olan kalite sisteminin bu gereklere uygun
olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemindeki deneyime ek olarak, metrolojinin ilgili alanı ve cihaz
teknolojisinde yeterli deneyim ile bu Yönetmeliğin gerekleri konusunda
bilgiye sahip olmalıdır. Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine
bir denetim ziyareti yapılmasınıiçermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya
bildirmelidir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı
şekildeki kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve
bu sistemin yeterli ve etkin şekilde sürdürülmesini sağlamalıdır.
3.5. İmalatçı kalite sistemini
onaylayan onaylanmış kuruluşu, kalite sisteminde yapılması düşünülen her
türlü değişiklikten haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek kalite sisteminin bu Ek’in 3.2 nci
maddesindeki gerekleri karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden
değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılangözetim
4.1. Gözetimin amacı,
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirdiğinden
emin olmaktır.
4.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla; imalat, muayene, test ve depolama yerlerine
girmesine izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikte özellikle
aşağıdakileri sağlamalıdır;
- Kalite sistemi
dokümantasyonu,
-Analiz sonuçları,
hesaplamalar, testler v.s. gibi kalite sisteminin tasarım bölümünde öngörülenkalite kayıtları,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkin raporlar
gibikalite sisteminin imalat
bölümünde öngörülenkalite
kayıtları.
4.3. Onaylanmış kuruluş,
imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak
için, periyodik denetimler yapmalıve imalatçıya bir denetim raporu vermelidir.
4.4. Bunun yanı sıra onaylanmış
kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler sırasında
onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse, ürün testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Onaylanmış kuruluş, imalatçıya bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa bir
test raporu vermelidir.
Yazılı uygunluk beyanı
5.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 3.1 inci maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun
kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
5.2. Ölçü aletinin her modeli
için bir uygunluk beyanı düzenlenmeli ve bu beyan son ölçü aletinin
imalatından sonra Bakanlığın denetiminesunulmak üzere 10 yıl muhafaza edilmelidir. Bu beyan, düzenlendiği
ölçü aletini tanımlamalıdır.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
6. İmalatçı, aşağıdaki
belgeleri son ölçü aleti imal edildikten sonra, 10 yıl süre ile
Bakanlığındenetimine sunulmak üzere
muhafaza etmelidir.
- Bu Ek’in 3.1 inci maddesinde
belirtilen kalite sistemi ile ilgili dokümantasyon,
- Bu Ek’in 3.5 inci maddesinde
belirtilen ve onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in 3.5 inci, 4.3 üncü
ve 4.4 üncü maddelerinde belirtilen, onaylanmış kuruluş tarafından verilen
kararlar ve raporlar.
7. Her bir onaylanmış kuruluş,
verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Yetkili temsilci
8. Bu Ek’in 3.1 inci, 3.5 inci,
5.2 nci ve 6 ncı maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun
adına ve sorumluluğu altında yetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK-H1
TAM KALİTE GÜVENCESİNİ VETASARIM İNCELEMESİNİ
ESAS ALAN UYGUNLUK BEYANI
1. "Tam kalite güvencesini
ve tasarım incelemesini esas alan uygunluk beyanı" imalatçının bu Ekte
belirtilen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve ilgili ölçü aletlerinin, bu
Yönetmeliğin gereklerini karşıladığını beyan ettiği uygunluk değerlendirme
prosedürüdür.
İmalat
2. İmalatçı, bu Ek’in 3 üncü
maddesinde belirtildiği şekilde; ilgili ölçü aletinin tasarımı, imalatı,
nihai ürün denetimi ve testi için onaylı bir kalite sistemi işletmeli ve bu
Ek’in 5 inci maddesinde belirtildiği şekilde gözetime tabi tutulmalıdır.
Ölçü aletinin teknik tasarımının yeterliliği, bu Ek’in 4 üncü maddesinin
hükümlerine göre incelenmelidir.
Kalite sistemi
3.1. İmalatçı, kalite
sisteminin değerlendirilmesi için seçeceği bir onaylanmış kuruluşa
başvuruda bulunmalıdır.
Başvuru;
- Ölçü aleti kategorisi ile
ilgili tüm bilgiyi,
- Kalite sistemi ile ilgili
dokümantasyonu
içermelidir.
3.2. Kalite sistemi, ölçü
aletlerinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygun olmasını sağlamalıdır.
İmalatçı tarafından uygulanan tüm unsurlar, gerekler ve hükümler;
politikalar, prosedürler ve talimatlar şeklinde yazılı olarak sistematik ve
düzenli bir şekilde dokümante edilmelidir. Kalite sistemi dokümanları;
kalite programları, planları, el kitapları ve kayıtlarının doğru olarak
yorumlanmasına izin vermelidir.
Dokümanlar, özellikle aşağıdaki
hususlarıiçermelidir:
- Kalite hedefleri, kuruluşun
organizasyon yapısı, yönetimin ürün kalitesi ve tasarımı ile ilgilisorumluluk ve yetkileri,
-Uygulanacak olan standardlar ve bu
Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde atıfta bulunulan dokümanların tam olarak
uygulanmayacağı durumlarda, ölçü aletlerinin bu Yönetmeliğin temel
gereklerine uygunluğunun sağlanması amacıyla kullanılacak yöntemler de
dahil olmak üzere teknik tasarım özellikleri,
- Ölçü aletinin kategorisi ile
ilgili olarak, ölçü aletinin tasarımlanması esnasında kullanılan tasarım
kontrolü ve doğrulama teknikleri, süreçleri ve sistematik işlemler,
- Kullanılacak olan imalat,
kalite kontrol ve kalite güvence teknikleri ile süreçler ve sistematik
faaliyetler,
- İmalattan önce, imalat
sırasında ve sonrasında uygulanacak inceleme ve ile bunların uygulama
sıklıkları,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personel niteliğine ilişkin raporlar gibi
kalite kayıtları,
- İstenilen tasarım ve ürün
kalitesi ile kalite sisteminin işleyişinin izlenmesini sağlayan araçlar.
3.3. Onaylanmış kuruluş, bu
Ek’in 3.2 nci maddesinde belirtilen gereklerin karşılanıp karşılanmadığını
belirlemek için kalite sisteminin değerlendirmesini yapmalıdır. Referans
numaralarınınyayımlandığı tarihten
itibaren, ilgili uyumlaştırmış standarda karşılık gelen ulusal standardın
eşdeğer hükümleri ile uyumlu olan kalite sisteminin bu gereklere uygun
olduğu kabul edilmelidir.
Denetimi yapan ekip, kalite
yönetim sistemi, metrolojinin ilgili alanı ve cihaz teknolojisinde yeterli
deneyim ile bu Yönetmeliğin gerekleri ile ilgili bilgiye sahip olmalıdır.
Değerlendirme prosedürü, imalatçının tesislerine bir denetim ziyareti
yapılmasınıiçermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararını imalatçıya bildirmelidir.
3.4. İmalatçı, onaylandığı
şekildeki kalite sisteminden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirmeli ve
bu sistemin yeterli ve etkin şekilde sürdürülmesini sağlamalıdır.
3.5. İmalatçı kalite sistemini
onaylayan onaylanmış kuruluşu, kalite sisteminde yapılması düşünülen her
türlü değişiklikten haberdar etmelidir.
Onaylanmış kuruluş, önerilen
değişiklikleri değerlendirerek değişen kalite sisteminin bu Ek’in 3.2 nci
maddesindeki gerekleri karşılayıp karşılamadığına ya da yeniden
değerlendirmenin gerekli olup olmadığına karar vermelidir.
Onaylanmış kuruluş, inceleme
sonuçlarını ve gerekçeli değerlendirme kararınıimalatçıya bildirmelidir.
3.6. Her bir onaylanmış
kuruluş, verilen ve reddedilen kalite sistemi onaylarının listesiniperiyodik olarak Bakanlığa sunmalı
vegeri çekilen bir kalite sistemi
onayını derhal Bakanlığa ve belgenin verildiği ülkeyebildirmelidir.
Tasarım incelemesi
4.1. İmalatçı, bu Ek’in 3.1
inci maddesinde belirtilen onaylanmış kuruluşa tasarımın incelenmesi
içinbaşvuruda bulunmalıdır.
4.2. Başvuru; tasarımın,
imalatın ve ölçü aletinin çalıştırılmasının anlaşılmasını mümkün kılmalı ve
bu Yönetmeliğin gerekleri ile uygunluğunun değerlendirmesine olanak
sağlamalıdır. Bu başvuru aşağıdakileri içermelidir:
- İmalatçının adı ve adresi,
- Aynı başvurunundiğer bir onaylanmış kuruluşa
yapılmadığına dair yazılı beyan,
- Bu Yönetmeliğin 10 uncu
maddesinde tanımlandığı şekilde teknik dokümantasyon. Dokümantasyon, ölçü
aletinin bu Yönetmeliğin gereklerine uygunluğunun değerlendirmesini mümkün
kılmalıdır. Değerlendirme ölçü aletinin tasarımını ve çalıştırılmasını
kapsamalıdır.
- Teknik tasarımın
yeterliliğinidestekleyici kanıtlar.
Bu kanıtlar, özellikle Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde atıfta bulunulan
dokümanların tam olarak uygulanmadığı durumlarda, uygulanan dokümanları
belirtmeli ve gerekli hallerde imalatçının laboratuarlarında ya da diğer
bir test laboratuarında adına ve sorumluluğundayapılan test sonuçlarını içermelidir.
4.3. Onaylanmış kuruluş,
başvuruyu inceleyerek tasarımın bu Yönetmeliğin hükümlerini karşıladığı
hallerde, imalatçıya bir AT tasarım inceleme belgesi vermelidir. Söz konusu
belge, imalatçının adını, adresini, incelemenin sonuçlarını, geçerliliği
ile ilgili koşulu ve onaylanan ölçü aletinin tanımlanması için gerekli
verileri içermelidir.
4.3.1. Teknik dokümantasyonun
ilgili kısımları belgeye eklenmelidir.
4.3.2. Belge veya ekleri,
uygunluk değerlendirmesi ve kullanım sırasındaki kontrol ile ilgili tüm
bilgileri içermelidir. Özellikle, üretilen ölçü aletlerinin uygun şekilde
ayarlarının yapıldığı hallerde, metrolojik performanslarının yeniden
üretilebilirliliği ile ilgili olarak, imal edilmiş ölçü aletlerinin
incelenmiş tasarımla değerlendirilmesi için aşağıdaki bilgileriiçermelidir:
- Ölçü aletinin tasarımının
metrolojik özellikleri,
- Ölçü aletiningüvenilirliğini sağlamak için gerekli
önlemler (damgalama, mühürleme, yazılım tanımı vb.),
- Ölçü aletinin tanımlanması ve
dış görünümünün tipe olan uygunluğunu kontrol etmek için gerekli olan diğer
unsurlar hakkında bilgi,
- Gerekliyse, imal edilmiş ölçü
aletinin özelliklerini doğrulamak için herhangi bir özel bilgi,
- Alt montaj cihazı
kullanılması durumunda, diğer alt montaj cihazları veya ölçü
aletleriyleuygunluğu sağlayacak
gerekli tüm bilgi.
4.3.3. Onaylanmış kuruluş bir
değerlendirme raporu hazırlamalı ve kendisini atayan Bakanlığın
tasarrufunda muhafaza etmelidir. Onaylanmış kuruluş, ancak imalatçı ile
mutabık kalmak kaydıyla, bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin 1 inci
fıkrasının (g) bendindeki haklar saklı kalmak kaydı ilebu raporun içeriğinin tamamını ya da bir
kısmını yayınlayabilir.
Belge, verildiği tarihtenitibaren on yıllık bir geçerliliğe sahip
olmalı ve her on yılda biryenilenebilmelidir.
İmalatçıya tasarım inceleme
belgesi verilmezse, onaylanmış kuruluş verilmeme nedenlerini detaylı olarak
açıklamalıdır.
4.4. İmalatçı, AT tasarım inceleme
belgesini veren onaylanmış kuruluşu, onaylanmış tasarım üzerindeki temel değişiklikten
haberdar etmelidir. Onaylanmış tasarımda yapılacakdeğişikliklerin bu Yönetmeliğin temel
gereklerine olan uygunluk, belgenin geçerlilik şartları ya da ölçü aletinin
kullanımı için önceden belirlenmiş koşullar üzerinde etkili olabilecek olan
değişiklikler olması halinde, AT tasarım inceleme belgesini veren
onaylanmış kuruluştan ilave onay alınması gereklidir. Bu ek onay, asıl AT
tasarım inceleme belgesine bir ek olarak verilmelidir.
4.5. Onaylanmış kuruluş
kendisini atayanBakanlığı periyodik
olarak aşağıdaki hususlarda bilgilendirmelidir.
- Verilen AT tasarım inceleme
belgeleri ve ekleri,
- Verilmiş belgeler ile ilgili
ekler ve değişiklikler.
Onaylanmış kuruluş, AT tasarım
inceleme belgesinin geri çekilmesi durumunda, konuyla ilgili olarak
kendisini atayan Bakanlığı derhalbilgilendirmelidir.
4.6. İmalatçı, ya da onun
yetkili temsilcisi son ölçü aleti imal edildikten sonra 10 yıl süre ile
Bakanlığın denetimine sunulmak üzere teknik dokümantasyon ile birlikte AT
tasarım inceleme belgesinin, eklerinin ve ilavelerinin bir nüshasını
muhafaza etmelidir.
İmalatçının ve yetkili
temsilcisinin Türkiye’de yerleşik olmadığı durumlarda, talep edilmesi
halinde teknik dokümantasyonun verilmesi sorumluluğuimalatçı tarafından atanan kişiye
aitolmalıdır.
Onaylanmış
kuruluşun sorumluluğunda yapılan gözetim
5.1. Gözetimin amacı
imalatçının onaylanmış olan kalite sisteminden kaynaklananyükümlülüklerini yerine getirdiğinden
emin olmaktır.
5.2. İmalatçı, onaylanmış
kuruluşun denetim amacıyla tasarım, üretim, muayene, test ve depolama
yerlerine girmesine izin vermeli ve gerekli tüm bilgilerle birlikte
özellikle aşağıdakileri sağlamalıdır;
- Kalite sistemi
dokümantasyonu,
- Analiz sonuçları,
hesaplamalar, testler v.s. gibi kalite sisteminin tasarım bölümündeöngörülenkalite kayıtları,
- Muayene raporları, test ve
kalibrasyon verileri, ilgili personelin niteliğine ilişkinraporlargibikalite sisteminin imalat
bölümünde öngörülenkalite
kayıtları.
5.3. Onaylanmış kuruluş,
imalatçının kalite sistemini sürdürdüğünden ve uyguladığından emin olmak
için periyodik denetimler yapmalı ve imalatçıya bir denetim raporu
vermelidir.
5.4. Bunun yanı sıra;
Onaylanmış kuruluş, imalatçıya ani ziyaretler de yapabilir. Bu ziyaretler
sırasında onaylanmış kuruluş, kalite sisteminin düzgün işleyip işlemediğini
doğrulamak amacıyla gerekirse, ürün testleri yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Onaylanmış kuruluş, imalatçıya, bir ziyaret raporu ve testler yapılmışsa
bir test raporu vermelidir.
Yazılı uygunluk beyanı
6.1. İmalatçı, bu Yönetmeliğin
gereklerini karşılayan her bir ölçü aletine; "CE" uygunluk
işaretini, ek metroloji işaretini ve bu Ek’in 3.1 inci maddesinde
belirtilen onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında onaylanmış kuruluşun
kimlik kayıt numarasını iliştirmelidir.
6.2.Ölçü aletinin her modeli için bir
uygunluk beyanı düzenlenmeli vebu
beyan son ölçü aletinin imalatından sonra Bakanlığın denetimine sunulmak
üzere 10 yıl süre ile muhafaza edilmelidir. Bu beyan, düzenlendiği ölçü
aletini tanımlamalı ve tasarım inceleme belgesinin numarasını
içermelidir.
Beyanın bir nüshası piyasaya
arz edilen her bir ölçü aleti ile birlikte sunulmalıdır. Ancak bu gerek,
tek bir kullanıcıya büyük miktarda ölçü aletinin teslim edildiği
durumlarda, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye
uygulanması şeklinde olabilir.
7. İmalatçı, aşağıdaki
belgeleri son ölçü aleti imal edildikten sonra, 10 yıl süre ile
Bakanlığındenetimine sunulmak üzere
muhafaza etmelidir.
- Bu Ek’in 3.1 inci maddesinde
belirtilen kalite sistemi ile ilgilidokümantasyon,
- Bu Ek’in3.5 inci maddesinde belirtilen ve
onaylanan değişiklik,
- Bu Ek’in3.5 inci, 5.3 üncü ve 5.4 üncü
maddelerinde belirtilenonaylanmış
kuruluş tarafından verilen kararlar ve raporlar.
