Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2005/1)

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: Amaç Madde 1 - Bu Tebliğin amacı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde bulundurulacak zorunlu karşılıklara ilişkin esas ve şartları düzenlemektir. Kapsam Madde 2 - Serbest bölgelerde faaliyette bulunanlar dahil Türkiye’de kurulmuş veya şube açmak suretiyle Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar bu Tebliğ hükümlerine tabidir. Münhasıran kıyı bankacılığı yapan bankalar, İller Bankası, Türkiye Kalkınma Bankası A.Ş. ve Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş. ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu gereğince iradi tasfiyeye giden bankalar tasfiyenin ilan edildiği tarihten itibaren, temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (Fon) devredilen kredi kuruluşları Fon’a devredildiği tarihten itibaren bu Tebliğ hükümlerine tabi değildir. Hukuki dayanak Madde 3 - Bu Tebliğ, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 40 ıncı maddesinin (II) numaralı fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır. karşılığa tabi yükümlülükler Madde 4 - Bankaların tabi oldukları muhasebe standartları ve kayıt düzeni esas alınarak belirlenen yurt içi toplam pasiflerinden, aşağıda belirtilen kalemlere ilişkin hesap bakiyelerinin indirilmesi sonucunda bulunacak tutarlar ile yurt dışındaki şubeleri adına Türkiye’den kabul ettikleri mevduat ile katılım fonu toplamı, bankaların zorunlu karşılığa tabi Türk parası ve yabancı para yükümlülüklerini oluşturur. İndirilecek Kalemler: 1) Özkaynaklar, 2) Özkaynak hesabında dikkate alınan sermaye benzeri krediler, 3) Pasifte yer alan karşılıklar, 4) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na yükümlülükler, 5) Kredi ve diğer alacaklar değerleme fonu, 6) Repo işlemlerinden sağlanan fonlar, 7) DİBS Ödünç İşlemleri Piyasası’ndan kaynaklanan yükümlülükler, 8) Hazine’ye olan yükümlülükler, 9) Hazine garantisiyle yurt dışından sağlanan krediler, 10) Fonlar ve fonlardan kullandırılan kredi karşılıkları, 11) Yurt içi bankalara yükümlülükler, 12) Faiz / kâr payı ve gider reeskontları, 13) Kazanılmamış gelirler, 14) Ertelenmiş vergiler, 15) Altın depo hesapları, 16) İhraç edilen gayrimenkul sertifikası bedelleri, 17) Yurt dışı merkez ve şubelere yükümlülüklerin (net) yurt dışı şubeler adına Türkiye’den kabul edilen mevduat / katılım fonu tutarına kadar olan kısmı. karşılık oranları Madde 5 - Zorunlu karşılık oranları; Türk parası yükümlülüklerde yüzde 6, yabancı para yükümlülüklerde yüzde 11’dir. karşılık yükümlülüklerinin hesaplanması, tesis şekli ve süresi Madde 6 - Zorunlu karşılığa tabi yükümlülükler iki haftada bir cuma günleri itibariyle hesaplanır. Cuma gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde, yükümlülüklerin hesaplanmasında bir önceki iş günü esas alınır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, yapılan denetim ve incelemeler sonucunda zorunlu karşılık yükümlülüklerinden kaçınmak için işlem yaptığı tespit edilen bankalardan, yükümlülüklerini iki yükümlülük hesaplama tarihi arasındaki günlerin bakiyelerinin ortalamasını alarak hesaplamalarını isteyebilir. Bankalar, Türk parası yükümlülükleri için Yeni Türk Lirası cinsinden, yabancı para yükümlülükleri için ABD Doları ve/veya Euro döviz cinslerinden olmak üzere, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde açılan hesaplarda, 5 inci maddede öngörülen oranlarda nakden zorunlu karşılık tesis ederler. karşılıkların tesis süresi 14 gündür. Bu süre yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten iki hafta sonraki cuma günü başlar ve ikinci haftanın perşembe günü mesai saati bitiminde sona erer. Türk parası yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların tamamı ile yabancı para yükümlülükler için tesis edilmesi gereken zorunlu karşılıkların 3 puanlık kısmı ortalama olarak tesis edilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, ortalama olarak tutulan zorunlu karşılıkların bir kısmının veya tamamının bankalar itibariyle belirli süreler için bloke olarak tutulmasını isteyebilir. Tesis süresinin başlangıcının resmi tatil gününe rastlaması halinde, ortalama olarak tesis edilemeyen kısımlara ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesinde tatili izleyen ilk iş günü esas alınır. Bankaların yabancı para cinsinden yükümlülükleri ile bu yükümlülükler için yabancı para hesaplarda tesis edilen zorunlu karşılık tutarları, yükümlülüklerin hesaplandığı tarihteki Resmi Gazete’de ilan edilen gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kurları ve İstanbul Altın Borsası’nda oluşan ortalama altın fiyatı esas alınarak Yeni Türk Lirası cinsinden hesaplanır. karşılık yükümlülüklerinin hesaplanma dönemi ile zorunlu karşılıkların tesis süresi önceden duyurulmak koşuluyla gerektiğinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca değiştirilebilir. Bildirim Madde 7 - Bankalar zorunlu karşılığa tabi yükümlülüklerini, esasları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit edilecek cetvellerle, yükümlülüklerin hesaplandığı tarihten iki hafta sonraki cuma günü mesai saati bitimine kadar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na bildirirler. karşılıklara faiz ödenmesi Madde 8 - Zorunlu karşılıklara Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit ve ilan edilen oranlarda faiz ödenir. Bu faizin tahakkuku mart, haziran, eylül ve aralık ayları sonlarında yapılır. Yaptırım uygulaması