4 Haziran 2007 PAZARTESİ

Resmî Gazete

Sayı : 26542

TEBLİĞ

Dış Ticaret Müsteşarlığından:

REVİZE EDİLEN TS 42 ŞEFTALİ, TS 1133 ENGİNAR, TS 1205 TAZE BİBER

STANDARTLARININ DIŞ TİCARETTE ZORUNLU

UYGULAMAYA KONULMASINA

İLİŞKİN TEBLİĞ

(TEBLİĞ NO: 2007/40)

MADDE 1 – (1) 24/10/1978 tarihli ve 16444 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TS 42 Şeftali, 10/5/1993 tarihli ve 21577 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TS 1133 Enginar, 5/2/1998 tarihli ve 23249 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan TS 1205 Taze Biber Standartları Türk Standartları Enstitüsü tarafından revize edilmiş olup, Ek’te yer aldığı şekliyle dış ticarette zorunlu uygulamaya konulmuştur.

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinden on beş gün sonra yürürlüğe girer.

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.

ŞEFTALİ

0Giriş

Bu standard; şeftalinin tanımına, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleriyle piyasaya arz şekline dairdir.

1Kapsam

Bu standard, piyasaya taze olarak arz edilen şeftalileri kapsar, işlenmiş ürünlerive nektarini kapsamaz.

2Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar

Bu standardda diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır.

3Tarifler

3.1Şeftali

Prunus persica Sieb. ve Zucc. türüne giren kültür ağaçlarının taze meyvesi.

3.2Yabancı madde

Şeftalinin üzerinde bulunan, kendinden başka kum, taş, toprak, kabuk, yaprak, bitkisel parçalar, yabancı tohumlar gibi gözle görülebilen her türlü madde.

4Sınıflandırma ve özellikler

4.1Sınıflandırma

Şeftaliler; botanik yapılarına göre çeşitlere, kalite özelliklerine göre sınıflara ve iriliklerine göre boylara ayrılırlar.

4.1.1Çeşitler

Botanik yapılarına göre başlıca şeftali çeşitleri;

- Flordasun,

- Early Amber (Örli Amber),

- Precocissima (Prekosima),

- Starking Delicious (Starking Delicıs),

- Springtime (Siprinktaym),

- Dixired (Diksiret),

- Earlired (Örliret),

- Redhaven (Rethevın),

- Cardinal (Kardinal),

- Red Globe (Ret Glob),

- Cresthaven (Kresthaven),

- Triogem,

- Loring,

- J.H. Hale (J. H. Heyl),

- Monroe (Monro),

- Black (Blek),

- Glohaven (Glohevın),

- Jefferson (Cefırsın),

- Blanging Gold (Blenging Gold),

- Merill Gem Free (Meril Jem Fri),

- Coronet (Koronet),

- Madison (Medisın),

- Shipper’s Late Red (Şippırs Leyt Ret),

- Washington (Vaşington)

diğer çeşitler kendi adları ile ve orijinleri belirtilerek piyasaya arz edilir.

4.1.2Sınıflar

Şeftaliler kalite özelliklerine göre;

-Ekstra,

-Sınıf I,

-Sınıf II

olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

4.1.3Boylama

Şeftaliler iriliklerine göre;

-AAAA,

-AAA,

-AA,

-A,

-B,

-C,

-D,

-E

olmak üzere sekiz boya ayrılır.

4.2Özellikler

4.2.1Genel özellikler

Şeftaliler, aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır;

-Bütün (tam) olmalı,

-Sağlam olmalı (çürüyerek, kötüleşerek tüketime elverişsiz hale gelenler bulunmamalı),

-Temiz olmalı, gözle görülebilir yabancı madde ihtiva etmemeli,

-Böcekler ve böcek zararları bulunmamalı,

-Aşırı nem ihtiva etmemeli (dış yüzeyinde gözle görülebilir ıslaklık bulunmamalı),

-Yabancı tat ve/veya koku olmamalı,

-Sap olduğunda sapın uzunluğu 2 cm’den daha fazla olmamalı,

-Sap yere paralel olarak kesilmiş olmalı

dır.

Şeftalinin gelişmesi ve durumu aşağıdaki özelliğe imkân verecek durumda olmalıdır;

-Elle toplamaya, ambalâjlamaya ve taşınmaya dayanıklı olmalı,

-Gideceği yere ulaştığında pazar isteklerini karşılayacak uygun olgunluk göstermelidir.¹⁾

4.2.2Çeşit özellikleri

Şeftali çeşitleri aşağıdaki özelliklerde olmalıdır.

4.2.2.1Flordasun

Ortalama meyve kütlesi 120 g olan ve meyve eti sarı renkte, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.2Early Amber

Ortalama meyve kütlesi 150 g olan ve meyve eti sarı renkte, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.3Precocissima

Meyve şekli basık, ortalama kütlesi 100 g olan ve meyve yeşilimsi sarı zemin üzerine koyu kırmızı renkte, meyve eti yeşilimsi beyaz, orta derecede sulu, az ekşi, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.4 Starking Delicious

Meyve şekli yuvarlak, hafif uzunca, ortalama kütlesi 184 g olan ve meyve rengi sarımsı yeşil zemin üzerine parçalı açık kırmızı, meyve eti sarı, orta derecede sulu, tatlı çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.5Springtime

Meyve şekli basık, ortalama kütlesi 90 g olan ve meyve rengi sarı zemin üzerine bir tarafı kırmızı, meyve eti beyaz sulu, lifli, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.6Dixired

Meyve şekli basık, ortalama kütlesi 175 g olan ve meyvesi koyu sarı üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, az lifli, orta derecede sulu, tatlı, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.7Earlired

Meyve basık, ortalama 125 g olan ve meyve sarı zemin üzerine koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı ince dokulu, tatlı, lezzetli, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.8Redhaven

Meyve yuvarlak, ortalama 185 g olan ve meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı ince dokulu , tatlı, aromalı, çekirdek etten oldukça ayrı olan bir çeşittir.

4.2.2.9Cardinal

Meyve basık, ortalama kütlesi 161 g, meyvesi koyu sarı zemin üzerine sıvama kırmızı renkte, meyve eti sarı ince dokulu orta derecede sulu, tatlı, çekirdek ete bağlı bir çeşittir.

4.2.2.10 Red Globe

Meyve yuvarlak, ortalama kütlesi 215 g, meyve sarı zemin üzerine parçalı kırmızı, meyve eti sarı renkte, az sulu, ince dokulu tatlı, aromalı, çekirdek etten ayrılan bir çeşittir.

