9 Mart 2008 PAZAR

Resmî Gazete

Sayı : 26811

TEBLİĞ

Dış Ticaret Müsteşarlığından:

TS 1193 HAVUÇ VE TS 1255 PATLICAN STANDARDININ REVİZYONU İLE

TS 1133 ENGİNAR STANDARDININ TADİLİNE İLİŞKİN DIŞ TİCARETTE

STANDARDİZASYON TEBLİĞİ

TEBLİĞ NO: (2008/32)

MADDE 1 – 10/5/1993 tarihli ve 21577 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak zorunlu uygulamaya konulan, TS 1193 Havuç Standardı (Ek-1) ve 20/3/1985 tarih ve 18700 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak zorunlu uygulamaya konulan, TS 1255 Patlıcan Standardı (Ek-2)Türk Standartları Enstitüsü tarafından revize edilmiş olup, ek’te yer aldığı şekliyle dış ticarette zorunlu uygulamaya konulmuştur.

MADDE 2 – 4/6/2007 tarihli ve 26542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak zorunlu uygulamaya konulan TS 1133 Enginar Standardının bazı maddeleri Türk Standartları Enstitüsü tarafından tadil edilmiş olup, tadil metni aşağıda yer almaktadır.

"Madde 4.2.4

Boylama Ekstra ve Sınıf I için zorunlu, Sınıf II için isteğe bağlıdır.

Aşağıdaki madde standarda ilave edilmiştir.

Madde 4.3.3 Kütle toleransları

Bütün çeşitlerde kütlece ± 10 tolerans tanınır.”

MADDE 3 – Bu Tebliğ yayımı tarihinden on beş gün sonra yürürlüğe girer.

MADDE 4 – Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür.

ICS 67.080.20TÜRK STANDARDITS 1193 Aralık 2007

Havuç

0Giriş

Bu standard; havucun tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

1Kapsam

Bu standard tüketiciye taze olarak arz edilen havuçları kapsar, işlenmiş ürünleri kapsamaz.

2Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar

Bu standardda diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır.

3Tarifler

3.1Havuç

Maydanozgiller (Umbelliferae) familyasının Daucus carota L. türüne giren kültür bitkilerinin etli kökleri.

3.2Yabancı madde

Havuç üzerinde bulunan kum, taş, toprak, kabuk, yaprak, bitkisel parçalar, yabancı tohumlar gibi kendinden başka gözle görülebilir her türlü madde.

4Sınıflandırma ve özellikler

4.1Sınıflandırma

Havuçlar, botanik yapılarına göre çeşitlere, kalite özelliklerine göre sınıflara ve iriliklerine göre boylara ayrılır.

4.1.1Çeşitler

Havuçlar botanik yapılarına göre;

-Nantes (Nants),

-Chantenay (Şantenay),

-Imperial (İmperyal),

-Danvers (Denvırs),

-Küçük parmak (Little finger)

olmak üzere çeşitlere ayrılırlar.

Diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri belirtilerek piyasaya arz edilir.

4.1.2Sınıflar

Havuçlar, kalite özelliklerine göre;

-Ekstra,

-Sınıf I,

-Sınıf II

olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

4.1.3Boylar

Havuçlar, iriliklerini belirleyen kütlelerine veya en büyük çaplarına göre boylara ayrılır:

-Küçük boy,

-Büyük boy

olmak üzere iki boya ayrılır.

4.2Özellikler

4.2.1Genel özellikler

Havuç;

- Bütün olmalı,

- Sağlam olmalı (çürüyerek ve kötüleşerek tüketime uygunsuz hâle gelenler ürünü etkilememeli),

- Temiz olmalı (yıkanmadıkları takdirde mümkün olduğu kadar üzerlerinde aşırı derecede kir ve yabancı madde bulunmamalı, yıkandıkları takdirde ise gözle görülebilir herhangi bir yabancı madde ihtiva etmemeli),

- Böcek ve böcek hasarları bulunmamalı,

- Sert, sıkı yapıda olmalı,

- Odunlaşmamış olmalı,

- Çatallaşmamış, yan kök oluşturmamış olmalı,

- Tohuma kalkmamış olmalı,

- Yabancı tat ve/veya koku bulunmamalı,

- Anormal dış nem (dış yüzeyde ıslaklık) olmamalı (yıkandıktan sonra yeterince kurutulmuş olmalı)

dır.

