← Resmî Gazete · 17 Ocak 2008 · Sayı 26759
YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ · Yönetmelik
Pancar Tohumluğu Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği
Resmî Gazete Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik pancar tohumluklarının kaliteli ve standartlara uygun üretimini sağlamak amacıyla, sertifikasyon sistemi dâhilinde gerçek ve tüzel kişiler tarafından üretilmesi ve pazarlanmasına ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6 ncı maddesi ile 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Anormal çim: Uygun laboratuvar şartlarında çimlendirildiğinde normal bitki geliştirebilme kapasitesinde olmayan çimleri, b) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını, c) Başvuru kuruluşu: Üretimin yapıldığı ildeki Bakanlık il müdürlüğü veya Bakanlık tarafından beyanname kabulü ve tarla kontrolleri için yetkilendirilen kuruluşları, ç) Çeşit safiyeti: Tohumluğun sahip olduğu genotipten farklı olan çeşitlerin oranını, d) Çeşit sahibi: Sertifikasyon için uygun olan ve milli çeşit listesinde yer alan çeşitlere ait tohumlukların üretiminden, çoğaltılmasından ya da çeşidin muhafazasından sorumlu gerçek ya da tüzel kişileri, e) Diploit tohum: 2n=2x (ploidi kademesi 2n=2x) kromozom takımlı tohumu, f) Ham tohumluk: Orijinal ve sertifikalı tohumluk sınıflarında üretilen, nihai olarak sertifikalandırılmamış tohumlukları, g) Islahçı materyali: Tohumluk sahibi tarafından çeşidini muhafaza etmek amacıyla çeşide ait tohumluğun elde edilmesinde kullanılan en küçük birimi, ğ) İzolasyon mesafesi: Tohumluk üretim alanlarında, birbirini tozlayıp dölleyebilecek tür, cins ve çeşitlerin üretim parselleri arasında bulunması gereken tozlanmayı engelleyecek minimum uzaklığını, h) Kaplanmış tohumluk: Makineli ekimi kolaylaştırmak ve tohum performansını iyileştirmek amacıyla, dış yüzeyine pestisit, yapıştırıcı veya dolgu maddesi gibi unsurlardan ibaret bir karışım giydirilmiş tek filiz oluşturma oranı standartlarla belirlenmiş tohumluğu, ı) KKGM: Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünü, i) Kontrolör: Tohumluk sertifikasyonuna ilişkin kontrolleri yapan, numune alan ve piyasa denetimlerini yaparak bu konularda belge düzenleyen kamu görevlilerini veya özel kişileri, j) Laboratuvar analizi: Herhangi bir sınıf ve kademedeki tohumluğun laboratuvarlarda analiz edilen numunelerinin sahip olması gerekli standart değerlerinin yetkili kişi ve kuruluşlar tarafından tespit edilmesi işlemini, k) Monogerm tohum: Genetik olarak tek filiz veren tohumu, l) Multigerm tohum: İki veya daha çok sayıda embriyonun bir araya gelmesinden oluşan tohumu, m) Orijinal tohumluk: Elit tohumluktan veya kendisinden elde edilen, çeşit safiyetini ve sağlığını devam ettiren, araştırma, ıslah ve deneme kuruluşlarında veya bu kuruluşların denetimi altında yetiştirilen tohumluğu, n) Sertifikalı tohumluk: Orijinal tohumluk veya kendisinden elde edilen, çeşit safiyetini ve sağlığını devam ettiren tohumluğu, o) Tedarikçi: Tohumluk üreticilerinden temin edilen tohumlukları yeniden işleyen veya pazarlayan kişi veya kuruluşları, ö) Teknik monogerm tohum: Multigerm tohum kümesinin mekaniksel olarak ayrıştırılmasıyla elde edilen ve tek filiz oluşturma oranı standartlarla belirlenmiş tohumluğu, p) Tetraploid tohum: 2n=4x (ploidi kademesi 2n=4x) kromozom takımlı tohumu, r) Tohumluk kademesi: Her bir tohumluk sınıfının başlangıç ve en son çoğaltım aşamaları arasındaki üreme döngüleri ve sertifikasyon kurumu tarafından maksimum sayısı belirlenmiş olan tohumluk jenerasyonlarından her birini, t) Tohumluk numunesi: Tohumluk partisini temsilen partinin