4.2.2.11 Cresthaven

Meyve basık, ortalama 248 g, meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, sarı etli, sulu, tatlı, lezzetli ve yarmadır.

4.2.2.12 Triogem

Meyve yuvarlak, ortalama 196 g, sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı, sarı etli, orta derecede sulu, az lifli, az ekşi, yarmadır.

4.2.2.13 Loring

Meyvenin ortalama kütlesi 204 g, meyve sarı zemin üzerine parçalı açık kırmızı, sarı etli, sulu, ince dokulu, tatlı, lezzetli çekirdek etten ayrı çeşittir.

4.2.2.14 J.H. Hale

Meyve yuvarlak, ortalama 237 g, meyve sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı, sarı etli, sulu, ince dokulu, aromalı, yarmadır.

4.2.2.15 Monroe

Meyvesi basık, ortalama 244 g, meyve sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı renkte, sarı etli, orta derecede sulu, az lifli, tatlı, yarmadır.

4.2.2.16Black

Meyve yuvarlak, ortalama 186 g, meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, sarı etli, sulu, tatlı, lezzetli ve yarmadır.

4.2.2.17Glohavan

Meyve basık, ortalama 212 g, meyve sarı zemin üzerine parçalı açık kırmızı, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, lezzetli, çekirdek etten ayrılır.

4.2.2.18Jefferson

Meyve basık, ortalama 151 g, meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, sarı etli, orta derecede sulu, az lifli, az ekşimsi, yarmadır.

4.2.2.19Blanging Gold

Meyve basık, ortalama 143 g, meyvesi koyu sarı zemin üzerine akıtmalı kırmızı renkte, meyve eti sarı, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek ete bağlıdır.

4.2.2.20Merill Gem Free

Meyve basık, ortalama 197 g, meyvesi koyu sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, orta derecede sulu, ince dokulu aromalı, çekirdek ete bağlıdır.

4.2.2.21Coronet

Meyve yuvarlak, ortalama 156 g, meyvesi ince dokulu, sarı zemin üzerine sıvama açık kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu ,az ekşi aromalı, çekirdek etten oldukça ayrıdır.

4.2.2.22Madison

Meyve basık, ortalama 146 g, sarı zemin üzerine sıvama koyu kırmızı, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, tatlı, aromalı, yarmadır.

4.2.2.23Shipper’s Late Red

Meyve yuvarlak, ortalama 240 g, meyve yeşilimsi sarı üzerine akıtmalı kırmızı renkte, eti sarı, sulu, az lifli, az ekşimsi, yarmadır.

4.2.2.24Washington

Meyve yuvarlak, ortalama 208 g, meyve sarı zemin üzerine akıtmalı koyu kırmızı renkte, meyve eti sarı, sulu, ince dokulu, tatlı, aromalı, çekirdek etten ayrıdır.

4.2.3Sınıf özellikleri

4.2.3.1Ekstra

Bu sınıfa en iyi kalitedeki şeftaliler girer. Bunlar, çeşidinin, yetiştirildiği bölgenin özelliklerini göstermelidir. Görünüşte taze, iyi gelişmiş olmalıdır. Ürünün genel görünümünü, kalitesini, muhafaza kalitesini ve ambalâj içinde sunumunu etkilemeyecek çok hafif yüzeysel kusurlara (şekil, gelişme yahut renk bakımından hafif özürler) sahip olabilirler. Bu sınıfa giren şeftaliler renk bakımından bir örnek olmalıdır.

4.2.3.2Sınıf I

Bu sınıfa iyi kalitedeki şeftaliler girer. Bunlar, çeşidinin, yetiştirildiği bölgenin özelliklerini göstermelidir. Ürünün genel görünümünü, kalitesini, muhafaza kalitesini ve ambalâj içinde sunumunu etkilemeyecek aşağıdaki hafif kabuk kusurlara sahip olabilirler. Meyve eti oldukça sağlam olmalıdır. Bununla beraber; şekil, gelişme yahut renk bakımından hafif özürler bulunabilir. Meyvenin genel görünüşünü ve dayanıklılığını etkilemeyen kabuk özürleri bulunabilir.

Bunlar;

-Uzun şekilli özürlerde özür boyu 1 cm’yi,

-Diğer özürlerde özürlü alan toplamı 0,5 cm²’yi

geçmemelidir.

Bu sınıfta sap çukurunda sapın bağlandığı yerde görülen ve çekirdek içine uzanan deliği olan şeftaliler bulunmamalıdır.

4.2.3.3Sınıf II

Bu sınıfa daha üst sınıflara giremeyen ancak genel özellikleri karşılayan şeftaliler girer. Ürünün kalitesini, muhafaza kalitesini ve ambalâj içinde sunumunu etkilemeyecek kabuk kusurlarına sahip olabilirler.

Şekil, gelişme ve renk bakımından meyvenin niteliklerini bozmayan özürler bulunabilir. Meyve kabuğunu zedelememiş olmak koşulu ile sap kopmuş olabilir.

Meyve etinde belirgin özürler bulunmamalıdır. Her meyvede;

-Uzunluğuna boyu 2 cm’yi geçmeyen kabuk özürleri,

-Bulunduğu takdirde, toplam alanı 1,5 cm²’yi geçmeyen diğer özürler

bulunabilir.

4.2.4Boy özellikleri

Şeftalilerin boyları, sap ile çiçek çukurunu birleştiren eksene dikey olan en geniş ekvatoral çaplarına göre belirlenir. Bütün sınıflarda boylama zorunludur. Şeftalilerde boy özellikleri Çizelge 1’de verilmiştir.

Çizelge 1 – Boy özellikleri

4.3Boyut ve toleranslar

4.3.1Sınıf toleransları

4.3.1.1Ekstra

Her ambalajda bu sınıfın özelliklerine uymayan fakat Sınıf I’e giren (Sınıf I’in toleransı hariç) şeftalilerden kütlece veya sayıca % 5 oranına kadar tolerans tanınır.

4.3.1.2Sınıf I

Her ambalajda bu sınıfın özelliklerine uymayan fakat Sınıf II’ye giren (Sınıf II’nin toleransı hariç) şeftalilerden kütlece veya sayıca % 10 oranına kadar tolerans tanınır.

4.3.1.3Sınıf II

Her ambalajda, bu sınıfın özelliklerine veya genel özelliklere uymayan ancak çürüyerek, kötüleşerek tüketime elverişsiz hale gelenler hariç kütlece veya sayıca % 10 oranına kadar tolerans tanınır.

