|
Sanayi ve Ticaret
Bakanlığından:
AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ
MUAYENE YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİBÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
elektrik sayaçlarının tesis edildiği ölçüm sisteminde kullanılan akım ve
gerilim ölçü transformatörlerinin üreticileri ve bunları kullananların
görev ve sorumlulukları ile tâbi olacakları yükümlülükleri belirlemektir.
Kapsam
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, elektrik
sayaçlarının tesis edildiği ölçüm sisteminde kullanılan akım ve gerilim
ölçü transformatörlerinin uygunluk değerlendirme işlemleri ile damgalanması
esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik 11/1/1989
tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun 9 uncu maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Akım ölçü transformatörü: Sekonder akımı, normal kullanma şartlarında pratik olarak
primer akımla orantılı ve uygun bir bağlantı
yönünde primer akımla yaklaşık sıfır derecelik
açı kadar faz farkı olan bir ölçü transformatörünü,
b) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
c) Gerilim ölçü transformatörü:
Sekonder gerilimi, normal kullanma şartlarında
pratik olarak primer gerilimle orantılı ve buna
göre uygun bağlantı yönünde yaklaşık sıfır derecelik açı kadar faz farkı
olan bir ölçü transformatörünü,
ç) İl müdürlüğü: Sanayi ve
ticaret il müdürlüklerini,
d) Kanun: 3516 sayılı Ölçüler ve
Ayar Kanununu,
e) Metrolojik
etiket: Akım ve gerilim ölçü transformatörlerinin üretim yılı, üreticinin
adı, üretim yeri, hangi teknik düzenlemeye göre üretildiğine dair
bilgileri, sınıfı, maksimum-minimum çalışma aralıkları gibi bilgileri
ihtiva eden etiketini,
f) Ölçüler mevzuatı : 3516
Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında yürürlüğe konulan mevzuatı,
g) Ulusal tip onay belgesi:
12/11/2004 tarih ve 25641 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ölçü ve Ölçü
Aletleri Tip Onay Belgesi Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
kapsamında verilen belgeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Transformatörlerin Muayenesinde
Uygulanacak Usul ve Esaslar
Muayene
çeşitleri
MADDE
5 – (1) Akım ve gerilim ölçü
transformatörleri aşağıdaki muayenelere tabi tutulurlar.
a) İlk muayene,
b) Ani muayene,
c) Şikayetli muayene.
İlk
muayene
MADDE
6 – (1) İlgili teknik
düzenlemesine uygun olarak imal edilen veya ithal edilerek yurda getirilen
akım ve gerilim ölçü transformatörlerinin tâbi olduğu muayenedir.
Ani
muayene
MADDE
7 – (1) Bakanlık veya il
müdürlüğünün gördüğü lüzum veya yazılı ihbar üzerine, akım ve gerilim ölçü
transformatörlerinin bulunduğu yerde yapılan muayenedir. Bu muayenede akım
ve gerilim ölçü transformatörü kullanıcısına haber verilmez. Akım ve
gerilim ölçü transformatörü kullanıcısı, muayene için gelen görevliye,
muayene işlemlerini yapabilmesi için gerekli yardımı gösterir.
Şikayetli
muayene
MADDE
8 – (1) Akım ve gerilim ölçü
transformatörünün doğru çalışıp çalışmadığını tespit etmek üzere, sahibi veya
üçüncü kişilerin yazılı başvurusu üzerine yapılan muayenedir. Bu muayenede
aşağıdaki hususlar aranır.
a) Herhangi bir şikayet
üzerine, transformatörün bağlı bulunduğu il müdürlüğü elemanları
tarafından, akım ve gerilim oranlarının metrolojik
etiketlerde belirtilen değerlere uygun olarak dönüştürmenin yapılıp
yapılmadığının kontrolü yapılır.
b) Şikayetli muayenede; önce
ölçü transformatörünün söküm raporu kontrol
edilir. Söküm raporu olmayan ölçü
transformatörlerinin muayeneleri yapılmaz.
c) Şikayetli muayenede hata
sınırları, ilgili standartta belirtilen değerler alınır.
ç) Transformatörlerin tip onayı
olup olmadığına bakılır.
d) Transformatörler elektriksel
muayeneye alınmadan önce gözle fiziki muayeneye alınır. Bu muayene
sonucunda metrolojik etiketi kopmuş, mühür
yerleri ile oynanmış veya müdahale edilmiş olanları elektriksel muayeneye
alınmaz ve bu durum raporda belirtilir.
Standartlar
MADDE
9 – (1) Bu Yönetmeliğin kapsamı
içinde bulunan transformatörler hangi teknik düzenlemeye göre üretilmiş ise
muayeneler de bu teknik düzenlemeye göre yapılır.
