|
Sağlık Bakanlığından:
BULAŞICI HASTALIKLAR SÜRVEYANS VE KONTROL ESASLARI
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar
Amaç
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmelik;
a) Bulaşıcı hastalıkların
önlenmesi ve kontrolünün sağlanması için; bildirime esas bulaşıcı
hastalıklar listesinin belirlenmesi, olay ve vaka tanımlarının yapılması,
iletişim ağı yapısı ile ihbar ve bildirim sisteminin oluşturulması,
b) Bulaşıcı hastalıkların
epidemiyolojik sürveyansı için her türlü uygun teknik araç kullanılarak
sürveyans ile ilgili bilgilerin toplanmasında görevli yerel sağlık
otoriteleri, ilgili diğer Bakanlıklar, özel ve kamuya ait kurum ve
kuruluşlar ile Sağlık Bakanlığı arasında iletişimin sağlanması ve toplanan
sürveyans verilerinin ulusal ve uluslararası düzeyde paylaşılması için
gerekli yöntemlerin belirlenmesi,
c) Erken uyarı ve yanıt sistemi
için Sağlık Bakanlığı ile yerel sağlık otoriteleri arasında uygun araçlarla
sürekli bir iletişim sağlanması,
ç) Hastalıklara özgü genel veya
özel sürveyans ve kontrol mekanizmalarının veya programlarının
geliştirilmesi,
d) Salgınların saptanması ve
kontrolü için gerekli olan müdahale yöntemlerinin belirlenmesi,
amacıyla hazırlanmıştır.
Kapsam
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, bütün kamu
kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerini ve gerçek kişileri
kapsar.
Dayanak
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik 24/4/1930
tarih ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 3 üncü, 57 nci ve 64 üncü
maddelerine, 13/12/1983 tarih ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (b) ve (l)
bentleri ile 43 üncü maddesine ve 7/5/1987 tarih ve 3359 sayılı Sağlık
Hizmetleri Temel Kanununun 3 üncü maddesinin (b) ve (f) bentlerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
4 – (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sağlık
Bakanlığını,
b) Bildirim sistemi: Bu
fıkranın (ç) ve (e) bentlerinde belirtilen aktivitelerin
gerçekleştirilmesine yönelik gerekli bilginin paylaşılması için oluşturulan
sistemi,
c) Bulaşıcı hastalık: Bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-1)’de listelenen hastalıkları,
ç) Bulaşıcı hastalıkların
önlenmesi ve kontrolü: Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek ve
durdurmak amacıyla, epidemiyolojik araştırmalar da dahil olmak üzere
Bakanlığın aldığı önlemlerin tümünü,
d) Salgın: Bir hastalığın veya
sağlıkla ilişkili özel bir durumun belirli bir coğrafyada veya toplulukta
beklenenden daha fazla sayıda görülmesini,
e) Sürveyans (epidemiyolojik
sürveyans): Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan bulaşıcı hastalıklara dair
verilerin, uygun koruyucu ve karşı önlemlerin önerilmesi, alınması ve
uygulanması amacıyla; özellikle yer ve zaman ilişkisi temelinde hastalık
yayılma eğilimleri, hastalıklara yakalanmadaki risk faktörlerinin analizi
ve epidemiyolojik çalışmaların yapılması dahil, sürekli ve sistematik bir
şekilde toplanması, analiz edilmesi, yorumlanması ve ilgili taraflarla
paylaşılmasını,
f) Topluluk ağı: Bulaşıcı
hastalıkların epidemiyolojik sürveyansı ve kontrolü ağı olarak adlandırılan
ve Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 24 Eylül 1998 tarihli ve 2119/98/EC
kararında bahsi geçen faaliyetlerin gerçekleştirilmesine yönelik gerekli
bilginin paylaşılması için oluşturulan sistemi,
g) Vaka: Sürveyans amaçları
veya salgın için yapılmış bir vaka tanımı ile uyumlu bir hastalığa ya da
sağlık sorununa sahip kişiyi,
ğ) Yerel sağlık birimi: İllerde
il sağlık müdürlüğünü, ilçelerde ve merkez ilçelerde sağlık grup
başkanlığını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bulaşıcı Hastalıkların Sürveyansı ve
Kontrolü ile İlgili Komite ve
Danışma Komisyonları
Koordinasyon
komitesi
MADDE
5 – (1) Bakanlık bulaşıcı
hastalıkların sürveyansı ve kontrolü çalışmalarının koordinasyonu,
epidemiyolojik sürveyansta bildirim sisteminin etkin işlemesi ve bu
çerçevede bilginin tek tip ve standart olmasını sağlamak amacıyla,
Bakanlığın ilgili birimlerinin temsilcilerinden oluşan bir komite kurar.
(2) Koordinasyon komitesinin
görevleri aşağıda belirtildiği gibidir.
a) Danışma komisyonlarından
gelen önerileri de göz önünde bulundurarak ulusal ve uluslararası düzeyde
bulaşıcı hastalık eğilimlerini değerlendirmek, ulusal eylem planı
oluşturmak ve güncellemek.
b) Danışma komisyonlarından
gelen öneriler ile mevcut uluslararası sürveyans ağlarını ve ulusal
ihtiyaçları göz önünde bulundurarak, bildirimi zorunlu bulaşıcı
hastalıkların seçilme ölçütlerini, hastalık listesini, vaka tanımlarını,
rehberleri ve ilgili diğer mevzuatı güncellemek.
c) Danışma komisyonlarından
gelen öneriler ile mikrobiyolojik ve epidemiyolojik sürveyans yöntemlerini
belirlemek.
ç) Danışma komisyonlarından
gelen öneriler ile epidemiyolojik sürveyans için Bakanlık tarafından
toplanıp paylaşılacak bilgilerin ve verilerin kapsamı, yapısı ve türü ile
bu verilerin uyumlu ve karşılaştırılabilir olmalarını sağlayacak yöntemleri
belirlemek.
d) Özellikle acil durumlarda
alınacak toplum sağlığını koruyucu önlemler için rehberlerin hazırlanmasını
veya hazırlatılmasını sağlamak.
e) Bulaşıcı hastalıklarla
ilgili halka yönelik bilgi ve rehber dokümanları hazırlamak veya
hazırlatmak.
f) Danışma komisyonlarından
gelen öneriler ile verilerin analiz edilmesini ve paylaşılmasını sağlayan
uygun teknik araçları ve prosedürleri belirlemek.
g) Sürveyans sisteminin
yürütülmesini bir bütün olarak izlemek, değerlendirmek ve işleyişi etkin ve
verimli kılmak için gerekli görülen düzeltmeleri yapmak.
ğ) Bulaşıcı hastalıkların
sürveyansı ve kontrolü ile ilgili uluslararası alanda Türkiye’nin görev
almasını sağlayacak girişimlerde bulunmak.
Sürveyans
alanında görev yapacak komisyon
MADDE
6 – (1) Halkın ve bireylerin
sağlığının geliştirilmesi ve iyileştirilmesi amacıyla bulaşıcı
hastalıkların sürveyansı ve kontrolü alanında koordinasyon komitesine
bilimsel ve teknik önerilerde bulunmak üzere bir komisyon oluşturulur.
(2) Bu komisyon görevlerini
koordinasyon komitesinin talebi üzerine yerine getirir.
(3) Komisyonun görevleri
aşağıda belirtilmiştir.
a) Bulaşıcı hastalık eğilimlerini
mevcut hastalık verileri ve sosyo-ekonomik göstergeler ışığında yorumlamak,
raporlandırmak ve bunlarla mücadele için önerilerde bulunmak.
b) Bulaşıcı hastalık kontrol
programlarının geliştirilmesine yönelik öneriler hazırlamak.
c) Sürveyans sisteminin
yürütülmesini bir bütün olarak düzenli aralıklarla eksiklikler, aksaklıklar
ve gereksiz tekrarlara mahal vermeyecek şekilde izlemek ve değerlendirmek.
ç) Bildirimi zorunlu hastalık
seçim kriterleri, hastalık listesi, vaka tanımları ve rehberler gibi
bulaşıcı hastalıkların sürveyansı ile ilgili mevzuatı gözden geçirerek
ihtiyaçları belirlemek.
d) Sürveyans ağlarını ve bu
ağların laboratuvar ağları ile ilişkilerini izlemek ve değerlendirmek.
e) Sürveyansla ilgili
uluslararası gelişmeleri izlemek ve bu yönde sistemde yapılması gerekli
görülen değişiklikleri önermek.
f) Koordinasyon komitesi
tarafından talep edilen diğer hususlarda gerekli bilimsel araştırma ve
değerlendirmeleri yapmak.
Laboratuvar
hizmetleri alanında görev yapacak komisyon
MADDE
7 – (1) Halkın ve bireylerin
sağlığının geliştirilmesi ve iyileştirilmesi amacıyla, bulaşıcı
hastalıkların sürveyansı ve kontrolü alanında verilen laboratuvar
hizmetlerine ilişkin olarak koordinasyon komitesine bilimsel ve teknik
önerilerde bulunmak üzere bir komisyon oluşturulur.
(2) Bu komisyon görevlerini
koordinasyon komitesinin talebi üzerine yerine getirir.
(3) Komisyonun görevleri
aşağıda belirtilmiştir.
a) Bulaşıcı hastalık
eğilimlerini, mevcut hastalık verileri ve sosyo-ekonomik göstergeler ışığında
laboratuvar bileşeni açısından yorumlamak, raporlandırmak ve bunlarla
mücadele için önerilerde bulunmak.
b) Bulaşıcı hastalıklar kontrol
programlarının laboratuvar bileşeni açısından geliştirilmesine yönelik
öneriler hazırlamak.
c) Laboratuvar hizmetlerinin
yürütülmesini bir bütün olarak düzenli aralıklarla eksiklikler, aksaklıklar
ve gereksiz tekrarlara mahal vermemek açısından izlemek ve değerlendirmek.
ç) Bildirimi zorunlu hastalık
seçim ölçütleri, hastalık listesi, vaka tanımları, standart uygulama
prosedürleri ve rehberler gibi bulaşıcı hastalıkların sürveyansı ile ilgili
laboratuvar mevzuatını gözden geçirerek ihtiyaçları belirlemek.
d) Laboratuvar ağlarını ve bu
ağların bulaşıcı hastalıklar sürveyans ağları ile ilişkilerini izlemek ve
değerlendirmek.
e) Laboratuvarlarla ilgili
uluslararası gelişmeleri izlemek ve bu yönde yapılması gerektiği düşünülen
değişiklikleri önermek.
f) Koordinasyon komitesi
tarafından talep edilen diğer hususlarda gerekli bilimsel araştırma ve
değerlendirmeleri yapmak.
Çalışma
usul ve esaslarının belirlenmesi
MADDE
8 – (1) Koordinasyon komitesi ve
komisyonların başkan ve üyelerinin kimlerden ve ne şekilde seçileceği ile
çalışma usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bildirim Usul ve Esaslarının Belirlenmesi
Bilgi
akış sisteminin çalışma esasları
MADDE
9 – (1) Bildirime esas bulaşıcı
hastalıklarla ilgili bilgi akış sisteminin çalışma esasları Bakanlık
tarafından belirlenir.
Bildirim
sorumluları
MADDE
10 – (1) Bildirim sistemi kapsamında
bir bulaşıcı hastalığın ihbarı ve bildiriminden, Bakanlığın belirlediği
usul ve esaslar çerçevesinde sağlık hizmeti veren bütün kamu kurum ve
kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler sorumludur.
(2) Bu kişi ve kuruluşlar;
a) Bu Yönetmeliğin ekinde yer
alan (EK–1)’deki hastalıklar ve bu hastalıklar için uygulanan kontrol
önlemlerine dair bilgilerle beraber bulaşıcı hastalık vakalarının görülmesi
veya yeniden ortaya çıkışıyla ilgili bilgileri,
b) Bir salgının gelişmekte
olduğunu düşündüren her türlü bilgiyi,
c) Beklenmedik bir epidemi veya
kaynağı ya da etkeni bilinmeyen yeni bir bulaşıcı hastalık ile ilgili
bilgileri,
ç) Komşu ülkelerde görülen
bulaşıcı hastalıkları,
d) Özellikle olağanüstü
durumlarda olmak üzere, bulaşıcı hastalıkların kontrolü ve önlenmesine
yönelik olarak yapılmış çalışmalara ilişkin bilgi ve belgeleri,
e) Uygulanan tüm mücadele
önlemleri de dahil olmak üzere, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve
kontrolü için Bakanlığa çalışmaların koordinasyonunda yardımcı olacak ilgili
görüşleri,
derhal yerel sağlık birimine
bildirmekle yükümlüdür.