4.3.2Boy toleransları

Boylama çevreye göre yapılmışsa ambalaj üzerinde bildirilen boylardan ± 10 mm, boylama çapa göre yapılmışsa bildirilen boydan ± 3 mm’ye kadar farklı şeftaliler, bütün sınıflar için her ambalajda kütlece veya sayıca % 10 oranına kadar bulunabilir. En küçük boy için tolerans çevreye göre boylamada 6 mm’yi, çapa göre boylamada 2 mm’yi geçemez.

4.4Özellik, muayene madde numaraları

Bu standardda verilen özellikler ile bunların özellik ve muayene madde numaraları Çizelge 2'de verilmiştir.

Çizelge 2 – Özellik ve muayene madde numaraları

5Numune alma ve muayeneler

5.1Numune alma

Numune partiden alınır. Çeşidi, sınıfı, boyu , ambalâjları, parti numarası aynı olup, bir defada muayeneye sunulan şeftaliler bir parti sayılır. Şeftali numunesi TS ISO 874’e göre alınır.

Alınan temsili numunelerin ambalâjlama, muhafaza ve lâboratuvara gönderilmesi TS ISO 874’e göre yapılmalıdır.

5.2Muayeneler

5.2.1Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi

Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi gözle, elle incelenerek ve tartılarak yapılır. Sonucun Madde 6'ya uygun olup olmadığına bakılır.

5.2.2 Şeftalilerin muayenesi

Şeftalilerin muayenesi gözle, elle incelenerek, koklanarak, tadılarak, tartılarak, ölçülerek, kesilerek yapılır ve sonucun Madde 4.2.1, Madde 4.2.2, Madde 4.2.3, Madde 4.2.4 ve Madde 4.3’e uygun olup olmadığına bakılır.

5.3Değerlendirme

Muayene sonuçlarının her biri standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır. Muayene edilen ürünlerden biri standarda aykırı görüldüğünde partinin muayenesi durdurulur.

5.4Muayene raporu

Muayene raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

-Firmanın adı ve adresi,

-Muayenenin yapıldığı yerinadı,

-Muayeneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

-Numunenin alındığı tarih ile muayene tarihi,

-Numunenin tanıtılması,

-Muayenede uygulanan standardların numaraları,

-Sonuçların değerlendirilmesi,

-Muayene sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan tedbirler,

-Uygulanan muayene metotlarında belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen fakat muayenede yer almış olan işlemler,

-Numunenin standarda uygun olup olmadığı,

-Rapora ait seri numarası ve tarih, her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı.

6Piyasaya arz

Şeftaliler ambalâj içerisinde aşağıdaki gibi piyasaya arz edilebilir;

Ekstra sınıfta;

-Küçük ambalajlar halinde,

-Tek kat ve her bir meyve diğerleri ile temas (katı cepler) etmeyecek şekilde.

Sınıf I ve Sınıf II’de;

-Küçük ambalajlar halinde,

-Bir veya iki kat halinde,

-Dört kattan daha fazla olmayan katı cepler içerisinde (alt kattakilere basınç uygulamayacak şekilde)

arz edilir.

6.1Bir örneklik

Her ambalâjdaki şeftaliler; çeşit, orijin, boy, olgunluk derecesi ve kalite bakımından bir örnek olmalıdır.

Ambalâjın gözle görülebilir kısmındaki her şeftali, ambalâjdaki her ürünü tam olarak temsil etmelidir. Ekstra sınıfta ayrıca renkte de bir örneklik aranır.

6.2Ambalâjlama

Ambalâjlar taşıma sırasında ürünün iyi korunmasını sağlayacak (katı cep şeklinde çukurlar şeklinde) biçimde ve uygun nitelikteki malzemeden yapılmış, 80 cm x 120 cm veya 100 cm x 120 cm boyutlarındaki paletlere uyacak ölçülerde olmalıdır. Ambalâj içinde kullanılacak kâğıt veya diğer malzemeler yeni, temiz, kuru ve insan sağlığına zararsız olmalıdır. Basılı kâğıt kullanıldığında yazılı kısmın dışa gelmesine ve ürüne değmemesine dikkat edilmelidir.

Ambalâjlar içinde şeftaliden başka hiç bir madde bulunmamalıdır.

Kullanılan kağıt, pul gibi malzemelerin baskısı, etiketlenmesi, zehirli olmayan mürekkeple yazılmalı vetutkalla yapıştırılmalıdır. Meyve yüzeyine yapışkan etiket kullanıldığında, çıkarıldığı zaman meyve yüzeyinde herhangi bir iz bırakmamalıdır.

6.3İşaretleme

Şeftali ambalâjları üzerine en az aşağıdaki bilgiler okunaklı olarak, silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılmalı ve basılmalıdır:

-Firmanın ticari unvanı veya kısa adı, varsa tescilli markası,

-Bu standardın işaret ve numarası ( TS 42 şeklinde),

-Malın adı (Şeftali),

-Çeşidi (isteğe bağlı),

-Sınıfı,

-Boyu,

-Orijini,

-Meyve eti rengi,

-Meyve adedi (isteğe bağlı),

-Parti, seri veya kod numaralarından en az biri,

-Net kütlesi (en az, kg veya g),

-Büyük ambalâjlardaki küçük tüketici ambalâjlarının sayısı ve kütlesi (isteğe bağlı).

Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sırayabancı dilde de yazılabilir.

Küçük tüketici ambalâjlarında bu bilgiler bir etikete yazılarakambalâj içine bırakılabilir.

6.4Muhafaza ve taşıma

Şeftali 0 ºC ila –1 ⁰C’da, % 90 ila % 95 bağıl nemde 3 ila 5 hafta depolanabilir.

-Şeftali ve içinde şeftali bulunan ambalâjlar işleme yerlerinde, depolarda ve taşıtlarda fena koku yayan ve bunları kirleten maddelerle bir arada bulundurulmamalıdır.

-İçinde şeftali bulunan ambalâjlar gölgede tutulmalı, çiğ, yağmur ve güneş altında veya dondurucu soğuklarda bırakılmamalı ve bu şartlarda yüklenip, boşaltılmamalıdır.

-İçinde şeftali bulunan ambalâjların gemilere vinçle yükleme boşaltma işlerinde paletler kullanılabilir.

Şeftalinin soğuk depolanması TS 1219 ISO 873’e uygun yapılmalıdır.

7Çeşitli hükümler

Üretici bu standarda uygun olarak ürettiğini beyan ettiği şeftali için istenildiğinde standarda uygunluk belgesi vermek veya göstermek zorundadır. Bu beyannamede satış konusu olan şeftalinin;

-Madde 4'teki özelliklere uygun olduğunun,

-Madde 5'teki muayenelerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun

belirtilmesi gerekir.