Havuçların gelişmesi ve durumu aşağıdaki özelliklere imkân verecek şekilde:

-Elle toplamaya, pazara hazırlamaya ve taşınmaya dayanıklı,

-Gideceği yere ulaştığında tatmin edici durumda (pazar isteklerini karşılamaya uygun özellikte)

olmalıdır.

4.2.2Çeşit özellikleri

Havuç çeşitleri aşağıda verilen özellikte olmalıdır.

4.2.2.1Nantes (Nants)

Tatlı aroması ile bilinen, silindir şeklinde, incelme göstermeyen yuvarlak yapıdadır. Çok az göbeğe ve dışta şekeri biriktiren ve tatlı aromayı veren geniş bir kabuğa (korteks’e) sahiptir. Uzun süre depolamaya uygun olmayıp, genellikle taze tüketilir (Resim 1).

4.2.2.2Chantenay (Şantenay)

Şekil açısından Nant ve İmperial çeşitlerinin ortasında yer almaktadır. Silindirik yapısıuca (alt kısma) doğru incelme gösterir. Uç kısmı Nant çeşidine benzeyen, tatlı aromalı bir çeşittir (Resim 2).

4.2.2.3Imperial (İmperyal)

Hoş aromalı, 22 mm ila 31 mm çapında ince, uzun yapıda, uzun süre depolama özelliğine sahip bir çeşittir (Resim 3).

4.2.2.4Danvers (Denvırs)

İmperial çeşidinden daha ince ve konik şekillidir. Uça doğru belirgin bir incelme göstermeyen, orta irilikte bir çeşittir (Resim 4).

4.2.2.5Küçük parmak (Little finger)

Körpe yapıda ve tatlı aromalı, parmak şeklinde küçük bir çeşittir (Resim 5).

4.2.3Sınıf özellikleri

4.2.3.1Ekstra

Bu sınıfa üstün nitelikte olan ve yıkanarak temizlenmiş bulunan havuçlar girer. Bunlar; çeşidinin şekil, renk ve diğer tüm özelliklerini göstermelidir.

Ürünün dış görünüşünde ambalâj içinde sunumunu ve kalitesini etkilemeyecek çok hafif yüzeysel kusurlar (yara, bere vb.) dışında kusur bulunmamalıdır.

Bunlar;

-Düzgün satıhlı,

-Taze görünüşlü,

-Normal şekilli,

-Çatlamamış

olmalıdır.

Ayrıca bunlarda;

-Berelenmeler ve yarıklar,

-Don zararları

bulunmamalıdır.

Yeşil veya mor başlı olan havuçlar bu sınıfa giremez.

4.2.3.2Sınıf I

Bu sınıfa iyi nitelikteki havuçlar girer. Bunlar; çeşidinin şekil, renk ve diğer tüm özelliklerini göstermelidir.

Bunlar taze görünüşlü olmalıdır.

Bunlarda ürünün genel görünüşünü, özelliklerini, saklama veya pazarlama değerini bozmamak şartıyla;

-Hafif şekil kusurlarına,

-Hafif renk kusurlarına,

-Kapanmış hafif yaralara,

-Yıkama ve pazara hazırlama sırasında meydana gelen hafif yarık veya çatlaklara

müsaade edilebilir.

Bu sınıfta; uzunluğu 10 cm’ye kadar olan havuçlarda 1 cm’ye, uzunluğu 10 cm’den fazla olanlarda ise
2 cm’ye kadar yeşil veya mor renkli baş kısımlara müsaade edilir.

4.2.3.3Sınıf II

Bu sınıfa daha üst sınıflara giremeyen, fakat genel özelliklere uyan havuçlar girer.

Bunlarda ürünün genel görünüşünü, özelliklerini, saklama veya pazarlama değerini bozmamak şartıyla;

-Şekil ve renk kusurlarına,

-Kapanmış yaralara (öz kısmına işlememiş),

-Yıkama ve pazara hazırlama sırasında meydana gelen yarık veya çatlaklara

müsaade edilebilir.

Bu sınıfta; uzunluğu 10 cm’ye kadar olan havuçlarda 2 cm’ye, uzunluğu 10 cm’den fazla olanlarda ise 3 cm’ye kadar yeşil veya mor renkli baş kısımlara müsaade edilir.

4.2.4Boy özellikleri

Boylama, yapraksız olarak, havuç çapına veya kütlesine göre yapılır.

4.2.4.1Küçük boy

Erkenci (kök gelişimi tamamlanmamış) havuçlara ve küçük köklü türlere uygulanır.