(3) Yerel sağlık birimi 2’nci
fıkrada bahsi geçen bilgileri Bakanlığa iletmekle yükümlüdür.
Kişisel
verilerin işlenmesi
MADDE
11 – (1) Epidemiyolojik sürveyans
ve bildirim sistemi ile elde edilen bilgilerden kişisel verilerin işlenmesi
sırasında kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı ile temel hak ve
özgürlükleri korunur. Bu bilgi ve verileri toplayan, bildiren ve işleyen
gerçek ve tüzel kişiler, bunları kişisel verilerin korunmasını düzenleyen
mevzuata aykırı olarak kullanamazlar.
Diğer
gerçek ve tüzel kişilerle işbirliği
MADDE
12 – (1) Bakanlık, hayvan
sağlığına, gıda güvenliğine ve çevre sağlığına ilişkin unsurların bulaşıcı
hastalıklar üzerine etkilerini göz önüne alarak, ilgili bütün kamu kurum ve
kuruluşları, gerçek ve tüzel kişilerle gerekli işbirliğini yapar.
Özel
sağlık sorunları
MADDE
13 – (1) Bakanlık bulaşıcı
hastalıkların kontrolü kapsamında nazokomiyal enfeksiyonlar ve
antimikrobiyal direnç gibi özel sağlık sorunlarına özgü epidemiyolojik
sürveyans ve bildirim sistemi oluşturur.
Tanı
ve referans laboratuvarları
MADDE
14 – (1) Bakanlık, bildirime esas
bulaşıcı hastalıkların tanısı, sürveyansı ve kontrolü kapsamında
mikrobiyolojik tanı ve referans laboratuvarlarının çalışma usul ve
esaslarını belirler.
Yerel
sağlık birimlerinin çalışma usul ve esasları
MADDE
15 – (1) Bakanlık, bildirime esas
bulaşıcı hastalıkların sürveyansı ve kontrolü kapsamında il düzeyinde görev
yapan tüm birimlerin çalışma usul ve esaslarını belirler.
Özel
sürveyans ve kontrol programları
MADDE
16 – (1) Bakanlık, bildirime esas
bulaşıcı hastalıklar listesinde yer alan hastalıklar için gerektiğinde özel
sürveyans ve kontrol programları oluşturur ve yürütür; bu amaçla yerel odak
noktalarını ve çalışma sistemlerini belirler.
(2) Bakanlık, uluslararası
düzeyde hastalığa özgü sürveyans ağlarına katılır ve gerekli iletişimi
sağlamak üzere ulusal odak noktalarını tespit eder.
(3) Bakanlık, gerekli gördüğü
takdirde, bildirime esas bulaşıcı hastalıklar listesi haricinde diğer
hastalıklara özgü genel veya özel sürveyans ve kontrol programları
oluşturabilir ve yürütebilir. Bu amaçla yerel odak noktalarını ve çalışma
sistemlerini belirleyebilir.
Verilerin
değerlendirilmesi
MADDE
17 – (1) Bakanlık, epidemiyolojik
sürveyans ve bildirim sistemi kapsamında gelen bilgileri değerlendirir.
(2) Bulaşıcı hastalıkların
sürveyansı ile ilgili çalışmaları yürüten birimlerden Bakanlıkça
belirlenmiş odak noktaları erken uyarı ve yanıt sistemi de dahil olmak
üzere uluslararası kuruluşlar ve toplulukların ağları ile iletişimi sağlar.
(3) Bu iletişim her bir kuruluş
veya ağ tarafından belirlenmiş prosedüre göre yürütülür.
Bildirim
sistemi kapsamındaki hastalıklar
MADDE
18 – (1) Bildirim sistemi kapsamında
yer alan hastalıkların listesi bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-I)’de,
seçim ölçütleri (EK-II)’de, vaka tanımları ise (EK-III)’te belirtilmiştir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Erken Uyarı ve Yanıt Sistemi
Erken
uyarı ve yanıt sistemi oluşturulması
MADDE
19 – (1) Bakanlık ulusal düzeyde
bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve bunların kontrolüne yönelik olarak bir
erken uyarı ve yanıt sistemi oluşturur.
Erken
uyarı kapsamında değerlendirilecek olaylar
MADDE
20 – (1) Erken uyarı ve yanıt
sistemi kapsamında değerlendirilecek ve bildirilecek toplum sağlığı tehdidi
olan veya olma potansiyeli bulunan olaylar şunlardır:
a) Ülke genelinde veya bölgesel
olarak yayılma potansiyeli olan bulaşıcı hastalık salgınları,
b) Patojenik ajanların etken
olduğundan şüphelenilen ve ülke genelinde yayılma riski bulunan benzer
tipteki hastalık vakalarının zaman ve mekan olarak kümelenme göstermesi,
c) Patojenik ajanların etken
olduğundan şüphelenilen ve ülke genelinde yayılma riski bulunan benzer
tipteki hastalık vakalarının ülke dışında zaman ve mekan olarak kümelenme
göstermesi,
ç) Sınırlanması için zamanında
ve koordineli olarak ulusal veya uluslararası müdahalenin gerekebileceği
bir bulaşıcı hastalık veya enfeksiyöz ajanın ortaya çıkması veya yeniden
baş göstermesi.
Erken
uyarı düzeyi 1
MADDE
21 – (1) Herhangi bir şekilde elde
edilen bilgiler 20 nci maddede yer alan bir olay ihtimalini gösterirse, bu
"Erken Uyarı Düzeyi 1" olarak tanımlanır ve bilgi paylaşımını gerektirir.
Böyle bir durumda il sağlık müdürlüğü gerekli gördüğü diğer il
müdürlüklerini ve Bakanlığı, gecikme olmaksızın, olayın niteliği ve
gelişimi hakkında bilgilendirir. Bu bilginin alınması üzerine, illerin
yetkili kuruluşları konu ile ilgili değerlendirme yapar, önlem alır,
işbirliği ve koordinasyonu sağlar ve gerekirse Bakanlığın desteğini talep
eder.
Erken
uyarı düzeyi 2
MADDE
22 – (1) 20 nci maddedeki tarife
uyan bir olay hakkındaki bilgi ya da olaya yönelik göstergelerin potansiyel
bir halk sağlığı tehdidine işaret ettiği durum "Erken Uyarı Düzeyi
2" olarak tanımlanır ve potansiyel tehdit olarak adlandırılır. Böyle
bir durumda il sağlık müdürlüğü gerekli gördüğü diğer il müdürlükleri ve
Bakanlığı, gecikme olmaksızın, olayın niteliği, gelişimi ve alınacak
önlemler hakkında bilgilendirir.
(2) İlgili il sağlık müdürlüğü,
diğer illerin sağlık müdürlükleri ve Bakanlık ile işbirliği içerisinde,
gecikme olmaksızın potansiyel tehdidi doğrulamak için elde edilen bilgileri
değerlendirir.
(3) Bakanlık, gerektiğinde daha
ileri bir araştırma için teknik destek verecek saha epidemiyolojisi
konusunda deneyimli kişileri ve laboratuvar desteğini sağlar. Ayrıca
Bakanlık, herhangi bir olası halk sağlığı tehdidi için hazırlanacak
ihtiyatî önlemleri koordine eder. Bakanlık ilgili danışma komisyonlarını ve
konu ile ilgili uzmanları olağanüstü toplayabilir.
(4) Son bir risk
değerlendirmesi ile herhangi bir halk sağlığı tehdidinin gelişmediği ve
harekete geçmeye gerek olmadığı ya da sadece yerel önlemler alınmasının
yeterli olduğu sonucuna varıldığı durumda ilgili il sağlık müdürlüğü,
gerekli gördüğü diğer illerin müdürlüğünü ve Bakanlığı almış oldukları veya
almayı tasarladıkları önlemlerin niteliği ve kapsamı hakkında gecikme
olmaksızın bilgilendirir.
Erken
uyarı düzeyi 3
MADDE
23 – (1) 20 nci maddedeki tarife
uyan bir olay hakkındaki bilgi ya da olaya yönelik göstergelerin halk
sağlığı tehdidi ile sonuçlanması durumu "Erken Uyarı Düzeyi 3"
olarak tanımlanır ve kesin tehdit olarak adlandırılır. Böyle bir durumda
ilgili il sağlık müdürlüğü gerekli gördüğü diğer il müdürlüklerini ve
Bakanlığı gecikme olmaksızın kesin tehdidin niteliği ve kapsamı, gelişimi
ve alınacak önlemler hakkında bilgilendirir.
(2) Bakanlık ülke genelinde
veya bölgesel düzeyde halk sağlığını tehdit eden durum ile baş etmek ve
halkın korunmasını sağlamak için yapılacak çalışmaları, alınacak önlemleri
koordine eder ve gerekli her türlü desteği verir. Ayrıca Bakanlık, ilgili
komisyonları veya konu ile ilgili uzmanları gerekli faaliyetleri koordine
etmek için olağanüstü toplayabilir.
(3) İlgili il sağlık müdürlüğü,
Bakanlık ile işbirliği içinde durum değerlendirmesi yapar ve kesin tehdidin
ortadan kalktığı sonucuna varılırsa alınan acil önlemler sona erdirilir.
Kamuoyuna
bilgi verilmesi
MADDE
24 – (1) 20 nci maddedeki tarif
edilen bir olay geliştiğinde ilgili meslek gruplarına ve kamuoyuna olay ve
alınacak önlemler hakkında yerel sağlık otoritesi veya Bakanlık tarafından
bilgi verilir. Ayrıca halk sağlığı tehdidi ortadan kalktığında bu durum
ilgili taraflara gecikme olmaksızın bildirilir.
Alınacak
önlemler
MADDE
25 – (1) Bakanlık erken uyarı ve
yanıt sistemi kapsamında her bir erken uyarı düzeyinde alınacak önlemler ve
sistemin işleyişine ilişkin düzenlemeleri yapar.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Salgınların Araştırılması ve Kontrolü
Salgınların
araştırılması ve kontrolü
MADDE
26 – (1) Bakanlık, salgınların
araştırılması ve kontrolü ile ilgili gerekli düzenlemeleri yapar.
Diğer
gerçek ve tüzel kişilerle işbirliği
MADDE
27 – (1) Salgınların hayvan
sağlığı, gıda güvenliği ve çevre sağlığı ile ilişkisi göz önünde
bulundurularak, Bakanlık ve yerel sağlık birimi, ilgili tüm kamu kurum ve
kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerle gerekli işbirliğini yapar.
Salgın
raporu hazırlanması
MADDE
28 – (1) Bakanlık ve yerel sağlık
birimi incelenen bütün salgınların raporlarını hazırlar ve Bakanlığın
belirlediği kurallara göre ilgili yerlere gönderir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Eğitim
MADDE
29 – (1) Bakanlık, bulaşıcı hastalıkların
epidemiyolojik sürveyansı, bildirim sisteminin işletilmesi, erken uyarı ve
yanıt sisteminin oluşturulması ve kullanılması, salgınların araştırılması
ve kontrolünde görevlendirilmek üzere, Bakanlık merkezinde ve her ilde,
saha epidemiyolojisi, laboratuvar uygulamaları ve bulaşıcı hastalıkların
kontrolü konularında personeli eğitir ve bu eğitimlerin sürekliliğini
sağlar.
(2) Bakanlık, bu amaçlara özgü
ulusal ve uluslararası kuruluşlar ve toplulukların iletişim ağları ile
işbirliği yaparak bir eğitim müfredatı geliştirilmesi için gerekli
düzenlemeleri yapar, uygular ve değerlendirir.
(3) Bakanlık, merkezde ve
illerde saha epidemiyolojisi, laboratuvar uygulamaları ve bulaşıcı
hastalıkların kontrolü konularında eğitilmiş personelin atama ve nakillerinde
eğitim aldıkları alanda görev yapmaları için gerekli tedbirleri alır.
