|
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:
Karar No : 860
- KARAR -
Başkanlık
MakamıncaKurulumuza sunulan 09/10/2007 tarihli yazıda, aynen; “21 Ekim
2007 Pazar günü yapılacak Anayasa değişikliğinin halkoyuna sunulması
sebebiyle, 3376 sayılı Kanunun 5 inci maddesi uyarınca yapılacak radyo ve
televizyon konuşma haklarının 14 Ekim 2007 tarihinden 20 Ekim 2007 tarihi
saat: 18.00’a kadar olan süre içinde kullanılması gerektiği Kurulumuzca
22/09/2007 tarihli, 834 sayı ile karara bağlanmıştır. Kararımızın
ilgililere tebliğinden sonra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinden ve
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerden alınan
cevabi yazılar ilişiktedir.
Bu
nedenle;
1 – 14 - 20 Ekim 2007
tarihleri arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi
partiler ile Cumhurbaşkanınca kullanılabilecek olan radyo ve televizyon
konuşmalarının, hangi gün ve saatlerde yapılabileceğinin tespitine,
2 – Siyasi partiler adına radyo ve televizyonda
yapılacak propaganda konuşmalarının esas ve uygulaması ile ses ve görüntü
alma cihazları ile tespiti ve yayına ilişkin düzenleme kararının,
298
sayılı Kanunun 52 ve 55 inci maddelerine göre yapılacak işlemlere esas
olmak üzere belirlenmesine karar verilmesini takdirlerinize arz ederim.”
denilmiş olmakla, konu incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
A) Yüksek Seçim Kurulunun 22/09/2007 tarihli ve 834
sayılı kararı ile; 3376 sayılı Kanunun 5 inci
maddesi gereğince, 21 Ekim 2007 tarihinde yapılacak olan Anayasa
değişikliğinin halkoyuna sunulması nedeniyle, Türkiye Büyük Millet
Meclisinde grubu bulunan siyasi partilere ve Cumhurbaşkanına tanınmış olan
radyo ve televizyonda konuşma haklarının 14 Ekim 2007 Pazar günü sabahı ile
20 Ekim 2007 Cumartesi günü saat: 18.00’a kadar olan süre içinde yapılması
ve uygulanması gerektiğine, bu konuşma haklarını kullanabilecek olan siyasi
partilerin, aynı zamanda iktidar partisi olan Adalet ve Kalkınma Partisi
ile Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve Demokratik
Toplum Partisi olduğuna, bu siyasi partilerden radyo ve televizyonda
konuşma yapmak isteyenlerin en geç 28 Eylül 2007 Cuma günü saat: 17.00’a
kadar Yüksek Seçim Kuruluna başvurmaları gerektiğine karar verilerek, bu
karar anılan siyasi partilere tebliğ edilmiş ve bu konuda ayrıca Başkanlık
yazısı da gönderilmiştir.
Cumhurbaşkanının
konuşma haklarını kullanıp kullanmayacaklarını, kullanmaları halinde ilk
konuşma için 14 Ekim 2007 – 20 Ekim 2007 tarihleri arasında olmak üzere
herhangi bir gün tercihleri olup olmayacaklarını, 08 Ekim 2007 tarihine
kadar bilinmesi gerektiği yönünde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine
başkanlık yazısı gönderilmiştir.
İncelenen
belgelerden;
Türkiye
Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan (4) dört siyasi partiden konuşma
haklarının kullanılacağı yolunda ve belirlenen süre içinde cevapların
geldiği görülmüştür. Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinden alınan cevabi
yazıda da; Cumhurbaşkanının, radyo ve televizyondaki konuşma hakkını 17 –
20 Ekim 2007 tarihleri arasında tek konuşmayla kullanacaklarının
öngörüldüğü bildirilmiştir.
Bu
bildirimlere göre;
3376
sayılı Kanunun 5 inci maddesi hükmü uyarınca; radyo ve televizyonda,
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin 10’ar
dakikalık ikişer, iktidar partisinin ayrıca 10 dakikalık bir ve
Cumhurbaşkanının da 10 dakikalık bir konuşma hakları bulunmaktadır.