Yetkili
temsilci
8. Bu Ek’in 3.1 inci, 3.5 inci,
6.2 nci ve 7 nci maddelerinde belirtilen imalatçının yükümlülükleri, onun
adına ve sorumluluğu altında yetkili temsilcisi tarafından yerine
getirilebilir.
EK MI – 001
SU SAYAÇLARI
Ek 1'in ilgili gerekleri,
bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk değerlendirme
prosedürleri; konutlar, işyerleri ve hafif sanayide kullanılan temiz, soğuk
ya da sıcak su hacimlerinin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçlarına
uygulanır.
TANIMLAR
Su sayacı
Ölçme şartlarında, ölçüm
çeviricisinden geçen suyun hacminin ölçülmesi, hafızaya alınması ve
görüntülenmesi için tasarımlanan ölçü aletidir.
Minimum debi (Q1)
Su sayacının, maksimum
izin verilebilir hatalar (MİH’ler) dahilinde çalışması için gerekli olanen düşük debidir.
Geçiş debisi (Q2)
Geçiş debisi, debi
aralığının "üst bölge" ve "alt bölge" olarak iki
bölgeye ayrıldığı daimi ve minimum debiler arasında oluşan debidir. Her bir
bölge bir karakteristik MİH değerine sahiptir.
Daimi debi (Q3)
Daimi debi, normal
kullanım şartları altında (örneğin daimi ya da fasılalı akış şartlarında)
su sayacının uygun ve istenilen şartlarda çalıştığı en yüksek debidir.
Aşırı debi (Q4)
Aşırı debi, su sayacının
bozulmadan kısa bir süre için uygun ve istenilen şartlarda çalıştığı en
yüksek debidir.
ÖZEL GEREKLER
Nominal çalışma şartları
İmalatçı, özellikle
aşağıdaki hususlar olmak üzere ölçü aleti için nominal çalışma şartlarını
belirtmelidir;
1. Suyun debi aralığı.
Debi aralığı değerleri aşağıda
belirtildiği gibi olmalıdır:
Q3 / Q1≥10
Q2 / Q1
=1,6
Q4 / Q3
=1,25
Bu Yönetmeliğin
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 5 yıl için Q2 / Q1 oranı; 1,5; 2,5; 4 ya da 6,3 olabilir.
2. Suyun sıcaklık
aralığı.
Sıcaklık aralığı
değerleri, aşağıdaki koşulları karşılamalıdır:
0,1 0C’den 30
0C’a kadar, veya
30 0C’den 90 0C’a
kadar.
Sayaç her iki aralıkta da çalışacak şekilde tasarımlanabilir.
3. Suyun nispi basınç
aralığı,Q3 değerinde 0,3
bar’dan10 bar’a kadardır.
4. Güç kaynağı için; AC
gerilim kaynağının verdiği nominal değer ve/veya DC kaynağının sınır
değerleri.
MİH’ler
5. Aşırı debi (Q4)
ile geçiş debisi (Q2)(dahil)arasındaki
debilerdekihacimler için pozitif
veya negatif olarak MİH:
≤ 300 C'de su için % 2
>30 0 C'de su için % 3’ dir.
6. Minimum debi (Q1)
ile geçiş debisi (Q2) (Q2 hariç) arasındaki
debilerdeki hacimler için pozitif veya negatif olarak MİH, her sıcaklıktaki
su için % 5'dir.
İzin verilebilir bozukluk etkisi
7.1.Elektromanyetik
bağışıklık
7.1.1. Su sayacında
elektromanyetik bozukluğun etkisi aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm sonucundaki
değişiklik 7.1.3. üncü maddede tanımlanan kritik değişim değerinden büyük
değildir veya,
- Ölçüm sonucunun
gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da
yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak
değerlendirilemez niteliktedir.
7.1.2. Su sayacı,
elektromanyetik bozukluktan sonra;
- MİH limitleri
içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçüm
fonksiyonlarını güvence altına almalıdır ve
- Bozukluktan hemen
önceki tüm ölçüm verilerinin kurtarılmasına izin vermelidir.
7.1.3. Kritik değişim
değeri, aşağıdaki iki değerden küçük olanıdır:
- Ölçülen değerin üst
bölgesindeki MİH'in mutlak değerinin yarısına karşılık gelen hacim;
-Q3 debisinde bir dakikaya
karşılık gelen değerdeki MİH'e karşılık gelen hacim.
7.2. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından
öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten
sonraaşağıdaki kriterler
sağlanmalıdır:
7.2.1. Dayanıklılık
testinden sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile
kıyaslandığında aşağıdaki değerleri geçmemelidir:
- Q1 (dahil)
ile Q2 (hariç)arasında
ölçülen hacmin % 3'ü;
- Q2 (dahil)
ile Q4(dahil) arasında
ölçülen hacmin %1,5’i.
7.2.2. Dayanıklılık
testinden sonra ölçülen hacim için gösterim hatası, aşağıdaki değerleri
geçmemelidir:
- Q1 (dahil)
ile Q2 (hariç) arasında ölçülen hacmin ± % 6 sı;
- 0,10C ile 300C arasındaki
bir sıcaklıkta su hacminin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçları için,
Q2 (dahil) ile Q4 (dahil) arasında ölçülen hacmin % ±
2,5'i.
- 30 0C ile 90 0C arasındaki bir
sıcaklıkta su hacminin ölçülmesi amacıyla kullanılan su sayaçları için, Q2
(dahil) ile Q4 (dahil) arasında ölçülen hacmin % ± 3,5'i.
Uygunluk
8.1. Açıkça başka türlü
ifade edilmedikçe sayaç, her türlü konumda çalışabilir şekilde monte
edilebilmelidir.
8.2. İmalatçı, sayacın
ters akışı ölçmek için tasarımlanıp tasarımlanmadığını belirtmelidir.
Sayacın bu şekilde bir tasarıma sahip olması durumunda ters akış hacmi, ya
toplam hacim değerinden çıkarılmalı ya da ayrıca kaydedilmelidir. Aynı MİH
değeri hem doğru akışhem de ters
akış için uygulanmalıdır.
Ters akışı ölçmek için
tasarımlanmayan su sayaçları, ya ters akışı engellemeli ya da metrolojik
özelliklerdeki herhangi bir bozukluk veya değişiklik olmaksızın kazaen
meydana gelen bir ters akışa karşı dayanıklı olmalıdır.
Ölçü birimleri
9. Ölçülen hacim
metreküp olarak gösterilmelidir.
Kullanıma sunma
10. Bakanlık, öngörülen
ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm yapabilmesi
amacıyla, bu Ek’in 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddelerindeki gereklerin,
dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler
tarafından belirlenmesini temin etmelidir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK MI – 002
GAZSAYAÇLARI VE HACİM DÖNÜŞTÜRME CİHAZLARI
Ek 1'in ilgili gerekleri,
bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk değerlendirme
prosedürleri, aşağıda tanımlanan, konutlar, işyerleri ve hafif sanayide
kullanılan gaz sayaçlarına ve hacim dönüştürme cihazlarınauygulanır.
TANIMLAR
Gaz sayacı
İçinden geçen yanıcı
gazın (hacim ya da kütle) miktarının ölçülmesi, hafızaya alınması ve
gösterimi için tasarımlanmış olan ölçü aletidir.
Dönüştürme cihazı
Gaz sayacına takılan ve
ölçme şartları altında, ölçülen miktarı temel şartlardaki miktara otomatik
olarak dönüştüren cihazdır.
Minimum debi (Qmin)
Gaz sayacının, maksimum
izin verilebilir hatalar (MİH'ler) dahilinde çalışması için gerekli olan en
düşük debidir.
Maksimum debi (Qmak)
Gaz sayacının, MİH'ler dahilinde
çalışması için gerekli olan en yüksekdebidir.
Geçiş debisi (Qt)
Debi aralığının
"üst bölge" ve "alt bölge" olarak iki bölgeye ayrıldığı
maksimum ve minimum debiler arasında oluşan debi değeridir. Her bir bölge
karakteristik bir MİH değerine sahiptir.
Aşırı debi (Qr)
Gaz sayacının
bozulmadankısa bir süre için
çalıştığı en yüksek debi değeridir.
Temel şartlar
Ölçülen akışkan
miktarının dönüşümü için belirlenen şartlar.
BÖLÜM 1 - GAZ SAYAÇLARI İÇİN ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma
şartları
İmalatçı, aşağıdaki
hususları dikkate alarak gaz sayacı için nominal çalışma şartlarını
belirtmelidir:
1.1.Gazın debi
aralığı aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır.
|
Sınıfı
|
Qmak /
Qmin
|
Qmak /
Qt
|
Qr / Qmak
|
|
1,5
|
≥ 150
|
≥ 10
|
1,2
|
|
1,0
|
≥20
|
≥ 5
|
1,2
|
1.2. Gaz sıcaklık
aralığı, en az 40 0C
olmalıdır.
1.3. Yakıt / gaz ile ilgili şartlar
Gaz sayacı,
kullanılacağı ülkenin gaz tipleri ve besleme basınç değerlerine göre
tasarımlanmalıdır. İmalatçı özellikle aşağıdaki değerleri göstermelidir:
- Gaz ailesi ya da
grubu;
- Maksimum çalışma
basıncı.
1.4. İklimselkoşullar için en düşük sıcaklık aralığı
50 0 C’dir.
1.5. AC gerilim
kaynağının nominal değeri ve / veya DC kaynağının sınırları.
2. Maksimum izin
verilebilir hatalar (MİH'ler)
2.1. Ölçme şartlarındaki hacmi veya kütleyi gösteren gaz sayacı
Tablo 1
|
Sınıfı
|
1,5
|
1,0
|
|
Qmin ≤
Q < Qt
|
% 3
|
% 2
|
|
Qt≤ Q ≤ Qmak
|
% 1,5
|
% 1
|
Qt ile Qmak
arasındaki hataların tümü aynı işaretli olduğunda, 1,5 sınıfı için %
1'i ve 1,0 sınıfı için % 0,5'i geçmemelidir.
2.2. Sadece hacmi dönüştüren
sıcaklık dönüşümlü gaz sayacının MİH değeri, 15ºC-25 0C arasında yer
alan ve imalatçı tarafından belirlenen sıcaklıklar etrafında simetrik
olarak genişletilen bir aralık içerisinde 30 0C sıcaklık
aralığında % 0,5 artırılır. Bu aralığın dışında, her 10 0C'lik aralık
için% 0,5'lik ek bir artışa izin
verilir.
3. İzin verilebilir
bozukluk etkisi
3.1.Elektromanyetik bağışıklık
3.1.1. Bir gaz sayacında
ya da hacim dönüştürme cihazında elektromanyetik bozukluğun etkisi
aşağıdaki şekillerde olabilir:
-Ölçüm sonucundaki
değişiklik 3.1.3 üncü maddede tanımlanan kritik değişim değerinden büyük
değildir. veya,
- Ölçüm sonucunun
gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da
yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak
değerlendirilemez niteliktedir.
3.1.2. Bozukluğun
meydana gelmesinden sonra gaz sayacı;
- MİH limitleri
içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçüm
fonksiyonlarını güvence altına almalıdır ve
- Bozukluktan hemen
önceki tüm ölçüm verilerinin kurtarılmasına izin vermelidir.
3.1.3. Kritik değişim
değeri, aşağıdaki iki değerden küçük olanıdır:
- Ölçülen hacmin üst
bölgesindeki MİH'in mutlak değerinin yarısına karşılık gelen miktar,
-Maksimum debide bir dakikaya karşılık
gelen miktarda MİH'e karşılık gelen miktar.
3.2. Akıntıya karşı-
akıntı yönünde akış bozukluklarınınetkisi
İmalatçı tarafından
tanımlanmış olan montaj şartları altında, akış bozukluklarının etkisi
MİH'nın üçte birini aşmamalıdır.
4. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından öngörülen
bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten sonraaşağıdaki kriterler sağlanmalıdır:
4.1.1,5 sınıfı sayaçlar
4.1.1. Dayanıklılık
testinden sonraki ölçüm sonucundaki değişim, Q1 ila Qmax
aralığındaki debilerde başlangıç ölçüm sonuçları ile kıyaslandığında ölçüm
sonucunun % 2'den fazlasını aşmamalıdır.
4.1.2.Dayanıklılık testinden sonra hata
gösterimi, 2 nci maddedebelirtilen
MİH değerinin iki katını aşmamalıdır.
4.2. 1,0 sınıfı sayaçlar
4.2.1. Dayanıklılık
testinden sonraki ölçüm sonucundaki değişim, başlangıç ölçüm sonucu ile
kıyaslandığında 2 nci maddedebelirtilen MİH değerinin üçte birini aşmamalıdır.
4.2.2. Dayanıklılık
testinden sonra hata gösterimi, 2 nci maddede belirtilen MİH değerini
aşmamalıdır.
5. Uygunluk
5.1. Ana şebekeden
beslenen (AC veya DC) gaz sayacı, ana güç kaynağı arızası sırasında tüm
ölçme fonksiyonlarının güvence altına alınması amacıyla, bir acil durum güç
kaynağı cihazı veya diğer cihazlarla donatılmalıdır.
5.2. Güç kaynağının ömrü
en az beş yıl olmalıdır. Kullanım ömrünün %90’ına ulaştıktan sonrabu durum uygun bir uyarı ile
gösterilmelidir.
5.3. Gösterge cihazının,
Qmax değerinde, 8000 saat boyunca gazın geçmesi durumunda,
basamakların ilk değerinedönmemesini sağlayacak yeterli rakam hanesi olmalıdır.
5.4. Gaz sayacı,
imalatçısının montaj talimatında belirttiği herhangi bir konumda
çalışabilecek şekilde monte edilebilir olmalıdır.
5.5. Gaz sayacının
testlerinin makul bir süre içinde yapılabilmesini mümkün kılacak bir test
ünitesi olmalıdır.
5.6. Gaz sayacı, açıkça
işaretlenen her hangi bir akış yönünde veya sadece bir akış yönünde, MİH
değerini karşılamalıdır.
6. Birimler
Ölçülen miktar metreküp
ya da kilogram olarakgösterilmelidir.
BÖLÜM II-
HACİM DÖNÜŞTÜRME CİHAZLARI İÇİNÖZEL
GEREKLER
Hacim dönüştürme cihazı,
bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan alt montaj cihazıdır.
Gaz sayacına uygulanan
temel gerekler, hacim dönüştürme cihazı için de uygulanmalıdır. Ayrıcaaşağıdaki gerekler deuygulanmalıdır:
7. Dönüştürülen miktarlar için temel şartlar
İmalatçı, dönüştürülen
miktarlar için temel şartları belirtmelidir.
8. MİH
-20 0 C ±3 0 C ortam sıcaklığında, % 60± %
15 ortam nem miktarında, güç kaynağı içinnominal değerlerde% 0,5 ,
-Nominal çalışma şartları altındaki sıcaklık
dönüştürme cihazları için% 0,7,
-Nominal çalışma şartları altındaki
diğer dönüştürme cihazları için% 1.
Not: Gaz sayacının
hatası dikkate alınmaz.
9.Uygunluk
9.1. Elektronik
dönüştürme cihazı, ölçümün doğruluğu ile ilgili parametreler için imalatçı
tarafından belirtilen çalışma aralığı (aralıkları) dışında çalışıyorsa,
bunu algılama yeteneğine sahip olmalıdır. Böyle bir durumda dönüştürme
cihazı, dönüştürülen miktarın tamamlanmasını durdurmalı ve çalışma aralığı
(aralıkları) dışında çalıştığı süre için dönüştürülen miktarıayrıca toplayabilmelidir.
9.2. Elektronik
dönüştürme cihazı, ilave bir ekipman olmaksızın ölçüm ile ilgili tüm
verileri görüntüleyebilmelidir.
BÖLÜM III - KULLANIMA
SUNMA VE UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Kullanıma sunma
10. (a) Bakanlık,
konutlarda150'den büyük veya 150'ye
eşit Qmak / Qmin oranlarını içeren herhangi bir 1,5
sınıfı sayaç ve 1,0sınıfı sayaçla
ölçüm yapılmasına izin vermelidir.
(b) Bakanlık, işyeri
ve/veya hafif sanayide 1,5 sınıfı sayaçla ölçüm yapılmasınaizin vermelidir.
(c) Bakanlık, 1.2 nci ve
1.3 üncü maddelerdeki gereklere ilişkin olarak öngörülen ya da
öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm için uygun
olmasını sağlamakamacıyla, sayacın
özelliklerinindağıtıcı ya da
sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından
belirlenmesinisağlamalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri B + F veya B + D veya H1 dir.
EK MI – 003
AKTİF ELEKTRİK ENERJİ SAYAÇLARI
Ek 1’ in ilgili gerekleri, bu
Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk değerlendirme
prosedürleri; konutlar, işyerleri ve
hafif sanayide kullanılan aktif
elektrik enerjisayaçlarına
uygulanır.