Yayın
hazırlama ve dağıtma
MADDE
30 – (1) Bakanlık, bu Yönetmelik
kapsamındaki faaliyetler ve sonuçları ile ilgili süreli yayınların ve
bültenlerin hazırlanması, ulusal veya uluslararası düzeyde yayımlanması
için gerekli tedbirleri almak zorundadır.
Yürürlük
MADDE
31 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
32 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Sağlık Bakanı yürütür.
EK–I
KONU
BAŞLIKLARINA GÖRE BİLDİRİME ESAS BULAŞICI HASTALIKLAR LİSTESİ
1. Aşı ile önlenebilir
hastalıklar
Boğmaca
Difteri
Kabakulak
Kızamık
Kızamıkçık [Rubella]
Konjenital Rubella
Tetanoz
Neonatal Tetanoz
Çocuk felci [Poliomyelitis]
Çiçek
Haemophilus influenza Tip b [Hib]
Menenjiti
Influenza
2. Cinsel yolla bulaşan
hastalıklar
Chlamydia trachomatis
enfeksiyonları
Gonore
Sifiliz
AIDS (kazanılmış immün
yetmezlik sendromu)
HIV enfeksiyonu (insan
immün-yetmezlik virüsü enfeksiyonu)
3. Viral hepatitler
Hepatit A, Hepatit B, Hepatit
C, Hepatit D, Hepatit E
4. Gıda ve su kaynaklı
hastalıklar ve zoonozlar
Botulismus
Bruselloz
Campylobacter jejuni/coli
[Campylobacter sp enfeksiyonu]
Enterohemorajik E.coli [EHEC]
enfeksiyonu
Kolera
Leptospiroz
Listeria monocytogenes
enfeksiyonu
Shigella sp enfeksiyonu
Salmonella sp enfeksiyonu
[non-tifoidal salmonelloz]
Salmonella Typhi enfeksiyonu
[Tifo; enterik ateş]
Akut kanlı ishal
Şarbon
Tularemi
Veba [Plague]
Yersinia sp enfeksiyonu
[Yersiniosis]
Trişinoz
Ekinokokkoz
Cryptosporidium sp enfeksiyonu
Giardia intestinalis
enfeksiyonu
Entamoeba histolytica [amipli
dizanteri etkeni olarak]
Kala-azar [viseral
leishmaniasis]
Şark Çıbanı [kutanöz
leishmaniasis]
Şistozomiyaz [üriner]
Sıtma [Malaria]
Toksoplazmoz
Kuduz ve Kuduz Riskli Temas
Viral Hemorajik Ateş Sendromu
Sarı humma
Epidemik Tifüs
Q-ateşi
5. Solunum (hava) yolu ile
bulaşan hastalıklar
Lejyoner hastalığı
[legionellosis]
Meningokokkal hastalık
Tüberküloz
Pnömokok enfeksiyonları
6. Diğer hastalıklar
Varyant Creutzfeldt-Jakob’s
hastalığı [nvCJD]
Lepra
Trahom
EK–II
SÜRVEYANS
SİSTEMİ KAPSAMINDA BİLDİRİMİ YAPILACAK BULAŞICI HASTALIKLARIN SEÇİMİ İÇİN
KRİTERLER
1. Ülke genelinde önemli halk
sağlığı sorunu olarak görülen veya görülme potansiyeli bulunan hastalıklar.
2. Hastalığın özelliğinden
dolayı önlenmesinin, koordinasyon için bölgesel veya küresel bir yaklaşımı
gerektirdiği durumlar.
3. Ülke genelinde veya bölgesel
düzeyde özel program yürütülen hastalıklar.
4. Ulusal düzeyde gözden
kaçabilecek, ancak, verilerin bir havuz sistemi içinde toplanması ile daha
geniş bir veri tabanından hipotez üretmenin mümkün olacağı ve erken uyarı
sağlayacak hastalıklar.
5. Etkili koruyucu önlemleri
bulunan hastalıklar.
6. Uluslararası kuruluşlar ve
Topluluk ağı ile bilgi paylaşımı sonucu bir karşılaştırma yapıldığı zaman
elde edilen sonuçların ulusal veya uluslararası programların
değerlendirilmesine katkı sağlayacak hastalıklar.
EK–III
BİLDİRİME
ESAS BULAŞICI HASTALIKLARIN STANDART VAKA TANIMLARI
VAKA TANIMLARININ UYGULANMASI
İÇİN GENEL PRENSİPLER
- Aksi özel olarak
belirtilmediği sürece, yalnızca semptomatik vakalar rapor edilir. Ancak,
eğer enfeksiyon, tedavi gerekleri veya halk sağlığı uygulamaları açısından
önem arzediyorsa asemptomatik enfeksiyonlar da ‘vaka’ olarak
değerlendirilir.
- ‘epidemiyolojik olarak
ilişkili vaka’ doğrulanmış bir vaka ile teması olan veya doğrulanmış bir
vaka ile aynı duruma maruz kalan vakadır (örneğin aynı gıdanın yenilmesi,
aynı otelde kalınması v.s.)
- Aşağıda verilen iki-seviyeli
sistem kullanılır.
kesin vaka: laboratuvar
incelemeleri ile doğrulanmış,
olası vaka: net bir klinik
tabloya sahip ve/veya destekleyici bir laboratuvar testi sonucu pozitif
bulunmuş veya kesin vaka ile epidemiyolojik olarak ilişkili,
Her hastalığın
epidemiyolojisine göre sınıflandırmanın bu farklı düzeyleri değişiklik
gösterebilir.
- Bir çok hastalık için, birden
fazla ‘laboratuvar tanı kriteri’ verilmiştir. Aksi belirtilmediği sürece,
vakanın doğrulanması için bunlardan yalnızca biri yeterlidir.
- Bu dokümanda verilenler
yalnızca ülke genelinde verinin standart bildirimini sağlamak amacına
yöneliktir. Klinik tanımlama hastalıkların genel çerçevesini sunar;
hastalıkların klinik tanısı için ihtiyaç duyulan tüm klinik özelliklerini
göstermek zorunda değildir. Bir diğer ifade ile vaka tanımında yer verilen
klinik semptomlar yol gösterici örneklerdir ve tamamını kapsamamaktadır,
- Burada belirtilen ‘tanı için
laboratuvar kriterleri’ farklı test yöntemleriyle gerçekleştirilebilir.
Ancak, eğer spesifik teknikler belirtiliyorsa, onların kullanımı özellikle
öneriliyor demektir.
VAKA TANIMLARI
AIDS (kazanılmış
immün-yetmezlik sendromu)
Klinik tanımlama
Laboratuvar tarafından
doğrulanmış HIV enfeksiyonu bulgusu ile birlikte;
‘Kesin’ tanısı konmuş indikatör
hastalık
- Yaygın coccidiomycosis
(akciğerler veya servikal veya hiler lenf nodlarına ek olarak veya
haricinde diğer vücut kısımlarında),
- HIV ensefalopatisi
- Yaygın histoplasmosis,
(akciğerler veya servikal veya hiler lenf nodlarına ek olarak veya
haricinde diğer vücut kısımlarında)
- Isosporiasis (1 aydan uzun
süreli ısrarlı diyare ile seyreden)
- Kaposi sarkomu (herhangi bir
yaşta)
- (Primer) beyin lenfoması
(herhangi bir yaşta)
- Non-hodgkin lenfoma
- Yaygın Mycobacterium
enfeksiyonu, (M.tuberculosis haricinde herhangi bir türün neden olduğu)
- M.tuberculosis enfeksiyonu
(ekstra-pulmoner)
- Salmonella (non-typhoid)
septisemisi (tekrarlayan)
- HIV tükenme sendromu
‘Muhtemel’ tanısı konmuş
indikatör hastalık:
- Candida enfeksiyonu
(özofagusta)
- Cytomegalovirus retiniti
(görme kaybı ile birlikte)
- Kaposi sarkomu
- Yaygın Mycobacterium
enfeksiyonu
- Pneumocystis carinii
pnömonisi
- Beyinde toksoplazmoz (1
aylıktan büyük bebekte/hastada)
- 13 yaşından küçük çocuklarda:
lenfoid interstisyel pnömoni ve/veya pulmoner lenfoid hiperplazi
Ek kriterler:
- CD4+ T lenfosit sayımı
<200X103/ml (veya CD4+ düzeyi <%14)
- Servikal kanser
- Tekrarlayan pnömoni (12 ay
içinde birden fazla epizod)
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: HIV pozitif iken;
‘kesin’ veya ‘muhtemel tanısı konmuş bir indikatör hastalık’ varlığında
veya ‘Ek Kriterler’den en az biri bulunduğunda, vaka AIDS olarak
tanımlanır.
KUT KANLI İSHAL
Klinik tanımlama
Dışkıda kan (makroskopik
olarak) bulunması ile karakterize akut ishal.
Tanı için laboratuvar kriteri
Olası bir salgında etkeni
spesifik olarak tanımlamak için, dışkı örneğinden kültür yapılabilir. Ancak
"akut kanlı ishal" vaka tanımı için zorunlu değildir.
Vaka sınıflaması
Yoktur. Klinik tanımlamaya uyan
olgular bildirilir
BOĞMACA
Klinik tanımlama
Bir kişide en az 2 hafta süren
öksürüğe aşağıdakilerden en az birinin eşlik etmesi ile karakterize
hastalık;
- Öksürük nöbetleri,
- İç çekmeli öksürük,
- Öksürükten hemen sonra kusma,
- Öksürüğe yol açacak başka
neden olmaması (pnömoni, sinüzit, plörezi, v.b.)
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Etken Bordetella pertussis’in
kültürden izolasyonu (ve identifikasyonu)
Vaka sınıflaması
Olası vaka: Klinik tanımlamaya
uyan vaka
Kesin vaka: (a) Laboratuvar
olarak doğrulanmış olası vaka veya
(b) Bir kesin vaka ile
epidemiyolojik bağlantısı olan olası vaka.
BOTULİSMUS,
BESİN KAYNAKLI
Klinik tanımlama
Çift görme (diplopi), bulanık
görme, bulber zayıflık gibi belirtilerle botulismusa uyumlu klinik tablo.
Simetrik felç hızlı ilerleyebilir.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Serum, dışkı, mide içeriği
veya hastanın gıdasında botulinum toksinin saptanması,
- Dışkıdan Clostridium
botulinum izolasyonu.
Vaka sınıflaması
Olası vaka: Bir epidemiyolojik ilişkisi olan klinik
olarak uyumlu vaka
Kesin vaka: Laboratuvarca
doğrulanmış klinik olarak uyumlu vaka
BRUSELLOZ
Klinik tanımlama
Bir kişide hayvancılıkla uğraş,
mesleki temas veya enfekte hayvana ait ürünlerin (özellikle taze peynir
başta olmak üzere süt ve süt ürünleri) tüketilmesi öyküsü ile birlikte;
akut veya sinsi başlangıçlı, devamlı ya da değişken süreli intermittan veya
düzensiz ateş, yorgunluk, iştahsızlık, kilo kaybı, baş ağrısı, özellikle
geceleri yoğun terleme, vücutta yaygın kas ve eklem ağrılarıyla karakterize
hastalık. [NOT: Çeşitli organların lokal enfeksiyonları şeklinde
görülebilir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
- Serum örneklerinden
Rose-Bengal testi ile antikor pozitifliği
Doğrulayıcı
- Klinik örneklerden Brucella
spp’in izolasyonu,
- Daha önce tedavi almamış
olguda, tek serum örneğinde STA ile antikor titresinin >1/160 olması,
- En az iki hafta ara ile
alınan çift serum örneğinde Brucella STA titresinin ≥4 kat artışı,
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamaya
uyan ve destekleyici laboratuvar testi ile pozitif bulunan vaka.
Kesin Vaka: Klinik tanımlamaya
uyan ve doğrulayıcı laboratuvar kriterlerinden en az biri pozitif olan vaka
CAMPYLOBACTER
JEJUNI/COLI
Klinik tanımlama
Karın ağrısı, ateş,
bulantı-kusma, kötü kokulu dışkı ve diyare (1-4 gün, maks. 10 gün) ile
karakterize hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
kriterleri
- Dışkı örneği, rektal sürüntü
veya diğer klinik örneklerden (kan, safra..) spesifik kültür vasatları kullanılarak,
Campylobacter sp ile uyumlu koloni görünümünde bakterinin izole edilmesi,
ve mikroskopik morfoloji ve uygun biyokimyasal tekniklerle tür düzeyinde
identifikasyon
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Tanı için geçerli
laboratuvar teknikleri ile elde edilen pozitif sonuç.