Yukarıda isimleri yazılı (4) dört siyasi parti ile Cumhurbaşkanının konuşma
haklarını kullanacakları bildirmiş olmasına göre; her biri 10’ar dakikalık
toplam konuşma sayısının (10) on olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, TRT
yetkilileri ile de görüşülerek uygun konuşma saatleri saptanmıştır. O halde
çizelgenin buna göre oluşturulmasına ve konuşmaların oluşturulan bu
çizelgede belirlenen gün ve saatlerde yapılmasına karar verilmelidir.
3376 sayılı Kanunun 5 inci maddesi gereği;
Cumhurbaşkanının tek konuşma olarak öngörülen bir konuşmasının en sonda,
iktidar partisinin (Adalet ve Kalkınma Partisi) ilave 10 dakikalık konuşmasının
da, siyasi partilerin konuşmalarının tamamlanmasından sonra yapılması
öngörülmüş bulunması karşısında, siyasi partilerin konuşmalarının,
çizelgede belirlenen esaslar çerçevesinde siyasi partiler arasında ad
çekmeye konu edilmesi gerekmektedir. Böylece konuşmalar, ad çekme sonunda oluşacak sıraya göre
yapılacaktır.
B) Bugüne kadar yapılan halkoylamalarında ve
seçimlerde olduğu gibi, siyasi partiler adına radyo ve televizyonda
yapılacak propaganda konuşmalarının uygulama esas ve ilkeleri ile ses ve
görüntü alma cihazları ile tespiti ve yayına ilişkin düzenleme kurallarının
saptanmasında zorunluluk bulunmaktadır. Gerçekten, 298 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin altıncı fıkrası hükmü ile bu yayınların
tam bir tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılmasının sağlanması görevi,
Yüksek Seçim Kurulu ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’na verilmiştir.
Konunun teknik yönüne ilişkin kurallar, TRT yetkilileri ile yapılan
görüşmeler ve önceki uygulamalar göz özünde bulundurularak saptanmıştır.
Yüksek
Seçim Kurulu ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun bu yasal görevlerini
düzenli ve amaca uygun biçimde yerine getirebilmeleri için uygulamaya
ilişkin usul ve esasların önceden saptanarak ilgililere duyurulması zorunlu
görülmüştür.
Propaganda konuşmalarının banda kayıt saatleri,
banda kayıtta teknik zorunlulukların gerektirdiği zaman aralıkları, gerek
önceden banda kayıt gerekse (Oto-q) cihazından yararlanmak isteyen siyasi
partilerin konuşma metinlerinin TRT’ye teslim zamanı, konuşmasını banda
kaydettirmeden canlı yayın yapmak isteyen konuşmacının başvurma zamanı ve
benzeri konunun teknik yönlerine ilişkin usul ve kurallar saptanırken TRT
yetkilileri ile yapılan ön görüşmeler ve önceki uygulamalar göz önünde
tutulmuştur.
Sözü edilen 52 nci
maddenin son fıkrasında yer alan “Özel radyo ve televizyonlarda siyasi
partilerin propaganda konuşmaları TRT’de uygulanan usul ve esaslara göre
yapılır…” hükmü uyarınca, siyasi partilerin TRT dışında ayrıca özel radyo
ve televizyonlarda propaganda konuşmaları yapıp yapamayacakları üzerinde
durulmuş, böyle bir olanağın sağlanması halinde, aynı maddede siyasi
partilere tanınan konuşma sürelerinin aşılacağı ve bu hususun da kanuna
açıkça aykırılık oluşturacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, TRT’de yapılacak propaganda
konuşmalarının aynı zamanda özel radyo ve televizyonlarda da
yayınlanmasının gerekip gerekmediği değerlendirilmiş, bunların özel statü
ve nitelikleri ile Kanunlarda bu konuda yayın zorunluluğunu öngören açık
bir hükmün yer almaması göz önüne alınarak özel radyo ve televizyonlar
bakımından böyle bir zorunluluk bulunmamakla birlikte, özel radyo ve
televizyonların istedikleri takdirde TRT’ye başvurmak ve aşağıda belirtilen
ilkelere uymak kaydıyla TRT’de yapılacak propaganda konuşmalarını
yayınlamaları uygun görülmüştür.