Not:
Uygulanan ölçme tekniğine bağlı olarak, elektrik enerjisayaçları ölçü transformatörleri ile
birleştirilerek kullanılabilir. Bununla birlikte bu Ek sadece elektrik
enerji sayaçlarını kapsamakta olupölçü transformatörlerini kapsamamaktadır.
TANIMLAR
Aktif elektrik enerji
sayacı, devrede harcanan aktif elektrik enerjisini ölçen bir cihazdır.
I = Sayaçtan geçen
elektrik akımı,
In =
Tasarımlanan sayacı çalıştıran transformatör için belirlenen referans
akımı,
Ist = Aktif elektrik
enerjisini kaydeden sayaçlarda birim güç faktöründe beyan edilen en düşük I
değeri (dengeli yükte çok fazlı sayaçlar için),
Itr = Sayacın
sınıf indeksine bağlı olarak, akım değeri üzerindeki hataların en küçük MİH
değeri içinde kaldığı I değeridir
Imin = MİH
sınırları içinde kalan hatalar için en küçük I değeri(dengeli yükte çok
fazlı sayaçlar için),
Imax = MİH
sınırları içinde kalan hatalar için en büyük I değeri,
U = Sayaca uygulanan
elektrik gerilimi,
Un = Nominal
referans gerilim,
f = Sayaca uygulanan gerilimin frekansı,
fn = Nominal
referans frekans,
PF = Güç faktörü= cos
φ = I ile U arasındaki faz farkının kosinüsü
ÖZEL GEREKLER
1. Doğruluk
İmalatçı sayacın
sınıfını belirtmelidir. Bu sınıflar A, B ve C olarak ifade edilir.
2. Nominal çalışma şartları
İmalatçı özellikle,
sayaca uygulanan fn, Un, In, Ist,
Imin, Itr ve Imax değerleri olmak üzere
nominal çalışma şartlarını
belirtmelidir. Belirlenen akım değerleri için sayaç Tablo 1’deki şartları
sağlamalıdır.
Tablo 1
|
|
A Sınıfı
|
B Sınıfı
|
C Sınıfı
|
|
Doğrudan bağlantılı sayaçlar için
|
|
Ist
|
≤0,05 . Itr
|
≤0,04 . Itr
|
≤0,04 . Itr
|
|
Imin
|
≤0,5 . Itr
|
≤0,5 . Itr
|
≤0,3 . Itr
|
|
Imax
|
≥50 . Itr
|
≥50 . Itr
|
≥50 . Itr
|
|
Transformatör ile çalışan sayaçlar için
|
|
Ist
|
≤0,06 . Itr
|
≤0,04 . Itr
|
≤0,02 . Itr
|
|
Imin
|
≤0,4 . Itr
|
≤0,2 . Itr( 1 )
|
≤0,2 . Itr
|
|
In
|
= 20 . Itr
|
= 20 . Itr
|
=20 . Itr
|
|
Imax
|
≥1,2 . In
|
≥1,2 . In
|
≥1,2 . In
|
|
( 1 )
B Sınıfı elektromekanik sayaçlar için Imin ≤ 0,4 . Itr
uygulanır.
|
Sayacın gerilim, frekans
ve güç faktörü aralıkları, Tablo 2’de gösterilen MİH gereklerini
sağlamalıdır. Bu aralıklar, kamu dağıtım sistemi tarafından tedarik edilen
elektriğin tipik özelliklerine uymalıdır.
Gerilim ve frekans aralıkları
en az aşağıdaki değerlerde olmalıdır.
0,9 · Un ≤
U ≤ 1,1 · Un
0,98 · fn ≤
f ≤ 1,02 · fn
güç faktör aralığı en az
cos φ = 0,5 endüktif’den cos φ = 0,8 kapasitif’e kadar olmalıdır.
3. MİH'ler
Farklı büyüklükler ve etki
miktarlarının (a, b, c, ...) etkileri ayrı ayrı değerlendirilir, diğer tüm
büyüklükler ve etki miktarları kendi referans değerlerinde göreceli olarak
sabit tutulur.Tablo 2'de belirtilenMİHdeğerinigeçmemesi gereken
ölçüm hatası aşağıdaki şekilde hesaplanır :
Ölçüm hatası =
Sayaç, değişken yük
akımı altında çalışırken hata yüzdesi Tablo 2’de verilen sınırları
aşmamalıdır.
Tablo 2
Nominal çalışma şartlarında, tanımlanan yük akım seviyelerinde ve çalışma sıcaklığındayüzde olarak MİH'ler
|
|
Çalışma
sıcaklıkları
|
Çalışma
sıcaklıkları
|
Çalışma
sıcaklıkları
|
Çalışma
sıcaklıkları
|
|
|
+ 5 0
C ... + 30 0 C
|
- 10 0
C …+ 5 0 C
ya da
+ 30 0
C ...+ 40 0C
|
- 25 0
C ...- 10 0 C
ya da
+ 40 0
C ... + 55 0 C
|
- 40 0
C ...- 25 0C
ya da
+ 55 0
C ...+ 70 0C
|
|
Sayaç sınıfı
|
A
|
B
|
C
|
A
|
B
|
C
|
A
|
B
|
C
|
A
|
B
|
C
|
|
Tek fazlı
sayaç; dengeli yükte çalıştırılıyorsa çok fazlı sayaç
|
|
Imin ≤ I < Itr
|
3,5
|
2
|
1
|
5
|
2,5
|
1,3
|
7
|
3,5
|
1,7
|
9
|
4
|
2
|
|
Itr ≤ I ≤ Imak
|
3,5
|
2
|
0,7
|
4,5
|
2,5
|
1
|
7
|
3,5
|
1,3
|
9
|
4
|
1,5
|
|
Tek fazlı
yük ile çalıştırılıyorsa çok fazlı sayaç
|
|
Itr ≤ I ≤Imak, aşağıdaki istisnaya bkz.
|
4
|
2,5
|
1
|
5
|
3
|
1,3
|
7
|
4
|
1,7
|
9
|
4,5
|
2
|
|
Elektromekanik çok
fazlı sayaçlarda akım aralığı tek fazlı yük için 5 Itr ≤
I ≤ Imak olarak sınırlandırılır.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Sayaç farklı sıcaklık
aralıklarındaçalışırken,ilgili MİH değerlerini sağlamalıdır.
4. İzin verilebilir bozukluketkisi
4.1. Genel
Elektrik enerji
sayaçları doğrudan ana elektrik şebekesine bağlandığı ve ana akım değeri de
ölçülen bir büyüklük olduğu için elektrik sayaçları için özel bir
elektromanyetik ortam kullanılır.
Sayaç, E2
elektromanyetik ortamına ve bu Ek’in 4.2 nci ve 4.3 üncü maddelerindeki
gereklere uygun olmalıdır.
Elektromanyetik ortam ve
izin verilebilir hatalardan kaynaklanan uzun süreli bozulmalar;performans veya işlev kaybı veya geçici
bir bozulmaya sebebiyet verebilir ancak bu durum geçiş bozulmaları ve
kritikdeğerlere kadar değişmelerin
dışında doğruluğu etkilememeli ve sayaç doğruluğunu koruyarak kayıtlarını
muhafaza etmelidir.
Yıldırım veya yüksek
enerji hatlarından kaynaklanan bir risk söz konusu ise, sayacın metrolojik
özellikleri korunmalıdır.
4.2. Uzun süreli bozukluk etkisi
Tablo 3
Uzun süreli
bozukluklar için kritik değişim değerleri
|
Bozukluk
|
Sayaç sınıflarına
göre yüzde olarak kritik değişim değerleri
|
|
|
A
|
B
|
C
|
|
Ters faz sırası
|
1,5
|
1,5
|
0,3
|
|
Gerilim dengesizliği (sadece çok fazlı sayaçlara
uygulanabilir)
|
4
|
2
|
1
|
|
Akım devrelerinde harmonik bileşenler (1)
|
1
|
0,8
|
0,5
|
|
Akım devrelerinde DC ve harmonikler (1)
|
6
|
3
|
1,5
|
|
Ani patlamalar
|
6
|
4
|
2
|
|
Manyetik alanlar, HF (yayılan RF) elektromanyetik
alanlar, Radyo frekans alanlarının yol açtığıbozukluk ve titreşimli dalga
bağışıklığı
|
3
|
2
|
1
|
|
(1) Elektromekanik elektrik sayaçlarında, akım
devrelerindekiharmonik bileşenler
ve akım devrelerindeki DC ve harmonikler için herhangi bir kritik değişim
değeri tanımlanmamıştır.
|
4.3. İzin verilebilir geçici elektromanyetik etki
4.3.1. Elektromanyetik
bozukluğunbir elektrik sayacına
etkisi, bozulmadan hemen sonra ya da bozulma sırasında aşağıdaki şekilde
olur.
- Sayacın doğruluğunu
test etmeyi amaçlayan herhangi bir çıktı, kritik değişim değerinden fazla
bir enerji değerine karşılık gelen darbe veya sinyal üretmez ve bozulmadan
sonra uygun bir süre içinde sayaç;
- MİH limitleri
içerisinde yeniden çalışabilmelidir,
- Bütün ölçme
fonksiyonlarını güvence altına almalıdır,
- Bozulmadan önceki tüm
ölçüm bilgilerinin kurtarılmasına izin vermelidir,
- Kaydedilen enerjide
kritik değişim değerinden büyük bir değişim göstermemelidir.
kWh cinsinden kritik
değişim değeri:m ∙ Un ∙ Imax
∙ 10-6
(m sayacın ölçme
elemanlarının sayısıdır, Un Volt cinsindenve Imax Amper cinsinden ).
4.3.2. Aşırı akım için kritik değişim değeri
%1,5’dir.
5. Uygunluk
5.1. Nominal çalışma
geriliminin altında sayacın pozitif hatası %10’u geçmemelidir.
5.2. Sayaç 4000 saat
süre ile tam yükle çalıştırıldığında (I = Imax, U =Un
ve PF = 1)göstergenin başlangıç değerlerine
geri dönmemesini ve kullanım süresince sıfırlanmamasını sağlamak amacıyla,
toplam enerji göstergesi yeterli sayıda rakam hanesine sahip olmalıdır.
5.3. Devrede elektrik
kaybı durumunda ölçülen elektrik enerjisi miktarı en az 4 ay süresince okunabilir
nitelikte olmalıdır.
5.4. Yüksüz çalıştırma
Mevcut akım devresinde
bir akım geçmeksizin gerilim uygulandığında (akım devresi açık devre
olmalıdır) sayaç, 0,8.Un ila 1,1.Un arasında herhangi
bir gerilimde enerji kaydetmemelidir.
5.5. Başlatma
Sayaç, Un ,
PF = 1’de (dengeli yükte çok fazlı sayaç) ve Ist’ye eşdeğer bir
akımda çalıştırılmaya başlanmalı ve kayda devam etmelidir.
6. Birimler
Ölçülen elektrik
enerjisi kilowatt - saat ya da megawatt -saatolarak gösterilmelidir.
7. Kullanıma sunma
(a) Bakanlık, konutlarda
A Sınıfı sayaçla ölçümyapılmasına
izin vermelidir. Bakanlık özel amaçlar doğrultusunda herhangi bir B sınıfı
sayacı talep etmeye yetkilidir.
(b) Bakanlık, işyeri
ve/veya hafif sanayide B Sınıfı sayaçla ölçümyapılmasına izin vermelidir. Bakanlık
özel amaçlar doğrultusunda herhangi bir C sınıfı sayacı talep etmeye
yetkilidir.
(c) Bakanlık, öngörülen
ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm için uygun
olmasını sağlamak ve akım aralıklarının, dağıtıcı ya da sayacın montajı
için yasal olarak görevlendirilen kişiler tarafından belirlenmesini
sağlamalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK MI – 004
ISI ÖLÇERLER
Ek 1'in ilgili
gerekleri, bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk
değerlendirme prosedürleri; konutlar, işyerleri ve hafif sanayide
kullanılan ısı ölçerlere uygulanır.
TANIMLAR
Isı ölçer; ısı iletici
olarak adlandırılan bir sıvı vasıtasıyla ısı değiştirme devresindeki ısının
ölçülmesi için tasarımlanan ölçü aletidir.
Isı ölçer, komple bir
ölçü aleti olabileceği gibi, bu Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlandığı
üzere alt montaj cihazları, akış sensörü, ikili sıcaklık sensörleri ve
hesaplayıcı kombinasyonundan oluşan kombine bir ölçü aleti olabilir.
Ө= Isı iletici sıvının
sıcaklığı,
Өgiriş= Isı değiştirmedevresinin girişindeki Ө değeri,
Өçıkış= Isı değiştirmedevresinin çıkışındaki Ө değeri,
ΔӨ= Sıcaklık farkıΔӨ≥ 0 için Өgiriş -Өçıkış,
Өmak= Isı ölçerin MİH' ler dahilinde doğru çalışması için
belirlenen Ө'nin üst sınırı,
Өmin= Isı ölçerin MİH' ler dahilinde doğru çalışması için
belirlenen Ө'nin alt sınırı,
ΔӨ mak= Isı ölçerin MİH' ler dahilinde doğru çalışması için
belirlenen ΔӨ'nin üst sınırı,
ΔӨ min= Isı ölçerin MİH' ler dahilinde doğru çalışması için
belirlenen ΔӨ'nin alt sınırı,
q= Isı iletici sıvının debisi,
qs =
Isı ölçerindoğru çalışması amacıyla
kısa süreler için izin verilenq'nun en yüksek değeri,
qp =
Isı ölçerindoğru çalışması amacıyla
devamlı olarak izin verilen q'nun en yüksek değeri,
qi=
Isı ölçerindoğru çalışması amacıyla
izin verilen q'nun en düşük değeri,
P= Isı değiştiricinin ısıl gücü,
Ps=
Isı ölçerindoğru çalışması amacıyla
izin verilen p'nin en yüksek sınırı.
ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı tarafından
nominal çalışma şartları ile ilgili değerler aşağıdaki şekilde tespit
edilmelidir:
1.1. Sıvının sıcaklığı: Өmak, , Ө
min,
- Sıcaklık farkları: ΔӨ mak, , ΔӨ min,
aşağıdaki sınırlamalara tabidir:
(ΔӨ mak /
ΔӨ min)
≥ 10 ;ΔӨ
min = 3 K veya 5 K veya 10K
1.2. Sıvının basıncı: Üst sıcaklık sınırında ısı ölçerin daimi
olarak dayanabileceği maksimum pozitif iç basınç.
1.3. Sıvının
debisi;qp ve qideğerleri;(qp / qi) ≥
10 sınırlamasına tabi iken, sıvının debileri : qs, qp,
qi.
1.4. Isıl güç: Ps
2. Doğruluk sınıfları
Isı ölçerler için
belirlenen doğruluk sınıfları; 1, 2, 3’tür.
3. Komple ısı ölçerlere uygulanabilir MİH'ler
Her bir doğruluk sınıfı
için komple ısı ölçere uygulanan, doğru değer yüzdesi olarak ifade edilen
maksimum izin verilebilir göreceli hatalar,
- Sınıf 1 için, bu Ek’in
7.1 inci maddesi ila 7.3 üncü maddelerinegöre;
Ef , Et
, Ec için E = Ef + Et + Ec .
- Sınıf 2 için, bu Ek’in
7.1 inci maddesi ila 7.3 üncü maddelerinegöre ;
Ef , Et
, Ec için E = Ef + Et + Ec .
- Sınıf 3 için, bu Ek’in
7.1 inci maddesi ila 7.3 üncü maddelerinegöre;
Ef , Et
, Ec için E = Ef + Et + Ec
4. İzin verilebilir elektromanyetik bozukluk etkileri
4.1. Isı ölçer statik
manyetik alanlardan ve şebekelerde oluşan elektromanyetik alanlardan
etkilenmemelidir.
4.2. Elektromanyetik
bozukluk etkisi altında; ölçüm sonucundaki değişiklik bu Ek’in 4.3 üncü
maddesinde belirtilen kritik değişim değerinden büyük değildir veya ölçüm
sonucunun gösterimi geçerli bir sonuç olarak yorumlanamayacak şekilde
olmalıdır.
4.3. Komple ısı ölçer
için kritik değişim değeri; söz konusu ısı ölçere uygulanabilir MİH'nın
mutlak değerine eşittir. (Bu Ek’in 3 üncü maddesi)
5. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından
öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten
sonraaşağıdaki kriterler
sağlanmalıdır:
5.1. Akış sensörleri: Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki
değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında, kritik değişim değerinden
büyük olmamalıdır.
5.2. Sıcaklık sensörleri: Dayanıklılık testinden sonra ölçüm sonucundaki
değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında, 0,1 0C'dan büyük
olmamalıdır.