Küçük boya, çapa göre boylama yapıldığında çapı 10 mm’den büyük 40 mm’den küçük ve kütlesine göre boylama yapıldığında kütlesi 8 g’dan fazla 50 g’dan az olan havuçlar girer.

4.2.4.2Büyük boy

Yetişkin havuçlara ve büyük köklü türlere uygulanır.

Büyük boya, çapa göre boylama yapıldığında çapı 20 mm’den büyük ve kütlesine göre boylama yapıldığında kütlesi 50 g’dan fazla olan havuçlar girer.

“Ekstra” sınıfa giren havuçlarda; çaplarına göre boylandığında çapı 45 mm’den küçük, kütlece boylama yapıldığında ise kütlesi 200 g’dan küçük olmalıdır. Herhangi bir ambalâjdaki en küçük ve en büyük havuç arasındaki fark 20 mm’den veya 150 g’dan büyük olmamalıdır.

Sınıf I’e giren havuçların herhangi bir ambalâjındaki en küçük ve en büyük havuçlar arasındaki fark, çap bakımından 30 mm’den veya kütlece 200 g’dan fazla olmamalıdır.

Sınıf II’ye giren havuçlar en küçük boyla ilgili özellikleri karşılamalıdır.

4.3Boyut ve toleranslar

4.3.1Sınıf toleransları

4.3.1.1Ekstra

Bu sınıfın özelliklerine uymayan, fakat Sınıf I’e giren havuçlardan (Sınıf I’in toleransı hariç) kütlece en çok % 5 oranında tolerans tanınır.

Hafif derecede yeşil veya mor başlı havuçlara kütlece % 5 tolerans tanınır.

4.3.1.2Sınıf I

Bu sınıfın özelliklerine uymayan, fakat Sınıf II’ye giren havuçlardan (Sınıf II’nin toleransı hariç) kütlece en çok % 10 oranında tolerans tanınır.

Ayrıca bu sınıfta kütlece % 10 oranına kadar kırık havuç veya başsız havuç bulunabilir.

4.3.1.3Sınıf II

Bu sınıfın özelliklerine veya genel özelliklere uymayan, fakat tüketime elverişli bulunan havuçlardan kütlece en çok % 10 oranında tolerans tanınır.

Ayrıca, bu sınıfta kütlece % 25 oranına kadar kırık havuç bulunabilir.

4.3.2Boy toleransları

Bütün sınıflarda, ambalâj üzerinde belirtilen boylara uymayan havuçlara kütlece % 10 oranına kadar tolerans tanınır.

4.4Özellik, muayene madde numaraları

Bu standardda verilen özellikler ile bunların, muayene madde numaraları Çizelge 1'de verilmiştir.

Çizelge 1 – Özellik, muayene madde numaraları

5Numune alma ve muayeneler

5.1Numune alma

Numune partiden alınır. Çeşidi, sınıfı, boyu ve ambalâjı aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan havuçlar bir parti sayılır. Havuç numunesi TS ISO 874’e göre alınır.

Alınan temsili numunelerin ambalâjlama, muhafaza ve lāboratuvara gönderilmesi TS ISO 874’e göre yapılmalıdır.

5.2Muayeneler

5.2.1Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi

Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi gözle, elle incelenerek, gerekirse ölçülerek yapılır. Sonucun Madde 6'ya uygun olup olmadığına bakılır.

5.2.2Havucun muayenesi

Havucun muayenesi gözle ve elle incelenerek, koklanarak, tadılarak, tartılarak, ölçülerek yapılır ve sonucun Madde 4.2.1, Madde 4.2.2, Madde 4.2.3, Madde 4.2.4 ve Madde 4.3’e uygun olup olmadığına bakılır.

5.3Değerlendirme

Muayene sonuçlarının her biri standarda uygunsa parti bu standarda uygun sayılır.

5.4Muayene raporu

Muayene raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

-Firmanın adı ve adresi,

-Muayenenin yapıldığı yerinadı,

-Muayeneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

-Numunenin alındığı tarih ile muayene tarihi,

-Numunenin tanıtılması,

-Muayenede uygulanan standardların numaraları,

-Sonuçların değerlendirilmesi,

-Muayene sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan tedbirler,

-Uygulanan muayene metotlarında belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen fakat muayenede yer almış olan işlemler,

-Numunenin standarda uygun olup olmadığı,

-Rapora ait seri numarası ve tarih her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı.

6Piyasaya arz

Havuçlar ambalâjlı veya dökme olarak piyasaya arz edilir.

