|
Türkiye Atom Enerjisi
Kurumundan:
NÜKLEER TESİSLERİN GÜVENLİĞİ İÇİN
KALİTE YÖNETİMİ TEMEL GEREKLERİ
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı
nükleer tesislerin güvenliğini sağlamada uyulması zorunlu kalite yönetimi
temel ilkeleri ve gereklerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, nükleer
tesislerin tüm aşamalarında nükleer güvenlik açısından önemli faaliyetler
ile yapı, sistem ve bileşenlere uygulanır.
Dayanak
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik 9/7/1982 tarihli ve 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi
Kurumu Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile
18/11/1983 tarihli ve 83/7405 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe
konulan Nükleer Tesislere Lisans Verilmesine İlişkin Tüzük hükümlerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Aşama: Nükleer tesisin
ömrünü oluşturan; yer, tasarım, inşaat, işletmeye alma, işletme ve
işletmeden çıkarma ana faaliyetlerinin her birini,
b) Doğrulama: Belirlenen
gereklerin yerine getirildiğinin objektif bulgularla teyidini,
c) Değerlendirme: Gereklere
uygunluğun ve süreçlerin yeterli ve etkin olduğunun belirlenmesi için
yapılan gözden geçirme, kontrol, muayene, test, gözetim, tetkik, bağımsız
uzmanların incelemesi, teknik gözden geçirme gibi faaliyetleri,
ç) Derece: Ürün, hizmet ve
süreçler için farklı kalite gereklerine verilen sınıflandırma ve/veya
sıralamayı,
d) Dışardan temsil: Bir
kuruluşun kalite faaliyetlerini yerine getirmesi sırasında Kurum
yetkililerinin herhangi bir düzenleyici kalite denetiminde bulunmadan,
sadece faaliyetle ilgili bilgi edinmek amacıyla gözlemde bulunması veya
şahitlik yapmasını,
e) Durma noktası: Belirli bir
işin gerçekleştirilmesi öncesinde veya sırasında, gözden geçirme, muayene,
kontrol, doğrulama gibi kalite faaliyetlerini gerektirmesi nedeniyle ilgili
kuruluş tarafından planlanan ve/veya Kurum tarafından belirlenen, işin
ilerlemesinin durdurulduğu iş sırasını,
f) Durum göstergeleri: Muayene
yapılan ürünlerin yapılan muayene durumunu veya sonucunu ürün üzerinde
ve/veya dokümanlarında gösteren çeşitli araçları,
g) Düzenleyici kalite denetimi:
Kurum tarafından veya Kurum adına yapılan gözden geçirme, değerlendirme,
muayene, tetkik vb. faaliyetleri,
ğ) Güvenlik: Nükleer güvenliği,
h) Gözden geçirme: Belirlenen
hedeflere ulaşmak amacıyla ele alınan konunun etkinliğini, yeterliliğini,
uygunluğunu ve/veya verimliliğini belirlemek için yapılan faaliyeti,
ı) Hizmet: Satın alan ile tedarikçi
arasında gerçekleştirilen bir faaliyetin sonucunu,
i) İş: Planlanan, uygulanan,
değerlendirilen ve iyileştirilen bir süreci,
j) Kalite: Bir ürün, hizmet,
süreç veya sistemin yapısal özelliklerinin bir kümesinin belirlenen
gerekleri yerine getirme derecesini,
k) Kalite el kitabı: Bir
kuruluşun kalite yönetim sistemini tanımlayan ve uygulanmasını taahhüt eden
dokümanı,
l) Kalite hedefi: Kuruluşun
kalite politikasına dayanan, kuruluş içindeki ilgili işlevler ve seviyeler
için belirtilen ve kalite ile ilgili olarak aranan veya amaçlananı,
m) Kalite güvencesi: Kalite
yönetiminin kalite gereklerinin yerine getirileceğine dair güvence
sağlamaya odaklanmış parçasını,
n) Kalite iyileştirmesi: Kalite
yönetiminin kalite gereklerinin yerine getirilmesi yeteneğini artırmaya
odaklanmış parçasını,
o) Kalite kontrol: Kalite
yönetiminin kalite gereklerinin yerine getirilmesine odaklanmış parçasını,
ö) Kalite kültürü: Bir
kuruluşta kaliteye öncelik veren insan alışkanlıklarının, inanışlarının ve
davranışlarının bütününü,
p) Kalite planlanması: Kalite
hedeflerinin saptanmasına odaklanan, gerekli çalışma süreçlerini ve kalite
hedeflerini yerine getirmek için ilgili kaynakları belirleyen kalite
yönetiminin bir faaliyetini,
r) Kalite planı: Nükleer tesise
ait bir projede, ürün ve hizmette, süreçte veya sözleşmede, uygulanacak prosedürleri, kullanılacak ilgili kaynakları, uygulama
sırası ve zamanını belirten dokümanı,
s) Kalite politikası: Bir
kuruluşun üst yönetimi tarafından resmi olarak ifade edilen, kalite ile
ilgili genel yön ve amaçlarını,
ş) Kalite yönetimi: Bir
kuruluşun kalite bakımından idare ve kontrolü için eşgüdümü yapılan
faaliyetlerini,
t) Kalite yönetim sistemi: Bir
kuruluşu kalite bakımından idare ve kontrol etmek için gerekli yönetim
sistemini,
u) Konfigürasyon: Ürünün
işlevsel ve fiziksel özelliklerini,
ü) Konfigürasyon yönetimi: Bir
nükleer tesisin güvenlik açısından önemli bilgisayar ve yazılım dahil yapı, sistem ve bileşenlerinin işlevsel ve
fiziksel özelliklerinin tanımlanması ve doküman haline getirilmesi
sürecinin ve bu özelliklerde olan değişikliklerin uygun bir şekilde
gerçekleştirilmesini, değerlendirilmesini, onaylanmasını, yayınlanmasını,
uygulanmasını, doğrulanmasını, kayıt edilmesini ve tesisin dokümantasyonuna
yansıtılmasını ve inşaat, işletme, bakım onarım ve tesisin fiziksel olarak
test edilmesi süreçlerinde tasarım gereklerinin karşılanmasının garantiye
alınmasını,
v) Kurum: Türkiye Atom Enerjisi
Kurumunu,
y) Kuruluş: Düzenlenmiş
sorumlulukları, yetkileri ve ilişkileri olan tüzel kişileri,
z) KYS: Kalite yönetim
sistemini,
aa)
Muayene: Belirlenen gereklere uygunluğun saptanması için bir ürün, hizmet
veya sürecin bir veya birden fazla özelliğinin gözlem, inceleme, ölçme,
test etme veya mastarlama ile belirlenmesini,
bb)
Nükleer tesis: Nükleer güvenliğin göz önüne alınması gerektiği Kurum
tarafından belirlenen miktarın üzerinde nükleer maddenin üretildiği,
işlendiği, kullanıldığı, bulundurulduğu, yeniden işlendiği veya depolandığı
her türlü tesisi,
cc)
Objektif bulgu: Bir şeyin gerçekliğini veya varlığını desteklemek için
gözlem, ölçme, test veya diğer araçlarla elde edilen veriler,
çç) Özdeğerlendirme: Üst yönetim tarafından kendi
sorumlulukları altındaki tüm alanların performanslarının verimliliğini
değerlendirmek için yapılan rutin ve sürekli bir süreci,
dd)
Sistem: Birbirleriyle ilişkili veya etkileşimli unsurlar kümesi,
ee)
Süreç: Girdileri çıktılara dönüştüren birbirleriyle ilgili veya etkileşimli
faaliyetler kümesi,
ff)
Şahitlik noktası: Kuruluşun kalite faaliyetleri esnasında, bilgi edinmek
amacıyla fiziki olarak faaliyet yerinde bulunarak faaliyetin yapılmasının
gözlemlendiği iş sırasını,
gg)
Tetkik: Objektif bulgu elde etmek ve belirlenmiş politikaların, prosedürlerin, koşulların, talimatların, şartnamelerin,
standartların, idari veya işletme programlarının ve diğer geçerli
dokümanların yeterliliğinin ve kullanımda bunlara olan bağlılığın ve
bunların uygulanma etkinliğinin tayin edilmesi amacıyla araştırma, muayene
ve değerlendirme vasıtasıyla yapılan bağımsız ve dokümante
edilmiş faaliyeti,
ğğ)
Tedarikçi: Bir ürün veya hizmeti sağlayan gerçek veya tüzel kişiyi,
hh)
Uygunsuzluk: Bir gereğin yerine getirilmemesini,
ıı)
Ürün: Süreçten geçmiş malzemeleri, yazılımı, donanımı, bir sürecin
sonucunu,
ii)
Üst yönetim: Bir kuruluşun üst düzeyde idare ve kontrolü için eşgüdümü
yapılan faaliyetleri yürüten kişi veya kişiler grubunu,
jj)
Yönetim: Bir kuruluşun idare ve kontrolü için eşgüdümü yapılan faaliyetleri
veya bir kuruluşun sevk ve idaresinden yetkili ve sorumlu kişi veya kişiler
grubunu,
kk)Yapısal
özellikler: Bir ürün, hizmet, süreç veya sistemin kalıcı, ayırt edici ve
nitel özelliğini,
ll)
Yetkilendirilen kişi: Yetki gerektiren bir faaliyeti yerine getirmek üzere
Kurum tarafından yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişiyi,
mm)Yetkilendirme:
Faaliyetlerini tanımlı koşullar uyarınca yürütmesi için tüzel kişilere
Kurum tarafından yetki verilmesi işlemini,
nn)
Yönetim sistemi: Bir kuruluşun politika ve hedeflerinin oluşturulması ve
hedeflere etkili ve verimli bir yolla ulaşılmasını sağlama sistemi,
oo)
Yüklenici: Yetkilendirilen tüzel kişinin, yetki alınan faaliyetin tamamını
veya bir kısmını kendi adına yapmakla sözleşmeyle görevlendirdiği tüzel
kişiyi,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sorumluluklar, Kurumla İlişkiler,
Yaptırım
Sorumluluklar
MADDE 5 – (1) Yetkilendirilen
kişi her bir nükleer tesisin her bir aşaması için ayrı ayrı,
tesisin veya yapılan faaliyetin karmaşıklığını ve güvenlik açısından
önemini, yapılması planlanan işin niteliğini ve niceliğini dikkate alan,
kalite yönetimi temel gereklerini karşılayan, etkin bir KYS kurar, dokümante eder, uygular, değerlendirir, sürdürür ve
iyileştirmelerle etkinliğinin sürekliliğini sağlar.