Muayene
giderleri
MADDE
10 – (1) Şikayetli ve ani muayene
hariç olmak üzere yapılacak olan muayenelerde 10/2/1954 tarihli ve 6245
sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yolluklar ile
muayenelerde gerekli olan araç ve malzemenin taşıma ücretleri, 3516 sayılı
Ölçüler ve Ayar Kanununun 19 uncu maddesi uyarınca muayene yapılmak üzere
gidilen yerdeki akım ve gerilim transformatörlerinin sahiplerince ödenir.
Denetim
ve inceleme
MADDE
11 – (1) Bakanlık; ölçüler
mevzuatı hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek için,
resmi ve özel kuruluşların kullandıkları akım ve gerilim ölçü
transformatörleri ve bunlara ait evrak ve kayıtları denetlemek ve
incelemekle yetkilidir.
Hatalı
transformatörler
MADDE
12 – (1) Ani muayenelerde, muayene
sonunda metrolojik etiket üzerinde belirtilen
anma değerleri dışında çalışan transformatörlerin damgaları iptal edilerek;
kullanılmayacak şekilde damgalanıp yetki belgesine sahip tamircilere tamir
müsaade fişi ile sevk edilerek transformatör muayene istasyonunda Bakanlık
veya il müdürlüğü elemanları tarafından yeniden muayeneye tâbi tutulur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Transformatörlerin Damgalanmasında
Uygulanacak Usul ve Esaslar
Damgalama
MADDE 13 – (1) Kanun kapsamında bulunan akım ve gerilim ölçü
transformatörlerinin kullanılabilmesi için yetkililerce damgalanmış olması
şarttır.
(2) Gerekli durumlarda damgaya
ilave olarak akım ve gerilim ölçü transformatörlerinin sayısı ve metrolojik bilgileri ile ölçüm sonucunda elde edilen
diğer bilgileri de içeren bir belge düzenlenebilir.
Metrolojik etiket
MADDE
14 – (1) Transformatörlerin
üzerinde metrolojik etiket bulunur. Metrolojik etiketi olmayan transformatörler şebekelerde
ölçümde kullanılamazlar. Metrolojik etiket
üzerindeki bilgilerin tip onay belgesi kapsamında değerlendirilmesi ve tip
onayı ile bu bilgilerin uygunluğunun doğrulanması gerekir. Bu doğrulama
sonucunda uygun olanlar damgalanır.
Damga
veya etiketin iptali
MADDE
15 – (1) Muayene sonucunda
damgalanmış akım ve gerilim ölçü transformatörleri ölçüler mevzuatı
hükümlerine uygun bulunmadığı takdirde, damgaları iptal edilerek
kullanımdan men edilir.
Ölçü
transformatörleri muayene istasyonları hata payı
MADDE
16 – (1) Akım ve gerilim ölçü
transformatörleri muayene istasyonları hata paylarının hesaplanması
aşağıdaki formüle göre yapılmalıdır.
|
% Oran hatası =
|
test değeri – referans değeri
|
x 100
|
|
referans değeri
|
test değeri: Test edilen transformatörün sekonder değeri
referans değeri: Etalon transformatörün sekonder değeri
(2)Akım ve gerilim ölçü transformatörleri
hata payları teknik düzenlemesinde belirtildiği şekilde, transformatörlerin
sınıfı ile orantılı olduğundan, değerler sınıf 1 için%±1; sınıf 2 için%±2 v.b. şeklinde alınır.
(3) Akım ve gerilim ölçü
transformatörlerinin primer ve sekonder vektörleri arasındaki faz farkı (faz kayması)
dakika veya santiradyan olarak ölçülür.
Ölçü
transformatörleri muayene istasyonları faaliyeti için gerekli belgeler
MADDE
17 – (1) Ölçü transformatörleri
muayene istasyonlarının Bakanlık tarafından muayene edilmesinden sonra
sicil ve muayene kartı düzenlenir. Söz konusu istasyonlar yetki belgesi ile
işyeri uygunluk belgesi alınmasını müteakip faaliyetine başlayabilirler.
(2) Transformatör muayeneleri;
standartlarda belirtilen yöntemlere uygun olarak, kalibre edilmiş etalon
cihazlar ile yapılır.
Kullanımda
olan akım ve gerilim ölçü transformatörleri
MADDE
18 – (1) Şebekede kullanılan ve
doğru çalıştığı anlaşılan akım ve gerilim ölçü transformatörlerinin
kullanımına devam edilir. Arızalı ve müdahale edildiği anlaşılan akım ve
gerilim ölçü transformatörleri kullanımdan men edilirler.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE
19 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2008
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
|