|
Maliye Bakanlığından:
MALİ
SUÇLARI ARAŞTIRMA KURULU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO:
5)
1. Konu
9/1/2008
tarihli ve 26751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 1/4/2008 tarihinde
yürürlüğe giren Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının
Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliğin (Bundan sonra Yönetmelik
olarak anılacaktır.) üçüncü bölümünde müşterinin tanınmasına ilişkin
esaslar yer almaktadır.
Söz konusu Yönetmeliğin 26 ncı maddesinde müşterinin tanınmasına yönelik tedbirler
bakımından yükümlülerin daha basit tedbirler almalarına Maliye Bakanlığınca
izin verilebileceği ve bu madde kapsamında uygulanabilecek tedbirler ile
işlem türlerini belirleme konusunda da Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu
belirtilmiştir.
Bu Tebliğin konusunu Yönetmelik
uyarınca yükümlü sayılanlar tarafından müşterinin tanınması ilkesi
kapsamında uyulması gereken basitleştirilmiş tedbirler ile diğer
açıklamalar oluşturmaktadır.
2. Basitleştirilmiş Tedbirler
2.1. Basitleştirilmiş Tedbirlerin Mahiyeti ve Sınırları
Yönetmeliğin üçüncü bölümünde
müşterinin tanınması ilkesiyle ilgili uyulması gereken hususlar ile
bunların uygulanmasına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
Bu Tebliğ ile işlem türleri
bakımından aklama ve terörün finansmanı riskinin düşük olarak
değerlendirilebileceği durumlarda, müşterinin tanınması ilkesiyle ilgili
uyulması gereken hususların basitleştirilerek uygulanmasına imkân
tanınmaktadır.
Bu kapsamda basitleştirilmiş
tedbirler, Yönetmeliğin 5 ila 14 üncü maddelerinde geçen kimlik tespiti, 17
nci maddesinde geçen gerçek faydalanıcının
tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat gösterilmesi ve 19 uncu maddesinde
geçen müşterinin durumunun ve işlemlerin izlenmesine ilişkin yükümlülükler
ile sınırlı olup, kapsamı Tebliğin (2.2) nci bölümünde işlem bazında ayrı ayrı
gösterilmiştir.
Basitleştirilmiş tedbir
uygulanmasına imkân tanınan durumlarda yükümlüler, müşterinin ve işlemin,
Tebliğin(2.2)
nci bölümünde belirtilen niteliklere sahip olup
olmadığı konusunda yeterli bilgiye sahip olmalıdırlar. Bu amaçla
yükümlüler; müşteriden alınacak bilgilerden, kamuya açık kaynaklardan,
müşterinin daha önce iş ilişkisine girdiği üçüncü kişilerden ve diğer
kaynaklardan faydalanır ve elde ettikleri bilgileri yazılı olarak veya
elektronik ortamda kaydederler.
Basitleştirilmiş tedbir
uygulanabilecek her bir durum için yükümlüler; aklama veya terörün
finansmanı bakımından kötüye kullanımın söz konusu olup olmayacağını ve
dolayısıyla aklama ve terörün finansmanı riskini her bir işlem bakımından
ayrı ayrı değerlendirmelidirler. Aklama veya
terörün finansmanı şüphesinin söz konusu olduğu durumlarda yükümlüler,
basitleştirilmiş tedbir uygulamasından yararlanamaz ve konuyu şüpheli işlem
bildirimi olarak Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’na bildirirler.
2.2. Basitleştirilmiş Tedbirlerin Uygulanabileceği Durumlar
2.2.1.
Finansal Kuruluşların Kendi Aralarında Gerçekleştirdikleri İşlemler
Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendinde tanımlanan finansal kuruluşların kendi
aralarında gerçekleştirdikleri işlemlerde, müşteri konumunda olan finansal
kuruluşa ilişkin olarak Yönetmeliğin 7 nci
maddesinin birinci fıkrasındaki bilgiler alınarak kaydedilir. Bu bilgilerin
Yönetmeliğin anılan maddesi uyarınca teyidi zorunlu değildir.
Bu kapsamdaki müşterilerle
ilgili olarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinde
geçen gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat
gösterilmesi ile 19 uncu maddesinde geçen müşterinin durumunun ve
işlemlerin izlenmesi yükümlülüklerinin uygulanması zorunluluğu
bulunmamaktadır.