6. Isı ölçer üzerindeki açıklamalar
- Doğruluk sınıfı,
- Debi sınırları,
- Sıcaklık sınırları,
- Sıcaklık farkı
sınırları,
- Isı sensörünün monte
edildiği yer: gidiş veya dönüş,
- Gidiş istikametinin
gösterimi.
7. Alt düzenekler
Alt düzenekler için
uygulanan hükümler, aynı ya da farklı imalatçılar tarafından imal edilen
alt düzeneklere uygulanabilir. Isı ölçer alt düzeneklerden oluşuyorsa, ısı
ölçerin temel gerekleri ilgili alt düzeneklere de uygulanır. Bunun yanı
sıra, aşağıdaki hususlar da uygulanır:
7.1. Akış sensörünün nispi
MİH değeri, doğruluk sınıfları için % olarak ifade edilir:
-Sınıf 1:% 5 den fazla olmamak üzereEf = (1 + 0,01 qp/
q),
-Sınıf 2:% 5 den fazla olmamak üzereEf = (2+ 0,02 qp/
q),
-Sınıf 3:% 5 den fazla olmamak üzereEf = (3+ 0,05 qp/ q).
Burada Efhatası; akış sensörü çıkış sinyali
ve kütle ya da hacim arasındaki ilişkinin gerçek değeri ile gösterilen
değeri arasındakiilişkidir.
7.2. İkili sıcaklık
sensörünün nispi MİH değeri % olarak ifade edilir:
Et = (0,5 + 3 . ΔӨ
min / ΔӨ)
Burada Et hatası; ikili sıcaklık
sensörünün çıkışı ile sıcaklık farkı arasındaki ilişkinin gerçek değeri ve
gösterilen değeri arasındaki ilişkidir.
7.3. Hesaplayıcının
nispi MİH değeri % olarak ifade edilir.
Ec = (0,5 + ΔӨ
min / ΔӨ)
Burada Echatası; gösterilen ısı değeri ile
gerçek ısı değeri arasındaki ilişkidir.
7.4. Isı ölçerin alt
düzeneğinin kritik değişim değeri; alt düzeneğe uygulanan MİH'in mutlak
değerine eşittir. (Bu Ek’in 7.1 inci, 7.2 nci veya 7.3 üncü maddeleri)
7.5 Alt düzeneklerin
üzerindeki açıklamalar
Akış sensörü:-
Doğruluk sınıfı,
-
Debi sınırları,
-
Sıcaklık sınırları,
- Nominal sayaç
faktörü (örneğin; litre/darbe) veya karşılık gelen çıkış sinyali,
- Gidiş istikametinin gösterimi.
Sıcaklık sensörü çifti:-
Tip tanımlaması, (örneğin; Pt 100)
-
Sıcaklık sınırları,
-
Sıcaklık farkı sınırları.
Hesaplayıcı:
- Sıcaklık sensörlerinin tipi,
- Sıcaklık sınırları,
- Sıcaklık farkı sınırları,
-Gerekli nominal sayaç faktörü (örneğin litre/
darbe) veya akış sensöründen gelen giriş sinyali,
- Akış sensörünün monte edildiği yer: gidiş veya dönüş
KULLANIMA SUNMA
8. (a) Bakanlık,
konutlarda kullanım için ölçüm zorunluluğu getirmesi durumunda, söz konusu
ölçümün, 3 üncü sınıf sayaç vasıtasıyla yapılmasına izin vermelidir.
(b) Ticari ve/veya hafif
sanayide kullanım için ölçüm zorunluluğu getirmesi durumunda Bakanlık, 2
nci Sınıf sayaç talep etmeye yetkilidir.
(c) Bakanlık, öngörülen
ya da öngörülebilir tüketimde kullanılacak sayacın doğru ölçüm yapabilmesi
amacıyla, bu Ek’in 1.1 inci maddesi ila 1.4 üncü maddelerindeki gereklerin,
dağıtıcı ya da sayacın montajı için yasal olarak görevlendirilen kişiler
tarafından belirlenmesini temin etmelidir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK MI – 005
SU DIŞINDAKİ
SIVILARIN MİKTARLARININ SÜREKLİ VE DİNAMİK ÖLÇÜMÜ İÇİN ÖLÇME SİSTEMLERİ
Ek 1'in ilgili temel
gerekleri, bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk
değerlendirme prosedürleri, su dışındaki sıvı miktarlarının (hacimsel veya
kütlesel) sürekli ve dinamik ölçümü için ölçüm sistemlerine uygulanır.
Uygun hallerde, bu Ek içindeki terimler"hacim ve L", "kütle ve kg" olarak
yorumlanabilir.
TANIMLAR
Sayaç
Kapalı ve tamamen sıvı
dolu bir borudan ölçüm çeviricisine akan sıvı miktarını ölçme şartlarında
sürekli olarakölçmek, hafızaya
almakve görüntülemek amacıyla
tasarımlanan ölçü aletidir.
Hesaplayıcı
Ölçüm çeviricisinden
(çeviricilerinden) ve birleştirilmiş ölçü aletlerinden gelen çıkış
sinyallerini alan ve ölçüm sonuçlarını görüntüleyen sayacın bir bölümüdür.
Birleştirilmiş ölçü aleti
Düzeltme ve/veyadönüştürme yapmak amacıyla sıvının
belirli karakteristik miktarlarını ölçmek için hesaplayıcıyabağlanan ölçü aletidir.
Dönüştürme cihazı
Birleştirilmiş ölçü
aletleri kullanılarak ölçülen veya hafızaya alınan sıvı karakteristiklerini
(sıcaklık, yoğunluk v.b.)dikkate
alarak, otomatik olarak aşağıdaki şekilde dönüştüren, hesaplayıcının bir
bölümüdür:
- Ölçme şartlarında
ölçülen sıvı hacmini, temel şartlardaki
hacme ve/veya kütleye, veya
- Ölçme şartlarında
ölçülen sıvı kütlesini, ölçme şartlarında hacme ve/veya temel şartlardaki
hacme.
Not: Bir dönüştürmecihazı ilgili birleştirilmiş ölçü
aletlerini içerir.
Temel şartlar
Ölçme şartlarındaölçülen sıvı miktarının dönüştürüldüğü
belirlenmiş şartlardır.
Ölçme sistemi
Doğru ölçümün yapılması
ya da ölçme işlemlerinin kolaylaştırılması için gerekli olan, sayacın
kendisi de dahil olmak üzere tüm cihazları içeren sistemdir.
Yakıt dağıtıcısı
Motorlu araçlara, küçük
teknelere ve küçük uçaklara yakıt ikmali için kullanılan ölçme sistemidir.
Self servis düzenlemesi (hizmeti)
Müşterinin kendi
kullanımına yönelik sıvı temin etmek amacıyla bir ölçme sistemi
kullanmasına olanak sağlayan düzenlemedir.
Self servis cihazı
Self servis
düzenlemesinin bir bölümü olan ve söz konusu self servis hizmetinin
gerçekleştirilmesi içinbir veya
daha çok ölçme sisteminden oluşanözel cihazdır.
Ölçülen minimum miktar
Ölçme sistemi için
ölçümün metrolojik olarak kabul edilebilir olduğu sıvının en düşük
miktarıdır.
Doğrudan
gösterge
Hacim veya kütle olarak
ölçüme karşılık gelen ve sayacın fiziksel olarak ölçüm yapabileceğini
gösteren göstergedir.
Not: Doğrudan gösterge,
bir dönüştürme cihazı kullanılarak diğer bir miktara dönüştürülebilir.
Kesintili / kesintisiz
Sıvı akışı kolayca ve
hızla durdurulabilirse kesintili, durdurulamaz ise kesintisiz bir ölçme
sistemi olarak anlaşılır.
Debi aralığı
Minimum debi (Qmin)
ile maksimum debi (Qmak) arasındaki aralıktır.
ÖZEL GEREKLER
1. Nominal çalışma şartları
İmalatçı ölçü aleti için
nominal çalışma şartlarını belirtmelidir, özellikle;
1.1 Debi aralığı
Debi aralığı, aşağıdaki
şartlaratabidir:
(i) Bir ölçme sisteminin
debi aralığı, her bir unsurunun, özellikle sayacının debi aralığında
olmalıdır.
(ii) Sayaç ve ölçme
sistemi:
Tablo 1
|
Özel ölçme sistemi
|
Sıvının özellikleri
|
Qmak
: Qmin ‘e ait minimum oran
|
|
Yakıt dağıtıcıları
|
Sıvılaştırılmamış gazlar
|
10 : 1
|
|
Sıvılaştırılmış gazlar
|
5 : 1
|
|
Ölçme sistemi
|
Kriyojenik sıvılar
|
5 : 1
|
|
Boru hattıve gemi yükleme sistemlerine ilişkin ölçme sistemleri
|
Tüm sıvılar
|
Kullanıma uygun
|
|
Diğer tüm ölçme sistemleri
|
Tüm sıvılar
|
4 : 1
|
1.2. Ölçü aleti ile
ölçülecek sıvının nitelikleri, sıvının adı veya tipi veya ilgili
özelliklerinin belirtilmesini içerir. Örneğin:
- Sıcaklık aralığı,
- Basınç aralığı,
- Yoğunluk aralığı,
- Viskozite aralığı.
1.3. AC gerilim kaynağı
ve/ veya DC gerilim kaynağı sınırlarının nominal değeri.
1.4. Dönüştürülen değerler
için temel şartlar.
Not: 1.4 üncü madde, Üye Devletlerin mineral yağlar
için (1) tüketim vergileri yapılarının uyumu hakkındaki 19 Ekim
1992 tarih ve 92 /81 /EEC sayılı Konsey Direktifinin Madde 3 (1) ine uygun
olarak 15 0C’lik bir sıcaklığı veya ağır hizmet tipi motorinler,
LPG ve metan için söz konusu Direktifin Madde 3 (2)’ye uygun diğer bir
sıcaklığı kullanma gerekliliği ile ilgili yükümlülüklerine halel
getirmeksizin düzenlenmiştir.
(1) OJL 316, 31.10.1992, sayfa 12,
Direktif,2003/96/EC Direktifi(OJL 283, 31.10.2003, sayfa 51) ile yürürlükten kaldırılmıştır.
2. Doğruluk sınıflandırması ve izin verilebilir
maksimumhatalar (MİH’ler)
2.1. İki litreye eşit
veya daha fazla miktarlar için sayaç göstergelerindeki MİH değerleri
aşağıda verilmiştir:
Tablo 2
|
|
Doğruluk sınıfı
|
|
|
0,3
|
0,5
|
1,0
|
1,5
|
2.5
|
|
Ölçme sistemleri (A)
|
% 0,3
|
% 0,5
|
% 1,0
|
% 1,5
|
% 2,5
|
|
Sayaçlar (B)
|
% 0,2
|
% 0,3
|
% 0,6
|
% 1,0
|
% 1,5
|
2.2.İki litreden az miktarlar için sayaç
göstergelerindeki MİH değerleri aşağıda verilmiştir:
Tablo 3
|
Ölçülen hacim V
|
MİH
|
|
V < 0,1 L
|
Tablo 2 dekideğerin 4 katı , 0,1 L’ye kadar uygulanır
|
|
0,1 L ≤ V < 0,2 L
|
Tablo 2 dekideğerin 4 katı
|
|
0,2 L≤ V
< 0,4 L
|
Tablo 2
dekideğerin 2 katı, 0,4 L’ye
kadar uygulanır
|
|
0,4 L ≤ V <1 L
|
Tablo 2
dekideğerin 2 katı
|
|
1 L ≤ V < 2L
|
Tablo 2
dekideğerin 2 katı, 2 L’yekadar uygulanır
|
2.3.Ancak, ölçülen miktarın ne olabileceğine
bakılmaksızın, MİH değeri aşağıdaki iki değerden büyük olanı ile verilir:
- Tablo 2 veya Tablo
3’de verilen MİH'nin mutlak değeri
- Ölçülen minimum miktar
(Emin) için MİH'nin mutlak değeri.
2.4.1. İki
litreye eşit ya da daha büyük ölçülen minimum miktarlar için aşağıdaki
şartlar uygulanır:
Şart 1
Emin, Emin≥ 2R şartını yerine
getirmelidir, burada R, gösterge aygıtının en küçük taksimat aralığıdır.
Şart 2
Emin , Emin
= (2 ÖMM) x ( A / 100) formülü ile verilmektedir, burada:
- ÖMM; ölçülen minimum
miktardır.
- A; Tablo 2’nin A
satırında belirtilen sayısal değerdir.
2.4.2.İki litreden az ölçülen minimum miktarlar
için, yukarıda belirtilen şart 1 uygulanır ve Emin, Tablo 3 de
belirtilen değerin iki mislidir ve Tablo 2'ninA satırı ile ilgilidir.
2.5.Dönüştürülen gösterge
Dönüştürülen gösterge
durumunda MİH' ler, Tablo 2'nin A satırındaki gibidir.
2.6.Dönüştürme cihazları
Bir dönüştürme
cihazından dolayı dönüştürülmüş göstergeler üzerindeki MİH'ler± (A -B)'ye eşit olup, A ve B Tablo 2’de
belirtilen değerlerdir.
Dönüştürme cihazlarının
parçaları ayrıca test edilebilir.
(a) Hesaplayıcı
Hesaplanabilir sıvı
gösterim miktarları üzerindeki MİH'ler pozitif veya negatif olarak Tablo
2'nin A satırında tanımlanan MİH’lerin 10'da birine eşittir.
(b) Birleştirilmiş ölçü
aletleri
Birleştirilmiş ölçü
aletleri, en az Tablo 4'deki değerler kadar doğruluğa sahip olmalıdır;
Tablo 4
|
Ölçümlerdeki MİH
|
Ölçme sisteminin doğruluk sınıfları
|
|
|
0,3
|
0,5
|
1,0
|
1,5
|
2,5
|
|
Sıcaklık
|
± 0,3 0C
|
± 0,5 0C
|
± 1,0 0C
|
|
Basınç
|
1 MPa'dan az:
± 50 kPa
1den 4 MPa'ya kadar:
± % 5
4 MPa'nın üzerinde:
± 200 kPa
|
|
Yoğunluk
|
± 1
kg /m3
|
± 2
kg /m3
|
± 5
kg /m3
|
Bu değerler, dönüştürme cihazı tarafından
görüntülenen karakteristik sıvı miktarlarının göstergelerine uygulanır.
c) Hesaplama
fonksiyonunun doğruluğu
Her bir karakteristik
sıvı miktarının hesaplanması için MİH değeri, pozitif veya negatif olarak,
yukarıda (b)’de belirlenen değerin beşte ikisine eşittir.
2.7. Bu Ek’in 2.6 ncı
maddesindeki (a) şartı, sadece dönüştürmeye değil herhangi bir hesaplamaya
dauygulanır.
3. İzin verilebilir maksimum bozukluk etkisi
3.1. Ölçme sistemine
ilişkin elektromanyetik bozukluk etkisi aşağıda belirtilenlerden biri
olabilir:
- Ölçüm sonucundaki
değişiklik,3.2. nci maddede
tanımlanan kritik değişim değerinden daha büyük değildir, veya
- Ölçüm sonucunun
gösterimi, bir ölçüm sonucu olarak iletilemeyen, hafızaya alınamayan ya da
yorumlanamayan anlık değişikler gibi geçerli bir sonuç olarak
değerlendirilemez niteliktedir.. Bunun yanı sıra, kesintisiz sistemlerde,
bu aynı zamanda her hangi bir ölçüm yapılmasının imkansızolması anlamına gelir, veya
- Ölçme sisteminin
kritik değişim değerinin meydana gelmesinden ve akımın kesilmesinden hemen
önce, ölçüm sonucunun düzeltilmesine izin vermesi durumunda, ölçüm
sonucundaki değişiklik kritik değişim değerinden daha büyüktür.
3.2. Ölçülen özel bir
miktar ya da Emin için kritik değişim değeriMİH /5’den büyüktür.
4. Dayanıklılık
İmalatçı tarafından
öngörülen bir zaman süresi dikkate alınarak yapılan uygun bir testten
sonraaşağıdaki kriterler
sağlanmalıdır:
Dayanıklılık testinden
sonra ölçüm sonucundaki değişiklik, ilk ölçüm sonucu ile kıyaslandığında,
Tablo 2'nin B satırında sayaç için tanımlanan değeri ölçüm değerlerini
aşmamalıdır.
5. Uygunluk
5.1 Aynı ölçümle ile
ilgili ölçülen herhangi bir miktar için, aynı taksimat aralığına sahip
farklı cihazların göstergeleri, bir taksimat aralığından fazla
sapmamalıdır. Farklı taksimat aralığına sahip cihazlarda sapma, en büyük
taksimat aralığından fazla olmamalıdır.
Ancak, self servis
düzenlemesi durumunda, ölçme sistemi üzerindeki ana gösterim cihazının ve
self servis cihazının taksimat aralıkları aynı olmalı ve ölçüm sonuçları
birinden diğerine değişiklilik göstermemelidir.