Yararlanılan kaynaklar

-Şeftali, Nektarin ve Erik Yetiştiriciliği, Hasad Yayıncılık, 2003.

-Meyvecilik Genel Meyve Tarımı Prensipleri ve Pratik Meyvecilik Yöntemleri. Ziya Kütevin İnkılap Kitabevi, 2001.

-UN/ECE FFV-26, 2004.

-Şeftali Yetiştiriciliği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2002.

ENGİNAR

0Giriş

Bu standard; enginarın tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

1Kapsam

Bu standard, tüketiciye taze olarak arz edilen enginarları kapsar, endüstriyel işlem görmüş ürünleri kapsamaz.

2Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar

Bu standardda diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır.

3Tarifler

3.1Enginar

Cynara scolymus L. türüne giren sebzelerin çiçek tablası kısmı.

3.2Yabancı madde

Enginar üzerinde bulunan kum, taş, toprak, kabuk, yaprak, bitkisel parçalar, yabancı tohumlar gibi kendinden başka gözle görülebilir her türlü madde.

4Sınıflandırma ve özellikler

4.1Sınıflandırma

Enginarlar, botanik yapılarına göre çeşitlere, kalite özelliklerine göre sınıflara ve iriliklerine göre boylara ayrılır.

4.1.1Çeşitler

Enginarlar botanik yapılarına göre;

-Sakız (Sakız-2, Sakız-4, Sakız S-2),

-Bayrampaşa (Bayrampaşa-6, Bayrampaşa B-1)

olmak üzere çeşitlere ayrılırlar.

Diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri belirtilerek piyasaya arz edilir.

4.1.2 Sınıflar

Enginarlar kalite özelliklerine göre;

-Ekstra,

-Sınıf I,

-Sınıf II

olmak üzere üç sınıfa ayrılır.

4.1.3Boylar

Enginarlar iriliklerine göre;

- Çok büyük,

- Büyük,

- Orta,

- Küçük,

- Çok küçük

olmak üzere beş boya ayrılır.

4.2Özellikler

4.2.1Genel özellikler

Enginar;

- Bütün olmalı,

- Sağlam olmalı (çürüyerek ve kötüleşerek tüketime uygunsuz hâle gelenler ürünü etkilememeli),

- Temiz olmalı (gözle görülebilir yabancı madde ihtiva etmemeli),

- Taze görünümlü olmalı, sararma ve solma belirtisi göstermemeli,

- Böcek ve böcek hasarları bulunmamalı,

- Yabancı koku ve/veya tat bulunmamalı,

- Anormal dış neme (dış yüzeyde gözle görülebilir ıslaklık) sahip olmamalı

dır.

Enginarın sapları en çok 10 cm olacak şekilde düzgünce kesilmiş olmalıdır.

Enginarların gelişmesi ve durumu aşağıdaki özelliklere imkân verecek şekilde olmalıdır¹⁾:

-Elle toplamaya, ambalâjlamaya ve taşınmaya dayanıklı olmalı,

-Gideceği yere ulaştığında pazar isteklerini karşılamaya elverişli durum göstermeli

dir.

4.2.2Çeşit özellikleri

4.2.2.1Sakız

4.2.2.1.1Sakız-2

Baş kütlesi ortalama 256 g, tabla kütlesi 62 g, brakteleri yumuşak ve ayrılabilir özellikte olmalıdır (Resim 1).

4.2.2.1.2Sakız-4

Baş kütlesi ortalama 275 g, tabla kütlesi 71 g, brakteleri yumuşak ve ayrılabilir özellikte olmalıdır (Resim 2).

4.2.2.1.3Sakız S-2

Baş kütlesi ortalama 292 g, tabla kütlesi 69 g, brakteleri başı çok sıkı sarmamalı, yumuşak ve kolay ayrılabilir özellikte olmalıdır (Resim 3).

4.2.2.2Bayrampaşa

4.2.2.2.1Bayrampaşa-6

Baş kütlesi ortalama 230 g, tabla kütlesi 72 g, brakteleri başı çok sıkı sarmamalı, yumuşak ve kolay ayrılabilir özellikte olmalıdır (Resim 4).

4.2.2.2.2Bayrampaşa B-1

Baş kütlesi ortalama 271 g, tabla kütlesi 87 g, brakteleri başı çok sıkı sarmalı ve kolay ayrılamaz özellikte olmalıdır (Resim 5).

4.2.3Sınıf özellikleri

4.2.3.1Ekstra

Bu sınıfa giren enginarlar üstün kalitede, çeşidin ve/veya ticari tipinin kendine özgü özelliklere sahip, orta bürgüleri (brakte) iyice kapalı olmalı ve kusur ve arızası bulunmamalı, tabla kısmında liflenme (selüloz artması) belirtileri başlamamış olmalıdır.

4.2.3.2Sınıf I

Bu sınıfa giren enginarlar iyi kalitede ve çeşidin ve/veya ticari tipinin özelliklerine sahip ve orta bürgüleri iyice kapalı ve tabla kısmı liflenmemiş olmalıdır.

Ürünün genel görünümünü, ambalâj içindeki sunumunu ve kalitesini etkilemeyecek çok hafif dış yüzey kusurları dışında kusur bulunmamalıdır.

Bunlarda hafif don zararları (çatlamalar), çok hafif berelenme, çok hafif şekil kusuru ürünün genel görünümünü, ambalâj içindeki sunumunu ve kalitesini etkilememek üzere bulunabilir.

4.2.3.3Sınıf II

Bu sınıfa, daha üst sınıflara giremeyen, fakat genel özelliklere uyan enginarlar girer. Bunlarda hafif şekil bozukluğu, dondan meydana gelmiş kavruklar, hafif berelenme, yüzeylerde hafif kararmalar ve tablada çok az liflenme, orta bürgülerde hafif açıklık olabilir.

4.2.4Boy özellikleri

Enginarlar, başlarının ekvatoryal kesitinin en geniş kısmının çaplarına göre Çizelge 1’de gösterilen boylara ayrılır.

Boylama Ekstra ve Sınıf I için zorunlu, Sınıf I için isteğe bağlıdır.

Çizelge 1 – Enginarın boy özellikleri

Not – En küçük çap 6 cm olup, Sakız ve benzeri turfanda enginar çeşitlerinde en küçük çap 3,5 cm olabilir.

4.3Boyut ve toleranslar

Her ambalâjdaki sınıfının özelliklerine uymayan ürünler için kalite ve boylama ile ilgili toleranslar aşağıda verilmiştir.