(2) Yetkilendirilen kişi kalite
yönetimi temel gereklerinin etkin olarak tamamen karşılandığını nükleer
tesisin her bir aşamasında Kuruma göstermek zorundadır. Her bir nükleer
tesis ve ilgili aşaması için etkin bir KYS’nin
oluşturulması, uygulanması, değerlendirilmesi ve iyileştirmelerle
etkinliğinin sürdürülmesinden yetkilendirilen kişi sorumludur. Kuruma
sunulan KYS dokümanlarının Kurum tarafından onaylanmış olması
yetkilendirilen kişinin sorumluluklarını hiçbir şekilde azaltmaz ve ortadan
kaldırmaz.
(3) Yetkilendirilen kişi KYS’nin tamamının veya bir kısmının oluşturulmasını ve
uygulanmasını yükleniciler, alt yükleniciler, tedarikçiler veya alt
tedarikçiler aracılığı ile yerine getirebilir. Bunların faaliyetlerinin
kalite yönetimi ilkelerine ve gereklerine uygun olarak yerine
getirmelerinin ve KYS’nin etkinliğinin her durum
ve koşulda sorumlusu yetkilendirilen kişidir.
(4) Nükleer tesisin herhangi
bir aşamasına ait KYS faaliyetleri sırasında Kurum tarafından
gerçekleştirilen düzenleyici gözden geçirme, değerlendirme, muayene,
tetkikler gibi faaliyetlerde yetersizliklerin, uygunsuzlukların ve
sapmaların belirlenmesi halinde yetkilendirilen kişi hiçbir idari, mali ve
hukuki talepte bulunmadan düzeltici ve önleyici faaliyetleri kendisine
tanınan süre içinde yerine getirir.
(5) Yetkilendirilen kişi ayrıca
kalite yönetimi sistemiyle uyumlu olarak her bir nükleer tesisin ömrü
boyunca kullanılacak ve Kurumun belirleyeceği gereklereuygun bir konfigürasyon yönetimi
kurar ve uygular.
(6) Yetkilendirilen kişinin
yapacağı özdeğerlendirme ve bağımsız
değerlendirmeler, en az altı ayda bir kez gerçekleştirilir. Yetkilendirilen
kişinin, yüklenici ve alt yüklenicilere ve tedarikçi ve alt tedarikçilere
uygulayacağı tetkikler de en az altı ayda bir kez veya altı aydan az süren
işler için en az bir kez yapılır.
Kurumla
ilişkiler
MADDE
6 – (1) Nükleer tesislere ilişkin
tüm yetkilendirme başvurularında yetkilendirme talep edilen aşamaya ait;
kalite el kitabı, kalite planı ve atıfta bulunulan prosedürler
Kuruma sunulur.
(2) Nükleer tesis kurmak için
başvuran tüzel kişi, ilk yetkilendirme başvurusu ile birlikte, nükleer
tesisin planlanan tüm aşamalarını kapsayan genel kalite el kitabını, genel
kalite planını ve atıfta bulunulan prosedürlerin
listesini Kuruma sunar. Başvuran tüzel kişi, ayrıca yetkilendirme başvurusu
ile Kuruma sunduğu güvenlik analizi raporunun ilgili kısmında bu
Yönetmelikte tanımlanan kalite yönetimi gereklerini tamamen karşılamayı
taahhüt eder ve bunları belirtir. Genel kalite el kitabı ve genel kalite
planı nükleer tesisin her bir aşamasıyla ilgili sırasıyla kalite yönetim sistemine
ve kalite faaliyetlerine atıfta bulunurlar.
(3) Kalite planları ile atıfta
bulunulan prosedürlerde yapılan değişiklikler de
Kuruma sunulur. Kalite planlarında, başvuran tüzel kişinin söz konusu işin
yaptırılması planlanan yüklenici ve tedarikçilerin kalite faaliyetlerine
katılımı ve uygulama düzeyleri önceden belirtilir.
(4) Kurum uygun görürse, kalite
ve konfigürasyon planlarında yer alan
faaliyetlerdeki dışardan temsil düzeyini belirtebilir. Kurumun bilgi
edinmek amacıyla dışardan temsil edileceği ilgili kalite faaliyetinin
başlama tarihini en az iki ay öncesinden yetkilendirilen kişi Kuruma yazılı
olarak bildirir.
(5) Her bir nükleer tesisin yer
etüdü hariç tüm aşamalarında, Kurumun belirlediği gereklere uygun bir konfigürasyon yönetimi el kitabı ve planı yetki
başvurusu öncesinde Kurum’a sunulur. Yetkilendirilen kişi nükleer tesisin
ilgili aşamasında konfigürasyon yönetimi
uygulamakla yükümlüdür.
(6) Kalite ve konfigürasyon yönetimi el kitapları, planları ve
bunlarda yapılacak değişiklikler Kurumun onayına tabiidir. Diğer ilgili tüm
KYS dokümanları Kurumun bilgi ve görüşüne sunulur.
(7) Nükleer tesislerin ilgili
aşamalarında, yetkilendirilen kişi ve/veya bunların yüklenicileri, alt
yüklenicileri, tedarikçileri ve alt tedarikçileri tarafından bu Yönetmelik
hükümlerine göre yürütülecek faaliyetler Kurumun belirleyeceği yöntemlere
göre düzenleyici gözden geçirme, değerlendirme, muayene ve tetkiklere
tabiidir. Kurum bu düzenleyici kalite denetimlerinden istediğini, uygun
gördüğü sıklık ve oranda uygulamakta serbesttir.
(8) Bu Yönetmelik çerçevesinde
yapılan düzenleyici kalite denetimleri Kurumun güvenlik denetimi
faaliyetleri kapsamında yer alır.
(9) Kurum uygun gördüğünde
yönetim sistemi, kalite ve konfigürasyon yönetimi
alanındaki gelişmeleri gereklere yansıtabilir. Bu durumda, yetkilendirilen
kişi kalite ve konfigürasyon yönetimi
dokümantasyonunda en kısa zamanda gerekli güncellemeleri yapar ve
güncellenen el kitaplarını ve planları Kurumun onayına, ilgili
dokümantasyonu da Kurumun bilgi ve görüşüne sunar.
Yaptırım
MADDE
7 – (1) KYS dokümanlarının
düzenleyici gözden geçirmesi ve değerlendirmesi sonrasında bu Yönetmelikte
yer alan kalite yönetimi temel ilkelerine ve gereklerine yeterince yer
verilmediğinin, uygunsuzluklar veya sapmalar olduğunun Kurum tarafından
belirlenmesi durumunda eksiklikler, uygunsuzluklar ve sapmalar giderilene
kadar izin veya lisans verilmez.
