Revize Edilen TS 5269 Prina Yağı Standardının Dış Ticarette Zorunlu Uygulamaya Konulmasına İlişkin Tebliğ (No: 2005/27)

MADDE 1- 13/4/1995 tarihli ve 22257 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak zorunlu uygulamaya konulan TS 5269 Prina Yağı Standardı Türk Standartları Enstitüsü tarafından revize edilmiş ve ekte yer aldığı şekliyle dış ticarette zorunlu uygulamaya konulmuştur.

MADDE 2- Bu Tebliğ yayımı tarihinden üç ay sonra yürürlüğe girer.

MADDE 3- Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür. Prina yağı 0 Konu, tarif, kapsam 0.1 Konu Bu standard, prina yağının tarifine, özelliklerine, numune alma, muayene ve deneyleri ile piyasaya arz şekline dairdir. 0.2 Tarifler 0.2.1 Prina (zeytin küspesi) Zeytin ağacı (Olea europaea L.) meyvesinin (zeytin) TS 95911)’e uygun yerlerde fiziksel işlemler uygulanarak yağının ve suyunun büyük kısmı alınmış küspesi. 0.2.2 Prina yağı Prinanın organik çözücüler ve fiziksel yöntemlerle özütlenmesi sonucu elde edilen, yeniden esterleşme işleminden geçmemiş, diğer yağlar ve karışımları ile karıştırılmamış yağlar. 0.2.2.1 Rafine prina yağı Ham prina yağının doğal trigliserit yapısında değişikliğe yol açmayan yöntemlerle rafine edilmeleri sonucu elde edilen, rengi açık sarıdan kahverengi sarıya kadar değişebilen, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 0,3 gramdan fazla olmayan, yemeklik olarak kullanılan bir yağ. 0.2.2.2 Karma prina yağı Doğrudan gıda olarak tüketilebilecek naturel zeytinyağları ile rafine prina yağı karışımından oluşan, serbest yağ asitliği oleik asit cinsinden her 100 gramda 1 gramdan fazla olmayan, yemeklik olarak kullanılabilen bir yağ. 0.3 Kapsam Bu standard prina yağını kapsar. 1 Sınıflandırma ve özellikler 1.1 Sınıflandırma 1.1.1 Sınıflar Prina yağları bileşimine göre; Sınıf 1 - Rafine prina yağı, Sınıf 2 - Karma prina yağı olmak üzere iki sınıfa ayrılır. 1.2 Özellikler 1.2.1 Duyusal Özellikler Prina yağları kendine özgü tat ve kokuda olmalı, gözle görülebilir yabancı madde içermemelidir. 1.2.2 Diğer fiziksel ve kimyasal özellikler Prina yağının diğer fiziksel ve kimyasal özellikleri Çizelge 1’de verilen değerlere uygun olmalıdır. 1) Bu standard metninde atıf yapılan standardların numaraları, yayım tarihleri, Türkçe ve İngilizce isimleri metnin başında verilmiştir. Çizelge 1- Prina yağının fiziksel ve kimyasal özellikleri Özellikler Değerler Rafine Prina Yağı Karma Prina Yağı Rutubet ve uçucu madde, % (m/m), en çok 0,1 Çözünmeyen safsızlıklar, % (m/m), en çok 0,05 Peroksit sayısı, (milieşdeğer O2/kg), en çok 5 15 Serbest yağ asitleri (oleik asit cinsinden), % (m/m), en çok 0,3 1,0 Ultraviyole (UV) ışınında özgül soğurma, 270 nm’de, en çok %1 (E ) 1 cm 2,00 1,70 DE (yaklaşık 270 nm’de ultraviyole ışınında özgül soğurmadaki değişim), en çok 0,20 0,18 Sabun, % (m/m), en çok 0,005 Sabunlaşmayan madde (petrol eterinde), g/kg, en çok 30 3Mumsu maddeler (C40+C42+C44+C46), mg/kg, en az 350 Yağ asitleri bileşimi, % (m/m) (toplam metil esteri olarak) -Miristik asit (C14:0), en çok 0,05 -Palmitik asit (C16:0) 7,5-20 -Palmitoleik asit (C16:1) 0,3-3,5 -Heptadekanoik asit (C17:0), en çok 0,3 -Heptadesenoik asit (C17:1), en çok 0,3 -Stearik asit (C18:0) 0,5-5,0 -Oleik asit (C18:1) 55,0-83,0 -Linoleik asit (C18:2) 3,5-21,0 -Linolenik asit (C18:3), en çok 0,9 -Araşidik asit (C20:0), en çok 0,6 -Gadoleik asit (C20:1), en çok 0,4 -Behenik asit (C22:0), en çok 0,2 -Lignoserik asit (C24:0), en çok 0,2 3Trigliseritlerin 2-konumundaki palmitik ve stearik asit toplamı, % (m/m), metil esteri olarak, en çok 2,2 Sterol bileşimi (Toplam sterolün kütlece yüzdesi) -Kolesterol, en çok 0,5 -Brassikasterol, en çok 0,2 -Kampesterol, en çok 4,0 -Stigmasterol Kampesterolden için bulunan değerden daha küçük olmalıdır. -Delta-7-stigmastenol, en çok 0,5 -Beta-sitosterol + delta-5 avenasterol + delta- 5,23-stigmastadienol + klerosterol + sitostanol + delta 5,24-stigmastadienol, en az 93,0 -Eritrodiol + uvaol (toplam steroller içerisinde), % (m/m), en az 4,5 -Toplam sterol, mg/kg, en az 1800 1600 Trans yağ asitleri, % (m/m) (metil esteri olarak) -C18:1T, en çok 0,40 -C18:2+C18:3T, en çok 0,35 Gerçek ve teorik ECN1) 42 trigliserit içeriği arasındaki en büyük fark 0,5 Stigmastadienler, mg/kg, en çok 120 R12) oranı, en az 10 3Demir, mg/kg, en çok 1,5 3Bakır, mg/kg en çok 0,1 1) Eş değer karbon sayısı 42 olan trigliserit 2) R1 oranı: Stigmasta-3,5-dien / kampesta-3,5-dien’dir ve stigmastadien içeriği 4 mg/kg’dan fazla olan yağlara uygulanır. 