Ambalâjlı havuçlar aşağıda belirtilen iki şekilde piyasaya hazırlanır:

-Turfanda ve küçük havuçlar, yaprakları kesilmiş olarak veya kesilmemiş demet halinde (yapraklı demet halinde piyasaya arz edilen havuçların yaprakları taze, yeşil, sağlıklı, sararmamış ve solmamış olmalıdır).

-Diğer mevsimlik havuçlar, yaprakları kesilmiş veya koparılmış, demet yapılmamış halde (yaprakların kesilmesi veya kökünden koparılması sırasında havuca zarar verilmemelidir).

Yaprakları kesilmiş olan Sınıf II havuçlar dökme olarak da piyasaya arz edilebilir.

6.1Bir örneklik

Her ambalâj içindeki havuçlar çeşit, sınıf, boy (boylama yapılmışsa), orijin ve ticari tip bakımlarından birörnek olmalıdır.

Ambalâjın görünen kısmındaki durum, tüm ambalâj için geçerli olmalı; ambalâjın üstünde ve alt kısmında aynı görünüm ve kaliteye sahip olmalı, her ambalâjda görünen havuçlar o ambalâjdaki tüm ürünü temsil etmelidir.

Dökme halde sevk edilen havuçlar aynı çeşitten olmalı ve en küçük boy şartlarına uymalı ve dökme partide görünen havuçlar o partideki tüm ürünü temsil etmelidir.

6.2Ambalâjlama

Ambalâjlar taşıma sırasında havuçların korunmasını sağlayacak, insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde ahşap, mukavva, plâstik vb. malzemelerden yapılmış olmalıdır. Ambalâj olarak kullanılacak malzeme; yeni, temiz, ürünün harici ve dahîlî zarar görmesini önleyecek kalitede olmalıdır. Havuç dolu ambalâjlar ürünü tam olarak muhafaza edecek şekilde tasarımlanmalıdır.

Ambalâjların yapımında kullanılan her çeşit malzeme ile içlerine konulacak kağıt ve benzeri madde insan sağlığına zararsız, yeni, temiz, kuru ve kokusuz olmalıdır. Ambalâjlamada kullanılan kâğıt, pul gibi malzemelerin baskısı, etiketlenmesi zehirli veya insan sağlığına zararlı olmayan mürekkeple ve tutkalla yapılmalıdır. Basılı kağıt kullanıldığında yazılı yüzün dışa gelmesine ve ürüne değmemesine dikkat edilmelidir. Havuç yüzeyine etiket uygulandığında, etiket çıkarıldığında havuç yüzeyinde iz, leke ve kabuk zararı oluşturmamalıdır.

Ambalâjlar her türlü yabancı maddeden arî olmalı, rutubet ve koku çeken malzemeden yapılmamalıdır.

Demet halindeki havuçlar tahta sandık, mukavva, plastik ve benzeri maddelerden yapılmış kasalara bir veya birkaç sıra halinde, fakat havalandırmayı sağlayacak şekilde dizilmiş olarak, yaprakları kesilmiş haldeki havuçlar tahta sandıklar, torba veya diğer uygun ambalâjlar içerisine yerleştirilerek piyasaya arz edilir.

6.3İşaretleme

Havuç ambalâjları üzerine en az aşağıdaki bilgiler okunaklı olarak silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılır veya basılır. Ambalâjın ağzı açıldığında tekrar kapatılmayacak veya tekrar kapatıldığında kapatıldığı belli olacak şekilde kapatılmalıdır.

-Firmanın ticari unvanı veya kısa adı, varsa tescilli markası,

-Bu standardın işaret ve numarası (TS 1193 şeklinde),

-Malın adı (Havuç),

-Çeşidi,

-Sınıfı,

-Boyu (en küçük ve en büyük çap veya kütle olarak) (isteğe bağlı),

-Üretim bölgesi veya yerel ismi (isteğe bağlı),

-Parti, seri veya kod numaralarından en az biri,

-Demet sayısı (demetlenmişse),

-Net kütlesi (en az g veya kg olarak),

-Büyük ambalâjlardaki küçük tüketici ambalâjların sayısı ve kütlesi (isteğe bağlı).

Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sıra yabancı dilde de yazılabilir.

6.4Muhafaza ve taşıma

-Havuç ve içinde havuç bulunan ambalâjlar işleme yerlerinde, depolarda ve taşıtlarda kötü koku yayan ve bunları kirleten maddelerle bir arada bulundurulmamalıdır.