5.2. Açıkça belli
olmadığı sürece, normal şartlardaki kullanımda, ölçülen miktardan sapılması
mümkün değildir.
5.3. Sıvı içinde kolayca
tespit edilemeyen hava veya gazın yüzde oranı, aşağıdaki değerlerden daha
büyük sapma hatalarına yol açmamalıdır:
- İçilebilir sıvılar
dışındaki sıvılar ve viskozitesi 1 mPa.s'ı geçmeyen sıvılar için% 0,5 veya,
- İçilebilir sıvılar ve
viskozitesi 1 mPa.s'ı geçen sıvılar için% 1.
Ancak, izin verilen
değişiklik hiçbir halde ÖMM değerinin %1'inden daha küçük olmamalıdır. Bu
değer, hava veya gaz kabarcıkları olması durumunda uygulanır.
5.4.Doğrudan satışlar için ölçü aletleri
5.4.1. Doğrudan satışlar
için ölçme sistemi, göstergedeki gösterimin sıfırlanmasını mümkün kılan
araçlar ile donatılmalıdır. Ölçülen miktardan sapma mümkün olmamalıdır.
5.4.2. İşleme dayanak
teşkil eden miktarın gösterimi, işlem içindeki tüm taraflar ölçüm sonucunu
kabul edinceye kadar sabit kalmalıdır.
5.4.3. Doğrudan satış
amaçlı ölçme sistemleri, kesintili olmalıdır.
5.4.4. Sıvı içindeki
herhangi bir hava veya gaz miktarı, 5.3 üncü maddede tanımlanan değerden
büyük bir hata sapmasına yol açmamalıdır.
5.5. Yakıt dağıtıcıları
5.5.1. Yakıt
dağıtıcıları üzerindeki görüntüler ölçme sırasında sıfırlanamaz özelliğe
sahip olmalıdır.
5.5.2. Gösterge
sıfırlanana kadar yeni bir ölçümün başlanması engellenmelidir.
5.5.3.Ölçme sistemine fiyat göstergesi
takılması durumunda, gösterilenfiyat ile birim fiyat ve gösterilen miktar üzerinden hesaplanan
fiyat arasındaki fark, Emin'a karşılık gelen fiyatı aşmamalıdır.
Ancak bu fark, en küçük parasal değerden daha düşük olmamalıdır.
6.Güç
kaynağı arızası
Ölçme sistemi, ana güç
kaynağı cihazının arızalanması sırasında tüm ölçme fonksiyonlarını
koruyacak bir acil durum güç kaynağı cihazı ile veya ana güç kaynağı
cihazının arızası anındaakışı
durduran cihazlar ve devam eden işlemin tamamlanmasına izin vermek amacıyla
mevcut verileri kaydeden ve görüntüleyen cihazlar ile donatılmalıdır.
7. Kullanıma sunma
Tablo 5
|
Doğruluk sınıfı
|
Ölçme sisteminin
tipi
|
|
0,3
|
Boru hatlarındaki ölçme sistemleri
|
|
0,5
|
Tüm ölçme sistemleri,
bu tablonun başka bir yerinde farklı şekilde belirtilmemiş ise,özellikle:
-Yakıt dağıtıcıları ( sıvılaştırılmış gazlar dışında)
-Düşük viskoziteli ( < 20 mPa.s)
sıvılar için karayolu tankerlerine ilişkin ölçme sistemleri
- Gemilerin, demiryolu
ve karayolu tankerlerinin (1) boşaltılması ve yüklenmesi için
ölçme sistemleri
- Süt ölçme sistemleri
- Uçakların yakıt
ikmali için ölçme sistemleri
|
|
1,0
|
Basınç
altındaki -10 0C
veya üzerindeki bir sıcaklıktaölçülen sıvılaştırılmış gazlara aitölçme sistemleri
Normalde
0,3 veya 0,5 sınıfında olan ancak sıvılar için kullanılan ölçme
sistemleri;
-
Sıcaklıkları -10 0C'dan
azveya50 0C'dan büyük olan,
-Dinamik
viskozitesi 1000 mPa.s’ nin üzerinde olan,
- Maksimum
hacimsel debisi 20 L
/h'dan büyük olmayan,
sıvılar.
|
|
1,5
|
Sıvılaştırılmış karbondioksit için ölçme
sistemleri
Basınç altında- 10 0C'nin
altındaki bir sıcaklıkta sıvılaştırılmış gazlara (kriyojenik sıvılar
dışında) aitölçme sistemleri
|
|
2,5
|
Kriyojenik sıvılara ait ölçme sistemleri (
sıcaklık-1530C'ın altında)
|
|
(1)Ancak
Bakanlık, gemilerin, demiryolu ve karayolu tankerlerinin boşaltılması ve
yüklenmesi sırasında mineral yağlardan vergi alınması için 0,3 veya 0,5
doğruluk sınıfı ölçme sistemlerine gerek duyabilir.
Not: Ancak, imalatçı belirli bir tür ölçme
sistemi için daha hassas doğrulukbelirleyebilir.
|
8. Ölçü birimleri
Ölçülen miktar,
mililitre, santimetreküp, litre, metreküp, gram, kilogram veya ton olarak gösterilmelidir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri:
B + F veya B + D veya H1
veya G dir.
EK MI – 006
OTOMATİK TARTI ALETLERİ
Ek 1'in temel gerekleri,
bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’in 1. Bölümünde listelenen uygunluk
değerlendirme yöntemleri, bir cismin kütlesini yerçekimi etkisi
kullanılarak tespit etmeyi amaçlayan aşağıda belirtilen otomatik tartı
aletlerine uygulanır.
TANIMLAR
Otomatik tartı aleti
Cihazın otomatik işlem
özelliklerine ilişkin önceden belirlenmiş bir programı takip ederek ve bir
operatör müdahalesi olmaksızın bir ürünün kütlesini belirleyen ölçü
aletidir.
Otomatik kütle
belirleme terazisi
Önceden bir araya getirilmiş
ayrık yüklerin (örneğin hazır ambalajlı paketler) ya da parçalardan oluşan
malzeme yüklerinin tek tek kütlelerini belirleyen otomatik tartı
aletidir.
Otomatik kontrol terazisi
Kütle değerlerindeki
fark ve nominal bir ayar noktasına göre farklı kütlelerdeki nesneleri iki
veya daha fazla alt gruba ayıran otomatik kütle belirlemeterazisidir.
Ağırlık etiketleyici
Farklınesnelerin, ağırlık değeri ileetiketlendiği kütle belirleme terazisidir
Ağırlık/fiyat
etiketleyici
Farklınesnelerin, ağırlık ve fiyat değeri
ileetiketlendiği kütle belirleme
terazisidir.
Otomatik gravimetrik
dolum terazisi
Dökme üründen, sabit kütle olarak farz edilen
ürünüönceden belirlenmiş kaplara
dolduran otomatik tartı aletidir.
Kesintilitoplayıcı
Dökme birürünün kütlesiniayrık yüklere bölerektespit edenotomatik tartı aletidir.
Her bir ayrık yükün
kütlesi sırayla belirlenir ve toplanır. Her bir ayrık yük daha sonra
toplama dahil edilir.
Süreklitoplayıcı
Dökme bir ürünün kütlesini,
ürünü sistematik olarak bölmeden ve konveyör bandın hareketi kesilmeden,
bir konveyör bant üzerinde sürekli olarak ölçen otomatik tartı aletidir.
Ray kantarı(Demiryolu ağırlık köprüsü)
Demiryolu araçlarını
taşımaya yarayan raylar da dahil olmak üzere bir yük algılayıcısına sahip
otomatik tartı aletidir.
ÖZEL GEREKLER
BÖLÜM I - Otomatik
tartı aletlerinin tüm tipleri için ortak gerekler
1. Nominal
çalışma şartları
İmalatçı, otomatik tartı
aletinin nominal çalışma şartlarını aşağıdaki şekilde belirlemelidir.
1.1. Ölçülen büyüklük
için;
Maksimum ve minimum
kapasitesicinsinden ölçme aralığı.
1.2. Elektriksel besleme
etki büyüklükleri için;
AC gerilim beslemesi
durumunda; nominal AC gerilim beslemesi, ya da AC gerilim sınırları.
DC gerilim beslemesi
durumunda; nominal ve minimum DC gerilim beslemesi ya da DC gerilim
sınırları.
1.3. Mekanik ve iklimsel
etki büyüklükleri için;
Bu Ek’in aşağıdaki
bölümlerinde aksi belirtilmedikçe, alt ve üst değerler arasındaki minimum
sıcaklık farkı 30 0C’dır.
Ek 1’in 1.3.2 nci
maddesine göre, mekanik ortam sınıfları uygulanamaz. Özel bir mekanik
gerilme (zorlama) altında kullanılan, örneğin taşıtlara yerleştirilmiş
otomatik tartı aletleri için, imalatçı kullanımdaki mekanik şartları
tanımlamalıdır.
1.4.Diğer etki büyüklükleri için (varsa);
İşlem hızı veya hızları,
Tartılacak olan ürün
veya ürünlerin özellikleri.
2. İzin verilebilir
bozukluk etkisi - Elektromanyetik ortam
Bu Ek’in ilgili
bölümünde her bir otomatik tartı aleti tipi için gerekli performans ve
kritik değişim değerleri verilmiştir.
3. Uygunluk
3.1. Eğim etkilerini,
yüklemeyi ve işlem hızını sınırlamak amacıyla, normal işleyişte maksimum
izin verilebilir hataları (MİH' leri) aşmayacak şekilde araçlar temin
edilmelidir.
3.2. Normal çalışma
süresince, ölçü aletinin MİH'lere uyabilmesi için uygun malzeme taşıma
üniteleri sağlanmalıdır.
3.3. Herhangi bir
operatör kontrol ara birimi belirgin ve etkin olmalıdır.
3.4. Varsa, göstergenin
doğruluğu operatör tarafından doğrulanabilmelidir.
3.5. Normal çalışma sırasında
MİH'lere uyacak aletin temin edilebilmesi için uygun sıfır ayar yeteneği
sağlamalıdır.
3.6. Ölçüm aralığı
dışındaki herhangi bir sonuç, yazılı bir çıktı alınmasının mümkün olduğu
durumlardabuşekilde tanımlanmalıdır.
4. Uygunluk değerlendirmesi
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde belirtilen ve imalatçının seçebileceğiuygunluk değerlendirme prosedürleri;
Mekanik sistemler için:
B + Dveya B + E veya B + F veya D1 veya F1
veya G veya H1.
Elektromekanik otomatik
tartı aletleri için:
B + Dveya B + E veya B + F veya G veya H1.
Elektronik sistemler
veya yazılım içeren sistemler için:
B + Dveya B + F veya G veya H1.
BÖLÜM II - Otomatik kütle belirleme terazileri
1. Doğruluk sınıfları
1.1. Otomatik tartı
aletleri imalatçı tarafından belirlenen ve X veya Y olarak gösterilen ana
kategorilere ayrılır.
1.2. Bu ana kategoriler
daha sonra imalatçı tarafından belirlenen dört doğruluk sınıfına ayrılır:
XI, XII, XIIIve XIV
ve
Y(I), Y(II),Y(a)ve Y(b)
2.X
kategorisi otomatik tartı aletleri;
2.1. X kategorisi;
01/07/2006 tarihli ve 26215 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazır
Ambalajlı Sıvı Mamullerin Hacim Tespitine Dair Yönetmelikve 10/04/2002 tarihli ve 24722 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Hazır Ambalajlı Mamullerin Ağırlık ve Hacim
Esasına Göre Net Miktar Tespitine Dair Yönetmelik hükümlerineuygun olarak imal edilen, hazır
ambalajları kontrol etmek için kullanılan otomatik tartı aletlerine
uygulanır.
2.2. Bu Bölümün4.2 nci maddesindebelirtilen maksimum izin verilebilir
standard sapmayı belirlemek için, doğruluk sınıflarına bir (x) faktörü
eklenir.
İmalatçı, (x)
faktörünük negatif bir tamsayı veya
sıfır olmak üzere, (x) ≤ 2 ve 1 x 10kveya2 x 10kveya 5x
10k şeklinde belirlemelidir.
3. Y kategorisi otomatik tartıaletleri;
Y Kategorisi; diğer tüm
otomatik kütle belirlemeterazilerineuygulanır.
4. MİH
4.1. X kategorisi
otomatik tartı aletleri için ortalama hata / Y kategorisi otomatik tartı
aletleri içinMİH’ler
Tablo 1
|
Muayene
sabiti(e) cinsinden net yük (m)
|
Maksimum izin verilebilir ortalama hata
|
Maksimum izin verilebilirhata
|
|
XI
|
Y(I)
|
XII
|
Y(II)
|
XIII
|
Y(a)
|
XIV
|
Y(b)
|
X
|
Y
|
|
0 < m ≤ 50 000
|
0 < m ≤ 5 000
|
0 < m ≤ 500
|
0 < m ≤50
|
±0,5 e
|
±1 e
|
|
50 000 < m ≤ 200 000
|
5 000 < m ≤ 20 000
|
500 < m ≤2000
|
50< m ≤
200
|
±1,0 e
|
±1,5 e
|
|
200 000 < m
|
20 000 < m ≤100 000
|
2 000 < m ≤ 10 000
|
200 < m ≤ 1000
|
±1,5 e
|
±2 e
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4.2. Standart sapma
X (x) sınıfı otomatik
tartı aletinin standard sapması için maksimum izin verilebilir değer, (x)
faktörü ile Tablo 2’deverilen
değerin çarpımıyla elde edilir.
Tablo 2
|
Net Yük (m)
|
X (1) sınıfı için maksimum izin verilebilir
standard sapma
|
|
m≤50 g
|
%0,48
|
|
50 g < m ≤100 g
|
0,24 g
|
|
100 g < m ≤200 g
|
%0,24
|
|
200 g < m ≤300 g
|
0,48 g
|
|
300 g < m ≤500 g
|
%0,16
|
|
500 g < m ≤1000 g
|
0,8 g
|
|
1000 g < m ≤10 000 g
|
%0,08
|
|
10 000 g < m ≤15 000 g
|
8 g
|
|
15 000 g < m
|
%0,053
|
|
XI ve XII (x) sınıfı için 1’den küçük olmalıdır.
XIII (x) sınıfı için 1’den büyük olmamalıdır.
XIV (x) sınıfı için 1’den büyük olmalıdır.
|
4.3. Muayene sabiti (e) – Tek bölüntülü otomatik
tartı aletleri
Tablo 3
|
Doğruluk sınıfları
|
Muayene sabiti
|
Muayene sabiti sayısın = Max/e
|
|
|
|
Minimum
|
Maksimum
|
|
XI
|
Y (I)
|
0,001 g≤ e
|
50 000
|
-
|
|
XII
|
Y (II)
|
0,001 g≤ e
≤ 0,05 g
|
100
|
100 000
|
|
|
|
0,1 g ≤ e
|
5 000
|
100 000
|
|
XIII
|
Y(a)
|
0,1 g ≤ e ≤ 2 g
|
100
|
10 000
|
|
|
|
5 g ≤ e
|
500
|
10 000
|
|
XIV
|
Y(b)
|
5 g ≤ e
|
100
|
1 000
|
4.4. Muayene sabiti (e)
– Çok bölüntülü otomatik tartı aletleri
Tablo 4
|
Doğruluk sınıfları
|
Muayene sabiti
|
Muayene sabiti sayısın = Max / e
|
|
Minumum değer (1) n = Maxi
/ e(i + 1)
|
Maksimum değer
n = Maxi
/ ei
|
|
XI
|
Y (I)
|
0,001 g≤ ei
|
50 000
|
-
|
|
XII
|
Y (II)
|
0,001 g≤ ei
≤ 0,05 g
|
5 000
|
100 000
|
|
|
|
0,1 g ≤ ei
|
5 000
|
100 000
|
|
XIII
|
Y(a)
|
0,1 g ≤ ei
|
500
|
10 000
|
|
XIV
|
Y(b)
|
5 g ≤ ei
|
50
|
1 000
|
Burada:
i= 1, 2, .... r
i= Kısmi tartım aralığı
r= Kısmi aralıkların toplam sayısı
(1) i = r için Tablo 3'ün karşılık gelen sütununda e,
er ile yer değiştirilerek uygulanır.
5. Ölçüm aralığı
İmalatçı, Y sınıfı
otomatik tartı aletlerinin ölçüm aralığını belirlerken, minimum
kapasiteninaşağıdaki değerlerden
düşük olamayacağını dikkate almalıdır;
Y(I) sınıfı:100 e
Y(II) sınıfı :0,001 g ≤ e ≤ 0,05 g için 20 eve0,1 g≤ e için 50 e
Y(a) sınıfı: 20 e
Y(b) sınıfı: 10 e
Sınıflama için
kullanılan terazilerde;
ör. posta
terazilerive çöp tartıları : 5e
6.Dinamik
ayar
6.1. Dinamik ayar
düzeneği, imalatçı tarafından belirlenen bir yük aralığında
çalıştırılmalıdır.