niteliklerinin tespiti ve sonucunda tohumluğa sertifika veya rapor verilebilmesi için tohumluk cinsine has laboratuvar analiz ve testlerine tabi tutulacak birim ağırlıktaki tohumluğu, u) Tohumluk partisi: Tohumluk kontrol ve sertifikasyon sisteminde, bir numunenin alınmasına esas olan, bir sertifika veya raporun temsil ettiği, tohumluğun cinsine göre tespit edilmiş azami tohumluk miktarını, ü) Tohumluk standardı: Tohumluğun fiziksel ve biyolojik özelliklerini belirleyen kalite ölçülerini, v) Tohumluk üreticisi: Tohumlukları üreten, işleyen ve pazarlayan kişi veya kuruluşları, y) Tohumluk yetiştiricisi: Sözleşmeli olarak tohumluk üreticileri adına üretim yapan gerçek veya tüzel kişileri, z) Triploid tohum: 2n=3x (ploidi kademesi 2n=3x) kromozom takımlı tohumu, aa) TTSM: Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğünü, bb) Üretim sezonu: 1 Temmuzdan başlayarak bir sonraki yılın 30 Haziranına kadar olan dönemini ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Sertifikalandırma ve Pazarlaması Esasları Genel şartlar MADDE 4 – (1) Sertifikasyon sistemine ve pazarlamaya ait genel hükümler aşağıda yer almaktadır. a) Sertifikasyon sistemi dâhilinde üretimi yapılacak olan tohumlukların ait olduğu çeşitlerin kayıt altında olması şartı aranır. b) Tohumluklar, Bakanlık tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler tarafından üretilir ve pazarlanır. c) Orijinal tohumluk üretimleri ıslahçı, çeşit sahibi veya bunların yetki verdiği araştırma kuruluşları tarafından üretilir ve pazarlanır. ç) Tohumlukların üretildikleri üretim sezonu içinde sertifikalandırılmaları esastır. Aynı üretim sezonu içinde pazarlanamayan tohumluklar için ticarete arz olunmadan önce çimlenme analizlerinin yapılması gerekir. d) Tohumluk üretimlerinde izlenebilirlik; numune alma öncesinde beyanname numarası, numune alma sonrasında ise parti numarası ile sağlanır. Beyanname numarası ve parti numaraları tür veya çeşit değişse bile tekrarlanmaz. Beyanname numarası ile tarla kontrol raporu numarası "Üretici kuruluş kod numarası/Sıra numarası" şeklinde verilir. Beyanname verilmesi MADDE 5 – (1) Tohumlukların sertifikalandırılabilmesi için, tohumluk üreticileri tarafından tohumluk beyannamesi verilmesi gerekir. (2) Tohumluk beyannameleri düzenlenmesi ve kabul edilmesi aşağıdaki yöntemle yapılır. a) Pancar tohumluk üretiminde fide üretimleri için Ek–1, tohum üretimleri için Ek–2 veya Ek–3 de yer alan beyannamelerden uygun olanı doldurulur. b) Her tohumluk çeşidi ile her parsel veya her tarla için ayrı ayrı tohumluk beyannamesi düzenlenir. c) Tohumluk beyannameleri üç nüsha düzenlenir. ç) Tohumluk beyannameleri ekiliş tarihinden itibaren otuz gün içinde başvuru kuruluşuna verilir. d) Fide parseli için başvuru sırasında beyannameye aşağıdaki belgeler eklenir. 1) Ekilen tohumluğa ait sertifikanın aslı veya onaylı sureti. 2) Çeşide veya ebeveynlere ait özellik belgeleri. 3) Üretim parsellerini gösteren krokiler. e) Tohumluk parseli için başvuru sırasında beyannameye aşağıdaki belgeler eklenir. 1) Fide tarlalarına ait tarla kontrol raporları. 2) Ebeveynlere ait özellik belgesi. 