-İçinde havuç bulunan ambalâjlar gölgede tutulmalı çiğ, yağmur ve güneş altında veya dondurucu soğuklarda bırakılmamalı ve bu şartlarda yüklenip boşaltılmamalıdır.

İçinde havuç bulunan ambalâjların gemilere vinçle yükleme boşaltma işlerinde paletler kullanılmalıdır.

Havuçların depolanması TS 2996 ISO 2166’ya uygun olarak yapılmalıdır.

7Çeşitli hükümler

Üretici bu standarda uygun olarak ürettiğini beyan ettiği havuçlar için istenildiğinde standarda uygunluk belgesi vermeye veya göstermeye mecburdur. Bu beyannamede satış konusu olan havuçların;

-Madde 4'deki özelliklere uygun olduğunun,

-Madde 5'deki muayenelerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun

belirtilmesi gerekir.

Yararlanılan kaynaklar

–UN/ECE Standard FFV-10, 1998

–http//www.carrotmuseum.co.uk/varietyphotos.html

–http//www.vegetables.comell.edu/online/2005veg/PDF/Carrot%20Varietiles%20for%20FM%20Growers.pdf

–Prfo.Dr. GÜNAY, A., Sebze Yetiştiriciliği, İZMİR, 2005.

–http//www. vegetables.comell.edu/online/2005veg/ FM%20Carrot%20Variety%20Trial%202005.html

Resimler

Resim 1 – Nant (Nantes) Resim 2 – Şantenay (Chantenay)

Resim 3 – ImperialResim 4 –Danvers

Resim 5 – Küçük parmak (Little finger)

ICS 67.080.20TÜRK STANDARDITS 1255/Aralık 2007

Patlıcan

0Giriş

Bu standard; patlıcanın tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

1Kapsam

Bu standard taze olarak piyasaya arz edilen patlıcanları kapsar.

2Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar

Bu standardda diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır.

3Tarifler

3.1Patlıcan

Solanum melongena L. türüne mensup esculentum, insanum ve ovigerum Lam. varyetelerine giren kültür bitkilerinin meyvesi.

3.2Minyatür patlıcan

Özel yetiştirme teknikleri ve/veya bitki ıslahı ile elde edilen taze patlıcan. Tamamen gelişmemiş ve yetersiz boyda olan patlıcanlar minyatür patlıcan sayılmaz.

3.3Yabancı madde

Patlıcan üzerinde bulunan kum, taş, toprak, kabuk, yaprak, bitkisel parçalar, yabancı tohumlar gibi kendinden başka gözle görülebilir her türlü madde.

4Sınıflandırma ve özellikler

4.1Sınıflandırma

Patlıcanlar; botanik yapılarına göre çeşitlere, kalite özelliklerine göre sınıflara, uzunluğuna dikey ekvatoral (orta) bölümlerinin en geniş çaplarına veya kütlelerine göre boylara ayrılır.

4.1.1Çeşitler

Patlıcanlar botanik yapılarına göre;

- Pala,

- Kemer,

- Aydın siyahı,

- Halkapınar,

- Topan (bostan)

olmak üzere çeşitlere ayrılır.

Diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri belirtilerek piyasaya arz edilir.

4.1.2Sınıflar

Patlıcanlar kalite özelliklerine göre;

-Sınıf I,

-Sınıf II

olmak üzere iki sınıfa ayrılır.

4.1.3Boylama

Patlıcanlar kütlelerine göre;

-Küçük,

-Orta,

-Büyük

olmak üzere üç boya,

Patlıcanlar, çaplarına göre;

-Uzun,

-Toparlak

olmak üzere iki boya ayrılır.

4.2Özellikler

4.2.1Genel özellikler

Bütün sınıflarda, her sınıfın özelliklerine ve toleranslara uymak koşulu ile patlıcanlar;

-Bütün (tam) olmalı,

-Sağlam olmalı (çürüyerek ve kötüleşerek tüketime uygunsuz hâle gelenler hariç),

-Temiz olmalı (gözle görülebilir yabancı madde ihtiva etmemeli),

-Taze görünümlü olmalı,

-Yeterince gelişmiş olmalı (eti liflenmiş veya odunsu yapıda ya da çekirdekleri aşırı derecede gelişmiş olmamalı),

-Sıkı yapılı olmalı,

-Böcek ve böcek hasarları bulunmamalı,

-Anormal dış nem (dış yüzeyde ıslaklık) ihtiva etmemeli, yıkanmış ise iyi kurutulmuş olmalı,

-Yabancı tat ve/veya koku bulunmamalı

dır.