Ancak;
TRT’de yayınlanacak propaganda konuşmalarını yayınlamayan özel radyo ve
televizyonlarda, yayın süresince aynı nitelik ve içerikte yayın
yapılmasının, Anayasa ve yasalarda belirlenen seçimlerin dürüstlük, eşitlik
ve tarafsızlık ilkeleriyle bağdaşmayacağı kuşkusuzdur. Bu bakımdan, TRT’de
yapılacak propaganda konuşmaları süresince özel radyo ve televizyonlarda
yapılacak yayınlara yukarıda değinilen ilkeler çerçevesinde bazı
sınırlamalara gidilmesi zorunlu görülmüştür.
Ulusal
nitelikte olan radyo ve televizyonlarla ilgili bu ilkelerin yerel
nitelikteki özel radyo ve televizyonlar hakkında da uygulanması
benimsenmiştir.
Siyasi
partiler adına radyo ve televizyonda yapılacak olan propaganda
konuşmalarının Yüksek Seçim Kurulunun görevlendireceği bir Kurul üyesi huzurunda
yapılması 298 sayılı Kanunun 55 inci maddesi gereğidir.
Bu
konuşmalar siyasi partinin isteğine uygun olarak yayından önce ses ve
görüntü cihazı ile tespit edilebilecek, siyasi partiler propaganda
konuşmalarının ses ve görüntü tespiti sırasında isterlerse (Oto-q)
cihazından da yararlanabileceklerdir. O bakımdan, gerek önceden banda kayıt
gerekse (Oto-q) cihazından yararlanmak isteyenlerin konuşma metinlerini
belli bir zamanda teslim etmeleri zorunlu bulunduğundan, metinlerin teslim
saatleri teknik gerekler göz önünde tutularak belirlenmiş ve ilişik
çizelgede gösterilmiştir.
Ayrıca,
konuşmasını canlı yayın olarak yapmak isteyenlerin yayın saatinden en az 15
dakika önce Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumundaki Kurulumuz Üyesine
başvurmak zorunda olduğu, hangi sebeple olursa olsun bu süreye uymayanların
o günkü konuşma haklarını kaybetmiş sayılacakları kabul edilmiştir.
Öte yandan, 298 sayılı Kanunun 52 nci maddesindeki, televizyonda siyasi partiler adına
yayınlanacak propaganda konuşmalarında Türk Bayrağı ile parti bayrağı ve
konuşmayı yapan kişi dışında hiçbir görüntüye yer verilmeyeceğine; parti
bayrağının büyüklüğü ile asılacağı yerin Yüksek Seçim Kurulunca
belirleneceğine ilişkin hüküm uyarınca, önceki uygulamalar da göz önünde
tutularak, siyasi parti bayrağının (18 x 24 cm.) büyüklüğünde
olması, Türk Bayrağı ile siyasi parti bayrağının konuşmacının arkasındaki
panoya net olarak görülebilecek biçimde asılmasının uygun olacağı kabul
edilmiş, konuşmaların yapılacağı setin, renk ve şekil yönünden Yüksek Seçim
Kurulunca belirlenecek esaslara göre Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu
tarafından hazırlanması kararlaştırılmıştır.