4.3.1Sınıf toleransları

4.3.1.1Ekstra

Bu sınıfın şartlarına uymayan, fakat Sınıf I’e giren enginarlardan (Sınıf I’in toleransı hariç) sayıca en çok % 5 oranında bulunabilir.

4.3.1.2Sınıf I

Bu sınıfın şartlarına uymayan, fakat Sınıf II’ye giren enginarlardan (Sınıf II’nin toleransı hariç) sayıca en çok % 10 oranındabulunabilir.

4.3.1.3Sınıf II

Bu sınıfın şartlarına ve genel özelliklere uymamakla beraber pazarlamaya ve tüketime elverişli bulunan enginarlardan sayıca en çok % 10 oranında bulunabilir.

4.3.2 Boy toleransları

Bütün sınıflar için her ambalâjda, üzerinde yazılı olanın bir alt ve bir üst boydan karışma oranı toplamı sayıca en çok % 10’dur.

Ancak çapı 5 cm’ den küçük olan enginarlar için tolerans tanınmaz.

4.4Özellik ve muayene madde numaraları

Bu standardda verilen özellikler ile bunların muayene madde numaraları Çizelge 2'de verilmiştir.

Çizelge 2 – Özellik ve muayene madde numaraları

5Numune alma ve muayeneler

5.1Numune alma

Numune partiden alınır. Çeşidi, sınıfı, boyu ve ambalâjı aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan enginarlar bir parti sayılır. Enginar numunesi partiden TS ISO 874’e göre alınır.

Alınan temsili numunelerin ambalajlama, muhafaza ve lāboratuvara gönderilmesi TS ISO 874’e göre yapılmalıdır.

5.2Muayeneler

5.2.1Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi

Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi gözle, elle incelenerek, gerekirse ölçülerek yapılır. Sonucun Madde 6'ya uygun olup olmadığına bakılır.

5.2.2Enginarın muayenesi

Enginarın muayenesi gözle ve elle incelenerek, koklanarak, tadılarak, tartılarak, ölçülerek yapılır ve sonucun Madde 4.2.1, Madde 4.2.2, Madde 4.2.3, Madde 4.2.4 ve Madde 4.3’e uygun olup olmadığına bakılır.

5.3Değerlendirme

Muayene sonuçlarının her biri standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır.

5.4Muayene raporu

Muayene raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

-Firmanın adı ve adresi,

-Muayenenin yapıldığı yerinadı,

-Muayeneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

-Numunenin alındığı tarih ile muayene tarihi,

-Numunenin tanıtılması,

-Muayenede uygulanan standardların numaraları,

-Sonuçların değerlendirilmesi,

-Muayene sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan tedbirler,

-Uygulanan muayene metotlarında belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen fakat muayenede yer almış olan işlemler,

-Numunenin standarda uygun olup olmadığı,

-Rapora ait seri numarası ve tarih her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı.

6Piyasaya arz

Enginarlar ambalâjlı olarak piyasaya arz edilir.

6.1Bir örneklik

Her ambalâj içindeki enginarlar çeşit, sınıf, boy, orijin ve ticari tip bakımlarından bir örnek olmalıdır. Ambalâjın görünen kısmındaki durum, tüm ambalâj için geçerli olmalı; ambalâjın üstünde ve alt kısmındaki enginarlaraynı görünüm ve kaliteye sahip olmalıdır.

6.2Ambalâjlama

Ambalâjlar taşıma sırasında enginarların korunmasını sağlayacak, insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde ahşap, mukavva, plâstik vb. malzemelerden yapılmış olmalıdır. Ambalâj olarak kullanılacak malzeme; yeni, temiz, ürünün harici ve dahîlî zarar görmesini önleyecek kalitede olmalıdır. Enginar dolu ambalâjlar ürünü tam olarak muhafaza edecek şekilde tasarımlanmalıdır.

Ambalâjların yapımında kullanılan her çeşit malzeme ile içlerine konulacak kağıt ve benzeri madde insan sağlığına zararsız, yeni, temiz, kuru ve kokusuz olmalıdır. Basılı kağıt kullanıldığında yazılı yüzün dışa gelmesine ve ürüne değmemesine dikkat edilmelidir. Sebze yüzeyine etiket uygulandığında, etiket çıkarıldığında meyve yüzeyinde iz, leke ve kabuk zararı oluşturmamalıdır.

Ambalâjlar her türlü yabancı maddeden arî olmalı, rutubet ve koku çeken malzemeden yapılmamalıdır.

6.3İşaretleme

Enginar ambalâjları üzerine en az aşağıdaki bilgiler okunaklı olarak silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılır veya basılır. Ambalâjın ağzı açıldığında tekrar kapatılmayacak veya tekrar kapatıldığında kapatıldığı belli olacak şekilde kapatılmalıdır.

-Firmanın ticari unvanı veya kısa adı, varsa tescilli markası,

-Bu standardın işaret ve numarası ( TS 1133 şeklinde),

-Malın adı (Enginar),

-Çeşidi,

-Sınıfı,

-Boyu (isteğe bağlı),

-Üretim bölgesi veya yerel ismi (isteğe bağlı),

-Parti, seri veya kod numaralarından en az biri,

-Net kütlesi(en az, g veya kg olarak),

-Büyük ambalâjlardaki küçük tüketici ambalâjların sayısı ve kütlesi (isteğe bağlı).

Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sırayabancı dilde de yazılabilir.

6.4Muhafaza ve taşıma

-Enginar 10 ⁰C ilâ 15⁰C sıcaklıkta, % 80 ilâ % 90 bağıl nemde 15 güne kadar muhafaza edilebilir.

-Enginar ve içinde enginar bulunan ambalâjlar işleme yerlerinde, depolarda ve taşıtlarda kötü koku yayan ve bunları kirleten maddelerle bir arada bulundurulmamalıdır.

-İçinde enginar bulunan ambalâjlar gölgede tutulmalı çiğ, yağmur ve güneş altında veya dondurucu soğuklarda bırakılmamalı ve bu şartlarda yüklenip boşaltılmamalıdır.

İçinde enginar bulunan ambalâjların gemilere vinçle yükleme boşaltma işlerinde paletler kullanılmalıdır.

7Çeşitli hükümler

Üretici bu standarda uygun olarak ürettiğini beyan ettiği enginarlar için istenildiğinde standarda uygunluk belgesi vermeye veya göstermeye mecburdur. Bu beyannamede satış konusu olan enginarların;

-Madde 4'teki özelliklere uygun olduğunun,

-Madde 5'teki muayenelerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun

belirtilmesi gerekir.

Yararlanılan kaynaklar

-UN/ECE Standard FFV‑03, 2003.