CHLAMYDIA TRACHOMATIS [cinsel
yolla bulaşan enfeksiyon etkeni olarak]
Klinik tanımlama
Başka bir neden
gösterilemediğinde;
- Erkekte akut üretrit ve/veya
epididimit,
- Kadında akut servisit ve/veya
salpenjit ve/veya üretrit
- Ağrılı genital ülserler
ve/veya inguinal lenfadenopati ile karakterize hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
kriterleri
Genital akıntı veya sürüntü
örneklerinden
- ELISA, DFA gibi yöntemlerden
biri ile C.trachomatis antijeninin saptanması
- Kültürlerden C.trachomatis’in
izolasyonu,
- C.trachomatis nükleik
asidinin gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Tanı için geçerli
laboratuvar tekniklerinden biri ile elde edilen pozitif sonuç
CRYPTOSPORIDIUM
SP.
Klinik tanımlama
Abdominal kramplar, iştah
kaybı, hafif ateş, bulantı-kusma ve sulu ishal ile karakterize hastalık.
[NOT: Bazı enfekte bireylerde
asemptomatik seyreder. Hastalık uzun seyirli olabilir. Immün yetmezliği
olanlarda ölümcül olabilir.]
Tanı için geçerli laboratuvar
testleri
- Dışkı veya ince barsak
sıvısında asit-fast boyama teknikleri veya DFA ile Cryptosporodium
ookistlerinin gösterilmesi, veya
- İnce barsak biyopsisinde
Cryptosporodium’un gösterilmesi, veya
- Dışkıda spesifik
immünodiagnostik testlerle (ELISA gibi) antijen varlığının gösterilmesi
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Geçerli laboratuvar
testlerinden en az biri ile elde edilen pozitif sonuç
ÇİÇEK
Klinik tanımlama
Ani başlangıçlı ateş, kırıklık,
başağrısı, şiddetli sırt ağrısı, bitkinlik (gripal enfeksiyon benzeri
tablo) ve bazan karın ağrısı ve kusma gibi gastrointestinal semptomları
takiben; 2-4 gün sonra ateş düşerken tipik olarak yüzde ve ekstremitelerde
başlayan ve gövdeye yayılan döküntülerin (makül, papül, vezikül, püstül ve
kabuklanma) gelişmesi ile karakterize sistemik viral hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Klinik örneklerden (deri
lezyonundan veziküler sıvı, karaciğer, dalak, akciğer, böbrek otopsi doku
örnekleri) yapılan hücre kültürü ve/veya korioallantoik membran kültüründe
virusun izolasyonu, veya
- Elektronmikroskopta viral
partiküllerin gösterilmesi, veya
- Serolojik olarak akut ve
konvalesan faz serum örneklerinde ≥4 kat antikor titre artışının
gösterilmesi
[NOT: Laboratuvar tanısı yalnızca
uluslararası yetkilendirilmiş merkezlerde konur.]
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamaya
uygun ve başka etyolojilerle açıklanamayan vaka
Kesin Vaka: (a) Klinik
tanımlamaya uygun ve laboratuvar kriterlerinden en az biri pozitif bulunan vaka
veya
(b) Bir kesin vaka ile
epidemiyolojik ilişkisi olan vaka
ÇOCUK
FELCİ (POLIOMYELITIS)
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: 15 yaşından küçük
bir kişide şiddetli travma dışında, herhangi bir nedenle akut flask
paralizi olmasıdır. Ancak, 15 yaşından büyük kişilerde, yaşı ne olursa
olsun, hekimin klinik olarak poliodan kuşkulandığı akut flask paralizili
hastalar da inceleme ve izleme alınmalıdır.
Kesin Vaka: Olası vaka tanımı
geçici bir sınıflandırmadır ve laboratuvar sonucuna göre "Kesin
Polio", "Olası Polio" veya "Polio Değil" biçiminde
yeniden sınıflaması gerekmektedir.
A) Uygun gaita numunesi alınmış
ise;
- Laboratuvarda vahşi polio
virüsü saptanmış ise vaka Kesin Polio olarak kabul edilecektir.
- Laboratuvarda vahşi polio
virüsü saptanmamış ise vaka Polio Değil şeklinde sınıflandırılacaktır.
B) Uygun gaita numunesi
alınmamış ise;
- Laboratuvarda vahşi polio
virüsü saptanmış ise vaka Kesin Polio şeklinde sınıflandırılacaktır.
- Laboratuvarda vahşi polio
virüsü saptanmamış ve 60 gün sonunda kalıcı paralizi yok ise vaka Polio
Değil şeklinde sınıflandırılacaktır.
- Laboratuvarda vahşi polio
virüsü tespit edilmemiş ancak;
(a) Paralizilerin
başlangıcından itibaren 60 gün sonra felç devam ederse (kalıcı paralizi)
ve/veya
(b) 60 gün içinde kesin tanı
konmadan hastayı izleme olanağı ortadan kalkarsa ve/veya
(c) 60 gün içinde hasta ölürse,
vakanın tüm hastane dosyası
alınarak Sağlık Bakanlığı’nda ilgili birime gönderilecek, Sağlık Bakanlığı
tarafından oluşturulan Uzmanlar Kurulu’na vaka takdimi yapılacak ve
uzmanlar görüşüne göre vaka Olası Polio veya Polio Değil şeklinde
sınıflandırılacaktır.
C) Herhangi bir zamanda vakanın
temaslısından alınan gaita numunesinde vahşi polio virüsü tespit edilirse
(vakanın kendisinde vahşi polio virüsü tespit edilememiş veya klinik
belirtiler ortadan kalkmış olsa bile) vaka Kesin Polio şeklinde
sınıflandırılacaktır.
CREUTZFELDT-JACOB
HASTALIĞI, YENİ VARYANT
Vaka sınıflaması
Yeni Varyant CJD (nvCJD)
Şüpheli Vaka: İlerleyici nöropsikiyatrik
bozukluğu olan hastada aşağıdaki 6 klinik bulgudan en az 5’inin varlığı:
o Erken psikiyatrik semptomlar,
o Erken kalıcı
parestezi/disestezi,
o Ataksi,
o Korea/distoni veya myoklonus,
o Demans,
o Akinetik mutizm
Olası Vaka: Şüpheli vaka
tanımına ek olarak, aşağıdaki bütün kriterlerin varlığı:
o Potansiyel iatrojenik temas
hikayesinin olmaması,
o Klinik sürenin altı aydan
uzun olması,
o Başlama yaşının 50 yaştan
küçük olması,
o PrP gen mutasyonunun
olmaması,
o EEG’nin tipik periyodik
görünüm göstermemesi,
o Rutin araştırmaların
alternatif bir tanıyı düşündürmemesi
o MR’da aksial T2’de ve/veya
proton-dansite yoğun imajlarda pulvinarden anormal simetrik ve yüksek
sinyaller
Kesin Vaka: Kesin tanı için
nöropatolojik inceleme zorunludur. Yaşayan hastalara serebral biyopsi,
tedavi edilebilir alternatif bir hastalık tanısı amacı dışında
yapılmamalıdır. Kuşkulu vakalarda otopsi (veya otopsi olanağı yoksa, beynin
postmortem biyopsisi) mutlaka yapılmalıdır.
DİFTERİ
Klinik tanımlama
Bir kişide;
- larenjit veya farenjit veya
tonsillit ve
- tonsil, farinks ve/veya
burunda yapışkan membranların (psödomembran) görülmesi, ile karakterize
hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Boğaz sürüntüsü, burun sürüntüsü,
psödomembran gibi klinik örneklerin kültürlerinden toksijenik
C.diphtheriae’nin izolasyonu
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamaya
uyan vaka.
Kesin Vaka: (a) Laboratuvar
tarafından doğrulanmış olası vaka veya
(b) Bir kesin vaka ile epidemiyolojik
bağlantısı olan olası vaka
[NOT: Kültüründen toksijenik
C.diphtheriae izole edilen, ancak klinik tanımlamaya uymayan kişiler
(asemptomatik taşıyıcılar) olası veya kesin difteri vakası olarak
bildirilmezler. Yalnızca profilaktik tedaviye alınır ve izlenirler. Bkz.
S.B., Difteri Saha Rehberi, 2003]
EKİNOKOKKOZ
Klinik tanımlama
Başta karaciğer olmak üzere
kistin yerleştiği organla ilişkili semptomlarla karakterize hastalık. [NOT:
Hastalık sıklıkla asemptomatik seyreder ve olgular rutin radyolojik
incelemeler sırasında tesadüfen saptanabilir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
Görüntüleme yöntemlerinden en
az biri ile (radyografi, anjiyografi, ultrasonografi, sintigrafi) hidatik
kist yapısına uygun bulgu saptanmış olguda;
- Serolojik yöntemlerden biri
ile (IHA, ELISA, IFA..) Echinococcus granulosus spesifik antijenlerine
karşı antikorların pozitifliği, veya
- Immunoblotting yöntem ile
pozitif bulgu
Doğrulayıcı:
- Cerrahi olarak kistin
çıkarılmasını takiben makroskopik ve/veya mikroskopik olarak tanımlanması
veya
- Ultrasonografi rehberliğinde
alınmış kist sıvısında, nekropsi örneklerinde ya da pulmoner kist
rüptüründen sonraki balgam örneklerinde parazitin mikroskopik olarak
saptanması.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve destekleyici laboratuvar kriterlerinden biri pozitif bulunmuş
vaka
Kesin Vaka: Doğrulayıcı
laboratuvar kriterlerinden biri ile uyumlu vaka
ENTAMOEBA
HISTOLYTICA [amipli dizanteri etkeni olarak]
Klinik tanımlama
Kanlı ve/veya mukuslu diyare,
abdominal kramplar, bazen hafif ateş, halsizlik bulguları ile seyreden
hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri
- Klinik tanımlamaya uygun
olguların taze/sıcak dışkısının trikrom boyama ile mikroskopik incelemesinde
eritrosit fagosite etmiş trofozoitlerin gözlenmesi
- Dışkı örneklerinden; spesifik
epitoplara karşı monoklonal antikorların kullanıldığı ELISA yöntemi ile
E.histolytica ve E.dispar ayrımı yapılarak E.histolytica için elde edilen
pozitif sonuç.
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Geçerli laboratuvar
tekniklerinden en az biri ile elde edilen pozitif sonuç.
ENTEROHEMORAJİK
ECHERICHIA COLI [EHEC]
Klinik tanımlama
- Ilımlı ve kansız, sulu
dışkılama veya
- Bol kanlı ancak fekal lökosit
içermeyen dışkılama ile karakterli ishal tablosu.
[NOT: Enfeksiyon asemptomatik
seyirli olabileceği gibi bazı bireylerde de hastalığı takiben HUS veya daha
nadiren TTP gibi komplikasyonlar gelişebilir.]
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri
Destekleyici
- Dışkı örneğinin spesifik
kültürlerinden; E.coli 0157:H7 veya E.coli O157:NM kökenlerinin veya diğer
EHEC serotiplerinden birinin izolasyonu
Doğrulayıcı
- İzole edilmiş EHEC
serotiplerinin ELISA, hücre kültürü, RPLA veya PCR yöntemlerinden biri ile
Shiga-toksin ürettiğinin gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Olası tanı: Destekleyici
laboratuvar teknikleri ile elde edilen pozitif bulgu (Shiga-toksin üretimi
gösterilememiş)
Kesin tanı: Doğrulayıcı
laboratuvar teknikleri uygulanarak elde edilen pozitif bulgu (Shiga-toksin üretimi
gösterilmiş)
EPİDEMİK
TİFÜS
Klinik tanımlama
Ani genel enfeksiyon bulguları,
şiddetli baş ağrısı ve 3. günde 40-41°C’e ulaşan ateş ile birlikte;
- 4-7. günlerde gövdenin üst
kısmından başlayan ve giderek vücuda yayılan makülo-papüler döküntüler
(yüz, avuç içi ve ayak tabanları hariç), ve
- Bilinç bulanıklığı,
dalgınlık, hezeyan, ajitasyon gibi nörolojik bulguların eşlik ettiği genel
toksemi, ile karakterize hastalık
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
- Çift serum örneğinde Weil Felix
aglütinasyon testi ile ≥4 kat titre artışının gösterilmesi, veya
- Tek serum örneğinde IFA ile ≥1/64
ya da CF yöntemi ile ≥1/16 titrede antikor pozitif bulunması, veya
- Deri lezyonlarından (biyopsi)
veya doku örneklerinden (otopsi) hazırlanan preparatlarda DFA yöntemi ile
mikroorganizmanın gösterilmesi.