S O N U Ç:
Açıklanan
nedenlerle;
A) 1 –
Anayasa değişikliğinin halkoyuna sunulması nedeniyle, Sayın Cumhurbaşkanı
ile siyasi partilerin radyo ve televizyonda yapacakları propaganda
konuşmalarının toplam sayısının (10) on olduğu dikkate alınarak,
konuşmaların TRT yetkilileri ile de görüşülerek oluşturulan ve kura ile
saptanarak karara ekli çizelgede gösterilen gün ve saatler ile sıraya göre
yapılması gerektiğine,
2 – 298
sayılı Kanunun 54. maddesinde yapılan düzenlemenin, radyo ve televizyonda
yayın için başvuran siyasi partiler için öngörülmüş bulunması ve 3376
sayılı Kanunun 5. maddesindeki hüküm karşısında, Cumhurbaşkanınca bir
konuşma olarak talep edilen konuşmanın 20 Ekim 2007 Cumartesi gününde saat:
18.00’a kadar yapılabileceğine,
3 –
Çizelgede yer alan ve 3376 sayılı Kanunun 5. maddesinin (b) bendinin ikinci
fıkrası uyarınca, iktidar partisine ayrılan konuşma dışında kalan öteki
konuşmaların; Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi,
Milliyetçi Hareket Partisi ve Demokratik Toplum Partisi arasında ad çekmeye
konu edilmesine,
4 –
Yapılacak konuşmaların, 298 sayılı Kanunun 52. maddesinin bu halkoylaması
nedeniyle uygulama olanağı bulunmayan ikinci ve üçüncü fıkraları hükümleri
hariç, bu maddenin öteki fıkraları hükümlerine uygun şekilde yapılması ve
yayınlanması gerektiğine,
B) 1 – Siyasi parti adına konuşma yapacak temsilcinin
(kimlik ve unvanı bilinse bile), banda aldıracağı ya da yayın sırasında
doğrudan yapacağı konuşma için temsilci tayin edildiğini gösterir, o siyasi
partinin merkez karar ve yönetim kurulu kararına dayalı olarak genel başkan
yahut ondan sonra gelen bir yetkili tarafından düzenlenmiş bir belgeyi
konuşma gününden önce Yüksek Seçim Kuruluna veya konuşmanın yapılacağı gün
TRT’de Kurulumuz adına görevli üyeye vermesi gerektiğine,
2 – Siyasi parti temsilcilerinin yapacağı konuşmanın
önceden banda alınıp zamanı geldiğinde banttan yayınlanmasının, o siyasi
parti veya temsilcisinin rızasına bağlı olduğuna,
3 – a) Siyasi parti temsilcilerinin propaganda
konuşmalarını banda aldırmak üzere hangi gün ve saatlerde, TRT’de Kurulumuz
adına görevli üyeye başvuracakları ve (Oto-q) cihazından yararlanmak
isteyenlerin konuşma metinlerini TRT’ye teslim saatleri bu kararın eki
çizelgede gösterildiğinden, bu konuda ayrıca düzenleme yapılmasına gerek
bulunmadığına, çizelgede belirtilen saatlerden sonra başvuranların ses ve
görüntülerini banda aldırmaktan vazgeçmiş sayılacaklarına ve o günkü
konuşmalarını canlı yayın olarak yapabileceklerine,
b) Bant
kaydı için öngörülen süresinin başlangıç saatinde, konuşmacının kaydın
yapılacağı stüdyoda çekime başlanabilecek şekilde hazır bulunması
gerektiğine, propaganda konuşmalarının her birinin banda kaydı için bu
karara ekli çizelgede gösterilen sürede çekimi tamamlayamayan konuşmacının
o günkü konuşmasını canlı yayın olarak yapmak zorunda olduğuna,
c) Oto-q
cihazına kayıt için öngörülen saatte hem kağıt, hem
de CD’de Word ortamında hazırlanarak teslim edilen konuşma metninin cihaza
metne uygun olarak tam, noksansız biçimde ve süresinde geçirilmesinin TRT
tarafından sağlanması gerektiğine, istediği takdirde ilgili siyasi partinin
bir temsilcisinin de bu işlem sırasında hazır bulunabileceğine,
4 – Canlı
yayın yapacak konuşmacıların, yayın saatinden en geç 15 dakika önce TRT
Kurumundaki Kurulumuz üyesine başvurmak zorunda olduklarına, hangi