-www.artichokes.org/

-vric.ucdavis.edu/selectnewcrop.artichoke.htm

-SÜRMELİ, N., Enginar Yetiştiriciliği, Atatürk Merkez Araştırma Enstitüsü,YALOVA, 2002.

-ABAK, K., Enginar ve Kuşkonmaz Yetiştiriciliği, TAV Yayınları, 1987.

Resimler

Resim 1 - Sakız-2

Resim 2 - Sakız-4

Resim 3 – Sakız S-2

Resim 4 – Bayrampaşa-6

Resim 5 – Bayrampaşa B-1

TAZE BİBER

0Giriş

Bu standard; taze biberin tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

1Kapsam

Bu standard, tüketiciye taze olarak arz edilen taze biberleri kapsar.

2Atıf yapılan standardlar ve/veya dokümanlar

Bu standardda diğer standard ve/veya dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır.

3Tarifler

3.1Taze biber

Capsicum annuum L. türüne giren kültür çeşitlerinin meyveleri.

3.2Yabancı madde

Taze biber üzerinde bulunan kum, taş, toprak, kabuk, yaprak, bitkisel parçalar, yabancı tohumlar gibi kendinden başka gözle görülebilir her türlü madde.

3.3Minyatür biber

Özel yetiştirme teknikleri ve/veya bitki ıslahı ile yetiştirilen taze biber.

Tamamen gelişmemiş ve yetersiz boyda olanlar minyatür biber sayılmaz.

4Sınıflandırma ve özellikler

4.1Sınıflandırma

4.1.1Çeşitler

Taze biberler botanik yapılarına göre;

-Sivri,

-Çarliston,

-Dolmalık,

-Konik,

-Domates

olmak üzere çeşitlere ayrılır.

Diğer çeşitler kendi adları ve orijinleri belirtilerek piyasaya arz edilir.

4.1.2 Sınıflar

Taze biberler kalite özelliklerine göre;

-Sınıf I,

-Sınıf II

olmak üzere iki sınıfa ayrılır.

4.1.3Boylar

Taze biberler çaplarına göre boylara ayrılır.

4.2Özellikler

4.2.1Genel özellikler

Taze biber;

-Bütün olmalı,

-Sağlam olmalı (çürüyerek ve kötüleşerek tüketime uygunsuz hâle gelenler ürünü etkilememeli),

-Temiz olmalı (gözle görülebilir yabancı madde ihtiva etmemeli),

-Taze görünümlü olmalı, sararma ve solma belirtisi göstermemeli,

-Böcek ve böcek hasarları bulunmamalı,

-İyi gelişmiş olmalı,

-Don hasarı bulunmamalı,

-İyileşmemiş yaralar ve güneş yanıkları bulunmamalı (Madde 4.2.3.2’de belirtilenler hariç),

-Çiçek sapı ile birlikte olmalı,

-Bütün meyveler çeşide özgü renkte ve şekilde olmalı,

-Yabancı tat ve koku bulunmamalı,

-Anormal dış nem (dış yüzeyde ıslaklık) olmamalı

dır.

Taze biberlerin gelişmesi ve durumu aşağıdaki özelliklere imkân verecek şekilde olmalıdır:

-Elle toplamaya, ambalâjlamaya ve taşınmaya dayanıklı olmalı,

-Gideceği yere ulaştığında tatmin edici durum göstermeli

dir.

4.2.2Çeşit özellikleri

Taze biber çeşitleri aşağıdaki özelliklerde olmalıdır.

4.2.2.1Sivri

Uzun, narin yapılı, genelde orta koyulukta yeşil renkli, ince duvarlı, genelde tatlı bazen acı biberlerle, daha koyu yeşil veya farklı renklerde, daha kalın duvarlı, oldukça sert dokulu, daha kısa veya uzun boylu, acı ve tatlı çeşitleri içeren taze biberler.

4.2.2.1.1Serademre 8

Meyveleri takriben 17 cm - 22 cm uzunlukta, ince orta kalınlıkta veya kalın, parlak yeşil renktedir. Kalın etli, gevrek ve düzgün meyveli bir çeşittir. Bitkisi çok dallı ve kuvvetli bir gelişme gösterir. Meyvesinin sap tarafı boğumsuz, uç tarafları sivridir. Nakliyeye dayanıklı olup; serada yetiştirilmeye uygundur (Resim 1).

4.2.2.1.2Tatlı - Demre

Örtü altında ve açık tarlada üretimi yapılan bir çeşittir. Kalın etli, gevrek, düzgün, sivri ve koyu yeşil renkli meyveleri ortalama 15 cm - 22 cm uzunluğundadır. Sofralık olarak kullanıma, nakliyeye uygun bir çeşittir (Resim 2).

4.2.2.1.3Acı - Ilıca 256

Açık tarla yetiştiriciliğine uygun, bir çeşittir. İnce, uzun, sivri, koyu yeşil renkli ve koyu olan meyveleri yaklaşık 20 cm uzunluğundadır. Lezzeti acıdır. Sofralık ve turşuluk olarak kullanılan bir biber çeşididir (Resim 3).

4.2.2.1.4Sarı - Çorbacı

İnce, uzun ve sivri olan meyveleri yaklaşık 25 cm uzunluğundadır. Meyve renginin sarı olması nedeniyle turşuluk olarak tercih edilmekle birlikte, gevrek ve lezzetli olduğu için sofralık olarak da kullanılan bir çeşittir (Resim 4).

4.2.2.1.5Tatlı - Çetinel 150

Toplu bitki yapısına sahip bir çeşittir. İnce, uzun, sap kısmı hafif körüklü, koyu yeşil renkte ve tatlı olan meyveleri yaklaşık 17 cm uzunluğunda 1,6 cm çapındadır. Sofralık ve turşuluk olarak kullanılan bir çeşittir (Resim 5).

4.2.2.2Çarliston

Uzun biberlerden daha iri, daha kalın duvarlı ve etli dokuya sahiptir. Sarı ve yeşil renkli çeşitleri olduğu gibi lezzetleri de acı veya tatlı olabilen biberlerdir.

4.2.2.2.1Yalova

Açık tarla üretiminde olduğu kadar, örtü altında da yetiştirilebilen bir çeşittir. Sarı - yeşil renkli olan meyveleri yaklaşık 16 cm - 18 cm uzunlukta, etli, uzun - konik yapıdadır (Resim 6).

4.2.2.2.2Bağcı

Açık tarla yetiştiriciliğine uygun bir çeşittir. Kuvvetli bitki yapısına sahiptir. Sarı - yeşil renkli olan meyveler yaklaşık 18 cm uzunluğunda olup, etli, uzun, sivri - koniktir. Sofralık, kızartmalık ve turşuluk olarak kullanılan bir çeşittir (Resim 7).