3) Üretim parsellerini gösteren krokiler. f) Kabul edilerek onaylanan beyannamelerin birinci nüshası başvuru kuruluşunda saklanır. İkinci nüsha tarla kontrollerinde kullanılması için kontrolörlere verilir. Üçüncü nüsha "SERTİFİKALANDIRMADA KULLANILAMAZ" kaşesi vurularak üreticiye verilir. Tarla kontrolleri esasları MADDE 6 – (1) Tarla kontrolleri aşağıdaki esaslara göre yapılır: a) Tarla kontrolü, Bakanlıkça yetkilendirilen kontrolörler tarafından yapılır. Tarla kontrolünün tamamlanmasından sonra kontrolör, beyanname bilgileri ve tarla kontrol standartlarını göz önünde bulundurarak, tarla kontrol raporunu üç nüsha halinde düzenler. b) Raporlarda silinti veya kazıntı yapılmaz. Değişiklik zorunlu ise yanlışlığın üzeri çizilerek doğrusu yazıldıktan sonra kontrolör tarafından paraflanır. c) Tarla kontrol raporunun birinci nüshası sertifikasyon kuruluşuna gönderilmek üzere, ikinci nüshası ise itiraz halinde kullanılmak üzere başvuru kuruluşunda muhafaza edilir. Üçüncü nüsha "SERTİFİKALANDIRMADA KULLANILAMAZ" kaşesi vurularak üreticiye verilir. ç) Tarla kontrollerine göre tohumluğun hangi sınıf veya kademeye girdiği işaretlenir. Hiçbir sınıfa giremediği veya sınıf kaybettiği durumda bunun hangi sebeplerden ileri geldiği, kontrolör tarafından tarla kontrol raporuna işlenir. d) Tarla kontrolünde tohumluğun aranılan sınıfa girmesini engelleyen sebepler varsa ve teknik olarak bu engellerin yetiştirici tarafından giderilebilmesi mümkünse, yetiştiriciye Ek-4’de yer alan tarla kontrolü ihbarnamesi verilir. İhbarnamede belirtilen zamanda kontrolör tarafından yeniden tarla kontrolü yapılır. Tarla kontrol standartları MADDE 7 – (1) Tarla kontrol standartları aşağıda yer almaktadır; a) Tohumluklara ait sınıf ve döl kademeleri orijinal tohumluk üretimlerinde bir yıl, sertifikalı tohumluk üretimlerinde bir yıl olarak esas alınır. Hibrit çeşitlerde, ana ve baba hatların üretimleri orijinal sınıf, ana ve baba hatlardan elde edilen hibrit tohumluk ise sertifikalı sınıf olarak değerlendirilir. b) Tarla kontrolleri fide parselinde, fide söküm işleminden otuz gün önce, tohumluk parselinde çiçeklenme devresinde yapılır. c) Ön bitki şartı olarak, tohumluk üretilecek tarlada üç yıl Beta cinsinden bir bitki ekilmemiş olmalıdır. Ayrıca tarlada Beta cinsinden kendiliğinden yetişen bitki bulunmamalıdır. ç) Tohumluk üretiminde uygulanacak izolasyon mesafesi şartı Ek–5’de yer alan Tablo 1’de belirtilmiştir. Gerek tohum taşıyıcı gerek çiçektozu döken bileşenlerin ploidilik kademelerini belirlemek amacıyla, sertifikasyona esas çeşitlerin listedeki ploidilik kademeleri referans olarak alınır. d) Tarla kontrolünde esas alınacak birim 100 adet bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu kontrollerde tekrarlama sayısı tarla büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. 1) 0-50 dekar 5 birim saha. 2) 51-100 dekar 10 birim saha. 3) 101 dekar veya daha büyükse 15 birim saha. e) Tarla kontrollerinden dikkat edilecek tarla standartları Ek–5’de yer alan Tablo 2’de belirtilmiştir. Ambalajlama ve etiketleme MADDE 8 – (1) Tohumluklar resmi olarak belirlenen şartlara uygun şekilde ambalajlanarak ve etiketlenerek satışa arz edilir. Ambalajlama ve etiketlemede aranacak şartlar Ek–6’da belirtilmiştir. (2) Etiketler, TTSM veya Bakanlık tarafından yetki verilen kuruluştan tarla kontrol raporu sonuçlarına göre temin edilir. Tohumluk numuneleri MADDE 9 – (1) Tohumluk numuneleri, Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun olarak alınır ve ilgili sertifikasyon kuruluşuna gönderilir. (2) Tohumluk partilerine ait asgari numune miktarı 500 g, azami parti büyüklüğü 20 ton, azami ambalaj büyüklüğü 50 kg veya 100.000 adet tohumdan oluşan bir ünitedir. Azami parti büyüklüğünü aşım miktarı, belirtilen azami parti büyüklüğünün % 5’inden fazla olamaz. Tohumluk partilerinin işaretlenmesi MADDE 10 – (1) Tohumluk partileri TR.00.KKKK.NNNN biçiminde numaralandırılır. numaralandırmada; a) TR : Ülke kodunu, b) 00 : Tohumluğun üretildiği ilin plaka numarasını, c) KKKK : TTSM tarafından verilen üretici kod numarasını, ç) NNNN : Tohumluğun parti sıra numarasını. ifade eder. Laboratuvar kontrolleri