(2) Nükleer tesisle ilgili
kalite yönetimi faaliyetlerinin yetkilendirilen kişi tarafından yürütülmesi
sırasında Kurum tarafından gerçekleştirilen düzenleyici kalite
denetimlerinde uygunsuzluk veya sapmaların belirlenmesi durumunda, verilen
süre içinde düzeltici ve önleyici faaliyetlerle bunların giderilmemesi
halinde ilgili faaliyet Kurum tarafından durdurulabilir.
(3) Kurumun düzenleyici kalite
denetimleri sırasında yetkilendirilen kişinin işbirliği yapmaması, istenen
bilgi ve dokümanları sunmaması halinde; Kurum belirlenecek bir süre için
faaliyetlerin durdurulmasına hükmedebilir.
(4) Kurum bu Yönetmelik
hükümlerinin ihlali çerçevesinde karar vereceği idari yaptırımlarda,
ihlalin nükleer güvenlik açısından önemini, aciliyetini
ve ciddiyetini dikkate alır. Bu ihlaller izin veya lisans koşullarına
aykırı bir duruma yol açıyorsa 2690 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi birinci
fıkrasının (e) bendi hükümleri uygulanır.
İKİNCİ KISIM
Yönetim Sistemi, İlkeler, Faaliyetler
BİRİNCİ BÖLÜM
Yönetim Sistemi
Yönetim
sistemi
MADDE
8 – (1) Nükleer tesisler güvenlik,
sağlık, çevre, emniyet, kalite ve ekonomik unsurların uyumlu bir şekilde
bütünleştirilmesinden oluşan ve kuruluşun tüm faaliyetlerinde güvenliğe her
şeyin üstünde ve her zaman öncelik verilmesini garanti altına alacak bir
yönetim sistemi ile yönetilir.
(2) Yönetim sisteminin ana
amacı güvenlik hedeflerini tutturmak ve güvenliği geliştirmektir. Yönetim
sistemi güçlü bir güvenlik kültürünü teşvik etmek ve desteklemek için
kullanılır.
(3) Yönetim sisteminin bir
unsuru olan kalitenin yönetilmesinde uyulması zorunlu gereklerin güvenlik
üzerinde olumsuz bir etki yapmaması için güvenlik gereklerinden hiçbir
zaman ayrı düşünülmemesi garanti altına alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
İlkeler ve Faaliyetler
İlkeler
MADDE
9 – (1) Bir kuruluşun yönetimi
diğer yönetim sistemi unsurlarının yanında kalite yönetimini de kapsar.
Kuruluşu iyileştirilmiş performansa doğru yöneltmek için aşağıda sıralanan
ilkeler kalite yönetimi ilkeleri olarak üst yönetim tarafından uygulanır.
Bunlar;
a) Güvenlik odaklı olmak: Daima
nükleer güvenliğe odaklanarak güvenlik ve kalite gerekleri yerine getirilir
ve kuruluşta güvenlik kültürü tesis edilerek sürdürülür ve desteklenir,
b) Liderlik: Kuruluşun yönetim
ve amaç birliğini liderler oluşturur. Liderler kuruluş hedeflerine
ulaşılmasına çalışanların tam katılımını sağlayacak iş ortamını hazırlar ve
sürdürürler,
c) Katılım: Her düzeydeki
çalışanların yeteneklerinin kuruluşun yararına kullanılması tam katılımla
sağlanır,
ç) Süreç yaklaşımı: Sonuçlara
daha verimli ulaşabilmek için faaliyetler ve ilgili kaynaklar bir süreç
yaklaşımıyla yönetilir,
d) Sistem yaklaşımı: Hedeflere
ulaşılmasında kuruluşun verimliliği ve etkinliğini sağlamak için
birbirleriyle ilgili süreçlerin bir sistem olarak tanımlanması, anlaşılması
ve yönetilmesi gereklidir,
e) Sürekli iyileştirme:
Kuruluşun toplam performansının sürekli iyileştirilmesi kuruluşun kalıcı
hedefi olmalıdır,
f) Gerçekçi karar vermek:
Etkili olması için kararlar verilerin analizine ve bilgiye dayandırılır,
g) Tedarikçi ilişkileri:
Birlikte bir değer yaratma yeteneğini geliştirmede güvenliğe ve kaliteye
ortak katkıda bulunmak karşılıklı yarar ilişkisinin temeli olmalıdır.
Faaliyetler
MADDE
10 – (1) Kalite yönetimi
faaliyetleri, en azından kalite politikasının ve kalite hedeflerinin
oluşturulmasını, kalite planlamasını, kalite güvencesini, kalite
kontrolünü, muayene ve testleri ve kalite iyileştirilmesini içerir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kalite Yönetimi Temel Gerekleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Kalite Yönetimi ve İstisnalar
Kalite
yönetimi
MADDE
11 –(1) Kalite yönetimi yapısı, nükleer
güvenliğe odaklanan, yönetim, uygulama ve değerlendirme işlevlerini kapsayan
ve bunların altında sıralanan temel gereklerden oluşur. Kuruluş, kalite
yönetim sistemi kapsamındaki ürün, hizmet ve süreçlere uygulanabilir kalite
yönetimi gereklerine uyar.
İstisnalar
MADDE
12 – (1) Bu Yönetmeliğin üçüncü
kısım üçüncü bölüm uygulama başlığı altında yer alan madde hükümleri,
kuruluşun veya ürün, hizmet ve sürecin doğası nedeniyle uygulanamadığında
kısmen veya tamamen hariç tutulabilir. Hariç tutulan gerekler kalite el
kitabında tanımlanır ve hariç tutma gerekçelerinin doğruluğu kuruluş
tarafından yetkilendirilen kişiye gösterilir ve kanıtlanır. Yetkilendirilen
kişi bu durumu değerlendirerek kabul veya ret eder. Gereklerden hariç
tutulma işlemi kuruluşun ilgili mevzuat, standartlar ve sözleşme
gereklerini tamamen karşılayan ürün ve hizmet üretme sorumluluğunu
azaltmaz.
İKİNCİ BÖLÜM
Yönetim
Öncelik
MADDE
13 – (1) Önceliğin güvenlik
olacağı bir KYS oluşturulur, dokümante edilir,
uygulanır, sürdürülür ve sürekliliği iyileştirmelerle sağlanır.
Üst
yönetimin sorumluluğu
MADDE
14 – (1) KYS’nin tesis
edilmesinde üst yönetimin sorumluluğu aşağıda belirtilmiştir:
a) Kuruluşun üst yönetimi
nükleer tesisin, çalışanların, halkın ve çevrenin güvenliğine odaklanarak
güvenlik gereklerini belirler ve bunların yerine getirilmesini sağlar.
b) Üst yönetim, KYS’nin planlanması, oluşturulması, uygulanması ve
başarısından idari ve mali olarak sorumludur. KYS’nin
başarısı üst yönetimde başlar ve etkinliğinin sorumluluğu hiçbir şekilde
devredilemez.
c) Üst yönetim, KYS’nin bir parçası olarak kalite açısından kavram ve
hedefleri açıkça ortaya koyan, yazılı bir kalite politikası oluşturur ve
yayınlar. Bu politika kalitenin elde edilmesine ve sürekli geliştirilmesine
yönelik üst yönetimin taahhüdünü açıkça yansıtır.
ç) Yönetim nükleer tesisin her
aşamasındaki faaliyetlerinin belirlenen zaman çizelgeleriyle uyumlu olarak
tamamlanabilmesi için KYS’nin etkili
uygulanmasına gerekli desteği sağlar ve gayreti gösterir.
d) Üst yönetim kalite
gereklerinin yerine getirilmesi için gerekli kaynakları belirler ve sağlar.
Kaynaklar, insan kaynaklarını, alt yapıyı, süreç donanımını, destek
hizmetlerini, çalışma ortamını ve mali kaynakları içerir.
e) Üst yönetim, bireyleri
işlerini yapabilmeleri için yetkilendirir ve sorumlu kılar. Üst yönetim
bireysel ve kurumsal performansın artırılmasını teşvik eder ve istenen
kaliteye ulaşmada olumlu kalite kültürünün kuruluşta oluşturulmasına ve
güçlendirilmesine aktif olarak katılır.
f) Kalite gereklerinin günlük
işlerle bütünleştirilmesi, işi yapan çalışanların gerekli bilgi ve araçlar
ile desteklenmesi ve görevli oldukları işi gereğine uygun yapabilmeleri
için teşvik edilmesi üst yönetimin asli görevidir.
g) Üst yönetim, KYS’nin uygunluğunu, yeterliliğini ve etkinliğini
sağlamak için KYS’yi planlanmış aralıklarla
sürekli gözden geçirir ve değerlendirir.