6.2. Hareket halindeki
yükün dinamik etkilerini dengeleyen dinamik ayar düzeneği takıldığında, yük
aralığı dışındakikullanım
engellenmeli ve emniyetli olmalıdır.
7. Etki faktörleri ve elektromanyetik bozukluk
altında performans
7.1. Etki faktörleri
nedeniyle oluşanMİH’ler:
7.1.1. X Kategorisi
otomatik tartı aletleri için;
- Otomatik çalışma için;
Tablo 1 ve Tablo 2’de tanımlandığı gibi,
- Otomatik olmayançalışmada statik tartım için;Tablo 1’de tanımlandığı gibi.
7.1.2. Y Kategorisi
otomatik tartı aletleri için;
- Otomatik işlemde her
bir yükleme için; Tablo 1’de tanımlandığı gibi.
- Otomatik olmayan
işlemdestatik tartım için; Tablo 1
de X kategorisi için tanımlandığı gibi 7.2. Bir bozukluktan kaynaklanan
kritik değişim değeri bir muayene sabiti kadardır.
7.3. Sıcaklık aralığı:
- XI ve Y(I) sınıfı için
minimum aralık 5 0C’dır,
- XII ve Y(II) sınıfı
için minimum aralık 15 0C’dır.
BÖLÜM III - Otomatik
gravimetrik dolum terazileri
1. Doğruluk sınıfları
1.1. İmalatçı hem
referans doğruluk sınıfını Ref(x)’i, hem de çalıştırma doğruluk sınıfını
(sınıflarını) X(x)’ibelirtmelidir.
1.2. Referans doğruluk
sınıfıRef(x)ile belirlenmiş bir otomatik tartı aleti,
o tip için mümkün olan en iyi doğruluğu sağlayan otomatik tartı aletine
karşılık gelir. Kurulum sonrası tartılacak özel ürünler göz önünde
bulundurularak, her bir otomatik tartı aleti için bir ya da daha fazla
çalıştırma doğruluk sınıfı, X(x) belirlenir. k negatif bir tamsayı veya
sıfır olmak üzere, sınıf belirleme faktörü (x), (x) ≤2 ve 1 x 10k,
veya2 x 10kveya 5 x 10k şeklinde
olmalıdır.
1.3. Referans doğruluk
sınıfı Ref(x) statik yükler için uygulanabilir.
1.4 Çalıştırma doğruluk
sınıfı X(x) için X, yük ağırlığının doğruluğu ile ilgili bir değerdir ve
(x) bu Bölümün 2.2 nci maddesindeX(1) sınıfı için belirtilen hata sınırlarının çarpanıdır.
2. MİH’ler
2.1. Statik tartım
hatası
2.1.1. Belirlenen
çalışma şartları altında bulunan statik yüklerde,referans doğruluk sınıfı Ref(x) için
maksimum izin verilebilir hata (MİH), Tablo 5'te belirtilen sınıf tanım
faktörü (x) ile çarpılmış olarak, her bir dolumun ortalamadan maksimum izin
verilebilir sapmasının 0,312'si kadar olmalıdır.
2.1.2. Dolumun birden
fazla yük ile yapılabileceği otomatik tartı aletlerinde (örneğin, toplamalı
veya seçimli kombinasyona sahip otomatik tartılar) statik yüklerin maksimum
izin verilebilir hatası (MİH), bu bölümün 2.2. nci maddesinde belirtilen
dolum için gerekli doğrulukta olmalıdır (örneğin, ayrık yükler için
maksimum izin verilebilir sapmanın toplamı kadar olmamalıdır).
2.2. Ortalama dolumdan
sapma
Tablo 5
|
Dolumların kütle
değerim(g)
|
X( 1 ) sınıfı
için, her bir dolumun ortalamadan
maksimum izin
verilebilir sapması
|
|
m ≤ 50
|
% 7,2
|
|
50 < m ≤
100
|
3,6 g
|
|
100 < m ≤
200
|
% 3,6
|
|
200 < m ≤
300
|
7,2 g
|
|
300 < m ≤
500
|
% 2,4
|
|
500 < m ≤
1000
|
12 g
|
|
1 000 < m ≤
10 000
|
% 1,2
|
|
10 000 < m ≤
15 000
|
120 g
|
|
15 000 < m
|
% 0,8
|
|
Not: Her bir dolumun ortalamadan hesaplanmış sapması
malzeme parça boyutunun etkisi göz önünde bulundurularak düzeltilebilir.
|
2.3. Önceden ayarlama
değerine ilişkin hata (ayarlama hatası)
Bir dolum ağırlığının
önceden ayarlanmasının mümkün olduğu otomatik tartı aletlerinde önceden
ayarlanmış değer ile dolumların ortalama kütlesi arasındaki maksimum fark,
Tablo 5'te belirtildiği gibi, her bir dolumun ortalamadan maksimum izin
verilebilir sapmasının 0,312'sini aşmamalıdır.
3. Etki faktörü ve
elektromanyetik bozukluk altında performans
3.1. Etki faktörlerinden
kaynaklanan MİH'ler bu bölümün 2.1 inci maddesinde belirtildiği gibi
olmalıdır.
3.2. Bozukluktan
kaynaklanan kritik değişim değeri, bu bölümün 2.1 inci maddesinde belirtilen
ölçülmüş minimum dolum hızı için hesaplanan MİH’e eşit statik ağırlık
gösterimindeki değişim kadardır veya dolumun çoklu yüklerden oluştuğu
otomatik tartı aletlerinde, dolum üzerinde eşit etkiyi bırakan bir değişim
kadardır. Hesaplanan kritik değişim değeri bir sonraki yüksek taksimat
aralığına (d)tamamlanmalıdır.
3.3 İmalatçı, tespit
edilmişminimum dolum değerini
belirtmelidir.
BÖLÜM IV
-Kesintili toplayıcılar
1. Doğruluk sınıfları
Otomatik tartı
aletleri0,2,0,5,1ve2 olmak üzere dört doğruluk sınıfına
ayrılmıştır.
2.
MİH’ler
Tablo 6
|
Doğruluk sınıfı
|
Toplam yükün
MİH’i
|
|
0,2
|
± % 0,10
|
|
0,5
|
± % 0,25
|
|
1
|
± % 0,50
|
|
2
|
± % 1,00
|
3. Toplamın taksimat aralığı
Toplamın taksimat
aralığı (dt): % 0,01
Max ≤dt ≤ % 0,2 Maxaralığında olmalıdır.
4. Minimum toplam yük (Σmin)
Minimum toplam yük
(Σmin), MİH’in toplamın taksimat aralığı olan dt’yeeşit olduğu yükten ve imalatçı
tarafından belirtilen minimum yükten az olmamalıdır.
5. Sıfırlama
Her boşaltmadan sonra
dara almayan otomatik tartı aletleri, sıfır ayar tertibatına sahip
olmalıdır. Sıfır göstergesindeki değer aşağıdaki durumlarda olması halinde
otomatik çalışma engellenmelidir;
- Otomatik sıfır ayar
tertibatı olan otomatik tartı aletlerinde 1dt
- Yarı otomatikveyaotomatik olmayan sıfır ayar tertibatı olan otomatik tartı
aletlerinde0,5 dt.
6. Operatör ara birimi
Operatör ayarlamalarıve sıfırlama (reset) fonksiyonu, otomatik
çalışma sırasındaengellenmelidir.
7. Çıktı alma
Bir yazıcıyla donatılan
otomatik tartı aletlerinde, toplam yazılı olarak alınıncaya kadar, toplamın
sıfırlanması engellenmelidir. Otomatik çalışma kesintiye uğrasa da toplamın
çıktısı alınabilmelidir.
8. Etki faktörleri ve elektromanyetik bozukluk
altında performans
8.1. Etki faktörlerinden
kaynaklanan MİH’ler Tablo 7'de belirtildiği gibi olmalıdır.
1.
2.Tablo 7
|
Toplamın taksimat
aralığı (dt) cinsinden yük (m)
|
MİH
|
|
0 < m ≤
500
|
± 0,5 dt
|
|
500 < m ≤2 000
|
± 1,0 dt
|
|
2 000 < m ≤
10 000
|
± 1,5 dt
|
3.
8.2. Bozukluktan
kaynaklanan kritik değişim değeri, herhangi bir tartımda göstergedeki değer
ve herhangi bir saklanmış toplam için bir toplamın taksimat aralığıdır.
BÖLÜM V -Kesintisiz
toplayıcılar
1. Doğruluk Sınıfları
Otomatik tartı aletleri
0,5, 1 ve 2 olmak üzere üç doğruluk sınıfına ayrılmıştır.
2. Ölçüm aralığı
2.1. İmalatçı, ölçüm
aralığını, tartım ünitesi üzerindeki minimum net yük ile maksimum kapasite
arasındaki oranı ve minimum toplam yükü belirtmelidir.
2.2. Minimum toplam yük (Σmin),
Sınıf 0,5 için 800 d,
Sınıf 1 için 400 d,
Sınıf 2 için 200 d,
değerlerinden az
olmamalıdır.
Burada d, genel toplama
tertibatının toplam taksimat aralığıdır.
3. MİH
Tablo 8
|
Doğruluk sınıfı
|
Toplam yük için
MİH
|
|
0,5
|
± % 0,25
|
|
1
|
± % 0,5
|
|
2
|
± % 1,0
|
4. Bant hızı
Bant hızı imalatçı
tarafından belirtilmelidir. El ile hız ayar kontrollü tek hızlı bant
tartıları ve değişken hızlı bant tartıları için hız, nominal değerin %
5'inden fazla farklılık göstermemelidir. Ürün, bandın hızından farklı bir
hızla hareket etmemelidir.
5. Genel toplama tertibatı
Genel toplama
tertibatının sıfırlanması mümkün olmamalıdır.
6. Etki faktörü veelektromanyetik bozukluk altında performans
6.1. Minimum toplam yük
(Σmin ) den az olmayan yük için etki faktöründen
kaynaklanan MİH, en yakın taksimat aralığı toplamına (d) yuvarlanan ve
Tablo 8'de belirtilen uygun değerin 0,7 katı olmalıdır.
6.2.Σmin’e eşit yük için
bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri, bir sonraki daha yüksek
taksimat aralığı toplamına (s) yuvarlanan ve Tablo 8'de belirtilen uygun
değerin 0,7 katı olmalıdır.
BÖLÜM VI- Otomatik ray kantarı
1. Doğruluk Sınıfları
Otomatik tartı aletleri
aşağıda gösterildiği şekilde dört doğruluk sınıfına ayrılmıştır:
0,2; 0,5; 1; 2.
2. MİH
2.1. Tek bir vagonun ya
da bütün trenin hareket halindeki tartımı için MİH’ler Tablo 9'da
gösterilmektedir.
Tablo 9
|
Doğruluk sınıfı
|
MİH
|
|
0,2
|
± % 0,1
|
|
0,5
|
± % 0,25
|
|
1
|
± % 0,5
|
|
2
|
± % 1,0
|
2.2. Hareket halinde
tartılmakta olan birleştirilmiş ya da birleştirilmemiş vagonların ağırlığı
için MİH, en büyük olanı seçilmek kaydı ile aşağıdaki değerlerden biri
olmalıdır.
- Tablo 9'a göre
hesaplanmış olan ve en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer.
-Tablo 9'a göre hesaplanmış olan ve maksimum vagon ağırlığının
(açıklayıcı işaretlerde belirtildiği gibi)% 35'ine eşit bir ağırlık için en yakın taksimat aralığına yuvarlanan
değer.
-Bir taksimat aralığı (d).
2.3. Hareket halinde
tartılmakta olan trenlerin ağırlığı için MİH’ler, en büyük olanı seçilmek
kaydı ile, aşağıdaki değerlerden biri olmalıdır.
- Tablo 9'a göre hesaplanmış olan en yakın taksimat
aralığına yuvarlanan değer.
-Maksimum vagon
ağırlığının (açıklayıcı işaretlerde belirtildiği gibi) % 35'ine eşit tek
bir vagonun ağırlığı için Tablo 9'a göre hesaplanan trendeki referans vagon
sayısı(10'u geçmeyecektir) ile
çarpılan ve en yakın taksimat aralığına yuvarlanan değer;
-10 d'yi geçmemek
koşulu ile trendeki her bir vagon için bir taksimat aralığı (d )
2.4. Birleştirilmiş
vagonların tartımı yapılırken; trenin bir ya da daha fazla geçişi esnasında
alınan tartım sonuçlarının % 10'undan fazla olmayan hatalar bu bölümün 2.2
nci maddesinde verilen uygun MİH değerini aşabilir ancak MİH'in iki katını
aşmamalıdır.
3. Taksimat aralığı (d)
Doğruluk sınıfı ile
taksimat aralığı arasındaki ilişki Tablo 10'da belirtildiği gibi olmalıdır.
Tablo 10
|
Doğruluk sınıfı
|
Taksimat aralığı
(d)
|
|
0,2
|
d ≤ 50 kg
|
|
0,5
|
d ≤ 100 kg
|
|
1
|
d ≤200 kg
|
|
2
|
d ≤500 kg
|
4. Ölçüm aralığı
4.1. Minimum kapasite 1 t'den
az ve kısmi tartım işlemlerinin sayısı ile bölünen minimum vagon
ağırlığının sonuç değerinden büyük olmamalıdır.
4.2. Minimum vagon
ağırlığı 50 d'den az olmamalıdır.
5. Etki faktörü veelektromanyetik bozukluk altında
performans
5.1. Etki faktörlerinden
kaynaklanan MİH'ler Tablo 11'de belirtildiği gibi olmalıdır.
Tablo 11
|
Taksimat aralığı
(d) cinsinden yük (m)
|
MİH
|
|
0 < m≤500
|
± 0,5 d
|
|
500 < m ≤2 000
|
± 1,0 d
|
|
2 000 < m ≤10 000
|
± 1,5 d
|
5.2. Bozukluktan kaynaklanan kritik değişim değeri
bir taksimat aralığıdır.
EK MI - 007
TAKSİMETRELER
Ek 1'in ilgili
gerekleri, bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk
değerlendirme yöntemleri taksimetrelere uygulanır.
TANIMLAR
Taksimetre
Ölçü
aletini oluşturmak üzere bir mesafe sinyal üreteciile birlikte çalıştırılan bir cihazdır.
Mesafe sinyal üreteci bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır
Bu cihaz, mesafe sinyali
üreteci tarafından üretilen bir sinyal esasına bağlı olarak süreyi ölçer,mesafeyi hesaplar. Bunun yanı sıra,
hesaplanan mesafe ve/veya yolculuğun ölçülen süresine bağlı olarak yolculuk
için ödenmesi gereken ücreti hesaplar ve göstergede gösterir.
Ücret
Yolculuğun sabit bir
başlangıç ücretine ve/veya uzunluğuna ve/veya süresine bağlı olarak bir
yolculuk için ödenmesi gereken toplam para miktarıdır. Ücret, ekstra
hizmetler için ek bir bedel içermez.
Dönüşümhızı
Zaman tarifesi değerinin
mesafe tarifesi değerine bölünmesi ile bulunan hız değeridir.
Normal hesaplama S modu (tek tarife uygulaması)
Dönüşümhızının altında olan zaman tarifesi
uygulaması ve dönüşüm hızının üstünde olan mesafe tarifesi uygulamasına
dayanan ücret hesaplanmasıdır.
Normal hesaplama D modu (çift tarifeuygulaması)
Bütün yolculuk süresince
zaman tarifesi ve mesafe tarifesinin eş zamanlı olarak uygulanmasına
dayanan ücret hesaplanmasıdır.
Çalışma konumu
Bir taksimetrenin
işlevlerini karşılayan farklı modlar vardır. Çalışma konumları aşağıdaki
göstergeler ile ayrılmıştır:
"Kiralık": Hesaplamanın devre dışı bırakıldığı çalışma
konumudur.
"Kiralanmış": Yolculuğun zamanı ve/veya yolculuk edilen
mesafeye göre tarife ve olası bir başlangıç ücreti esasına dayanan ücret
hesaplamasının olduğu çalışma konumudur.
"Durma": Yolculuk için tespit edilen ücretin,
göstergede gösterildiği ve en azından zamana dayanan ücret hesaplanmasının
devre dışı bırakıldığı çalışma konumudur.
TASARIM GEREKLERİ
1. Taksimetre,
mesafenin hesaplanması ve yolculuk süresinin ölçülmesi için
tasarımlanmalıdır.
2. Taksimetre,
"Kiralanmış" çalışma konumunda, kararlaştırılan sabit miktara
ilaveten eşit artışlar kaydederek ücretin hesaplanması ve gösterilmesi için
tasarımlanmalıdır. Taksimetre ayrıca "Durma" çalışma konumunda
yolculuğun son ücret değerinin gösterilmesi için tasarımlanmalıdır.