Hafif zarar görmüş çanak yapraklı ve çiçek saplı patlıcanlara da müsaade edilir.

Patlıcanların gelişmesi ve durumu aşağıdaki özelliklere imkân verecek şekilde olmalıdır;

-Elle toplamaya, pazara hazırlamaya ve taşınmaya dayanıklı olmalı,

-Gideceği yere ulaştığında tatmin edici durum (pazar isteklerini karşılamaya uygun özellikte) göstermeli

dir.

4.2.2Çeşit özellikleri

4.2.2.1Pala

Meyveleri mor renkte olup, ortası hafif bombeli silindir şeklinde ve uçları hafif küt bir çeşittir. Kabuğu ince, meyve eti beyaz ve yumuşak dokulu, meyveleri 22 cm ila 30 cm uzunlukta, 7 cm ila 8 cm çapında olmalıdır (Resim 1).

4.2.2.2Kemer

Meyveleri parlak koyu mor renkte olup, meyve eti beyaz, yumuşak dokulu ve az çekirdekli, ince, uzun bir çeşittir. Meyveleri 20 cm ila 25 cm uzunluğunda, 5 cmila 7 cm çapında olmalıdır (Resim 2).

4.2.2.3Aydın siyahı

Meyveleri parlak koyu mor renkte, meyve eti beyaz renkte ve yumuşak dokulu, lezzetli, küt uçlu bir çeşittir. Ortalama meyve uzunluğu 22 cm olmalıdır (Resim 3).

4.2.2.4Halkapınar

Meyveleri koyu mor renkte, 20 cm ila 25 cm uzunluğunda, 6 cm ila 8 cm çapında, uç tarafı sap tarafına nispeten daha dolgun olmalıdır.

4.2.2.5Topan

Meyveleri koyu mor renkte, çekirdeği az, ucu küt olan bir çeşittir.

4.2.3Sınıf özellikleri

4.2.3.1Sınıf I

Bu sınıfa iyi nitelikteki ve çeşidine ve/veya ticari tipine has özellikleri gösteren patlıcanlar girer. Ancak bunlarda, ürünün genel görünümünü, özelliklerini ve muhafaza durumunu bozmayacak;

-Hafif şekil bozuklukları,

-Dip taraflarında hafif renk bozuklukları,

-Toplam satıhları 3 cm²'yi geçmeyen hafif berelenmeler ve/veya hafif kapanmış çatlaklar

bulunabilir.

Bu sınıftaki patlıcanlarda aynı zamanda mümkün olduğu kadar güneş yanıklığı bulunmamalıdır.

4.2.3.2Sınıf II

Bu sınıfa, Sınıf I’e giremeyen fakat genel özelliklere uyan patlıcanlar girer. Bunlarda ürünün genel görünüşünü ve özelliklerini bozmayan;

-Şekil bozuklukları,

-Renk bozuklukları,

-Toplam satıhları 4 cm²'yi aşmayan hafif güneş yanıklığı,

-Toplam satıhları 4 cm²'yi aşmayan hafif kapanmış çatlaklar

bulunabilir.

4.2.4Boy özellikleri

Boylama, ekvatoryal bölümün boyuna ekseninin en büyük çapına veya kütlesine göre yapılır. Boylama çaplara göre yapılmış ise çap, uzun patlıcanlarda 40 mm'den, toparlakpatlıcanlarda 70 mm'den az olmamalıdır.

Kütlelerine göre patlıcan boyları Çizelge 1'de verilmiştir.

Çizelge 1 ‑ Patlıcanlarda kütlelerine göre boylama

Boylama kütlelerine göre yapılmış ise kütlesi 100 g’dan az olmamalıdır.

Uzun patlıcanlarda en küçük uzunluk, sap hariç 80 mm'den aşağı olmamalıdır.

Sınıf I patlıcanlarda boylama zorunludur. Minyatür ürünlerde boylama aranmaz.

4.3Boyut ve toleranslar

Bir ambalâj içerisindeki patlıcanlarda sayıca veya kütlece bulunabilecek sınıf ve boy toleransları aşağıda verilmiştir.

4.3.1Sınıf toleransları

4.3.1.1Sınıf I

Bu sınıfın özelliklerine uymayan, fakat Sınıf II’ye giren patlıcanlardan (Sınıf II’nin toleransı hariç) kütlece veya sayıca en çok % 10 oranında tolerans tanınır.