ğ) Üst yönetim, kuruluşta uygun
iletişim süreçlerinin oluşturulmasını ve iletişimin gerçekleştirilmesini KYS’nin etkinliğini de dikkate alarak sağlar.
Kuruluş
yapısı ve sistem
MADDE
15 – (1) KYS;
a) Tüm işin yeterince planlandığını,
doğru uygulandığını ve değerlendirildiğini garanti altına almak için
meslekler arası uyumu ve eşgüdümü sağlama aracı olarak kullanılır. KYS işin
ilk seferde doğru yapılması üst hedefiyle, uygulamada sistematik bir
yaklaşım sağlar.
b) Yönetim ve kalite
hedeflerini, politika ve gereklerini belirler, sorumlulukları ve yetkileri
dağıtır, işin gerçekleştirilmesi ve değerlendirilmesini sağlar.
c) Dokümantasyonu kuruluş
tarafından saptanan ve kuruluşta yer alan tüm birimler ve bireyler için
geçerli olan yönetim amaç ve hedeflerine ulaşabilmek için genel ölçütleri
tanımlayan dokümanlardan oluşur. KYS dokümanları kalite yönetimi temel
gereklerine uygun olarak işin nasıl yönetileceği, nasıl uygulanacağı ve
nasıl değerlendirileceğine ilişkin ayrıntıları içerir.
ç) Kuruluş yapısını, işlevsel
sorumlulukları, yetki düzeylerini ve işin yönetimini, uygulanmasını ve
yeterliliğinin değerlendirmesini yapanların ilişkilerini ve iletişim
yollarını belirtir. KYS’nde planlama, zamanlama
ve kaynak konuları da dahil olmak üzere yönetim
önlemlerine yer verilir.
d) Tek bir grubun etki alanında
olmadan kuruluş içinde disiplinler arası bir yaklaşım sağlar. KYS kuruluş
yapısında yer alan aşağıdaki grupların:
1) Kuruluşun hedeflerine
ulaşılmasını sağlamak için destek veren, planlama ve yönlendirme yapan,
kaynakları sağlayan ve etkili uygulama ile beklenen sonuçlara
ulaşılmasından sorumluüst yönetimin,
2) Kaliteye ulaşmak ve kaliteyi
sürdürmek için işi yapan çalışanların,
3) Üst yönetime doğrudan
erişebilen,örgütsel bağımsızlığı
olan, yapılan işlere ulaşabilen, yeterince yetkili olan, üretilen kaliteyi
doğrulayan sorumluların,
4) Gerçekleştirilen işten
bağımsız olarak iş performansının ve yönetim süreçlerinin etkinliğinin
değerlendirmesini yapanların,
bütünleştirildiğini
gösterir.
e) Kuruluşun amaçları ve
hedeflerine ulaşması için işle doğrudan ilgili birimleri sorumlu kılar ve
bireyleri kendilerine verilen görevleri yerine getirebilmeleri için
yetkilendirir. Orta düzey yönetim, kuruluşun sağladığı hizmetler ve ürünlerde
kaliteye ulaşılmasından; çalışanlar kendi yaptıkları işin kalitesinden
sorumludurlar.
f) Planlama, zamanlama ve
kaynak konularında sorumlulukları olan çalışanlar da dahil,
tüm çalışma gruplarını yetkili ve sorumlu kılar.
g) Uygun yetkilerin tesis edildiğini
ve kuruluşun yönetiminde, işin yapılmasında, işin yeterliliğinin
değerlendirilmesinde işlevsel sorumlulukların yerine getirilebildiğini
garanti altına alabilmek için; kuruluş yapısını, işlevsel sorumlulukları,
yetki düzeylerini ve kuruluşun tüm kısımlarıyla ilgili ilişkileri açıklar.
ğ) Kuruluş dışına sözleşmeyle
verilen işleri, kuruluş içi birimler ve dış kuruluşlar arasındaki
ilişkileri ve iletişim kanallarını tanımlar. Her kuruluşun kendisine
verilen iş kapsamı çerçevesinde sorumluluğu ve bunlarda yapılan
değişiklikler açıklanır ve dokümante edilir.
h) Yetersiz işlerin
durdurulması yetkisi veya sorumluluğunun verilmesinde planlama, zamanlama
ve diğer konuların güvenlik konusunun önüne geçmemesini sağlar. İşin
durdurulması kalitenin ve güvenliğin kontrol altına alınması için
gerekliyse işin tekrar başlamasından önce gözden geçirmeler dikkate alınır.
ı) Yapılan işi temsil eden ve
işle uyumlu ortak bir sözlük oluşturur. KYS’nde
geçen tüm anahtar terimler tanımlanır; iletişimin ve anlayışların kuruluş
içerisinde tutarlı olmasını garanti altına almak için bu tanımlar eğitim
programının bir parçası olur.
Süreç
yönetimi
MADDE
16 – (1) KYS’nde
süreç yönetimi yaklaşımı benimsenir. Bu yaklaşım çerçevesinde kuruluş;
a) KYS için ihtiyaç duyulan
süreçleri ve uygulamaları belirler,
b) Bu süreçlerin sırasını ve
birbirleriyle etkileşimini belirler,
c) Bu süreçlerin hem
işletilmesi hem de kontrolünü garanti altına almak için gereken ölçütleri
ve yöntemleri belirler,
ç) Bu süreçlerin işletilmesi ve
izlenmesinin desteklenmesini garanti altına almak için gereken kaynak ve
bilgilerin hazır bulundurulmasını sağlar,
d) Bu süreçleri izler, ölçer ve
analiz eder,
e) Planlanmış sonuçlara ulaşmak
ve bu süreçleri sürekli iyileştirmek için gereken faaliyetleri uygular,
f) Ürünün ve/veya hizmetin
gereklere uygunluğunu etkileyecek herhangi bir süreci dış kaynaklı hale
getirmeyi seçtiğinde, bu süreçler üzerinde kontrolü sağlar ve bu süreçlerin
kontrolünün nasıl yapılacağını KYS’nde tanımlar,
g) Planla, uygula, kontrol et,
önlem al çevrimini tüm süreçlere uygular.
Derecelendirme
MADDE
17 – (1) Kalite derecelendirmesi
yapılırken aşağıdaki unsurlara dikkat edilir;
a) Ürün, hizmet ve süreçlerin
tanımlanmasında öncelik güvenliğe verilmelidir,
b) Kalite yönetimi ilkeleri
aynı kalmak üzere, uygulanacak kalite gereklerinin kapsamı ürün, hizmet
veya sürecin güvenlik açısından önemiyle tutarlı olmalıdır. İstenen
gerekleri karşılayan ve istenen kaliteyi garanti altına alan bir dereceli
yaklaşım kullanılır,
c) Kalite yönetimi gereklerinin
uygulanmasında güvenlik açısından göreceli önemine dayalı olarak, dereceli
bir yaklaşımla planlanmış ve tanınmış farklar her bir ürün, hizmet ve
sürece yansıtılır,
ç) Ürün, hizmet veya süreçlerde
değişiklik yapıldığında güvenlik açısından önemli bir değişiklik olmasına
bağlı olarak yeni belirlenecek kalite derecesi daha yüksek veya alçak
olabilir,
d) Güvenlik açısından önemli
yapı, sistem ve bileşenlerin kalite ve güvenlik sınıflandırma
metodolojisine genel kalite ve konfigürasyon el kitaplarında;
sınıflandırma listelerine aşama kalite ve konfigürasyon el kitapları ve
planlarında yer verilir.
Eğitim
ve vasıflandırma
MADDE
18 – (1) Çalışanlar verilen
görevleri yerine getirebilmeleri ve faaliyetlerinin güvenlik sonuçlarına
vakıf olabilmeleri için bir program çerçevesinde eğitilir ve
vasıflandırılırlar.
(2) Çalışanların güvenliğe,
kaliteye ve kuruluşun başarısına katkısı olacağı dikkate alınarak, tüm
çalışanlara uygun eğitimi sağlamak ve çalışanların işlerinde
vasıflandırılmalarını garanti altına almak üst yönetimin sorumluluğundadır.
(3) Eğitim programı, işin ilk
seferde doğru yapılmasına odaklanmalıdır. Eğitim, planlanmış ve organize
sistematik yöntemler kullanılarak, eğitim hedefleri açıkça tanımlanarak ve aşamalandırılarak yürütülür. Eğitim programının içeriği
bireylerin ve kuruluşların ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde
yapılandırılır. Eğitimlerde öncelikle işin doğru yapılması vurgulanır,
kişisel sorumluluklar belirtilir ve kalite yönetimi ilkelerinin ve ilgili
yönetim prosedürlerinin anlaşılması, nükleer
tesisin ana sistem ve bileşenlerinin açıklanması ve nükleer tesis aşama
faaliyetlerinin anlaşılması sağlanır.