3. Taksimetre S ve
D normal hesaplama modlarını uygulayabilmelidir. Güvenli bir ayarlama
yoluyla, bu hesaplama modları arasında seçim yapma imkanı olmalıdır.
4. Taksimetre,
uygungüvenli bir ara birim (ara
birimler) aracılığıyla aşağıdaki verileri sağlayabilmelidir:
- Çalışmakonumu:
"Kiralık(Boş)", "Kiralanmış(Dolu)", "Durma",
- Bu Ek’in 15.1 inci maddesine uygun
olarak veri toplayıcı,
- Genel bilgiler:
mesafe sinyal üreteç sabiti, şifreleme tarihi, taksi kimliği, gerçek zaman
ve tarifenin tanımlanması,
- Yolculuk için ücret bilgisi: toplam ücret, ücret, ücretin hesaplanması,
ilave ücret, tarih, başlangıç zamanı, bitiş zamanı ve kat edilen mesafe,
- Tarife (tarifeler) bilgisi: tarife (tarifeler)parametreleri.
Ulusal mevzuat,
taksimetrenin ara birim veya ara birimlerine belirli cihazların bağlanması
şartını getirebilir. Bu tip bir cihazın öngörüldüğü durumlarda; öngörülen
cihazın mevcut olmaması veya uygun olmayan işlev göstermesi nedenleriyle
güvenli ayarlama yoluyla taksimetrenin otomatik çalışmasını engellemek
mümkün olmalıdır.
5. İlgili
durumlarda, bağlandığı ve ayarlarının güvence altına alındığımesafe sinyal üreteci sabiti içintaksimetre ayarlanabilmelidir.
NOMİNAL ÇALIŞMA ŞARTLARI
6.1. Uygulanan
mekanik ortam sınıfı M3'tür.
6.2. İmalatçı,
taksimetre için tespit edilen nominal çalışma şartlarını belirtmelidir,
özellikle;
- İklimsel çevre için minimum sıcaklık
aralığı 80 °C,
- Tasarımlanmış taksimetre için DC güç
kaynağının limitleri.
MAKSİMUM İZİN VERİLEBİLİR HATALAR (MİH)
7. Bir takside
taksimetrenin kullanılmasından kaynaklanan herhangi bir hatanın dışındaki
MİH’ler şunlardır:
- Geçen zaman için: ± %0,1
Minimum MİH değeri:
0,2s,
- Kat edilen mesafe için: ± % 0,2
Minimum MİH değeri:
4 m,
- Ücretin hesaplanması için: ± % 0,1
Minimum, yuvarlama dahil: ücret göstergesinin en küçük basamağına
karşılık gelen.
4.BOZULMALARIN İZİN VERİLEBİLİR ETKİLERİ
5.8. Elektromanyetik bağışıklık
6.8.1. Uygulanan
elektromanyetik sınıfı E3'tür.
7.8.2. Bu Ek’in
7 nci maddesinde söz edilen MİH, elektromanyetik bozukluk olması durumunda
da dikkate alınmalıdır.
8.GÜÇ KAYNAĞI ARIZASI
9.9. Gerilim
kaynağının, imalatçının belirtmiş olduğu alt çalışma limitinin altında bir
değere düşmesi durumunda, taksimetre;
10.- Doğru olarak
çalışmaya devam edecek veya gerilimin düşmesinin geçici olması halinde
gerilim düşmeden önce mevcut olan veriler kaybolmaksızın işlevini
sürdürmeye devam etmelidir (örneğin motorun yeniden çalışması).
11.- Gerilimin
düşmesi uzun sürerse, mevcut ölçümü durdurmalı ve "Kiralık (Boş)"
konumuna geri dönmelidir.
12.DİĞER GEREKLER
13.10.
Taksimetrenin imalatçısı tarafından, taksimetre ve mesafe sinyal üreteci
arasındaki uyumluluk şartları belirtilmelidir.
14.11. Fazladan verilen
bir hizmet için ilave ücret olması halinde, sürücü tarafından elle girilen
ücret, göstergede gösterilen ücretten hariç tutulmalıdır. Ancak bu durumda
taksimetre, ilave ücreti de içerentoplam
ücreti geçici olarak gösterebilir.
15.12. Ücretin D
hesaplama moduna göre hesaplanmış olması halinde, taksimetre sadece
yolculuğun toplam mesafesini ve süresini gerçek zamanlı olarak gösteren
ilave bir gösterge moduna sahip olabilir.
16.13. Yolcu için
göstergede gösterilen bütün değerler uygun şekilde tanımlanmalıdır. Bu
değerler ve tanımlamalar gece ve gündüz şartlarında net bir şekilde
okunabilir olmalıdır.
17.14.1. Sahte kullanıma karşı alınacak önlemler veya
ödenecek olan ücret ön program ayarı veya serbest veri girişi işlevleri ile
etkileniyor ise , cihaz ayarının ve veri girilmesinin güven altına alınması
mümkün olmalıdır.
18.14.2. Bir
taksimetrede mevcut güvenlik olanakları, ayarların ayrı ayrı güvenliğini
sağlayacak şekilde olmalıdır.
19.14.3. Ek 1’ in 8.3 ncü maddesine söz
edilen hükümler tarifelere de uygulanır.
20.15.1.
Aşağıdaki değerlerin tümü için, taksimetreye sıfırlanamayan hesaplayıcılar
monte edilmelidir:
- Taksi tarafından kat edilen toplam mesafe,
- Kiralık (Dolu) iken kat edilen toplam mesafe,
- Toplam kiralama sayısı,
- İlave olarak alınan paraların toplam miktarı,
- Taksi ücreti olarak alınan paraların toplam
miktarı.
Toplam değerler; güç kaynağının kesilmesi halinde
bu Ek’in 9 uncu maddesine göre kaydedilen değerleri içermelidir.
21.15.2.
Taksimetrenin enerji ile bağlantısının kesilmesi durumunda, değerlerin
taksimetreden başka bir ortamda okunması amacıyla taksimetre, bir yıl
süreyle hesaplanan değerlerinkaydedilmesine uygun olmalıdır.
22.15.3. Toplam
değerler göstergesinin, yolcuları yanıltmak amacıyla kullanılmasını
önleyecek yeterli önlemler alınmalıdır.
23.16. Otomatik
tarife değişimine aşağıdaki durumlara göre izin verilir:
-Yolculuğun mesafesi,
-Yolculuğun süresi,
- Gün içindeki zaman ,
-Tarih,
-Haftanın günü.
17. Taksinin özelliklerinin
taksimetrenin doğruluğu için önemli olduğu durumlarda, taksimetrenin içine
monte edildiği taksi ile bağlantı güvenliğini temin edecek araçlarla
donatılmalıdır.
18. Taksimetre;
montajdan sonra mesafe ve zaman ölçüm doğruluğu ve hesaplama doğruluğunun
ayrı ayrı test edilmesi için gerekli ekipmanla donatılmalıdır.
24.19. İmalatçı
tarafından belirtilen taksimetre ve montaj talimatları; taksimetrenin
imalatçının talimatlarına uygun olarak monte edilmesi halinde, kat edilen
mesafeyi temsil eden ölçüm sinyallerinin yanıltıcı şekilde
değiştirilmelerini önleyecek şekilde olmalıdır.
25.20. Hileli
kullanımla ilgili genel temel gereklilik; müşterinin, sürücünün, sürücü
işvereninin ve yasal yükümlülerin haklarını koruyacak şekilde
olmalıdır.
26.21. Bir
taksimetre, normal kullanım şartlarında bir yıl süresince herhangi bir
ayarlamaya gerek kalmaksızın MİH’lere uygun olarak tasarımlanmalıdır.
27.22. Bir
taksimetre, tarifelerin otomatik değişmesi için beraber ya da ayrı ayrı
kullanabilecek olan ve gün içindeki zamanı ve tarihi muhafaza edebilecek
gerçek zamanlı bir saat ile teçhiz edilmelidir. Gerçek zamanlı saat için
öngörülen gereklilikler:
- Zaman
göstergesi% 0,02 doğrulukta
olmalıdır,
- Saatin düzeltilme
olasılığı her hafta için 2 dakikadan fazla olmamalıdır. Yaz ve kış saat
uygulamalarına göre düzeltme otomatik olarak yapılmalıdır,
- Yolculuk
süresince otomatik ya da elle düzeltme yapılması önlenmelidir.
23. Katedilen mesafe
değerleri ve geçen zaman, bu Yönetmeliğe göre gösterildiğinde veya bunların
çıktısı alındığında aşağıdaki hususlar kullanılmalıdır:
Katedilen mesafe:
- İngiltere ve
İrlanda'da: 21/06/2002 tarih ve
24792 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Uluslararası Birimler Sistemine Dair
Yönetmelik’in 2 nci maddesi ve Ek Bölüm II uyarınca
bu üye ülkeler tarafından
kararlaştırılacak tarihe kadar:
Kilometre veya mil
- Diğer tüm Avrupa
Birliği Üyesi Ülkeler ve Türkiye’de:
Kilometre
Geçenzaman:
- Yanlış anlamaları
önleyecek şekilde gerekli çözümü göz önünde bulundurarak saniye, dakika
veya saatten uygun olanı kullanılabilir.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirme prosedürleri B + F veya B + D veya H1’dir.
EK MI - 008
MALZEME ÖLÇERLER
BÖLÜM I - Malzeme uzunluk ölçerler
Ek 1’in ilgili
gerekleri, bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk
değerlendirme prosedürleri, aşağıda açıklanan malzeme uzunluk ölçerlerine
uygulanır. Ancak, uygunluk beyanının bir nüshasının sunulma gereği, ayrı
ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba veya irsaliyeye uygulanması şeklinde
yorumlanabilir.
28.TANIMLAR
29.Malzeme uzunluk ölçer
30.Mesafeleri,
yasal uzunluk birimleri olantaksimat işaretlerini ihtiva eden, bir ölçü aletidir.
1. ÖZEL GEREKLER
31.Referans şartlar
32.1.1. Beş
metreye eşit ya da beş metreden daha uzun şerit metreler, 50 Newton çekme
gücü veya imalatçı tarafından belirtilen ve şerit metre üzerinde işaretli
olan çekme gücü uygulandığında veyaçekme gücünün uygulanmasına gerek olmayanbükülmez veya yarı bükülmez uzunluk
ölçerler maksimum izin verilebilir hataları (MİH’leri)karşılamalıdır.
33.1.2. İmalatçı
tarafından aksi belirtilmediği sürece referans sıcaklık 20 ° C olup uygun
bir şekilde uzunluk ölçerler üzerine işaretlenir.
34.MİH’ler
35.2. MİH, iki
ardışık olmayan taksimat işareti arasında (a + bL) mm cinsinden pozitif ya
da negatiftir, burada:
- L, bir sonraki
tam metreye yuvarlanmış uzunluk değeridirve
- a ve b aşağıda
Tablo 1'de verilmiştir.
Ölçme aralığınınbir yüzey tarafından sınırlandığı
durumlarda, bu noktada başlayan herhangi bir mesafe için MİH, Tablo 1'de
verilen c değeri ile artırılır.
Tablo 1
|
Doğruluk sınıfı
|
a (mm)
|
b
|
c (mm)
|
|
I
|
0,1
|
0,1
|
0,1
|
|
II
|
0,3
|
0,2
|
0,2
|
|
III
|
0,6
|
0,4
|
0,3
|
|
D –Daldırma tip şerit metreler için özel sınıf (1)
30m'ye kadar ve 30m dahil (2)
|
1,5
|
sıfır
|
sıfır
|
|
S – Hazneye sarılan şerit metreler için özel
sınıf.
her bir 30m uzunluk için, şerit metre düz bir
yüzeyle desteklendiğinde
|
1,5
|
sıfır
|
sıfır
|
|
(1)
Şerit metre/ daldırma ucu ağırlığı kombinasyonlarına uygulanır.
(2) Nominal şerit metre uzunluğunun 30 metreyi
aşması durumunda, her 30 metrelikuzunluk için 0,75mm ilave MİH'e izin verilmiştir.
|
Formülün uygulanmasından
çıkan değer0,6mm'den düşük ise MİH
± 0,6mm'dir. Bu durumda daldırma tip şerit metreler, birisi, daldırma ucu,
diğeri ise şerit metre üzerinde bulunan iki taksimat işareti arasındaki
herhangi bir uzunluğun ölçümü için, sınıf I veya sınıf II olabilir.
Ardışık taksimat işaretleri
arasındaki uzunluk için MİH ve ardışık iki aralık arasındaki maksimum izin
verilebilir fark aşağıda Tablo 2'de gösterilmiştir.
Tablo 2
|
Aralığın i
uzunluğu
|
Doğruluk
sınıflarına göre MİH veya milimetre olarak fark
|
|
|
I
|
II
|
III
|
|
i ≤ 1mm
|
0,1
|
0,2
|
0,3
|
|
1mm < i ≤ 1cm
|
0,2
|
0,4
|
0,6
|
Katlanır tip uzunluk
ölçerlerde bağlantı hiçbir hataya sebep olmayacak biçimde olmalıdır.
Yukarıda verilenlere ek olarak, Sınıf II için:
0,3mm, Sınıf III için 0,5mm ilave yapılabilir.
Malzemeler
3.1. Referans
sıcaklıktan yaklaşık ± 8°C
sıcaklık sapmalarından kaynaklanan uzunluk değişmelerinde, malzemeölçerler için kullanılan malzemeler,
MİH'yı aşmayacak şekilde olmalıdır. İmalatçının, ısıl genleşme düzeltmeleri
uyguladığı okumaların gerekli olduğu durumlarda bu durumsınıf S ve sınıf Diçin uygulanmaz.
3.2. Geniş çapta nispi
neme maruz kaldığında boyutları değişebilen malzemelerden yapılan malzeme
uzunluk ölçerleri, sadece sınıf II veya sınıf III olarak
sınıflandırılabilir.
İşaretler
4. Malzeme ölçer üzerine
nominal değer işaretlenmelidir. Milimetre taksimatlarından oluşan her
santimetre ve 2 cm'den
büyük taksimat aralığı olanlarda bütün taksimat işaretleri
numaralandırılmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde
atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği uygunluk
değerlendirmesi prosedürleri F 1 veya D 1 veya B + D veya H veya G’dir.
BÖLÜM II – Hacim
ölçerler
36.Ek 1'in
ilgili temel gerekleri, bu bölümde listelenen özel gerekler ve uygunluk
değerlendirme prosedürleri aşağıda tanımlanmış olan hacim ölçerlere uygulanır. Ancak, uygunluk beyanının
bir nüshasının sunulma gereği, ayrı ayrı her bir ölçü aleti yerine gruba
veya irsaliyeye uygulanması şeklinde yorumlanabilir. Aynı zamanda hacim ölçerin
doğruluğuna ilişkin taşıması gereken bilgi içinde bu durum geçerlidir.
TANIMLAR
Hacim ölçer
Hemen tüketilmek üzere
satılan sıvıların (eczacılık ürünleri hariç belirlenmiş hacimleriiçin tasarımlanmış hacim ölçeridir (su
bardağı, sürahi veya kavanoz gibi).
Çizgiliölçer
Nominal hacmi göstermek
içinbir çizgi ile işaretlenmiş
hacim ölçerdir.
Birim (Kenar) ölçer
İç hacmi nominal hacme
eşit olan hacim ölçerdir.
Transfer ölçer
Tüketim öncesinde
sıvının başka bir kaba aktarıldığı hacim ölçerdir.
Hacim
Birim ölçerlerin iç
hacmi veya çizgili ölçerlerin dolum işaretine kadar olan iç hacimdir.
ÖZEL GEREKLER
1. Referans şartlar
1.1.Sıcaklık:
Hacim ölçümü için belirlenen referans sıcaklık 20 ° C'dir.
1.2. Doğru gösterimpozisyonu:yüzey
seviyesindeki serbest duruş.
2. MİH’ler
Tablo 1
|
|
Çizgi
|
Birim (Kenar)
|
|
Transfer ölçerler
|
|
|
|
< 100 ml
|
± 2ml
|
- 0
+4ml
|
|
≥ 100 ml
|
± %3
|
- 0
+ % 6
|
|
Hacim ölçerler
|
|
|
|
< 200 ml
|
± %5
|
- 0
+ %10
|
|
≥200 ml
|
± 5 ml + %2,5
|
- 0
+ 10 ml + %5
|
3. Malzemeler
Hacim ölçerler, hacmin
MİH sınırları içerisinde kalmasını sağlamak için boyutu değişmeyecek ve
yeterli sertlikteki malzemelerden yapılmalıdır.
4. Şekil
4.1. Transfer ölçerler, kenar
veya dolum işaretinden en az 2 mm’lik bir seviye değişikliğine yol
açabilecek MİH’e eşit içerik değişikliklerine göre tasarımlanmalıdır.