Türkiye’de yerleşik bir
finansal kuruluşun müşterisinin yabancı ülkede yerleşik bir finansal
kuruluş olması durumunda yukarıda bahsedilen basitleştirilmiş tedbirlerin
uygulanabilmesi için, yabancı finansal kuruluşun aklama ve terörün
finansmanının önlenmesi konusunda yeterli düzenlemelere ve denetime sahip
bir ülkede yerleşik olması gerekmektedir.
Öte yandan finansal kuruluşlar,
elektronik ortamda yüz yüze gerçekleştirilmeyen işlemler bakımından güvenli
iletişim ağlarının kullanılması, işlem talep eden veya talimat veren
kişinin kimliğini ve yetkisini tespite ve doğrulamaya yarayan şifrelerin
kullanılması da dahil gerekli tedbirleri almak
zorundadırlar.
2.2.2. Müşterinin Kamu İdaresi veya Kamu Kurumu Niteliğindeki
Meslek Kuruluşu Olduğu İşlemler
5018 sayılı
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa1 göre genel yönetim kapsamında olan
kamu idareleri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının müşteri
olması durumunda yükümlüler; bu kurum ve kuruluşlar adına işlem yapan
gerçek kişilerin kimlik bilgilerini alarak kaydeder ve yetki durumlarını da
mevzuata uygun olarak düzenlenmiş yetki belgesi üzerinden teyit ederler. Bu
kişilerin adres ve diğer iletişim bilgilerinin Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca teyidi zorunlu değildir.
Bu kapsamdaki işlemlerle ilgili
olarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinde geçen
gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat gösterilmesi
ile 19 uncu maddesinde geçen müşterinin durumunun ve işlemlerin izlenmesi
yükümlülüklerinin uygulanması zorunluluğu bulunmamaktadır.
2.2.3. Maaş Ödemesi Kapsamında Toplu Müşteri Kabulüne İlişkin
İşlemler
Bankaların, 5018 sayılı Kanuna
göre genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşları veya 100’den fazla personel istihdam eden
kurum,kuruluş veya işletmelerin
çalışanlarına maaş hesabı açılması amacıyla toplu müşteri kabulü yoluyla iş
ilişkisi tesisinde, maaş ödemesi yapılacak gerçek kişilerin;
- Adı,
soyadı,
- Doğum
yeri ve tarihi,
- Anne
ve baba adı,
- Uyruğu,
- Türk
vatandaşları için T.C. kimlik numarası,
- İşyeri
veya ikametgah adresi,
- Varsa
telefon numarası, faks numarası, elektronik posta adresi
bilgileri
alınır. Bu bilgilerden kimliğe ilişkin olanların teyidi Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre yapılır. Bu teyit işlemi, Türk
uyruklular için, İçişleri Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğü kimlik paylaşım sistemi veri tabanı kullanılarak da (elektronik
görüntüsü alınmak suretiyle) yapılabilir.
Bankalar, müşterilerin
kimliğine ilişkin olarak Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinde belirtilen kimlik belgeleri ile imza örneklerini işlemin
yapılmasından itibaren en geç üç ay içinde alırlar. Adres ve diğer iletişim
bilgilerinin teyidi de bu süre içerisinde yapılır.
2.2.4. Çalışanlara Ücretlerinden Kesinti Yapılmak Suretiyle
Emeklilik Hakları Sağlayan Emeklilik Planları ve Kişinin Haklarını Temlik
Etme Yetkisi İçermeyen Emeklilik Sözleşmelerine İlişkin İşlemler
Çalışanlara ücretlerinden
kesinti yapılmak suretiyle emeklilik hakları sağlayan emeklilik planları ve
kişinin haklarını temlik etme yetkisi içermeyen emeklilik sözleşmelerine
ilişkin işlemlerde yükümlüler; Yönetmeliğin 6 ncı
maddesinin birinci fıkrasındaki bilgileri, teyit belgelerine gerek
olmaksızın, almak suretiyle işlem yapabilirler.