(4) Eğitim hem ilkelerin
öğretilmesini, hem de yeteneklerin ve tecrübelerin işbaşında ve/veya gerçek
koşulları yaratan aygıtlar ve modellerin kullanımıyla geliştirilmesini
içermelidir. Eğitim çalışanların kullandıkları araçları ve süreçleri
anlamalarını sağlar; ürün, hizmet ve süreçler için kabul edilebilir
kalitenin nelerden oluşacağını anlaşılır kılar.
(5) Yönetimin eğitim planları,
mesleki, yönetimsel, iletişimsel ve kişisel yetenekleri içeren ve mesleki
gelişmeyi teşvik eden ve hedefleyen planlardır. Bireysel eğitim planları
ilk vasıflandırmayla sınırlı olmamalı ve aşamalı gelişmeyi ve kişisel
yeterliliği muhafaza etmeyi sağlamalıdır. Eğitim, tüm çalışanların en son
teknolojilerden ve süreçlerden, yaptıkları işle bağlantılı olarak sürekli
farkında olmalarını sağlar.
(6) Eğitim, uzmanlık alanlarında vasıflı
eğiticiler tarafından verilir. Kuruluşun hedeflerine ulaşabilmesi ve
personelin sürekli gelişiminde eğitim hayati derecede önemli olduğundan,
yönetim teknik olarak yeterli eğiticileri kullanır.
(7) Eğitim programı, program ve
eğitici yeterliliği açısından sürekli gözden geçirilir. Gözden geçirmelerin
sonuçlarına göre eğitim programında gereken değişiklikler ve iyileştirmeler
yapılır. Kaliteye ulaşmak ve güvenliği sürdürebilmek için çalışanların
atandıkları görevleri yerine getirebilecek eğitime ve vasfa sahip olmaları
gereklidir.
(8) Yüksek teknik ve özel
yetenekler gerektiren veya bireyin işi yapmadan önce yeterli olmasını
gerektiren, kritik, benzersiz veya yaygın olmayan işler için görev
sınıflandırması yapılır ve bu işler için özel vasıflandırma gerekleri iş
yapılmadan önce kuruluş tarafından tesis edilir. Özel yeterlilik gerektiren
işlerde çalışanlar için oluşturulacak vasıflandırma eğitim programı her
adayın yeterliliğini kanıtlayacağı pratik ve yazılı sınavları içerir.
(9) Bireylerin işlerini yapma
yeteneklerini sürdürdüklerini gösterebilmeleri için dönemsel yeniden
vasıflandırmalar yapılır.
Uygunsuzluklar,
düzeltici, önleyici ve iyileştirici faaliyetler
MADDE
19 – (1) Gereklere uymayan ürün,
hizmet ve süreçler belirlenir ve bu uygunsuzlukların güvenliğe olan etkisi
değerlendirilerek uygun düzeydeki yönetime raporlanır. Değerlendirmenin
sonuçlarına göre, ürünler hakkında kabul, ret, tamir, yeniden işleme;
hizmetler ve süreçler hakkında kabul veya ret kararı verilir.
(2) İyileştirmeleri garanti
altına alabilmek için uygunsuzlukların nedenlerinin saptanması ve tekrarlarının
önlenmesi için gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetler yapılır. Ürün
özellikleri, süreç uygulamaları, deneyim ve yönetim süreçleri de dahil olmak üzere kaliteyle ilgili diğer bilgiler gözden
geçirilir ve veriler analiz edilerek iyileştirmeler tanımlanır.
(3) Yönetim kimsenin
suçlanmadığı bir ortam yaratarak, çalışanların uygunsuz ürün, hizmet ve
süreçleri saptaması ve raporlamasını sağlar. Yönetim uygun olmayan
durumların tanımlanması, çözülmesi ve önlenmesi için yeterli kaynakları
ayırır. Yönetim aynı zamanda zor konuların çözülmesine katılır ve mesleki
görüş ve düşünce farklılıklarının çözülmesi için bir süreç sağlar.
(4) Orta düzey yöneticiler
saptanan gerekleri karşılamayan, hedefleri tutturmayan veya beklenen kalite
sonucuna ulaşmayan ürün, hizmet veya süreçlerin tanımlanması, sınıflanması,
analiz edilmesi, düzeltilmesi, ortadan kaldırılması, takip edilmesi için
tedbirler alır ve uygular.
(5) Uygun olmayan ürün, hizmet
ve süreçlerin tanımlanmasında tüm çalışanlar yer alabilmelidir. Tüm
çalışanlar yönetim sistemi vasıtasıyla gelişmeleri tanımlama ve önerilerde
bulunma konusunda özendirilir.
(6) Uygunsuzlukları
sınıflandırmak ve analiz etmekle sorumlu çalışanlar çalıştıkları alanda
yeteri kadar bilgili olmalı ve uygunsuzlukla ilgili geçmiş bilgiye
ulaşabilmeli ve işin maliyeti, iş takvimi konuları açısından bağımsız
olmalıdırlar. Uygunsuzlukların temel nedeni, teknik olarak vasıflı ve
deneyimli çalışanların etraflıca araştırmasıyla saptanır. Sorunla ilgili
işi fiili olarak yapan çalışanlar da bu araştırmada bulunur. Uygunsuzluğun
temel nedenin saptanmasından sorumlu yöneticiler bu konuda yeterli kaynağı
tahsis eder.
(7) Uygun olmayan ürünün
istenmeyerek kullanımı, montajı veya testi önlenir. Uygun olmayan ürünler
gözden geçirilerek, yapılan değerlendirme sonucunda; olduğu gibi kabul
edilir, ret edilir, yeniden işlenir, tamir edilir veya değiştirilir.
Yeniden işlenen, tamir edilen veya değiştirilen ürün orijinal veya sonradan
belirlenmiş yöntemlerle muayene ve testlerden geçirilir.
(8) KYS ürün, hizmet ve
süreçlerin kalitesini olumsuz yönde etkileyebilecek tüm süreçlerin analiz
edilerek eğilimlerin saptanmasını gerektirir. Bu analizler iç ve dış hata
maliyetleri ve önleyici maliyetleri de içerir. Performans verileri ve
kaliteyle ilgili diğer bilgiler, kaliteye ulaşmayı olumsuz yönde
etkileyecek kalite eğilimlerini belirlemek ve ürün, hizmet ve süreçlerin
geliştirilme fırsatlarını tanımlamak amacıyla analiz edilir. Ortak
noktaların saptanabilmesi için bu analiz sadece bir faaliyet, bir saha veya
bir tedarikçi ile sınırlı olmamalıdır ve dış kaynaklardan temin edilecek
bilgileri de içermelidir.
(9) KYS performans düzeylerinin
saptanmasını gerektirir. Yönetim tarafından saptanan hedef ve amaçları
temel alan düzeyler doğrudan kuruluş tarafından sağlanan ürün veya
hizmetlerle ilgilendirilir. Düzeyler saptandığında performans buna göre
ölçülür. Bu ölçümler düzenli olarak takip edilerek ürün, hizmet veya süreç
kalitesinde iyileştirme gerekip gerekmediğinin saptanmasına temel teşkil
eder.
(10) Kalite iyileştirmelerinin
teşvik edilmesi için yönetim, sorunları tanımaları ve çözümüne katılmaları
konusunda çalışanları özendirir. Süreçler kalitenin geliştirilmesi ve
sorunların önlenmesine yönelik olarak oluşturulur ve önleyici faaliyetler
uygulanır. Her bir orta düzey yöneticisi kalite iyileştirme hedeflerini ve
bunlara ulaşmada uygulanacak ölçütleri oluşturur. Kalite iyileştirme
hedeflerinin KYS’ni etkilediği durumlar olabilir,
böyle durumlarda desteklenmek ve onay almak için çalışanlar uygun düzeydeki
yönetime başvurur. İyileştirme hedeflerinin saptanmasında her bir orta
düzey yöneticisi, çalışanlar ile onların ilk amirlerinden önerileri toplar.
Yönetimin eşgüdümü, kaynakları ve eğitimi sağlamasıyla önerilen her bir
kalite iyileştirme hedefine ulaşabilmek için sorumlu birimler tarafından
ayrıntılı planlar hazırlanır. Tüm kalite iyileştirme hedefleri uygun
düzeylerdeki yöneticiler tarafından onaylanır. Üst düzey yöneticiler
nükleer tesisle ilgili kalite iyileştirme hedeflerinin eşgüdümünü sağlar ve
bütünleyici olarak birimler arasındaki hedef çatışmalarını engeller.