Doğrulayıcı
- Kan, BOS, gangliyon
biyopsisi, otopsi materyali v.b klinik örneklerden doku kültürü, embriyonlu
yumurta veya hayvan inokülasyonu ile Rickettsia prowazekii’nin izolasyonu,
veya
- Klinik örneklerde PCR ile
R.prowazekii nükleik asitlerinin gösterilmesi, veya
- Çift serum örneğinde spesifik
grup antijenlerine karşı IFA, CF, LA, mikro-aglütinasyon veya IHA ile ≥4
kat titre artışının gösterilmesi.
[NOT: Laboratuvar tanısı
yalnızca yetkilendirilmiş merkezlerde konur.]
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: Destekleyici
laboratuvar kriterlerinden en az biri ile birlikte klinik tanımlamaya uygun
vaka
Kesin Vaka: Doğrulayıcı
laboratuvar kriterlerinden en az biri ile birlikte klinik tanımlamaya uygun
vaka
GIARDIA
INTESTINALIS
Klinik tanımlama
Daha çok çocuklarda; halsizlik,
iştahsızlık, dışkıda artmış mukus sekresyonu, ve/veya barsak krampları,
gaz, yağlı ve kötü kokulu dışkılama, ve/veya diyare (2 haftadan uzun sürebilir),
dehidratasyon, ve/veya malabsorbsiyon ve kilo kaybı ile karakterize
hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri:
- Dışkı örneklerinin direkt
mikroskopik incelemesinde G.intestinalis kist ve/veya trofozoitlerinin
görülmesi
- Duedonal sıvı veya küçük
parça biyopsilerinin mikroskopik incelemesinde G.intestinalis kist ve/veya
trofozoitlerinin görülmesi
- Dışkı örneklerinde
G.intestinalis antijenlerinin spesifik immunodiagnostik testlerle (ELISA,
DFA) saptanması.
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Geçerli laboratuvar
tekniklerinden en az biri ile elde edilen pozitif sonuç.
GONORE
Klinik tanımlama
- Erkeklerde disürili ya da
disürisiz pürülan üretral akıntının olması.
- Kadınlarda, endoservikal
akıntı (servisit, salpenjit) ve/veya üretrit olması.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Üretral akıntı yaymasında
hücre içi Gram-negatif diplokokların görülmesi (erkekte)
- Klinik örneklerin kültüründe
Neisseria gonorrhoeae üretilmesi
- Klinik örneklerde Neisseria
gonorrhoeae'ye ait antijen ya da nükleik asitlerin gösterilmesi
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve laboratuvar kriterlerinden en az biri pozitif bulunan vaka.
HIV
ENFEKSİYONU
Klinik tanımlama
Klinik tanımlama yoktur. Tanı
-HIV taşıyıcılarının ortaya konmasında kullanılan- laboratuvar kriterlerine
dayanır. [HIV taşıyıcıları; (a) Asemptomatik taşıyıcı, (b) Semptomatik
taşıyıcı -AIDS semptomları dışında semptomlar gösteren-, (c) AIDS olguları]
Tanı için laboratuvar kriterleri
18 ay ve büyük vakalar için;
- Bir tarama testi ile (ELISA
v.b.) tekrarlanan HIV pozitif seroloji bulgusunun doğrulama testlerinden
(Westtern Blot, RIBA, IFA..) biri ile doğrulanması, veya
- Aşağıda verilen HIV virolojik
testlerinden herhangi birinin pozitif bulunması
(a) HIV nükleik asitinin
saptanması,
(b) HIV p24 antijenin
saptanması (nötralizasyon yöntemi dahil),
(c) HIV izolasyonu.
18 aydan küçük vakalar için;
- Kordon kanı hariç, iki ayrı
örnekte aşağıdaki testlerden birinin pozitif bulunması
(a) HIV nükleik asitinin
saptanması
(b) HIV p24 antijenin
saptanması (nötralizasyon yöntemi dahil)
(c) HIV izolasyonu
[NOT: Doğrulama testlerine
dayalı laboratuvar tanısı, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş
merkezlerde konur.]
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: Sağlık Bakanlığı
tarafından yetkilendirilmiş bir merkezde doğrulanmış vaka.
HAEMOPHILUS
INFLUENZA TİP b (Hib) MENENJİTİ
Klinik tanımlama
Akut başlangıçlı, yüksek ateş,
şiddetli başağrısı ve ense sertliği ile karakterize hastalık (menenjit
tablosu).
[NOT: <2 yaş bebeklerde ≥38.5°C
ateş, irritabilite ve fontanel bombeliği varlığında menenjitten şüphe
edilmelidir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- BOS veya kan kültüründen
(veya normalde steril diğer vücut sıvılarından) Hib izolasyonu.
- Normalde steril vücut
sıvılarında LA, CA, CIE yöntemlerinden biri ile spesifik bakteri
antijenlerinin gösterilmesi.
- Normalde steril vücut
sıvılarında nükleik asit probları ile bakterinin genetik komponentlerinin saptanması.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve laboratuvar kriterlerinden biri ile pozitif bulunmuş vaka
[NOT: BOS veya normalde steril
vücut sıvılarından Hib izole edilen bir vaka klinik sendromun menenjitle
uyumlu olup olmadığına bakılmaksızın kesin vaka olarak bildirilir.]
İNFLUENZA
Klinik tanımlama
Kişide başka bir nedenle
açıklanamayan; ani başlangıçlı ateş (>38°C) ve öksürük ve/veya boğaz
ağrısı ile karakterize hastalık
Tanı için laboratuvar kriterleri:
- Nazofaringeal sürüntü veya
aspirasyon örneğinden influenza virus izolasyonu veya viral antijenin
gösterilmesi,
- 2 hafta ara ile alınan çift
serum örneğinde antikor düzeylerinde ≥4 kat artış saptanması
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka
Kesin Vaka: Laboratuvar
kriterlerinden en az biri ile doğrulanmış olası vaka
KABAKULAK
Klinik tanımlama
İki gün veya daha uzun süreli,
tek ya da iki taraflı olarak parotis ve diğer salgı bezlerinin kendini
sınırlayan, ağrılı şişliğiyle karakterize hastalık.
[NOT: Beraberinde ateş,
halsizlik, başağrısı ve komplikasyonlara ait bulgular görülebilir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Klinik örneklerden virus
izolasyonu
- Çift serum örneğinde
kabakulak IgG titresinde ≥4 kat artış
- Tek serum örneğinde kabakulak
IgM pozitifliği
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka
Kesin Vaka: (a) Tanı için
laboratuvar kriterlerinden biri ile doğrulanmış olası vaka veya
(b) Başka bir kesin veya olası
vaka tanımına uyan bir vakayla epidemiyolojik olarak bağlantılı vaka.
KALA-AZAR
[visceral leishmaniasis]
Klinik tanımlama
Türkiye’de enfeksiyonun
"Akdeniz tipi" gözlenmektedir. Daha çok 11 yaşından küçük
çocuklarda olmak üzere başka nedenlerle açıklanamayan;
- uzun süreli düzensiz ateş,
- splenohepatomegali (dalak
büyüklüğü daha ön plandadır),
- pansitopeni ve kilo kaybı ile
karakterize hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Klinik örneklerin (başta
kemik iliği olmak üzere, dalak, karaciğer, lenf nodları biyopsisi,
aspirasyon sıvısı, kan) boyalı preparatlarında parazitin amastigot
şekillerinin gösterilmesi ve/ veya
- Klinik örneklerin uygun
besiyeri (NNN besiyeri gibi) ve uygun ısıda (24°C) kültürlerinden parazitin
izole edilmesi ve/veya
- Serum örneğinde IFA veya
ELISA ile pozitif seroloji ve/veya
- Klinik örneklerde PCR
pozitifliği
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve laboratuvar kriterlerinden en az biri ile doğrulanmış vaka.
KIZAMIK
Klinik tanımlama
38°C’den yüksek ateş ve yaygın
makülopapüler döküntü ve öksürük, burun akıntısı veya konjuktivit ile
karakterize hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri:
- Kızamık virüs izolasyonu veya
- Kızamık spesifik IgM
antikorunun saptanması veya
- Kızamık spesifik IgG antikor
titresinde ≥4 kat artış
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamaya
uyan vaka
Kesin Vaka: (a) Tanı için
laboratuvar kriterlerinden biri ile doğrulanmış olası vaka veya
(b) Başka bir kesin vaka ile
epidemiyolojik bağlantısı olan olası vaka
KIZAMIKÇIK
Klinik tanımlama
Aşağıdaki belirtilerin tümünün
görüldüğü hastalık
- Ani başlangıçlı yaygın
makulopapüler döküntü ve
- 37.2°C den yüksek ateş ve
- Artralji/artrit, özellikle
suboksipital bölgede lenfadenopati veya konjuktivit.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Rubella IgM’nin pozitif
olması
- Akut ve konvelesan dönemler
arasında Rubella IgG titrelerinde ≥4 kat artış
- Hücre kültürlerinde Rubella
virus izolasyonu
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: (a) Klinik
tanımlama ile uyumlu ve laboratuvar kriterlerinden en az biri ile pozitif
bulunan vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve bir kesin vaka ile epidemiyolojik bağlantısı olan vaka
KONJENİTAL
RUBELLA SENDROMU
Klinik tanımlama
Gebeliği esnasında annenin
geçirdiği kızamıkçık enfeksiyonunun bir sonucu olarak ortaya çıkan ve
bebekte aşağıdaki kategorilerde yer alan bulgu(lar) ile karakterize
sendrom;
A) Major bulgular: Katarakt
(ve/veya konjenital glokom), konjenital kalp hastalığı, sağırlık, pigmenter
retinopati
B) İlişkili bulgular:
Trombositopenik purpura, splenomegali, sarılık, mikrosefali, mental
retardasyon, meningoansefalit, miyokardit, radiolucent kemik lezyonları
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Rubella spesifik IgM antikor
varlığının gösterilmesi, veya
- Anneden pasif transfer
halinde düşmesi gereken süreden (8-12 ay) daha uzun süre boyunca bebeğin
rubella antikor düzeylerinin pozitif bulunması (aylık incelemelerde rubella
HI, PHA, LA testleri veya ELISA IgG ile ölçülen antikor titrelerinin
beklenen oranda düşmemesi)
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamada
belirtilen en az iki A kategorisi semptomu veya en az bir A ve bir B
kategorisi semptomu olan vaka.
Kesin Vaka: Laboratuvar
kriterlerinden en az biri ile uyumlu olası vaka
KOLERA
Klinik tanımlama
- Bir kişide şiddetli
dehidratasyon bulguları ile seyreden ve/veya başka nedenlerle açıklanamayan
akut sulu ishalin görülmesi veya
- Kişinin bu semptomlarla
seyreden hastalıktan ölmesi.
Tanı için laboratuvar kriterleri
- Klinik örneklerden Vibrio
cholerae O1 veya O139’un izole edilmesi
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka.
Kesin Vaka: (a) Tanı için
laboratuvar kriterleri ile doğrulanmış olası vaka
(b) (Salgın esnasında) bir
kesin vaka ile epidemiyolojik bağlantılı olası vaka.
[NOT: Kültürden V.cholerae
izole eden, ancak O1 ve O139 tiplendirmesi yapamayan laboratuvarlar
izolatlarını bir üst laboratuvara veya Referans Laboratuvara göndermek
zorundadır! Ayrıca toksin üretiminin gösterilmesi için tüm izolatlar
Referans Laboratuvarına sevk edilmelidir! Standart Laboratuvar
Prosedürlerine göre antibiyotik direnci araştırılmalıdır.]