4.2. Transfer ölçerler,
ölçülen sıvının tamamen boşaltılmasını sağlayacak şekilde
tasarımlanmalıdır.
5. İşaretleme
5.1. Beyan edilen
nominal hacim, hacim ölçer üzerinde açık ve silinmez bir şekilde
işaretlenmelidir.
5.2. Hacim ölçerleri,
birbirleriyle karışıklığa yol açmayacak şekilde açıkça ayırt edilebilir üç
ayrı hacim değeri ile de işaretlenebilir.
5.3. Bütün dolum işaretleri, kullanım
esnasında MİH’lerin aşılmamasınısağlamak içinnet ve kalıcı
olmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim yapabileceği
uygunluk değerlendirmesi prosedürleri A1 veya F1 veya D1 veya E1 veya B + E
veya B + D veya H’dir.
EK MI - 009
BOYUTSAL ÖLÇÜ
ALETLERİ
EK 1’in ilgili temel
gerekleri, bu Ek'in özel gerekleri ve bu ekte listelenen uygunluk
değerlendirme prosedürleri aşağıda tanımlanan tiplerdeki boyutsal ölçü
aletlerine uygulanır.
TANIMLAR
Uzunluk ölçü aleti
Ölçülecek ürünün besleme
hareketi süresince ip, kumaş, bant ve kablo gibi malzemelerin uzunluğunun
belirlenmesi için kullanılan ölçü aletidir.
Alan ölçü aletleri
Deri gibi düzensiz şekilli
objelerin, alanlarının belirlenmesi için kullanılan ölçü aletidir.
Çok boyutlu ölçü
aletleri
Ürüne paralel olarak
birdikdörtgen yerleştirilmek
suretiyle boy yükseklik genişlik gibi kenaruzunluğununen küçük olanınınölçülmesi için kullanılan ölçü aletidir.
BÖLÜM I -Boyutsal ölçü aletleri için ortak
gerekler
Elektromanyetik bağışıklık
1. Elektromanyetik
bozukluğun boyutsal ölçü aleti üzerindeki etkisi aşağıdaki şekillerde
olabilir:
- Ölçüm sonucundaki
değişiklik, bu bölümün 2 inci maddesinde tanımlanan kritik değişim
değerinden büyük değildir, veya
- Herhangi bir
ölçümü gerçekleştirmek mümkün değildir, veya
- Ölçüm sonucu
olarak yorumlanamayan, kaydedilemeyen ya da iletilemeyen ölçüm sonuçları
üzerinde anlık değişiklikler vardır, veya
- Ölçüm sonucunda
tüm ilgililer tarafından fark edilebilecek kadar anormal değişiklikler
olur.
2. Kritik değişim
değeri, bir ölçek aralığına eşittir.
37.UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
38.Bu
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından seçim
yapabileceği uygunluk değerlendirmesi prosedürleri şunlardır:
39.Mekanik veya
elektromekanik boyutsal ölçü aletleri için;
40.F1veya E1 veya D1 veya B + F veya B + E
veya B + D veya H veya H1 veya G.
41.Elektronik
boyutsal ölçü aletleri veya yazılım içeren boyutsal ölçü aletleri için:
42.B + F veya B +
D veya H1 veya G.
43.BÖLÜM
II - Uzunluk ölçü aletleri
44.Ölçülecek olan
ürünün karakteristikleri:
45.1. Tekstil
ürünleri “K” faktörü ile karakterize edilir. Bu faktör, ölçülen ürünün
birim alan başına gerilebilirliğini ve ağırlık kuvvetini dikkate alır,
aşağıdaki formül ile hesaplanır.
46.K = ε .
(GA + 2,2 N / m2), burada
47.ε:10 N gerilme kuvvetinde 1 m genişlikte kumaş
numunesinin nispi uzaması,
48.GA: N / m2 cinsinden kumaş numunesinin
birim alan başına düşen ağırlık kuvveti.
49.Çalışmaşartları:
50.2.1. Aralık
51.Uygun
durumlarda, boyutlar ve K faktörü, ölçü aleti için imalatçı tarafından
belirtilen aralık dahilindedir. K faktörünün aralıkları Tablo 1'de
verilmiştir:
52.
53.Tablo 1
|
Grup
|
K’nın aralığı
|
Ürün
|
|
I
|
0 < K < 2 x
10-2 N / m2
|
düşük
gerilebilirlik
|
|
II
|
2 x 10-2
N / m2 < K < 8 x 10-2 N / m2
|
orta
gerilebilirlik
|
|
III
|
8 x 10-2
N / m2 < K < 24 x 10-2 N / m2
|
yüksek
gerilebilirlik
|
|
IV
|
24 x 10-2
N / m2 < K
|
çok yüksek
gerilebilirlik
|
54.
2.2. Ölçülen nesne ölçü
aleti tarafından taşınmıyorsa; hızı, imalatçının ölçü aleti için
belirlediği aralık içinde olmalıdır.
2.3. Ölçüm sonucunun;
kalınlığa, yüzey koşuluna ve teslimat türüne (büyük bir makaradan ya da
tomardan) bağlı olması durumunda imalatçı tarafından uygun sınırlamalar
tanımlanır.
MİH’ler
3.Uzunluk ölçü aleti
Tablo 2
|
Doğruluk sınıfı
|
MİH
|
|
I
|
0,005 Lm'den
az olmamak kaydıyla % 0,125
|
|
II
|
0,01 Lm'den
az olmamak kaydıyla% 0,25
|
|
III
|
0,02 Lm'den
az olmamak kaydıyla % 0,5
|
55.
Lm ninminimum ölçülebilir uzunluk
olduğundabu değer kullanılacak ölçü
aleti ile ilgili olarak imalatçı tarafından belirtilen en küçük uzunluktur.
Farklı malzeme tiplerinin
doğru uzunluk değeri, uygun ölçü aletleri kullanılarak (uzunluk şeritleri)
ölçülmelidir. Bunun için, ölçülecek malzeme uygun bir satha düz ve
bükülmeden koyulmalıdır.
Diğer gerekler:
4. Ölçü aletleri,
tasarımlandığı gerilebilirlik değerine göre ürünün gerilmeden
ölçülebilmesini sağlamalıdır.
BÖLÜM III - Alan ölçü
aletleri
Çalışma şartları:
1.1. Aralık
Boyutlar, imalatçı
tarafından belirlenen aralıklar içindedir.
1.2. Ürünün durumu
İmalatçı, gerekli olması
halinde, ölçü aletine hız, yüzey koşulları ve kalınlığa göre getirdiği
sınırlamaları belirtmelidir.
MİH’ler
2.Alan ölçüaleti
MİH,1 dm2'denaz olmamak kaydıyla% 1,0’dir.
Diğer gerekler
3. Ürünün gösterimi:
Ürünün geri çekilmesi ya da durdurulması durumunda,
herhangi bir ölçüm hatasına meydan verilmemeli ya da gösterge boş
olmalıdır.
4. Taksimat aralığı
Alan ölçü aletleri, 1,0 dm2
taksimat aralığına sahip olmalıdır. Buna ek olarak, test amacıyla, 0,1 dm2
ölçek aralığına sahip olmak da mümkün olmalıdır.
BÖLÜM IV - Çok
boyutlu ölçü aletleri
Çalışma şartları
1.1. Aralık
Boyutlar, imalatçı tarafından belirlenen
aralık dahilindedir.
1.2. Minimum boyut
Taksimat aralığının
bütün değerleri için minimum boyutun alt sınırı Tablo 1'de verilmiştir.
Tablo 1
|
Taksimat aralığı
(d)
|
Minimum boyut
(min)
(alt sınır)
|
|
d ≤ 2 cm
|
10 d
|
|
2 cm < d ≤ 10 cm
|
20 d
|
|
10 cm < d
|
50 d
|
56.
1.3. Ürünün hızı
Hız,çok boyutlu ölçü aleti için imalatçı
tarafından belirlenen aralık dahilinde olmalıdır.
MİH
2. Çok boyutlu ölçü
aleti:
MİH, ± 1,0 d'dir.
EK MI - 010
EGZOZ GAZI
ANALİZ CİHAZLARI
Ek 1'in ilgili
gerekleri, bu Ek’in özel gerekleri ve bu Ek’te listelenen uygunluk
değerlendirme prosedürleri, kullanılmakta olan motorlu taşıtların bakımı ve
muayenesi amacıyla imal edilen ve aşağıda belirtilen egzoz gazı analiz
cihazlarına uygulanır.
TANIMLAR
Egzoz gazı analiz
cihazı
Egzoz gazı analiz
cihazı, analiz edilen numunenin nemi seviyesinde kıvılcım ateşlemeli motorlu
taşıt egzoz gazının belirli bileşenlerinin hacimsel oranlarını belirleyen
ölçü aletidir
Bu gaz bileşenleri
karbonmonoksit (CO), karbondioksit (CO2), oksijen (O2)
ve hidrokarbonlardır (HC).
Hidrokarbonların
içeriği, yakın kızıl ötesi emme teknikleri ile ölçülen n - hegzan (C6H14)
konsantrasyonu olarak tanımlanmalıdır.
Gaz bileşenlerinin hacim
oranları, CO, CO2 ve O2 için yüzde (%hacim) ve
milyonda bir (ppm hacim) olarak tanımlanır.
Bunun yanı sıra, bir
egzoz gazı analiz cihazı, egzoz gazı bileşenlerinin hacim oranlarından
lambda değerini de hesaplamaktadır.
Lambda
Lambda; egzoz gazındaki
hava/yakıt oranı bakımından motorun yakma verimliliğini temsil eden
boyutsuz bir değerdir. Lambda standardlaşmış referans bir formül ile
tanımlanır.
ÖZEL GEREKLER
Ölçü aleti sınıfları
1. Egzoz gazı analiz
cihazları için iki sınıf tanımlanmıştır (0 ve I). Bu sınıflar için ilgili
minimum ölçme aralıkları Tablo 1’de gösterilmektedir.
Tablo 1
Sınıflar ve
ölçmearalıkları
|
Parametre
|
0 ve I Sınıfları
|
|
COoranı
|
Hacimsel olarak
0'dan %5’e kadar
|
|
CO2 oranı
|
Hacimsel olarak
0'dan %16’ya kadar
|
|
HC oranı
|
Hacimsel olarak
0'dan 2000’a kadar ppm
|
|
O2
oranı
|
Hacimsel olarak
0'dan %21’e kadar
|
|
λ
|
0,8'den 1,2'ye
kadar
|
57.
Nominal çalışma şartları
2. Çalışma şartları
değerleri imalatçı tarafından aşağıdaki gibi belirlenmelidir:
2.1. İklimsel ve mekanik
etki miktarları için:
-İklimsel çevre için minimum 35 ° C’ lık
bir sıcaklık aralığı,
-Uygulanan mekanik ortam sınıfının M1
olması
58.2.2. Elektrik
gücü etki miktarları için:
- AC gerilim
kaynağı için gerilim ve frekans aralığı,
- DC gerilim
kaynağı limitleri.
2.3. Çevre basıncı için:
- Her iki sınıf için de
minimum ve maksimum çevre basınç değerleri:
Pmin
≤ 860 hPa,Pmax ≥ 1 060
hPa.
Maksimum izin verilebilir hatalar (MİH’ler)
3. MİH’ler aşağıdaki
şekilde tanımlanmıştır:
3.1. Ölçülen her bir gaz
türü için, bu Yönetmeliğin Ek 1’in1.1inci maddesi uyarınca tespit edilen nominal çalışma şartları
altında izin verilen maksimum hata değeri Tablo 2'de belirtilen iki
değerden en büyük olanıdır. Mutlak değerler, % hacim veya ppm hacim olarak
tanımlanmıştır. Yüzdelik değerler gerçek değerin yüzde oranıdır.
59.
60.Tablo 2
61.
62.MİH’ler
|
Parametre
|
0 sınıfı
|
I sınıfı
|
|
CO oranı
|
± % 0,03
hacim
± % 5
|
± % 0,06
hacim
± % 5
|
|
CO2
oranı
|
± % 0,5
hacim
± % 5
|
± % 0,5
hacim
± % 5
|
|
HC oranı
|
± 10 ppm
hacim
± % 5
|
± 12 ppm
hacim
± % 5
|
|
O2
oranı
|
± % 0,1
hacim
± % 5
|
± % 0,1
hacim
± % 5
|
3.2. Lambda
hesaplamasında MİH % 0,3'tür. Lambda, 24/9/2003 tarihli ve 25239 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Motorlu Araçların Motorlarından Çıkan Gazların
Havayı Kirletmesine Karşı Alınacak Tedbirlerle İlgili Tip Onay Yönetmeliği
(70/220/AT) Ek 1, 5.3.7.3. üncü maddesinde tanımlanan formüle göre
hesaplanır. Bu amaçla, ölçü aleti tarafından görüntülenen değerler
hesaplama için kullanılır.
Bu amaçla, ölçü aleti
tarafından görüntülenen değerler hesaplama için kullanılır.
İzin verilebilir
bozukluketkisi
4. Ölçü aleti tarafından
ölçülen her hacim oranı için, kritik değişim değeri ölçülen gaz bileşenin
hacim oranına ait MİH değerine eşittir.
5. Elektromanyetik bozukluğun etkisi
aşağıdaki şekillerde olabilir:
- Ölçüm
sonuçlarındaki değişim, 4 üncü maddede tanımlanankritik değişim değerindenbüyük değildir,
- Ölçüm sonucunungösterimi
geçerli bir sonuç olarak değerlendirilemez niteliktedir.
Diğer gerekler
6. Çözünürlük, Tablo 3'de verilen değerlere eşit veya bu değerlerden
daha büyük olmalıdır.
Tablo 3
Çözünürlük
|
|
CO
|
CO2
|
O2
|
HC
|
|
Sınıf 0 ve I
|
% 0,01 hacim
|
% 0,1 hacim
|
(1)
|
1 ppm hacim
|
|
(1) %
4’eeşit veya altındakiölçülen değerler için hacimsel olarak %
0,01, aksi takdirde %0,1
|
Lambda değeri, 0,001 çözünürlülüğüyle
gösterilmelidir.
7. 20 ölçüm için standart sapma, her bir uygulanabilir gaz hacim
oranı için MİH’in üçte birinden fazla olmamalıdır.
8. CO, CO2 , HC ölçümleri için, özel gaz taşıma sistemini
içeren ölçü aleti, örneğin temiz hava gibi sıfır içerikli bir gazdan
değişmesinden itibaren 15 saniye içinde kalibrasyon gazları ile belirlenen
son değerinin % 95’ini göstermelidir. O2 ölçümü için, ölçü aleti
benzer şartlar altında, temiz havadan oksijensiz gaza olan değişimden sonra
60 saniye içinde, sıfırdan hacimsel olarak % 0,1 daha az farklı olan değeri
göstermelidir.
9. Egzoz gazı içindeki ölçüme tabi olan bileşenlerin haricindeki
diğer bileşenler, aşağıdaki maksimum hacim oranında bulunmaları halinde
ölçüm sonuçlarını MİH’in yarısından fazla etkilememelidir.
Hacimsel olarak;
% 6 CO,
%16 CO2,
% 10 O2,
% 5 H2,
% 0,3 NO,
2000 ppm HC(n - hegzan
olarak),
Doyma noktasına ulaşana kadar
su buharı.
10. Egzoz gazı analiz cihazı, sıfırlama tertibatı, gaz kalibrasyonu
ve dahili ayar için işlem yapılmasını sağlayan bir ayar düzeneğine sahip
olmalıdır. Sıfırlama tertibatı ve dahili ayar için kullanılan ayar düzeneği
otomatik olmalıdır.
11. Ölçü aleti, otomatik veya yarı otomatik ayar
düzeneklerinin ayarları yapılmadığı sürece ölçüm yapmamalıdır.
12. Egzoz gazı analiz cihazı, gaz taşıma sistemindeki hidrokarbon
kalıntılarını tespit etmelidir. Herhangi bir ölçümden önce, 20 ppm hacim
değerini aşan hidrokarbon kalıntısı bulunması durumunda ölçüm işleminin
yapılması mümkün olmamalıdır.
13. Egzoz gazı analiz cihazı, oksijen kanal sensöründe bağlantı
hattındaki eskime veya arızadan kaynaklanan herhangi bir işlev bozukluğunu
otomatik olarak algılayan bir aygıta sahip olmalıdır.
14. Egzoz gazı analiz
cihazı, petrol, sıvılaştırılmış gaz gibi farklı yakıt türleri ile
çalışabiliyor ise, uygun formülle ilgili herhangi bir belirsizlik
olmaksızın Lambda hesaplaması için uygun katsayıyı seçme imkanı olmalıdır.
UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ
Bu
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde atıfta bulunulan ve imalatçının aralarından
seçim yapabileceği uygunluk değerlendirmesi prosedürleri B + F veya B + D
veya H1’dir.
|