Bu kapsamdaki işlemlerle ilgili
olarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinde geçen
gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat gösterilmesi
ile 19 uncu maddesinde geçen müşterinin durumunun ve işlemlerin izlenmesi
yükümlülüklerinin uygulanması zorunluluğu bulunmamaktadır.
2.2.5. Müşterinin Hisseleri Borsaya Kote
Edilmiş Şirket Olduğu İşlemler
Müşterinin, hisseleri İstanbul
Menkul Kıymetler Borsası’na kote edilmiş şirket
olduğu işlemlerde, şirkete ilişkin olarak Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasındaki bilgiler alınarak
kaydedilir. Bu bilgilerin, Yönetmeliğin anılan maddesi uyarınca teyidi zorunlu
değildir.
Bu kapsamdaki müşterilerle
ilgili olarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinde
geçen gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat
gösterilmesi ile 19 uncu maddesinde geçen müşterinin durumunun ve
işlemlerin izlenmesi yükümlülüklerinin uygulanması zorunluluğu
bulunmamaktadır.
Ancak tüzel kişiyi temsile
yetkili kimselerin kimliği ve yetki durumu, Yönetmeliğin 7 nci ve 14 üncü maddesinde belirtilen esaslara uygun
olarak tespit edilir.
2.2.6. Ön Ödemeli Kartlara İlişkin İşlemler
Üzerindeki numara bazında hesap
takibi yapılan, isimsiz, önceden ödeme ya da yükleme yapılması suretiyle
kullanılabilir hale gelen ve yüklenen bakiye kadar kullanıma izin verilen
ön ödemeli kartlarla ilgili işlemlerde yükümlüler;
- Tek
kullanımlık olup tekrar yükleme yapılması mümkün olmayanlarda yüklü para
tutarı 300 YTL’yi,
- Yeniden
yükleme yapılabilen ve toplam yükleme limiti bir takvim yılı içinde 5.000 YTL’yi (Limiti 5.000 YTL’den
az olmakla birlikte aynı takvim yılı içinde 2.000 YTL üzerinde yükleme
yapılanlar hariç)
aşmayan
ön ödemeli kartların satışında Yönetmeliğin 6 ncı
maddesi kapsamında kimlik tespiti yapmayabilirler.
Bu kapsamdaki müşterilerle
ilgili olarak Yönetmeliğin 17 nci maddesinde
geçen gerçek faydalanıcının tanınması ve tüzel kişilere özel dikkat
gösterilmesi ile 19 uncu maddesinde geçen müşterinin durumunun ve
işlemlerin izlenmesi yükümlülüklerinin uygulanması zorunluluğu
bulunmamaktadır.
3. Diğer Hususlar
Yönetmelik kapsamındaki bazı
teyit ve tespit işlemlerinin aşağıdaki şekilde yapılması uygun bulunmuştur.
3.1. Adres Teyidi
Sürekli iş ilişkisi tesisinde,
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen gerçek
kişilerle ilgili kimlik tespiti kapsamında beyan edilen adresin doğruluğu,
e-Devlet veri tabanlarından yararlanmak suretiyle (elektronik görüntüsü de
alınarak) teyit edilebilir.
Müşteri adresine alma haberli
posta yoluyla tebligat yapılması durumunda, tebligatın müşteriye
yapıldığına dair belge de adres teyidinde kullanılabilir.
3.2. Telefon ve Faks Numarası ile Elektronik Posta Adresinin
Doğruluğunun Teyidi
Telefon ve faks numarası ile
elektronik posta adresinin doğruluğunun teyidi, sürekli iş ilişkisinin
tesis edilmesi halinde yapılacaktır.
3.3. Müteakip İşlemlerde Kimlik Tespiti
Daha önce usulüne uygun olarak
kimliği tespit edilenlerin sürekli iş ilişkisi kapsamındaki yüz yüze
yapılan müteakip işlemlerinde kimlik tespiti, kimliğe ilişkin bilgilerin
yükümlüde bulunan bilgilerle karşılaştırılmasını müteakip, ilgili evraka
işlemi yaptıran gerçek kişinin ad ve soyadının yazılması ve imza örneğinin
alınması suretiyle yapılır.
Tebliğ olunur.
————————
1 24/12/2003 tarih ve 25326 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanmıştır.
|