4.3.1.2Sınıf II

Bu sınıfın özelliklerine veya genel özelliklere uymayan, fakat tüketime elverişli bulunan patlıcanlardan kütlece veya sayıca en çok % 10 oranında tanınır.

Tüketimlerini engelleyecek şekilde çürümüş veya herhangi bir şekilde bozulmuş patlıcanlara hiçbir suretle tolerans tanınmaz.

4.3.2Boy toleransları

4.3.2.1Sınıf I

Her ambalâjda, ambalâjın üzerinde belirtilen boy ölçülerinin üzerinde veya altındaki boylardaki patlıcanlara kütlece veya sayıca %10 oranına kadar tolerans tanınır.

4.3.2.2Sınıf II

Her ambalâjda, en küçük boy ölçülerine uymayan patlıcanlara kütlece veya sayıca %10 oranına kadar tolerans tanınır.

Ancak, her sınıfta, çaplarına göre boylama yapılanlarda en küçük çaptan 5 mm daha küçük çaplı olanlara veya kütlesine göre boylama yapılanlarda 90 g’dan daha hafif olanlara hiçbir suretle tolerans tanınmaz.

4.4Özellik, muayene madde numaraları

Bu standardda verilen özellikler ile bunların muayene madde numaraları Çizelge 1'de verilmiştir.

Çizelge 1 – Özellik, muayene madde numaraları

5Numune alma ve muayeneler

5.1Numune alma

Numune partiden alınır. Çeşidi, sınıfı, boyu, orijini ve ambalâjı aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan patlıcanlar bir parti sayılır. Patlıcan numunesi TS ISO 874’e göre alınır.

Alınan temsili numunelerin ambalâjlama, muhafaza ve lāboratuvara gönderilmesi TS ISO 874’e göre yapılmalıdır.

5.2Muayeneler

5.2.1Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi

Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi gözle, elle incelenerek yapılır. Sonucun Madde 6'ya uygun olup olmadığına bakılır.

5.2.2Patlıcanın muayenesi

Patlıcanın muayenesi gözle ve elle incelenerek, koklanarak, tadılarak, boyları ölçülerek yapılır ve sonucun Madde 4.2.1, Madde 4.2.2, Madde 4.2.3, Madde 4.2.4, Madde 4.3 ve Madde 6.1’e uygun olup olmadığına bakılır.

5.3Değerlendirme

Muayene sonuçlarının her biri standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır.

5.4Muayene raporu

Muayene raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

-Firmanın adı ve adresi,

-Muayenenin yapıldığı yerinadı,

-Muayeneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

-Numunenin alındığı tarih ile muayene tarihi,

-Numunenin tanıtılması,

-Muayenede uygulanan standardların numaraları,

-Sonuçların değerlendirilmesi,

-Muayene sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan tedbirler,

-Uygulanan muayene metotlarında belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen fakat muayenede yer almış olan işlemler,

-Numunenin standarda uygun olup olmadığı,

-Rapora ait seri numarası ve tarih her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı.

6Piyasaya arz

Patlıcanlar ambalâjlı olarak piyasaya arz edilir.

6.1Bir örneklik

Bir ambalâj içerisindeki patlıcanlar çeşit, orijin, sınıf, boy (boylama yapılmış ise) bakımlarından, ayrıca gelişme ve renklenme dereceleri açısından bir örnek olmalıdır.

Uzun patlıcanlar aynı pakette uzunluk açısından yeterince bir örnek olacak şekilde paketlenmelidir.

Aynı zamanda bir ambalâj içerisindeki en küçük ve en büyük patlıcanlar arasındaki fark;

Çap bakımından;

-Uzun patlıcanlarda 20 mm'yi,

-Toparlak patlıcanlarda 25 mm'yi

geçmemeli;

Kütle bakımından;

-Küçük boy patlıcanlarda 75 g’ı,

-Orta boy patlıcanlarda 100 g’ı,

-Büyük boy patlıcanlarda 250 g’ı

geçmemelidir.

Ambalâjın görünen kısmındaki durum, tüm ambalâj için geçerli olmalı; ambalâjın üstünde ve alt kısmında aynı görünüm ve kaliteye sahip olmalı, her ambalâjda görünen patlıcanlar o ambalâjdaki tüm ürünü temsil etmelidir.

Minyatür patlıcanlar da olabildiğince bir örnek olmalıdır. Bunlar, orijin ve tip olarak diğer minyatür patlıcan çeşitleri ile karışık olabilirler.