KUDUZ
VE KUDUZ RİSKLİ TEMAS
Klinik tanımlama
Kuduz akut bir ensefalomyelittir.
Hastaların genellikle kuduz bir hayvan tarafından ısırılma veya tırmalanma
öyküsü mevcuttur. İnkübasyon süresi genellikle 20-90 gündür, fakat bazen
yıllarca sürebilir. Hiperaktif veya paralitik formlarla seyredebilir.
Semptomların başlamasından sonra 7-10 gün içinde yoğun bakım desteği
yapılmazsa, koma ve solunum yetmezliğine bağlı ölüm kaçınılmazdır.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Post-mortem örneklerde
(özellikle beyin dokusu) DFA ile kuduz virüsü antijenlerinin saptanması,
- Ensenin saç folikülleri
çevresinden alınan sinir dokusu örneklerinde veya kornea sürüntülerinde DFA
ile kuduz virüsü antijenlerinin saptanması,
- Hastaya ait beyin dokusu,
tükrük veya BOS örneklerinden (deney hayvanlarında veya hücre
kültürlerinde) kuduz virüsu izolasyonu,
- Aşısız bir kişide, serum veya
BOS’ta RFFIT ile ≥1/5 titrede (tam nötralizasyon) nötralizan
antikorların saptanması
- Post-mortem veya ante-mortem
hasta örneklerinde (beyin dokusu, cilt, kornea veya tükrük) PCR tekniği ile
kuduz virüsü genomik sekanslarının saptanması
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: Kuduz riskli temas
öyküsü ile birlikte klinik tanımlamaya uyan vaka.
Kesin Vaka: Laboratuvar
testlerinden biri ile onaylanmış olası vaka.
[NOT: Kuduz Riskli Temas tanımı
için Bkz. S.B. TSHGM, Kuduz Korunma ve Kontrol Yönergesi]
LEJYONER
HASTALIĞI
Klinik tanımlama
Klinik incelemede pnömoniye ait
fokal bulgularla ve/veya radyolojik olarak pnömoni bulgusuyla karakterize
akut alt solunum yolu enfeksiyonu
[NOT: Uygun vaka seçimi ve
epidemiyolojik ilişki açısından hastanın son 15 gün içinde en az bir geceyi
evinden başka bir yerde –otel, hastane v.b.- geçirip geçirmediği
sorulmalıdır.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
- Solunum yolu sekresyonları
veya akciğer dokusunda; monoklonal reajenlerin kullanıldığı DFA yöntemiyle
bakterinin boyanarak gösterilmesi, ve/veya
- Çift serum örneğinde IFA veya
ELISA ile Legionella türlerine karşı (Legionella pneumophila SG1 hariç)
antikor titrelerinin ≥4 kat arttığının gösterilmesi,
- Tek serum örneğinde IFA veya
ELISA ile Legionella türlerine karşı antikor titresinin ≥1/256
bulunması
Doğrulayıcı
- Balgam, akciğer dokusu,
plevral sıvı veya diğer klinik örneklerin kültürlerinde Legionella
bakterisinin izolasyonu,
- Legionella pneumophila SG1
için idrarda spesifik antijen saptanması,
- Çift serum örneğinde IFA veya
ELISA ile L.pneumophila SG1’e karşı spesifik serum antikor titrelerinin ≥4
kat arttığının gösterilmesi
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve destekleyici laboratuvar kriterlerinden en az biri ile
pozitif bulunan vaka.
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve doğrulayıcı laboratuvar kriterlerinden en az biri ile pozitif
bulunan vaka.
LEPRA
Klinik tanımlama
Lepra belirtileri;
- Deride soluk veya hafif
eritemli lekeler, lekelerde duyu kaybı, sinir hasarı bulguları;
(a) El ve ayakta erken vakada
uyuşukluk, yanma hissi, geç vakada duyu kaybı, ağrısız yaralanmalar, yanık
ve ülserler.
(b) El/ayak/yüzde erken vakada
hafif, geç vakada daha belirgin kas güçsüzlüğü ve paralizi
(c) El/ayak/yüzde deformite
Lepranın kardinal tanı
bulguları;
- Deride lekeler, plaklar ve
nodüllerde yüzeyel duyu kaybı (ısı, dokunma ve ağrı duyusu kaybı)
- Periferik sinirlerde belirgin
kalınlaşma ve duyu kaybı ile periferik sinir tutulumu
Tanı için laboratuvar
kriterleri :
- Sağlam ya da lezyonlu deriden
alınan deri yaymalarında alkol-asit dirençli basillerin (Mycobacterium
leprae) gösterilmesi.
Vaka Sınıflaması:
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: (a) Lepranın kardinal
tanı bulgularından en az birinin görülmesi veya
(b) Deri yaymalarında
alkol-asit dirençli basillerin gösterilmesi.
LEPTOSPİROZ
Klinik tanımlama
Hayvan idrarı ile kontamine
olabilecek bir çevreye/suya veya enfekte hayvanlara maruz kalma öyküsü ile
birlikte aşağıdaki semptomlardan herhangi biriyle ilişkili başağrısı,
miyalji ve bitkinlikle seyreden akut ateşli hastalık;
- Konjuktival kızarıklık,
- Meningeal irritasyon (ve/veya
mental konfüzyon ve/veya depresyon)
- Hepato-renal yetmezlik (anüri
veya oligüri ve/veya proteinüri ve/veya sarılık)
- Hemorajiler (deri içi,
mukozalar, gastrointestinal sistem ve akciğer kanaması)
- Myokardit (kardiyak aritmi
veya yetmezlik)
- Deri döküntüleri (rash)
(palatal eksantem)
- Diğer bazı yaygın semptomlar
(bulantı, kusma, karın ağrısı, diyare ve artralji)
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Kan veya diğer klinik
örneklerin kültüründen patojen leptospiraların izolasyonu (ve
tiplendirilmesi),
- Bölgesel suşlarda sıklıkla
temsil edilen antijenleri taşıyan Leptospira kökenlerinin kullanıldığı
tercihen MAT ile pozitif seroloji (tek serum örneğinde ≥1/200 titre
veya çift serum örneğinde ≥4 kat titre artışı).
- Klinik örneklerde
leptospiranın DFA veya başka bir yöntemle gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka.
Kesin Vaka: Laboratuvar
kriterlerinden biri ile doğrulanmış olası vaka.
LISTERIA
MONOCYTOGENES
Klinik tanımlama
Başka bir neden
gösterilemediğinde;
- Ateşle seyreden, gıda kaynaklı
gastrointestinal enfeksiyon ile karakterli hastalık
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri:
- Dışkı örneklerinin
kültürlerinden Listeria monocytogenes’in izolasyonu.
[NOT: Epidemiyolojik amaçlar
için serolojik tiplendirme yapılmak üzere izolatlar Referans Laboratuvara
gönderilir]
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Klinik tanımlama
ile uyumlu bir olguda geçerli laboratuvar teknikleri ile pozitif bulgu.
MENİNGOKOKKAL
HASTALIK
Klinik tanımlama
Bir kişide akut başlangıçlı
ateş (rektal ≥38.5°C veya aksiller ≥38°C) ile birlikte;
- Ense sertliği ve/veya
- Bilinç değişikliği ve/veya
- Diğer meningeal irritasyon
bulgularının varlığı ve/veya
- Peteşiyal yada purpural
döküntü ile karakterize hastalık.
[NOT: <2 yaş bebeklerde ateş
ve fontanel bombeliğinin varlığında menenjitten şüphe edilmelidir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
- BOS’un mikroskopik
incelemesinde Gram negatif diplokokların görülmesi
Doğrulayıcı
- BOS’da N.meningitidis
antijenlerinin LA, CA v.b. tekniklerle gösterilmesi
- Normalde steril vücut
bölgelerinden (kan, BOS, sinovial-eklem, perikardial ve plevral sıvı)
alınan örneklerin kültüründen N. meningitidis izolasyonu.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: (a) Klinik
tanımlama ile uyumlu ve destekleyici laboratuvar kriteri ile pozitif
bulunan vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve meningokokkal hastalık olarak laboratuvarca doğrulanmış bir vaka ile
epidemiyolojik ilişkili vaka.
Kesin Vaka: Klinik tanımlama ile
uyumlu ve doğrulayıcı laboratuvar kriterlerinden biri ile pozitif bulunan
vaka
Q-
ATEŞİ
Klinik tanımlama
Kas ağrıları, katılık, kırıklık
ve retrobulber baş ağrısının eşlik ettiği ateşli bir hastalık. Ciddi
hastalıkta akut hepatit, pnömoni, meningoensefalit ve düşük gelişebilir.
Klinik laboratuvar bulguları arasında karaciğer enzimlerinde artış ve
anormal radyolojik bulgular gözlenebilir.
Tanı için laboratuvar kriteri
Destekleyici
- spesifik antikorların tek bir
yüksek titresi.
Doğrulayıcı
- bir klinik örnekten Coxiella
burnetii’nin izolasyonu,
- spesifik antikor yanıtının
gösterilmesi,
- bir klinik örnekte Coxiella
burnetii’nin antijeninin ya da nükleik asitinin gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Destekleyici
laboratuvar kriterini yerine getiren ve klinik olarak uyumlu bir vaka ya da
epidemiyolojik ilişkili bir vaka
Kesin Vaka: Doğrulayıcı
laboratuvar kriterlerinden birini yerine getiren klinik olarak uyumlu bir
vaka veya laboratuvarca doğrulanmış bir vaka ile epidemiyolojik ilişkili
vaka.
SALMONELLA
SP. [tifo-harici salmonelloz etkeni olarak]
Klinik tanımlama
Diyare, abdominal kramplar,
ateş, kusma ve halsizlik bulguları ile karakterize hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri:
- Dışkı örneğinden; ön
zenginleştirme ve spesifik kültür vasatları kullanılarak Salmonella sp. ile
uyumlu koloni görünümünde bakterinin izolasyonu ve biyokimyasal
identifikasyonu takiben uygun polivalan ve/veya monovalan antiserumlarla
yapılan lam aglutinasyon testinde Salmonella enterica serovar Enteritidis,
Salmonella enterica serovar Typhimurium veya diğer salmonellalar için
pozitif sonuç alınması.
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Tanı için geçerli
laboratuvar teknikleri uygulanarak elde edilen pozitif sonuç.
SALMONELLA TYPHI ENFEKSİYONU [tifo; enterik ateş]
Klinik tanımlama
Kişide çoğu kez sinsi
başlangıçlı uzun süren ateş, başağrısı, halsizlik, iştahsızlık ile
birlikte;
- Ateşle uyumsuz bradikardi ve
- Kabızlık veya ishal ve/veya
- Nonproduktif öksürük ile
karakterize hastalık.
[NOT: Etken genellikle
Salmonella enterica serovar Typhi’dir. Salmonella enterica serovar
Paratyphi gibi diğer invaziv salmonellaların sebep olduğu vakalarda klinik
tablo bazen hafif ve alışılmamış bulgularla seyredebilir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Kan, dışkı veya diğer klinik
örneklerin kültürlerinden Salmonella enterica serovar Typhi, serovar
Paratyphi veya diğer invaziv salmonellaların izolasyonu.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve bir kesin vaka ile epidemiyolojik olarak ilişkili vaka
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve tanı için geçerli laboratuvar kriteri ile doğrulanmış vaka.
SHIGELLA
SP.
Klinik tanımlama
Diyare (bazan kanlı-mukuslu),
abdominal kramplar, ateş, kusma ve halsizlik bulguları ile seyreden
hastalık
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri
- Dışkı örneğinden; spesifik
kültür vasatları kullanılarak Shigella sp ile uyumlu koloni görünümünde
bakterinin izolasyonu, ve biyokimyasal identifikasyonu takiben uygun
antiserumlarla yapılan lam aglutinasyon testinde tür düzeyinde
(S.dysenteriae, S.flexneri, S.boydii veya S.sonnei) pozitif sonuç alınması.
Vaka sınıflaması
Kesin tanı: Tanı için geçerli
laboratuvar teknikleri uygulanarak elde edilen pozitif sonuç.