4.2.2.3Dolmalık

Yuvarlak iri biberler grubunuteşkil eden bu biberler sarı, kırmızı, turuncu, mor veya muhtelif tonda yeşil renklidir. Renk, irilik ve duvar kalınlıkları oldukça değişiklik gösteren bir biber çeşididir.

4.2.2.3.1B.14

Açık tarla yetiştiriciliğine uygun, aynı zamanda örtü altında da yetiştirilebilen bir çeşittir. Uç tarafı 4 loblu, ince kabuklu, eti orta kalınlıkta ve düzgün meyvelere sahiptir. Dolmalık olarak kullanılan bir çeşittir (Resim 8).

4.2.2.3.2Kandil

Açık tarla yetiştiriciliğine uygun bir çeşittir. 3 ilâ 4 loblu, ince kabuklu, eti orta kalınlıkta olan bir çeşittir
(Resim 9).

4.2.2.3.3Doru 16

Açık tarla yetiştiriciliğine uygun, örtü altında da yetiştirilebilen bir çeşittir. Meyveleri düzgün şekilli, parlak açık yeşil renkte, ince kabuklu, eti orta kalınlıkta ve 3 ilâ 4 lobludur (Resim 10).

4.2.2.3.4California Wonder

Bu biberler sarı, kırmızı, yeşil başta olmak üzere değişik renkli ve kalın etlidir.

4.2.2.4Konik

Uzun, kırmızı, sarı, yeşil ve muhtelif tonda renkli biberlerin bulunduğu çeşittir. Meyveleri kalın etli, iri, kırmızı renkli, yassı ve konik şekilli, yaklaşık 10 cm - 15 cm uzunluğundadır (Resim 11).

4.2.2.4.1Capia

Bu biberler kırmızı, yeşil ve değişik renklidir.

4.2.2.4.2Corno

Bu biberler sarı renkli ve orta etlidir.

4.2.2.5Domates

Şekli domatese benzediğinden bu isimle anılmaktadır. Kırmızı, sarı ve muhtelif yeşil renkli, dolgun etli ve tatlı lezzetli olan bu biberler ülkemizde salça üretiminde kullanıldığı gibi içi doldurularak turşu halinde değerlendirilen biberlerdir (Resim 12).

4.2.3Sınıf özellikleri

4.2.3.1Sınıf I

Bu sınıfa giren biberler iyi nitelikte, sıkı yapılı, olgunluk durumuna göre çeşidin ve/veya ticari tipin normal renk ve şeklinde, iyi gelişmişolmalıdır. Saplarda hafif hasar bulunabilir. Yeterince sert ve meyve yüzeyi lekesiz olmalıdır.

4.2.3.2Sınıf II

Bu sınıfa, Sınıf I’e giremeyen fakat genel özeliklere sahip taze biberler girer.

Bu sınıfa, görünüşlerini önemli şekilde etkilemeyen 1 cm²’yi geçmeyen güneş yanığı veya kuru yüzeysel küçük yaralar ve toplam uzunluğu 2 cm’yi geçmeyen boylamasına yaralar, toplam uzunlukları 3 cm’yi geçmeyen küçük, kuru yüzeysel çatlakları bulunan ve daha az sıkı yapılı, fakat pörsümemiş, şekil ve gelişme kusuru olan biberler girebilir.

Saplarda hasar bulunabilir.

4.2.4Boy özellikleri

Boylama, taze biberin sapa yakın kısmının (omuz) çapına (genişliğine) göre yapılır.

Yassı biberlerde (domates biberleri) genişlik, enlemesine en büyük çaptır.

Sınıflara göre çaplar Çizelge 1’de gösterilmiştir.

Çizelge 1 - Taze biberlerde sınıflara göre çaplar

Sınıf I’de boylama zorunludur. En az boylara tabii olan Sınıf II biberlerde boylama aranmaz.

Boylara ayrılmış biberlerde aynı ambalâj içerisindeki çaplar arasındaki fark 5 mm’yi geçemez.

4.3Boyut ve toleranslar

4.3.1Sınıf toleransları

4.3.1.1Sınıf I

Bu sınıfın özelliklerine uymayan, fakat Sınıf II’ye giren taze biberlerden, o sınıfın toleransına girenler hariç, sayıca veya kütlece en çok % 10 oranında tolerans tanınır.

4.3.1.2Sınıf II

Bu sınıfın özelliklerine uymamakla beraber (çürüklük, bariz eziklik, kapanmamış çatlaklar bulunan biberler hariç olmak üzere) genel özeliklere uymayan fakat tüketime elverişli olan biberlerden sayıca veya kütlece en çok % 10 oranına tolerans tanınır.

4.3.2Boy toleransları

4.3.2.1Sınıf I’de

Bu sınıfta, belirtilen çapların 5 mm altında veya üstünde olan biberlerden kütlece veya sayıca % 10 oranına tolerans tanınır. Ancak en küçük çapın altındaki biberlerin oranı % 5’den çok olamaz.

4.3.2.2Sınıf II’de

Bu sınıfta boylama yapılmışsa, belirtilen çapların 5 mm altında veya üstünde olan biberlerden kütlece veya sayıca % 10 oranına tolerans tanınır.

Ancak en küçük çapın altındaki biberlerin oranı % 5’den çok olamaz.

Boylara ayrılmamış biberlerde bu sınıfa ait en küçük çapların 5 mm’ye kadar altında olan biberlerin oranı, sayıca veya kütlece % 5’i geçemez.

Bütün sınıflar için her ambalâjda, üzerinde yazılı olanın bir alt ve bir üst boydan karışma oranları toplamı sayıca en çok % 10’dur.

4.4Özellik ve muayene madde numaraları

Bu standardda verilen özellikler ile bunların muayene madde numaraları Çizelge 2'de verilmiştir.

Çizelge 2 – Özellik ve muayene madde numaraları

5Numune alma ve muayeneler

5.1Numune alma

Numune partiden alınır. Çeşidi, sınıfı, boyu, orijini ve ambalâj büyüklüğü aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan taze biberler bir parti sayılır. Taze biber numunesi TS ISO 874’e göre alınır.

Alınan temsili numunelerin ambalâjlama, muhafaza ve lâboratuvara gönderilmesi TS ISO 874’e göre yapılmalıdır.

5.2Muayeneler

5.2.1Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi

Ambalâj ve ambalâj malzemesinin muayenesi gözle ve elle incelenerek yapılır. Sonucun Madde 6'ya uygun olup olmadığına bakılır.

