Anayasa Mahkemesinin E: 2002/9 (Değişik İşler), K: 2006/5 Sayılı Kararı

5 Mart 2008 ÇARŞAMBA

Sayı : 26807

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Anayasa Mahkemesi Başkanlığından:

Esas Sayısı: 2002/5 (Değişik İşler)

Karar Sayısı: 2006/4

Karar Günü: 12.7.2006

DAVACI : Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

DAVALI : Varlığımız Partisi

DAVANIN KONUSU : Varlığımız Partisi’nin kendiliğinden dağıldığı ileri sürülerek hukuksal varlığının sona erdiğinin tespiti istemidir.

I - İDDİANAME

Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 5.6.2002 günlü, SP.104 Hz.2002/8 sayılı iddianamesi şöyledir:

“GİRİŞ:

Varlığımız Partisi belgelerini 11.5.2001 tarihinde İçişleri Bakanlığına vermekle 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 8.maddesine göre tüzel kişilik kazanmıştır.

Partinin, halen genel merkezinin bulunmadığı ve kurulduğundan bu güne kadar hiçbir yerde teşkilatlanmadığı anlaşıldığından adı geçen partinin kendiliğinden dağılmış sayıldığının tesbitini talep zorunluluğu doğmuştur.

KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER:

A) Siyasi Partiler Kanunu:

Madde 8/2: “Siyasi partilerin genel merkezi Ankara’da bulunur.”

Madde 10: “Cumhuriyet Başsavcılığınca her siyasi parti için bir sicil dosyası tutulur.

Bu sicil dosyasında : ‘..... b) Merkez organlarıyla teşkilat kurdukları il, ilçe ve beldelerin, bunların organlarında görev alanların adlarını, soyadlarını, doğum yer ve tarihlerini, meslek veya sanatlarını ve ikametgahlarını gösterir ve onaylı listeleri... bulunur.”

Madde 31: “Siyasi partilerin merkez teşkilatı Ankara il merkezinde... bulunur.”

Madde 121: “Türk Kanunu Medenisi ile Dernekler Kanununun ve Dernekler hakkında uygulanan diğer kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri, siyasi partiler hakkında da uygulanır.”

B) Türk Medeni Kanunu:

Madde 87: “Dernekler, aşağıdaki hallerde kendiliğinden sona erer:

1) Amacının gerçekleşmesi, gerçekleşmesinin olanaksız hale gelmesi veya sürenin sona ermesi,

2) İlk genel kurul toplantısının kanunda öngörülen sürede yapılmamış ve zorunlu organların oluşturulmamış olması,

3) Borç ödemede acze düşmüş olması,

4)Tüzük gereğince yönetim kurulunun oluşturulmasının olanaksız hale gelmesi,

5) Olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması.

Her ilgili, sulh hakiminden, derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tesbitini isteyebilir.”

C) 2908 Sayılı Dernekler Kanunu:

Madde 51: Dernekler, kuruluş amaç ve şartlarını kaybettiği veya acze düştüğü veya yönetim kurulunun tüzük gereğince kurulmasına imkan kalmadığı veya 23. maddede belirtilen yeter sayının bulunmaması sebebiyle üst üste iki olağan genel kurul toplantısının yapılamadığı hallerde kendiliğinden dağılmış sayılır. Kendiliğinden dağılma hali, dernek merkezinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirinin veya Cumhuriyet Savcılığının istemi üzerine sulh hukuk mahkemesince tesbit edilir.

TESPİT DAVASININ AÇILMA NEDENİ VE DEĞERLENDİRME:

Davalı siyasi partinin 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 8/2 nci ve 31 nci maddelerindeki hükümlere rağmen Ankara’da genel merkezi bulunmadığından bu partinin kuruluş bildirgesinde gösterdiği adrese gönderilen tebligatlar yapılamamaktadır.