SITMA
Klinik tanımlama
Bulgu ve semptomlar değişken
olmakla beraber, çoğu kez hastada başka nedenlerle açıklanamayan başağrısı,
sırt ağrısı, miyalji, bulantı, kusma gibi non-spesifik semptomlara ek
olarak;
- Nöbet tarzında; üşüme titreme
ile yükselen ve yoğun bir terleme ile düşen ateş ve/veya
- Splenomegali ve anemi ile
karakterize hastalık.
[NOT: Sıtma riskli bölgede
ikamet veya bu bölgelere seyahat öyküsü veya ailede başka bir vakanın
varlığı sorulmalıdır.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Periferik (ince) yayma ve
kalın damla preparatlarında sıtma parazitinin mikroskobik olarak
gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve tanı için gerekli laboratuvar kriteri pozitif bulunmuş vaka.
SİFİLİZ
Klinik Tanımlama
Bir kişide, şu evrelere göre
değişen semptom ve bulgularla karakterize hastalık;
- Primer sifiliz: genellikle
(fakat zorunlu değil) dış genital organlarda bir ya da daha çok sayıda
ülserasyon (şankr) ve lokal lenfadenopati (LAP)
- Sekonder sifiliz:
dermatolojik ve sistemik manifestasyonlar (el ve ayak tabanı dahil simetrik
nonpurpural makulopapüler döküntü, püstüler lezyonlar, mukoz patch ve
generalize LAP ve/veya menenjit, renal, hepatik, oftalmik tutulum)
- Tersiyer sifiliz:
asemptomatik veya dermatolojik ve sistemik manifestasyonlar
(meningovasküler/kardiyovasküler tutulum ve/veya gommatöz lezyonlar,
ve/veya pareziler, tabes dorsalis)
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Non-treponemal tarama
testlerinden (VDRL, RPR) biri ile elde edilen pozitif serolojik bulgunun
TPHA ya da FTA-ABS ile doğrulanması, ve/veya
- Genital ülser veya sekonder
sifiliz evresi döküntülü lezyonlarından karanlık alan mikroskobisinde veya
DFA ile mikroorganizmanın görülmesi
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: (a) Laboratuvar kriterleri
ile doğrulanmış erişkin olgular veya
(b) Laboratuvar kriterleri ile
doğrulanmış serolojik pozitif bebek (gebelikte annenin serolojik olarak
pozitif olup olmadığına bakılmaksızın)
STREPTOKOK
PNÖMONİSİ (PNÖMOKOKKAL İNVAZİV HASTALIK)
Klinik tanımlama
Tutulum yerine bağlı olarak,
akut otitis media, pnömoni, bakteriyemi, menenjit gibi çeşitli klinik
sendromlarla ortaya çıkabilen Streptococcus pneumonia enfeksiyonu
Tanı için laboratuvar
kriterleri
Destekleyici
- Normalde steril bir vücut
bölgesinden S.pneumoniae antijeninin saptanması.
Doğrulayıcı
- Normalde steril bir vücut
bölgesinden (kan, beyin-omurilik sıvısı, veya daha az sıklıkla eklem,
plevra veya perikard sıvısı) S.pneumoniae’nin izolasyonu
- Normalde steril bir vücut
bölgesinden S.pneumoniae nükleik asidinin saptanması
Vaka sınıflaması
Muhtemel vaka: Herhangi bir
laboratuvar doğrulaması olmaksızın klinik olarak uyumlu bir vaka veya
non-steril bir vücut bölgesinden (mikroorganizmanın) identifiye edilmesi
Olası Vaka: Antijen pozitif
klinik olarak uyumlu bir vaka
Kesin Vaka: Laboratuvarca
doğrulanmış klinik olarak uyumlu vaka
ŞARBON
Klinik tanımlama
Çeşitli klinik formlarda akut
bir başlangıçla karakterize hastalık. Bunlar;
(a) Lokalize form
- Kutanöz: 1-6 günde bir
papülden veziküler evreye gelişen, ortası çökük, siyah kabuklu, hafif veya
belirgin bir ödemin eşlik ettiği deri lezyonu.
(b) Sistemik formlar
- Gastrointestinal: bulantı,
kusma, iştahsızlıkla karakterize karın ağrısını takiben ateş
- Pulmoner: akut viral hastalık
benzeri kısa prodromu takiben hızlı başlangıçlı hipoksi, dispne ve yüksek
ateşle birlikte akciğer grafisinde mediastinal genişleme bulgusu.
- Meningeal: genellikle bütün
sistemik enfeksiyonlarda olduğu gibi konvülsiyon, bilinç kaybı, meningeal
semptom ve bulgularla yüksek ateşli akut başlangıç.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Deri lezyonu, kan, BOS,
plevral sıvı v.b. klinik örneklerden yapılmış boyalı preparatlarda
mikroskopik inceleme ile B.anthracis’in görülmesi,
- Deri lezyonu, kan veya diğer
bir klinik örnek kültüründen B.anthracis’in izolasyonu.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve hasta olduğu kesin ya da kuşkulu hayvanla veya hayvan
ürünleri ile temas öyküsü olan vaka.
Kesin Vaka:Tanı için gerekli
laboratuvar kriterlerinden biri ile doğrulanmış bir olası vaka.
ŞARK
ÇIBANI [kutanöz leishmaniazis]
Klinik tanımlama
Tipik olarak vücudun açıkta
kalan bölgelerinde (yüz, boyun, kol, bacak), nodül olarak başlayan ve
zamanla ülserleşen, tedavisiz olgularda bir yıl gibi bir sürede düzensiz
bir skar bırakarak iyileşen bir veya birden fazla lezyonla karakterize
hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Lezyondan hazırlanan boyalı
preperatlarda parazitin hücre içi amastigot formlarının varlığının
gösterilmesi,
- Kültürden parazitin
izolasyonu
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve laboratuvar kriterlerinden biri ile doğrulanmış vaka
ŞİSTOZOMİYAZ
[üriner]
Klinik tanımlama (üriner
şistozomiyaz):
Epidemiyolojik olarak riskli
bir bölgede yaşayan bir kişide başka bir nedenle açıklanamayan; makroskopik
veya mikroskopik hematüri ile karakterize hastalık.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlamaya
uygun vaka
Kesin Vaka: İdrarda (veya patolojik
inceleme sonucu mesane dokusunda) S.haematobium yumurtalarının saptandığı
olası vaka.
TETANOZ
Klinik tanımlama
Tetanoz tanısı klinik bulgulara
dayalıdır. Kirli veya ezilmiş, nekroze dokuların olduğu ve/veya cam, metal
parçası, diken gibi yabancı cisim içeren (tetanojen) bir yaralanmadan 2-60
gün (ortalama 15 gün) sonra; yutma güçlüğü ve trismus ve opustotonus (tüfek
tetiği) postürü ve özellikle dış uyaranlarla artan ağrılı tonik-klonik
kasılmalar ile karakterize hastalık.
[NOT: Sekonder enfeksiyon
gelişmediği sürece ateş yükselmez, bilinç kaybı/değişikliği olmaz. Kısmi
bağışıklığı olan kişilerde yara yeri çevresinde rijidite ile seyreden lokal
tetanoz veya sefalik tetanoz görülebilir.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Tanı klinik olarak konur,
laboratuvar veya bakteriyolojik doğrulama gerektirmez.
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: Klinik tanımlamaya
uyan vaka
NEONATAL
TETANOZ
Klinik tanımlama ve Vaka
sınıflaması
Tanı klinik gözleme dayanır!
Laboratuvar veya bakteriyolojik doğrulama gerektirmez
Olası Vaka: (a) Doğumdan
sonraki 3-28. günler arasında nedeni bilinmeyen yenidoğan ölümleri ve
(b) Doğumdan sonraki 3-28.
günler arasında neonatal tetanoza yakalandığı düşünülen ancak incelenmemiş
yenidoğan.
Kesin Vaka: (a) Yaşamın ilk 2
gününde normal emen ve ağlayan bir yenidoğanda, 3-28 günler arasında emme
güçlüğü ve katılık veya konvulsiyonların veya her ikisinin birden
görülmesi, veya
(b) Hastaneden rapor edilmiş
neonatal tetanoza yakalandığı düşünülen vaka
TOKSOPLAZMOZ
Klinik tanımlama
- Bağışıklık sistemi normal
kişilerde başka nedenlerle açıklanamayan; semptomatik servikal LAP ve/veya
üst solunum yolu enfeksiyonu ve/veya korioretinit (oküler toksoplazmoz),
- Bağışıklık sistemi baskılanmış
kişilerde başka nedenlerle açıklanamayan; santral sinir sistemi semptomları
ve/veya korioretinit ve/veya pnömoni,
- Yeni doğan ve bebeklik
döneminde (doğumda subklinik veya semptomatik) konjenital toksoplazmozis;
beyinde kalsifikasyon ve/veya ventriküllerde genişleme ve/veya bilateral
korioretinit,
ile karakterize hastalık.
Tanı için geçerli laboratuvar
teknikleri
- Serolojik yöntemlerden biri
ile (SF-DT, IHA, IFA, ELISA) önceden seronegatif olduğu bilinen bir olgunun
son 1 ayda seropozitif hale geldiğinin saptanması,
- Çift serum örneğinde
ToxoIgG’nin ≥4 kat titre artışının gösterilmesi,
- Tek serum örneğinde capture
veya double sandwich ELISA ile ToxoIgM’in pozitif bulunması,
- ToxoIgG pozitif iken
ToxoIgG-avidity testi ile düşük avidite saptanması,
- Vücut sıvıları (amnion
sıvısı, BOS, kan) veya doku kesitlerinde (plasenta, fetal dokular, v.b.)
T.gondii takizoitlerinin gösterilmesi
- Konjenital toksoplazmoz
kuşkusunda;
(a) Yenidoğanda ToxoIgM-capture
veya ToxoIgA-capture ELISA ile pozitif bulgu,
(b) Amnion sıvısı, plasenta
veya fetal dokuların hücre kültüründe T.gondii izolasyonu
(c) Amnion sıvısı, plasenta
veya fetal dokularda T.gondii spesifik gen bölgesinin PCR ile gösterilmesi
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: yoktur
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu bir olguda, tanı için geçerli laboratuvar tekniklerinden en az
biri ile elde edilen pozitif sonuç.
TRAHOM
Klinik tanımlama
Aşağıda gelişim sırasına göre
verilen ve ilk ikisi aktif trahom evresi olarak kabul edilen beş ana evre
ile karakterize kronik hastalık;
- Trahomatöz
inflamasyon-Folliküler (TF): üst tarsal konjunktivada, en az 0.05 mm
çapında, 5 veya daha fazla follikül bulunması.
- Trahomatöz
inflamasyon-Intense (ağır) (TI): tarsal konjunktivada inflamatuvar
kalınlaşma.
- Trahomatöz Skar (TS): tarsal
konjunktivada kolayca gözlenebilen skar varlığı.
- Trahomatöz Trikiyazis (TT):
kirpiklerin içe dönmesi ve kapak deformitesi.
- Korneal Opasite (CO): pupil
üzerinde kolayca gözlenebilen korneal opasite.
[NOT: Hastalık bildirimlerinde
ilk iki evre -TF ve TI- istenmektedir].
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Konjunktival kazıntı
yaymalarında, epitel hücreleri içinde sitoplazmik inklüzyon cisimciklerinin
gösterilmesi (Giemsa boyama, DFA)
- Klinik örneklerin hücre
kültürlerinde C.trachomatis’in izole edilmesi.
Vaka sınıflaması
Kesin Vaka: Klinik tanımlamaya
uygun ve laboratuvar kriterlerinden en az biri ile pozitif bulunan vaka.
TRİŞİNOZ
Klinik tarif
Trichinella larvalarının
ağızdan alınmasıyla oluşan bir hastalıktır. Hastalık çeşitli linik
görünümlere sahiptir. Semptomatik bireylerde, eozinofili, ateş, kas
ağrıları ve periorbital ödem sık görülen belirti ve semptomlardır.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Kas biyopsisi ile elde edilen
dokuda Trichinella larvasının gösterilmesi.
- Spesifik Trichinella antikor
yanıtının gösterilmesi.