(11) Kalite yönetimi hedefleri
kuruluşun orta düzey yöneticileri tarafından sürekli gözden geçirilir,
takip edilir ve sonuçları dönemsel olarak üst yönetime raporlanır.
Doküman
yönetimi ve kayıtlar
MADDE
20 – (1) Süreçleri açıklayan,
gerekleri belirleyen veya tasarımı oluşturan dokümanların hazırlanması,
gözden geçirilmesi, onaylanması, yayınlanması, dağıtılması,
yetkilendirilmesi, kullanılması, ve gerektiğinde
değişikliklerin yapılması ve geçerliliğinin kanıtlanması faaliyetlerinin
yönetimi için bir doküman yönetim sistemi kurulur ve uygulanır. Doküman
yönetim sisteminin amacı ve işlevleri, nükleer tesisin her aşamasıyla
ilgili KYS’de tanımlanır.
(2) Dokümanlar genel olarak, el
kitapları, planlar, prosedürler, talimatlar,
şartnameler, standartlar, çizimler, çizelgeler, veri sayfaları, hesaplama
ve analizler, bilgisayar kodları, satın alma emirleri ve ilgili
dokümanları, satıcının sağladığı dokümanlar ve diğer destekleyici
ortamlardan oluşur.
(3) Dokümanları hazırlayan,
revize eden, gözden geçiren, onaylayan tüm personel bu iş için özel olarak
görevlendirilir ve çalışmalarına girdi sağlayacak tüm bilgilere ulaşmaları
sağlanır. Dokümanları kullanan çalışanlar uygun ve doğru dokümanları kullandıklarının
farkında olmalıdır.
(4) Süreçlerin performanslarını
tanımlayan ve kalitenin objektif bulgularını temsil eden ve ürün ve
hizmetlerin özelliklerini, konfigürasyonunu ve
durumunu açıklayan kayıtlar belirlenir, hazırlanır, gözden geçirilir, onaylanır
ve saklanır.
(5) Dokümanları hazırlayan,
değişiklikleri yapan, gözden geçiren veya dokümanları onaylayan çalışanlar
uygun bilgilere ulaşabilmelidir. Kontrollü dokümanlarda yapılan
değişiklikler bir tasarım kuruluşu veya vasıflı ve bilgili kişiler
tarafından gözden geçirilir ve onaylanır. Kontrollü dokümanlar, faaliyeti
veya işi yapan kişilere dağıtılır ve onların kullanımında olur.
(6) Eski dokümanlar kasıtsız
kullanımlarının önlenmesi için dolaşımdan kaldırılır. Yeni ve revizyonu yapılmış kontrollü dokümanlar saptanmış
kurallara göre dağıtılır.
(7) Tüm kayıtlar okunaklı, tam
ve tanımlanabilir olmalıdır. Kayıtların tanımlanması, sınıflandırılması,
toplanması, dizinlenmesi, dosyalanması, saklanması, bakımı, erişime ve
kullanıma hazır olması ve yok edilmesi için bir kayıt sistemi kurulur.
Bitirilen işin doğru yansıtılması için kayıtlar belirlenir, hazırlanır,
gözden geçirilir, onaylanır ve sistemin sürekliliği sağlanır.
(8) Kayıtların, ilgili test
malzemelerinin ve numunelerin saklama süreleri, kullanılan kayıt, malzeme
ve numune türleri ile tutarlı olacak şekilde saptanır. Tasarım, tedarik,
inşaat, muayene, testler, işletme, bakım-onarım, değişiklikler, eğitim ve
araştırma-geliştirme kayıtlarının tutulması zorunludur.
(9) Bilgisayar programları ve
yazılım gibi özel işlem ve kontrol gerektiren kayıtlar ve yüksek
yoğunluktaki ortamlara, manyetik, optik ve elektronik kayıtlara saklanmış
bilgilerin erişilebilir veya kullanılabilir durumda olmalarını garanti
altına alacak şekilde bakımı yapılır ve kontrol edilir.
(10) KYS’de
tüm kalıcı ve geçici kayıtlar belirtilir ve bunların saklanma süreleri
tanımlanır. Kayıtların saklanması için kayıtların niteliğine uygun depolar
sağlanır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uygulama
Tasarım
MADDE
21 – (1) Tasarım, yapılan
değişiklikler de dahil olmak üzere belirlenen
mühendislik standartlarına uygun yürütülür ve uygulanabilir gerekleri ve
tasarım esaslarını sağlar. Tasarım arayüzleri
tanımlanır ve kontrol edilir.
(2) Tasarımın yeterliliği,
tasarım araçları ve tasarım girdileri ve çıktıları dahil
olmak üzere, işi asıl yapan kişilerden bağımsız olan gruplar tarafından
doğrulanır veya geçerliliği kanıtlanır. Tasarımın uygulanmasından önce
doğrulama, geçerliliğini kanıtlama ve onaylar tamamlanır.
(3) Tasarım sürecinde güvenilir
mühendislik ve bilim ilkeleri ve uygun tasarım standartları kullanılır.
Tasarım gerekleri, girdileri, değişiklikleri, kayıtları ve örgütsel arayüzler kontrol edilir.
(4) Tasarım girdileri tasarım
çıktılarına doğru olarak dönüştürülür. Tasarım girdileri; tasarım esasları,
performans gerekleri, yeterlilik gerekleri, güvenlik ve emniyet gerekleri
ve diğer gerekleri içerir.
(5) Tasarım değişikliklerinin
doğruluğunun kanıtlanması zorunludur ve değişiklikler orijinal tasarım ile
uygun tasarım kontrol ölçümlerine tabi tutulur. Tasarım değişiklikleri;
saha değişikliklerini, modifikasyonları ve olduğu gibi kullanımı veya
düzeltilmesi belirlenen uygun olmayan ürünleri içerir. Değişiklikler konfigürasyon ve tasarım kontrol ölçümlerine tabidir ve
orijinal tasarım kuruluşu veya teknik olarak yeterli başka kuruluşlar
tarafından onaylanır.
(6) Tasarımda yer alan bütün
kuruluşlar arasındaki ara yüzler saptanır, eşgüdümü yapılır ve kontrol
edilir. Ara yüzlerin kontrolü, tasarıma katılan iç ve dış kuruluşların
sorumluluklarının ayrımını ve kuruluşlar arasındaki ilişkilerin
yöntemlerinin oluşturulmasını kapsar.
(7) Tasarım girdileri,
yöntemleri ve çıktılarının doğruluğu kanıtlanır. Tasarımda kullanılan
bilgisayar programlarının test veya önceki kullanımı sürecinde doğruluğu
kanıtlanmamışsa simülasyon öncelikli kullanımı
aracılığıyla doğruluğu kanıtlanır. Tasarım doğrulaması yapan bireyler veya
gruplar orijinal tasarımı yapabilecek vasıfta olmalıdır. Doğrulamayı yapan
bireyler aynı kuruluştan olabilir fakat tasarımı yapanlardan farklı
olmalıdır. Doğrulamanın kapsamı tasarımın karmaşıklığına, ilişkin
tehlikelere ve benzersiz olması durumuna bakılarak belirlenir.
(8) Tasarım doğrulama
yöntemleri tasarımı gözden geçirme, alternatif hesaplamalar ve
vasıflandırma testlerinden en azından birini içerir. Önceden doğruluğu
kanıtlanan tasarımlar, farklı uygulamalar için tasarlanmadıkça veya
performans ölçütleri farklı olmadıkça doğrulama gerektirmez. Tasarım
özelliklerini doğrulama veya onaylama için yapılan testler en olumsuz
işletim koşullarına benzer koşullar altında yapılır.
(9) Tasarım doğrulama işlemi,
tasarım çıktısı başka bir kuruluş tarafından kullanılmadan veya tedarik,
imalat, inşaat veya araştırma ve geliştirme gibi diğer işleri desteklemek
için önceden tamamlanır. Ancak, özellikle kontrol edilen durumlarda,
tasarımda değişiklik için büyük miktarda yıkım veya ilave iş gerektirmeyen
bir noktaya kadar tasarımın doğruluğunun kanıtlanmamış kısmının inşası
sürdürülebilir.
(10) Tasarımın gereği gibi
yapıldığının kanıtı; son tasarımı, hesaplamalar, analiz ve bilgisayar
programları gibi önemli tasarım adımlarını ve tasarım çıktısını destekleyen
tasarım girdisinin kaynaklarını içeren tasarım kayıtları ile elde edilir.
Tasarım kuruluşu ayrıca tasarım değişikliklerinin kayıtlarını da sağlar.
(11) Kuruluş, bilgisayar
sistemi ve yazılımlar dahil ürünlerinin tasarımı sürecinde Kurum’un
belirleyeceği gereklere uygun bir konfigürasyon
yönetimi el kitabı ve planı hazırlar.