5.2.2Taze biberin muayenesi

Taze biberin muayenesi gözle ve elle incelenerek, koklanarak, tadılarak, ölçülerek yapılır ve sonucun Madde 4.2.1, Madde 4.2.2, Madde 4.2.3, Madde 4.2.4 ve Madde 4.3’e uygun olup olmadığına bakılır.

5.3Değerlendirme

Muayene sonuçlarının her biri standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır.

5.4Muayene raporu

Muayene raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;

-Firmanın adı ve adresi,

-Muayenenin yapıldığı yerinadı,

-Muayeneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları, görev ve meslekleri,

-Numunenin alındığı tarih ile muayene tarihi,

-Numunenin tanıtılması,

-Muayenede uygulanan standardların numaraları,

-Sonuçların değerlendirilmesi,

-Muayene sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahsurlarını gidermek üzere alınan tedbirler,

-Uygulanan muayene metotlarında belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen fakat muayenede yer almış olan işlemler,

-Standarda uygun olup olmadığı,

-Rapora ait seri numarası ve tarih her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı.

6Piyasaya arz

Taze biberler ambalâjlı olarak piyasaya arz edilir.

6.1Bir örneklik

Her ambalâj içindeki biberler çeşit, sınıf, boy (boylama yapılmışsa), orijin ve ticari tip bakımından bir örnek olmalıdır.

Sınıf I’de olgunluk ve renk bakımından da bir örneklik aranır.

Boylara ayrılmış uzun biberler uzunluk yönünde de olabildiğince bir örnek olmalıdır.

Ambalâjın görünen kısmındaki durum, tüm ambalâj için geçerli olmalı; ambalâjın üstünde ve alt kısmında aynı görünüm ve kaliteye sahip olmalı, her ambalâjda görünen taze biberler o ambalâjdaki tüm ürünü temsil etmelidir.

Minyatür biberler orijin ve tip olarak diğer minyatür biber çeşitleri ile karışık olabilir. Ancak, boy açısından olabildiğince bir örnek olmalıdır.

6.2Ambalâjlama

Ambalâjlar taşıma sırasında taze biberlerin korunmasını sağlayacak, insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde ahşap, mukavva, plâstik vb. malzemelerden yapılmış olmalıdır. Ambalâj olarak kullanılacak malzeme; yeni, temiz, ürünün harici ve dahîlî zarar görmesini önleyecek özellikte olmalıdır. Taze biber dolu ambalâjlar ürünü tam olarak muhafaza edecek şekilde tasarımlanmalıdır.

Ambalâjların yapımında kullanılan her çeşit malzeme ile içlerine konulacak kağıt ve benzeri madde insan sağlığına zararsız, yeni, temiz, kuru ve kokusuz olmalıdır. Ambalâjlamada kullanılan kâğıt, pul gibi malzemelerin baskısı, etiketlenmesi zehirli veya insan sağlığına zararlı olmayan mürekkeple ve tutkalla yapılmalıdır. Basılı kağıt kullanıldığında yazılı yüzün dışa gelmesine ve ürüne değmemesine dikkat edilmelidir. Sebze yüzeyine etiket uygulandığında, etiket çıkarıldığında meyve yüzeyinde iz, leke ve kabuk zararı oluşturmamalıdır.

Ambalâjlar her türlü yabancı maddeden arî olmalı, rutubet ve koku çeken malzemeden yapılmamalıdır.

Sınıf I biberler ambalâj içine sıralar halinde dizilmelidir.

Konik biberler file torbalarda Sınıf II olarak ihraç edilebilir.

6.3İşaretleme

Taze biber ambalâjları üzerine en az aşağıdaki bilgiler okunaklı olarak silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılır veya basılır. Ambalâjın ağzı açıldığında tekrar kapatılmayacak veya tekrar kapatıldığında kapatıldığı belli olacak şekilde kapatılmalıdır.

-Firmanın ticari unvanı veya kısa adı, varsa tescilli markası,

-Bu standardın işaret ve numarası (TS 1205 şeklinde),

-Malın adı (Taze biber),

-Çeşidi,

-Sınıfı,

-Boyu,

-Üretim bölgesi veya yerel ismi (isteğe bağlı),

-Parti, seri veya kod numaralarından en az biri,

-Net kütlesi (en az, g veya kg),

-Büyük ambalâjlardaki küçük tüketici ambalâjların sayısı ve kütlesi (isteğe bağlı).

Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sırayabancı dilde de yazılabilir. Bu bilgilerin dışında reklam olarak ambalâjın içindekilere aykırı, yanıltıcı olmamak kaydıyla başka yazı, resim ve etiketler sağlığa zararsız maddelerle yazılmalı veya yapılmalı, yapıştırılmalıdır.

6.4Muhafaza ve taşıma

-Taze biber ve içinde taze biber bulunan ambalâjlar işleme yerlerinde, depolarda ve taşıtlarda kötü koku yayan ve bunları kirleten maddelerle bir arada bulundurulmamalıdır.

-İçinde taze biber bulunan ambalâjlar gölgede tutulmalı çiğ, yağmur ve güneş altında veya dondurucu soğuklarda bırakılmamalı ve bu şartlarda yüklenip boşaltılmamalıdır.

-İçinde taze biber bulunan ambalâjların gemilere vinçle yükleme boşaltma işlerinde paletler kullanılmalıdır.

-Taze biberin depolanması ve taşınması TS 4180’e göre yapılmalıdır.

7Çeşitli hükümler

Üretici bu standarda uygun olarak ürettiğini beyan ettiği taze biberler için istenildiğinde standarda uygunluk belgesi vermeye veya göstermeye mecburdur. Bu beyannamede satış konusu olan taze biberlerin;

-Madde 4'deki özelliklere uygun olduğunun,

-Madde 5'deki muayenelerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış bulunduğunun

belirtilmesi gerekir.

Yararlanılan kaynaklar

-AYBAK.H.Ç.,Biber Yetiştiriciliği, Hasat Yayıncılık. 2002.

-ANONİM, Biber Yetiştiriciliği, Cine Tarım Dergisi, Mayıs 2003.

-SÜRMELİ, N., Biber Yetiştiriciliği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova, 2002.

-UN/ECE FFV – 28, 2001.

Resimler

Resim 1 – Serademre 8Resim 2 – Tatlı - Demre

Resim 3 – Acı – Ilıca 256Resim 4 – Sarı - Çorbacı

Resim 5 – Tatlı – Çetinel 150Resim 6 – Yalova

Resim 7 – BağcıResim 8 – B.14

Resim 9 – Kandil Resim 10 – Doru 16

Resim 11 – KonikResim 12 – Domates