nedenlerle olursa olsun bu süreye uymayanların o günkü hakkını kaybetmiş
sayılacaklarına,
5 – a)
Radyo ve Televizyon konuşmalarının TRT-1
Televizyonu ve Radyo 1; Antalya, Diyarbakır, Erzurum, Trabzon, Çukurova
radyo istasyonlarında aynı zamanda yayınlanmasına, radyo ve televizyonda
yayınlanacak propaganda konuşmalarının her gün hangi saatte, hangi parti
adına yapılacağının Türkiye Radyo ve Televizyonları tarafından haber
yayınları sırasında önceden duyurulması gerektiğine,
b) Konuşma sırasında radyo ve televizyon vericilerinin
bir kısmının arızalanması veya elektrik kesintisi nedeniyle yayın yapılamaz
ise, konuşmanın o radyo ve televizyondan tekrar edilemeyeceğine,
c) TRT’ye başvurmak suretiyle TRT’de yapılacak propaganda
konuşmalarını yayınlamak isteyen özel radyo ve televizyonların, Anayasa
değişikliğinin halka açıklanması ve tanıtılması amacıyla konuşma
yapabilecek olan siyasi partilerin tümünün 14 Ekim 2007 ve 20 Ekim 2007
tarihleri arasında ve Sayın Cumhurbaşkanının 20 Ekim 2007 tarihinde
yapacakları konuşmaların tamamını aynı saat ve sürelere bağlı kalınarak
eksiksiz ve kesintisiz olarak yayınlayabileceklerine,
d) TRT’de
yapılacak propaganda konuşmalarını yayınlamayan özel radyo ve
televizyonların, yayın süresince aynı nitelik ve içerikte yayın
yapamayacaklarına,
6 – Radyo ve Televizyonda propaganda konuşmalarının, 3376 sayılı Kanuna
göre düzenlenen ve 09 Ekim 2007 Salı günü yapılan ad çekme ile belirlenen
ve bu karara ekli çizelgede gösterilen zaman ve sıraya göre yapılması
gerektiğine, (Birden çok konuşma yapıldığı hallerde, konuşmalar arasında
bir dakikalık süre bulunacak ve bu süre içinde vokalsiz
müzik kullanılacaktır.)
7 – 298
sayılı Kanunun 52 nci maddesi uyarınca
televizyonda yapılacak propaganda konuşmalarında siyasi parti bayraklarının
(18 x 24 cm.)
büyüklüğünde olmasına, Türk Bayrağı ve siyasi parti bayraklarının konuşmacının
arkasındaki panoya ve net olarak görülebilecek biçimde asılmasına,
konuşmanın yapılacağı setin, biçim ve renk yönünden Yüksek Seçim Kurulunca
belirlenecek esaslara göre Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu tarafından
hazırlanmasına,
8 – 298
sayılı Kanunun 52 nci maddesi gereğince,
televizyonda yapılacak propaganda konuşmalarında, konuşmacıların baş ve yüz
açık olmak üzere erkek konuşmacıların ceket giyme ve kravat takma, bayan
konuşmacıların ise tayyör giyme zorunda olduklarına,
9 –
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunca, yapılacak günlük konuşmalarla ilgili
bantlar ile canlı yayın bantlarının tüm konuşmalar bitinceye kadar ayrı ayrı, tüm konuşmalar bittikten sonra da tek bir banda
alınarak saklanıp korunmasına,
10 –
Görevli Kurulumuz Üyelerinin bu karar kapsamına giren konularda gerekli
görecekleri önlemleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya Kurulumuz adına
yetkili olduklarına,
11 –
Kararın bir örneğinin Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğine, radyo ve
televizyonda propaganda hakkından yararlanan siyasi partiler genel
başkanlıklarına, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığı ile Türkiye
Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne gönderilmesine ve Resmi
Gazetede yayımlanmasına,
9/10/2007
tarihinde oybirliği ile karar verildi.
BaşkanvekiliÜyeÜye
Ahmet
BAŞPINARNecati
SÖZCenker KARAOĞLU
ÜyeÜyeÜye
Hüseyin
EKENBahadır
DOĞUSOYMehmet
KILIÇ
ÜyeÜyeÜye
Ali
EMKırdar
ÖZSOYLUSadri
BOZKURT
|