Tedarik
MADDE
22 – (1) Yönetim, satın alınan
ürün ve hizmetlerin beklenilen gerekleri karşılamasını ve beklenildiği gibi
işlev görmesini garanti altına alacak bir tedarik sistemi kurar ve uygular.
(2) Tedarik sistemi kabul
ölçütü içeren tedarik dokümanlarından oluşmalı ve uygulanabilir teknik ve
idari gereklere atıfta bulunmalıdır. Teknik ve idari gerekler; en azından
şartnameler, standartlar, testler ve muayene gereklerinden oluşur.
(3) Tedarik dokümanlarında ürün
ve hizmetlerin kalitesini garantiye alacak gerekler hazırlanır ve
belirtilir. Tedarik dokümanlarında ürünlere ait konfigürasyon
yönetimi gerekleri de yer almalıdır. Ürün ve hizmetlerin tedarik
gereklerini karşıladığını gösteren kanıtlar, bunlar kullanılmadan önce
hazır olmalıdır. Tedarik dokümanlarından sapmalarla ilgili raporlama
gerekleri tedarik dokümanlarında belirtilir.
(4) Tedarikçiler belirlenen
ölçütlere göre değerlendirilir ve seçilir. Tedarik süreci sadece vasıflı
tedarikçilerin seçildiği ve kullanıldığı güvenini veren olası tedarikçiler
değerlendirmesini içerir. Gerektiğinde alt tedarikçileri de kapsayan tedarikçilerin
performansı kabul edilebilir ürün ve hizmetlerin sürekli temin edildiğini
garanti altına almak için dönemsel olarak izlenir.
(5) Tedarik süreci, satın
alınan ürün ve hizmetlerin kabulüyle ilgili yöntemleri içerir. Bu yöntemler
imalat süreç kontrol verisinin gözden geçirilmesi, kaynakta doğrulama,
kabul muayenesi, ilk ve son montaj testleri ve uygunluk belgelendirilmesini
kapsar. Tedarik süreci bu yöntemlerin herhangi birini, herhangi bir
bileşimini veya diğer bazı kanıtlanmış alternatifleri içerir ve
dokümanlarda bu belirtilir.
(6) Tedarik edilen ürün ve
hizmetlerin kalitesinin, tedariğin karmaşıklığı,
ilgili riskleri, niceliği ve sıklığını dikkate alan derecelendirilmiş
yaklaşımla uyumlu olduğu belirli aralıklarla doğrulanır.
(7) Satın alınan ürün ve
hizmetler belirlenen gerekleri karşılamalıdır ve belirlendiği gibi bir
performans göstermelidir. Ürün kullanılmadan veya hizmete alınmadan önce
bütün şartname, muayene ve test gereklerine uyulur. Kalite sorunlarının
çözümü için sorumluluklar belirtilir ve çözümler ürünlerin montajından veya
kullanımından önce uygulanır. Yönetim ürünlerin gerçek performansıyla
orijinal performans ölçütünü karşılaştırarak tedarik etkinliği
değerlendirmesini yapar. Tedarik etkinliği aynı zamanda kullanıcı tetkikleri,
tedarikçi değerlendirmeleri, muayeneler ve test sonuçları ve performans
verileri ile ölçülür.
İşlerin
yapılması
MADDE
23 – (1) Tesisin tüm
aşamalarındaki işler mevzuatlara, sözleşmelere, şartnamelere, belirlenmiş
standartlara, deneyimlere ve idari kontrollere göre planlanır ve yürütülür.
İşler, onaylı güncel prosedürlere, talimatlara,
çizimlere veya diğer uygun araçlara göre dönemsel olarak yeterliliği ve
etkinliği gözden geçirilerek, kontrollü koşullar altında yapılır.
(2) Ürün ve hizmetler uygun kullanımının
garanti altına alınabilmesi için tanımlanır ve kontrol edilir. Ürün
hasarlarının, kayıplarının veya bozunmalarının önlemesi için, nakliyesinin,
depolanmasının, taşınmasının, bakımının, işletilmesinin ve kullanılmasının
belirlendiği gibi yapılması gereklidir.
(3) Süreçlerin izlenmesi,
verilerin toplanması, muayene ve testlerin yapılmasında kullanılacak
cihazlar uygun aralıkta, tipte, doğrulukta ve hassasiyette olmalıdır.
(4) Her bir çalışan yaptığı
işin veya verdiği hizmetin kalitesinden sorumludur. Çalışanlar uygun ekipman ve ölçme cihazlarını kullanmada teknik olarak
yeterli olmalı ve iş süreçlerini iyi anlamalıdır. Orta düzey yöneticiler,
işin başlamasından önce kendi gözetimlerinde çalışanlara gerekli eğitim ve
kaynakları sağlar ve yönlendirmeleri yaparlar. Ürün ve süreç değişkenliğini
azaltmak ve kaliteyi iyileştirmek için uygun olduğunda istatistiki
süreç kontrolü kullanılır.
(5) Orta düzey yöneticiler
beklenen kaliteye ulaşıldığını ve iyileştirme gereken alanların
belirlendiğini garanti altına almak için yapılan işleri ve ilgili bilgileri
düzenli olarak gözden geçirirler.
(6) Orta düzey yöneticileri
gözetimleri altındaki her bir bireyi görevlerini daha verimli ve etkili
olarak yapmaları için teşvik ederler.
(7) Tüm işler uygun kontrollü
koşullar altında planlanır, yetkilendirilir ve tamamlanır. Tüm işler teknik
standartları, talimatları, prosedürleri veya diğer
ilgili dokümanları kullanan teknik olarak yeterli kişiler tarafından
yapılır. İş süreçleri ve faaliyetleri ile ilgili dokümanlar işin önemi ve
karmaşıklığı ile orantılı ayrıntıda olmalıdır.
(8) İşin yapılmasına yön
vermeyi sağlayan dokümanlar teknik olarak yeterli kişiler tarafından
hazırlanır, gözden geçirilir ve geçerliliği kanıtlanır. Bu kişiler yapılan
işle yakından ilgili kişiler olmalıdırlar.
(9) Kuruluşun işlerinde, doğru
olmayan veya hatalı ürünün kullanılmasını önlemek amacıyla ürünün uygun
kapsamda bakımını, kontrolünü ve tanımlanmasını sağlayacak süreçler
geliştirilir ve uygulanır.
(10) Uygun tasarım, tedarik ve
imalat dokümanlarına göre ürünün tanımlanması, taşınması, saklanması,
nakliyesi, temizlenmesi, bakımı, işletilmesi ve muhafaza edilmesini
sağlayacak süreçler oluşturulur. Paketleme, nakliye, yükleme-boşaltma ve
saklama süreçleri hasar, kayıp veya bozulmayı önlemek üzere tasarlanır.
Süreçler her türlü özel çevre kontrollerini belirlemelidir.
(11) İzleme ve veri toplama ekipman ve cihazlarının doğruluğunu ve amaçlanan
kullanımlarına uygun tipte olduklarını garanti altına alacak süreçler
oluşturulur ve uygulanır. Bu tür ekipmanı eğitimli
ve vasıflı personel kullanır ve bakımını yapar.
(12) Ürün özelliklerinin
kalitesini etkileyen herhangi bir süreç parametresini kontrol etmek için
veya bir ürünün süreç veya son muayenesinde kullanılan ölçme ve test
cihazlarının uygun bir şekilde kalibre edildiğinin, bakımının yapıldığının,
oluşturulduğunun ve kullanıldığının garanti altına alınması için süreçler
tayin edilir. Her uygulama için kullanılacak ölçme ve test alet ve
cihazlarının türü, çalışma aralığı ve doğruluğu belirlenir.
(13) Kuruluş, tasarımda kurulan
konfigürasyon yönetimini ürünlerle ilgili
faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde kullanır.
Kabul
muayenesi ve testleri
MADDE
24 – (1) Belirlenen ürünlerin,
hizmetlerin ve süreçlerin testleri ve muayenesi, oluşturulacak kabul ve
performans ölçütlerine göre yapılır. Muayene ve testlerin düzeyi ve bunları
yapacak personelin bağımsızlığının derecesi belirlenir.
(2) Durma noktaları ve durum
göstergeleri gibi idari kontroller kullanılarak, gereken muayene ve
testlerin ihmal edilmesi engellenir. Gereken muayene ve testler yapılmadan
herhangi bir şekilde ürünlerin kasıtsız kullanımı ve montajı, hizmetlerin
verilmesi ve süreçlerin çalıştırılması engellenir.
(3) Orta düzey yönetim resmi kabul muayenesi gerektiren iş türlerini belirler.