6.2Ambalâjlama

Ambalâjlar taşıma sırasında patlıcanların korunmasını sağlayacak, insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde ahşap, mukavva, plâstik vb. malzemelerden yapılmış olmalıdır. Ambalâj olarak kullanılacak malzeme; yeni, temiz, ürünün harici ve dahîlî zarar görmesini önleyecek kalitede olmalıdır. Patlıcan dolu ambalâjlar ürünü tam olarak muhafaza edecek şekilde tasarımlanmalıdır.

Ambalâjların yapımında kullanılan her çeşit malzeme ile içlerine konulacak kağıt ve benzeri madde insan sağlığına zararsız, yeni, temiz, kuru ve kokusuz olmalıdır. Ambalâjlamada kullanılan kâğıt, pul gibi malzemelerin baskısı, etiketlenmesi zehirli veya insan sağlığına zararlı olmayan mürekkeple ve tutkalla yapılmalıdır. Basılı kağıt kullanıldığında yazılı yüzün dışa gelmesine ve ürüne değmemesine dikkat edilmelidir. Sebze yüzeyine etiket uygulandığında, etiket çıkarıldığında meyve yüzeyinde iz, leke ve kabuk zararı oluşturmamalıdır.

Ambalâjlar her türlü yabancı maddeden arî olmalı, rutubet ve koku çeken malzemeden yapılmamış olmalıdır. Ambalâjların içinde yabancı maddeler bulunmamalıdır.

6.3İşaretleme

Patlıcan ambalâjları üzerine en az aşağıdaki bilgiler okunaklı olarak silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılır veya basılır. Ambalâjın ağzı açıldığında tekrar kapatılmayacak veya tekrar kapatıldığında kapatıldığı belli olacak şekilde kapatılmalıdır.

-Firmanın ticari unvanı veya kısa adı, varsa tescilli markası,

-Bu standardın işaret ve numarası (TS 1255 şeklinde),

-Malın adı (Patlıcan),

-Çeşidi ve/veya ticari tipi,

-Sınıfı,

-Boyu (boylanmış ise),

-Boylama çapa göre yapılmışsa en küçük ve en büyük çaplar veya

-Boylama kütleye göre yapılmışsa en küçük ve en büyük kütle

-Üretim bölgesi veya yerel ismi (isteğe bağlı),

-Parti, seri veya kod numaralarından en az biri,

-Net kütlesi(en az kg veya g olarak),

-Büyük ambalâjlardaki küçük tüketici ambalâjların sayısı ve kütlesi (isteğe bağlı).

Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sıra yabancı dilde de yazılabilir.

6.4Muhafaza ve taşıma

-Patlıcanlar 7 ⁰C ila 10 ⁰C’da, % 90 ila% 95 bağıl nemde 7 ila10 gün süre ile muhafaza edilebilir.

-Patlıcan ve içinde patlıcan bulunan ambalâjlar işleme yerlerinde, depolarda ve taşıtlarda kötü koku yayan ve bunları kirleten maddelerle bir arada bulundurulmamalıdır.

-İçinde patlıcan bulunan ambalâjlar gölgede tutulmalı çiğ, yağmur ve güneş altında veya dondurucu soğuklarda bırakılmamalı ve bu şartlarda yüklenip boşaltılmamalıdır.

İçinde patlıcan bulunan ambalâjların gemilere vinçle yükleme boşaltma işlerinde paletler kullanılmalıdır.

7Çeşitli hükümler

Üretici bu standarda uygun olarak ürettiğini beyan ettiği patlıcanlar için istenildiğinde standarda uygunluk belgesi vermeye veya göstermeye mecburdur. Bu beyannamede satış konusu olan patlıcanların;

-Madde 4'deki özelliklere uygun olduğunun,

-Madde 5'deki muayenelerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun

belirtilmesi gerekir.

Yararlanılan Kaynaklar

–UN/ECE Standard FFV-05, 2000.

–http/www.hormonalchange.co.uk/aubergines.php

–http/www.ciao.co.uk/Aubergines_Review_5557263

–Prof.Dr. GÜNAY, A., Sebze Yetiştiriciliği, İZMİR, 2005.

–http/www.natureandmore.com/English/Products/Vegetables/Aubergine.cmt

–Sönmez, İ., Patlıcan Yetiştiriciliği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova, 2002.

Resimler

Resim 1 – Pala

Resim 2 – Kemer

Resim 3 – Aydın siyahı