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Bir epidemiyolojik
bağlantısı olan klinik olarak uyumlu vaka
Kesin Vaka: Laboratuvarca
doğrulanmış klinik olarak uyumlu bir vaka
TULAREMİ
Klinik tanımlama
Bir kene ısırığı bulgusuyla
veya F.tularensis için konakçı bir memelinin dokularına yada potansiyel
olarak kontamine suya maruz kalma öyküsü ile beraber aşağıdaki formlardan
herhangi biriyle seyredebilen, bir çok farklı formla karakterize hastalık;
- Orofaringeal (stomatit veya
farenjit veya tonsillit ve servikal lenfadenopati)*
- Ülseroglandüler (bölgesel
lenfadenopati ile birlikte kutanöz ülser)
- Glandüler (ülsersiz bölgesel
lenfadenopati)
- Oküloglandüler (periaurikuler
lenfadenopati ile birlikte konjuktivit)
- Pnömonik (primer
pleuropulmoner hastalık)
- Tifoidal (erken lokalize
semptom ve bulgular olmaksızın ateşli hastalık; intestinal form bu bağlamda
değerlendirilmektedir: ateş, başağrısı, bulantı, kusma, ishal ve batında
hassasiyet mevcuttur.)
[*Yurdumuzda görülen vakalarda
klinik daha çok orofaringeeal formda seyretmekte, daha az olarak
ülseroglandüler form görülmektedir. Hastalık özellikle; penisilin ve
türevleri ile iyileşmeyen kriptik tonsillit ve servikal lenfadenopati
gelişmesi halinde akla gelmelidir!]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Tularemi Mikroaglütinasyon
Testi ile tek serum örneğinde F.tularensis’e karşı artmış serum antikor
titresi
- Çift serum örneğinde
F.tularensis’e karşı antikor titrelerinin ≥4 kat artması,
- Bir klinik örnek kültüründen
F.tularensis izolasyonu
[NOT: Tularemi incelemeleri
yalnızca Yetkili/Referans laboratuvarda yapılır! Tularemi kuşkusunda bu
laboratuvar ile bağlantı kurulmalıdır! Bkz. Laboratuvar Rehberi]
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu vaka.
Kesin Vaka: En az bir
laboratuvar kriteri pozitif bulunan olası vaka.
TÜBERKÜLOZ
1. SOLUNUM SİSTEMİ TÜBERKÜLOZU:
Klinik tanımlama
Bir kişide başka nedenlerle
açıklanamayan halsizlik, çabuk yorulma, kilo kaybı, çocuklarda kilo almada
duraklama, ateş ve gece terlemesi ile birlikte;
- Uzun süreli öksürük
(özellikle ≥üç hafta), kanlı veya kansız balgam ve/veya
- Göğüs ağrısı veya sırt ağrısı
veya yan ağrısı ve/veya nefes darlığı ile karakterize hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Balgam örneğinde yayma ile
ARB gösterilmesi
- Balgam kültüründe
Mycobacterium tuberculosis üretilmesi
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Tanı için gerekli
laboratuvar kriterlerinden hiç birini sağlamamakla birlikte;
(a) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve
(b) Radyolojik olarak
tüberküloz ile uyumlu lezyonları olan ve
(c) En az bir hafta
non-spesifik antibiyotik tedavisi almış olmasına rağmen klinik yanıt
alınamayan ve
(d) Ayırıcı tanı olanakları iyi
olan bir hastanede tüberküloz tedavisine karar verilen vaka.
Kesin Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu olup olmadığına bakılmaksızın;
(a) En az iki balgam örneğinde
ARB (+) olan vaka veya
(b) Balgam yaymasında bir kez
ARB (+) ve aktif akciğer tüberkülozu ile uyumlu radyolojik bulguları olan
ve bir hekim tarafından tüberküloz tedavisi kararı verilen vaka veya
(c) Balgam yaymasında ARB
pozitif olsun olmasın kültüründe Mycobacterium tuberculosis üremesi olan
vaka
2. SOLUNUM SİSTEMİ DIŞI (ORGAN)
TÜBERKÜLOZ:
Klinik tanımlama
Bir kişide başka nedenlerle
açıklanamayan halsizlik, çabuk yorulma, kilo kaybı, çocuklarda kilo almada
duraklama, ateş ve gece terlemesi ile birlikte; tutulan organa (plevra,
lenf bezleri, periton, genitoüriner sistem, cilt, eklem, kemik, tüberküloz
menenjit, vb.) göre değişen bulgularla karakterize hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Etkilenmiş organlardan alınan
örneklerde ARB gösterilmesi
- Kültürde Mycobacterium
tuberculosis üremesi
- Patolojik incelemede
tüberkülozla uyumlu histolojik değişiklikler saptanması
Vaka Sınıflaması
Olası Vaka: Akciğer dışı organ
tüberkülozu için yapılmış klinik tanımlama ile uyumlu vaka.
Kesin Vaka: Laboratuvar
kriterlerinden biri ile uyumlu olası vaka
YERSINIA
SP. ENFEKSİYONU
Klinik tanımlama
İshal, ateş, bulantı, kramplar
ve tenezm ile seyreden değişken şiddette bir hastalık.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Bir klinik örnekten Yersinia
enterocolitica veya pseudotuberculosis izolasyonu
Vaka sınıflaması
Olası: Bir epidemiyolojik
bağlantısı olan klinik olarak uyumlu vaka
Kesin: Laboratuvarca
doğrulanmış bir vaka
VEBA
Klinik tanımlama
Bir kişide; akut başlangıçlı
ateş ve genel enfeksiyon bulguları ile birlikte;
- Bubonik formda: lenf
nodlarının aşırı ağrılı şişliği (bubonlar) veya
- Pnömonik formda: öksürük,
kanlı balgam çıkarma, zorlu solunum ve göğüs ağrısı, ile karakterize
hastalık.
[NOT: Her iki form da toksemi
ile birlikte septisemik forma ilerleyebilir. Bubon bulgusu olmaksızın
sepsis nadir görülür.]
Tanı için laboratuvar kriterleri
Destekleyici
- Klinik örneklerde DFA ile
bakterinin gösterilmesi veya
- Tek serum örneğinde, Y.pestis
F1 antijenlerine spesifik antikor titresinde PHA ile gösterilen ≥1/10
titrede pozitifliğin HI testi ile teyid edilmesi
Doğrulayıcı
- Bubonlar, kan, BOS veya
balgamdan Y.pestis’in izolasyonu veya
- Çift serum örneğinde,
Y.pestis F1 antijenlerine spesifik antikor titresinde PHA ile gösterilen ≥4
kat değişikliğin HI testi ile teyid edilmesi
[NOT: Laboratuvar tanısı
yetkilendirilmiş merkezlerde konur.]
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve destekleyici laboratuvar kriterlerinden biri ile pozitif olan
vaka veya
Kesin Vaka: (a) Klinik
tanımlama ile uyumlu ve doğrulayıcı laboratuvar kriterlerinden en az biri pozitif
olan vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve bir kesin vaka ile epidemiyolojik olarak ilişkili vaka
VİRAL
HEPATİTLER [akut]
Klinik tanımlama
Bir kişide ani başlayan
sarılık, koyu renkli idrar, iştahsızlık, halsizlik, bulantı, sağ üst kadran
hassasiyeti, idrarda bilüribin artışı ve serum ALT düzeyinin yükselmesiyle
karakterize hastalık.
[NOT: Çoğunlukla asemptomatik
ve/veya anikterik seyredebileceği hatırlanmalıdır.]
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Hepatit A tanısı için:
Anti-HAV IgM pozitifliği
- Hepatit B tanısı için: HBsAg
ve/veya anti-HBc IgM pozitifliği
- Hepatit C tanısı için:
Anti-HCV pozitifliği ve tamamlayıcı testlerle (RIBA, HCV-PCR) doğrulama.
- Hepatit D tanısı için: HBsAg
ve/veya anti-HBcIgM pozitifliği ile birlikte Anti-HDV pozitifliği
- Hepatit E tanısı için:
Anti-HEV IgM pozitifliği
Vaka sınıflaması:
Olası Vaka: Tanı için gerekli
laboratuvar kriterlerinin araştırılamadığı veya tamamlanamadığı durumlarda;
karaciğer fonksiyon testlerinde anormal değişikliklerle birlikte ve bu
değişikliklerin başka nedenlerle açıklanamadığı durumlarda klinik ve geçiş
uyumlu tüm vakalar "olası akut viral hepatit" olarak bildirilir.
Kesin Vaka: Hepatit A: (a)
Klinik tanımlama ile uyumlu ve anti-HAV IgM pozitif bulunan vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve laboratuvarca doğrulanmış bir A Hepatiti vakasıyla epidemiyolojik olarak
ilişkili vaka
Hepatit B: (a) Klinik tanımlama
ile uyumlu, anti-HBcIgM ve/veya HBsAg pozitif bulunan vaka
Hepatit C: (a) Klinik tanımlama
ile uyumlu, tanı için gerekli laboratuvar kriterleri ile doğrulanmış vaka
Hepatit D: (a) Klinik tanımlama
ile uyumlu, HBsAg ve/veya anti-HBc IgM pozitif ve anti-HDV pozitif bulunan
vaka
Hepatit E: (a) Klinik tanımlama
ile uyumlu ve anti-HEV IgM pozitif bulunan vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve Hepatit A, B, C göstergeleri negatif ve anti-HEV IgG pozitif vaka veya
(c) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve laboratuvarca doğrulanmış bir E Hepatiti olgusuyla epidemiyolojik olarak
ilişkili vaka
VİRAL
HEMORAJİK ATEŞ SENDROMU
Klinik tanımlama
Ani başlangıçlı, üç haftadan
kısa süreli ateş, kırgınlık, halsizlik, yaygın vücut ağrısı ve baş ağrısı
yakınması olan bir kişide; kırsal kesimde yaşama, son bir ay içinde kırsal
kesime seyahat veya kene ısırması öyküsü varlığında; laboratuvarda başka
bir nedenle açıklanamayan lökopeni ve trombositopeni saptanmış olması ve ek
olarak aşağıdaki destekleyici bulgulardan en az ikisinin bulunması ile
karakterize sendrom
- Hemorajik veya purpurik
döküntü,
- Epistaksis,
- Hemoptizi,
- Gastrointestinal kanama,
- Diğer hemorajik semptomlar
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Kan, vücut sıvıları veya doku
örneklerinden virus veya diğer etkenlerin izolasyonu
- Etkene karşı IgM antikor
pozitifliği
- Akut ve konvalesan dönem
serumlarında spesifik IgG titresinde ≥4 kat artış
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: (a) Klinik
tanımlama ile uyumlu vaka veya
(b) Bir bölgede birden çok
başka bir nedenle açıklanamayan vaka görüldüğü takdirde, destekleyici
bulguları olmasa da, klinik tanımlama ile uyumlu vaka
Kesin Vaka: (a) Klinik
tanımlama ile uyumlu ve tanı için laboratuvar kriterlerinden en az biri ile
doğrulanmış vaka veya
(b) Kesin tanısı konmuş bir
vakayla epidemiyolojik bağlantısı olan olası vaka.
SARI
HUMMA
Klinik tanımlama
Akut başlangıçlı yüksek ateş ve
takibeden iki hafta içinde sarılıkla karakterize hastalık. Hemorajik
manifestasyonlar ve renal yetmezlik bulguları olabilir.
Tanı için laboratuvar
kriterleri
- Yellow fever virusunun klinik
örneklerden izolasyonu
- Yellow fever spesifik IgM
antikorlarının pozitif bulunması
- Çift serum örneğinde IgG
titrelerinin ≥4 kat artması
- Pozitif post-mortem karaciğer
histopatolojisi
- İmmunokimyasal yöntemlerle
dokularda yellow fever virus antijenlerinin bulunması
- Kanda veya dokularda PCR ile
yellow fever virus gen diziliminin saptanması
[NOT: Laboratuvar tanısı
yalnızca yetkilendirilmiş merkezlerde konur.]
Vaka sınıflaması
Olası Vaka: Klinik tanımlama
ile uyumlu ve öyküsünde endemik bölgelere seyahat gibi epidemiyolojik
ilişki bulunan vaka
Kesin Vaka: (a) Laboratuvar
kriterlerinden en az biri ile doğrulanmış olası vaka veya
(b) Klinik tanımlama ile uyumlu
ve bir kesin vaka ile epidemiyolojik ilişkisi olan vaka
|