Muayenesi yapılacak işin türleri için muayene zamanı ve muayene türünü
saptamak amacıyla bir süreç belirlenir. Kabul muayenesi; tedarik kaynağında
veya girdi muayenesinde, süreç esnasında, son muayenede, teslimatta, bakım
ve onarımda ve hizmet sırasında gerçekleştirilir.
(4) İdari kontroller ve durum
göstergeleri muayene süreci ile birleştirilir. Bu kontroller ve göstergeler
gereken muayenelerin ihmal edilmesinin önüne geçmek ve ürün veya sürecin
dikkatsiz işletimini önlemek için kullanılır.
(5) Muayeneler, işten sorumlu
kuruluşun birimi, kuruluşun başka bir birimi veya sorumlu kuruluştan
bağımsız dış bir kuruluş tarafından yerine getirilir. İşi yapan personel
beklenen kaliteye ulaştığından emin olabilmek için kendi işinin muayenesini
yapabilir, ancak kendi yaptığı işin kabul muayenesini yapamaz. Kabul
muayenesinden sorumlu kişiler teknik uzman olmalıdır.
(6) Üst yönetim muayenelerin
gerektiği gibi planlandığını garanti altına alır. Planlama, ürün
özelliklerinin, iş yöntemlerinin, muayene tekniklerinin, durma ve şahitlik
noktalarının, kabul ölçütünün ve muayeneden sorumlu kuruluş veya bireylerin
belirlenmesini kapsar.
(7) Ürün işlevlerinin ve
süreçlerin amaçlandığı şekilde gerçekleştirildiğini göstermek için uygun
testler yapılır. Test süreci, karşılaştırma testlerini, montaj öncesi
deneme testlerini, işletme öncesi testleri, işletme testlerini,
modifikasyon sonrası testleri ve bakım sonrası testlerini kapsar. Testler
işten sorumlu kuruluş birimi tarafından veya diğer kuruluşlar tarafından
yapılır.
(8) Bütün testler kanıtlanmış
test gereklerine ve kabul ölçütlerine uyularak yapılır. Test gerekleri ve
kabul ölçütleri orijinal tasarım kuruluşu veya test edilen ürün veya süreç
ile ilgili uzman başka bir tasarım kuruluşu tarafından sağlanır. Test işleminde,
kabul öncesi ürün veya süreç için gereken testlerin yapılmasının ihmal
edilmesini önlemek için idari kontroller yapılır ve durum göstergeleri
kullanılır.
(9) Yönetim test işleri için
test prosedürlerinin hazırlanmasını ve
uygulanmasını sağlar. Test prosedürleri; ön koşulları, teknik ve güvenlik
talimatlarını, test verilerinin tamlığı ve doğruluğunu, test donanımı ve
veri kayıt aletlerinin kullanımı ve türünü, kalibrasyon
verilerini, uygulanabilir durma noktalarını, test konfigürasyonunu ve kabul
ölçütünü içerir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Değerlendirme
Gözden
geçirme ve özdeğerlendirme
MADDE
25 – (1) Üst yönetim düzenli
olarak gözden geçirme ve özdeğerlendirme yapar.
Üst yönetim güvenlik hedeflerini tesis ve teşvik etmede ve bunlara ulaşmada
kendi etkinliğini saptar. Güvenlik hedeflerine ulaşmada zorluk çıkaran
yönetim süreçleri, zafiyetler ve engeller belirlenir ve düzeltilir. Tüm
düzeylerdeki yönetimler sorumlu oldukları süreçleri değerlendirirler.
(2) Üst yönetimin görevi
kuruluşun hedeflerine ulaşılmasına engel olan yönetim sorunlarını saptamak,
düzeltmek ve önlemektir.
(3) KYS’nin
istenen gereklere uygun olarak hazırlandığının ve uygulandığının,
geleneksel tetkiklerle yeterliliğinin belirlenmesine ek olarak üst
yönetimin özdeğerlendirmesi yöntemi uygulanır.
(4) Üst yönetimin özdeğerlendirmesi mevzuatlara, ürün standartlarına ve prosedürlere uygunluğun değerlendirilmesinin ötesinde en
az aşağıdaki konuları kapsar:
a) Kuruluşun vizyonu
ve misyonu,
b) Çalışanların görevlerini
anlayıp anlamadığı,
c) Kuruluştan beklenenin ne
olduğu,
ç) Beklentilerin karşılanıp
karşılanmadığı,
d) Kaliteyi iyileştirme ve
güvenliği güçlendirme için fırsatları,
e) İnsan kaynaklarının nasıl
daha iyi yönetileceği.
(5) Yönetimin gözden geçirmesi,
iyileştirme fırsatlarının değerlendirilmesini, kalite politikası ve kalite
hedefleri de dahil olmak üzere, kalite yönetim
sistemindeki değişiklik ihtiyaçlarının belirlenmesini içerir.
(6) Üst yönetimin gözden
geçirmesi ve özdeğerlendirmesinin sonuçları dokümante edilir ve saklanır.
(7) Değerlendirme işlemi bütün
yönetim düzeylerini kapsamalıdır. Ancak, yönetimin gözden geçirmesi ve özdeğerlendirmesi sorumluluğu üst yönetime aittir. Üst
yönetimin bu sürece doğrudan katılması ve kaynak ayırması esastır.
Bağımsız
değerlendirme
MADDE
26 – (1) Bağımsız değerlendirmeler
üst yönetim adına yönetim süreçlerinin etkinliğini ve iş performansının
yeterliliğini ölçmek amacıyla ürün ve hizmetlerin kalitesini izlemek ve
iyileştirmeleri teşvik etmek için yapılır. Bağımsız değerlendirme yöntemleri,
tetkikler, gözden geçirmeler, kontroller ve diğer yöntemlerden oluşur.
Bağımsız değerlendirme faaliyetleri sorunların bulunduğu alanlara ve
güvenlik konularına odaklanan iç ve dış tetkikleri, gözetimleri, bağımsız uzmanlarındeğerlendirmelerini ve teknik gözden geçirmeleri içerir.
(2) Bağımsız değerlendirmeleri
yapmak üzere, sorumluluklarını yürütebilecek, yeterince yetkilendirilmiş ve
yapılan işten bağımsız bir örgütsel birim kurulur veya dışardan uzman bir
kuruluş görevlendirilir.
(3) Bağımsız değerlendirmelerde
yer alan kişiler değerlendirilen işle doğrudan bağlantılı olmamalıdır.
(4) Üst yönetim, bağımsız
değerlendirmelerin yöntemini belirler ve uygular. Bağımsız değerlendirmeler
ürün, hizmet ve süreçlerin tüm performansını iyileştirmeye odaklanır.
(5) KYS’nin
yeterliliği ve etkinliğini değerlendirmek için planlı ve dokümante edilen ve iç ve dış tetkiklerden oluşan bir
sistem kurulur ve uygulanır.
(6) Bağımsız değerlendirme
personeli yönetimin bir kolu ve bir danışmanı gibi çalışır. Değerlendirmeler
iş ve faaliyetlerin değerlendirilmesine odaklanır ve kalite yönetimi
dokümanlarının gözden geçirilmesini ve değerlendirilmesini kapsar.
(7) Bağımsız değerlendirme
personeli, kuruluşun performansıyla ilgili yararlı bir geri besleme
yapabilmesi için değerlendirilecek kuruluşu bir müşteri gibi görmelidir.
(8) Bağımsız değerlendirmeler,
iş ve süreci gözden geçirebilecek ve değerlendirebilecek teknik kapasitede
uzmanlar tarafından yapılır.
(9) Sorunlu performans, kritik
veya karmaşık iş konularının gerektiği gibi incelenebilmesi için
değerlendirme süresi yeterli olmalıdır.
(10) Üst yönetim değerlendirme
sonuçlarını takip eder, göz önüne alır ve iyileştirmeleri uygulamak için
gereken faaliyetleri gerçekleştirir.
(11) Değerlendirme birimi
yetersiz alanların gözden geçirilmesi için bir iş takibi programı hazırlar.
Değerlendirme sonuçları, uygunsuzlukların nedenlerinin belirlenmesi ve
tekrarlanmasının önlenmesi faaliyetlerinin, düzeltici faaliyetlerin,
iyileştirme için yapılacak faaliyetlerin ve alınan derslerin saptanması
hususlarını içerir.
(12) Değerlendirme ve gözden
geçirme sonuçları dokümante edilir ve saklanır.
(13) Bağımsız değerlendirme
faaliyetleri için üst yönetim kaynak ayırır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelikler
MADDE
27 – (1) 12/3/2000
tarihli ve 23991 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler İçin
Kalite Temin Programı Temel Esasları Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE
28 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
29 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanı yürütür.
|