Ayrıca adı geçen parti Siyasi Partiler Kanununun 10 ncu maddesi uyarınca il, ilçe ve beldelerde teşkilat kurduğuna, partiye üye kaydettiğine ve faaliyetlerde bulunduğuna dair herhangi bir belgeyi Cumhuriyet Başsavcılığımızdaki sicil dosyasına intikal ettirmemiştir.

Bu durumda, Varlığımız Partisi’nin amacını gerçekleştirmek için gerekli kuruluş koşullarını kaybettiği, Anayasa ve Siyasi Partiler Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde bir siyasi parti niteliğinin kalmadığı ve dağılmış duruma düştüğü ekteki tutanaklardan anlaşılmaktadır.

SONUÇ VE İSTEM:

Davalı Varlığımız Partisi’nin; yukarıda açıklanan nedenlerle, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 121. maddesi aracılığıyla Türk Medeni Kanununun 87, 2908 sayılı Dernekler Kanununun 51. maddeleri uyarınca kendiliğinden dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi iddia ve talep olunur.”

II - İNCELEME

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın iddianamesi, konuya ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve Yasa kuralları ile diğer belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Varlığımız Partisi, gerekli belgelerin 11.5.2001 tarihinde İçişleri Bakanlığı’na verilmesiyle tüzel kişilik kazanmıştır.

Kuruluşunu takiben Parti hiçbir yerde teşkilatlanmamış, büyük kongresini yapmamış, Yasa’da öngörülen merkez organları ile disiplin kurulunu oluşturmamıştır. Parti’nin Ankara’da bir genel merkez adresi de bulunmamaktadır. Bu nedenle, dağılma halinin tespiti talebiyle yapılan başvuruya karşı diyeceklerini bildirmek üzere parti genel merkezi olarak gösterilen adrese yapılan tebligat sonuçsuz kalmıştır.

Parti özlük dosyasından genel başkana ait olduğu belirtilen ev adresine yapılan tebligata cevaben alınan 30.04 2003 günlü, Parti Genel Başkanı Köksal Satır imzalı yazıda, davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş ise de,adı geçen, 5.6.2004 günlü dilekçesi ekinde, Parti’nin infisahına ilişkin 30.5.2004 günlü, 1 sayılı Kurucular Kurulu kararını sunmuştur. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından alınan 15.6.2004 günlü, SP 2004/278 sayılı konuya ilişkin yazıda da, Parti’nin 34 kurucu üyesinden 24ünün katılımıyla yapmış olduğu toplantıda oybirliğiyle kapanma kararı aldığı, bu kararın 2820 sayılı Yasa’nın 109. maddesine uygun olduğu bildirilmiştir.

Siyasî Partiler Yasası’nın 109. maddesinin son fıkrasında “Siyasi partinin tüzelkişiliği, büyük kongrenin kapanma kararını aldığı tarihte sona erer”, 14. maddesinin dokuzuncu fıkrasında “Büyük kongre ilk toplantısını yapıncaya kadar, bu kongrenin yetkilerini kurucular kurulu kullanır”, onuncu fıkrasında da; “Büyük kongrenin toplantı yeter sayısı, büyük kongre üye tamsayısının salt çoğunluğudur.”denilmektedir. Buna göre Varlığımız Partisi 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 14. ve 109. maddelerine uygun olarak kapanma kararı aldığından; istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

III - SONUÇ

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın,Varlığımız Partisi’nin dağılma halinin vebuna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemine ilişkin 5.6.2002 günlü, SP. 104 Hz. 2002/8 sayılı İddianamesi ve ekleri, konuya ilişkin rapor, ilgili Anayasa ve yasa kuralları incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü;

Parti Kurucular Kurulu’nun 30.5.2004 günlü, (1) numaralı kararıyla kapanma kararı alarak hukuki varlığını sona erdiren Varlığımız Partisi’nin, dağılma halinin ve buna bağlı olarak hukuki varlığının sona erdiğinin tespitine karar verilmesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına, 12.7.2006 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.