3Bilgi için verilmiştir. 1.3 Özellik, muayene ve deney madde numaraları Prina yağlarının özelikleri ile bunların muayene ve deneylerine ait madde numaraları Çizelge 2’de verilmiştir. Çizelge 2 - Özellik, muayene ve deney madde numaraları Özellikler Özellik madde no Muayene ve deney madde no Piyasaya arz 3 2.2.1 Duyusal özellik 1.2.1 2.2.2 Rutubet ve uçucu madde 1.2.2 2.3.2 Çözünmeyen safsızlıklar 1.2.2 2.3.3 Peroksit değeri 1.2.2 2.3.4 Serbest yağ asitleri 1.2.2 2.3.5 UV ışınında özgül soğurma 1.2.2 2.3.6 Sabun 1.2.2 2.3.7 Sabunlaşmayan madde 1.2.2 2.3.8 Mumsu maddeler 1.2.2 2.3.9 Yağ asitleri bileşimi 1.2.2 2.3.10 Trigliseritlerin 2-konumundaki stearik ve palmitik asit toplamı 1.2.2 2.3.11 Steroller 1.2.2 2.3.12 Trans yağ asitleri 1.2.2 2.3.13 ECN 42 trigliserit 1.2.2 2.3.14 Stigmastadienler 1.2.2 2.3.15 Demir 1.2.2 2.3.16 Bakır 1.2.2 2.3.17 2 Numune alma, muayene ve deneyler 2.1 Numune alma Ambalâj büyüklüğü, sınıfı, türü, parti veya seri kod numarası aynı olan ve bir seferde muayeneye sunulan prina yağları bir parti sayılır. Partiden numune TS 7060 EN ISO 5555’e göre alınır. 2.2 Muayeneler 2.2.1 Ambalâj muayenesi Ambalâj muayenesi, TS 11359’a göre yapılır ve sonucun Madde 3.1'e uygun olup olmadığına bakılır. 2.2.2 Duyu ile muayene Prina yağının renk, görünüş ve berraklığı TS 894’e göre (20 °C - 30 °C arasında) bakılarak, tadı ve kokusu ise tadılarak ve koklanarak muayene edilir ve sonucun Madde 1.2.1’e uygun olup olmadığına bakılır. 2.3 Deneyler Deneylerde TS EN ISO 3696’ya uygun damıtık su veya buna eş değer saflıktaki su kullanılmalıdır. Kullanılan reaktiflerin tümü analitik saflıkta olmalı, ayarlı çözeltiler TS 545'e, belirteç çözeltiler TS 2104'e göre hazırlanmalıdır. 2.3.1 Analiz için deney numunesinin hazırlanması Analiz numunesi TS 1606 EN ISO 661'e göre hazırlanır. 2.3.2 Rutubet ve uçucu madde tayini Rutubet ve uçucu madde tayini, TS 1607 ISO 662'ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.3 Çözünmeyen safsızlıklar tayini Çözünmeyen safsızlıklar tayini, TS 1608 EN ISO 663'e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.4 Peroksit sayısı tayini Peroksit sayısı tayini, TS 4964 ISO 3960'a göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.5 Serbest yağ asitleri tayini Serbest yağ asitleri tayini, TS 342'ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.6 UV ışınında özgül soğurma tayini UV ışınında özgül soğurma tayini, TS 5051 EN ISO 3656'ya göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. Özgül soğurmadaki değişim aşağıdaki bağıntıyla hesaplanır. ΔE= 2.3.7 Sabun tayini Sabun tayini, TS 5038’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.8 Sabunlaşmayan madde tayini Sabunlaşmayan madde tayini, TS 4963’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.9 Mumsu maddelerin tayini Mumsu maddelerin tayini, TS 342'ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.10 Yağ asitleri bileşimi tayini Yağ asitleri bileşimi tayini, TS 4504 EN ISO 5509’a göre hazırlanan numunelerde TS 4664 EN ISO 5508'e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.11 Trigliseritlerin 2-konumundaki stearik ve palmitik asit toplamı tayini Trigliseritlerin 2-konumundaki stearik ve palmitik asit toplamı tayini, TS 7163 EN ISO 6800'e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.12 Sterollerin tayini Sterollerin tayini, TS EN ISO 12228’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.13 Trans yağ asitleri analizi Trans yağ asitleri analizi, TS EN ISO 15304’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.14 ECN 42 trigliserit tayini ECN 42 trigliserit tayini, TS 342'ye göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.15 Stigmastadienlerin tayini Stigmastadienlerin tayini, TS EN ISO 15788-1’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2’ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.16 Demir tayini Demir tayini, TS ISO 8294’e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.3.17 Bakır tayini Bakır tayini, TS ISO 8294'e göre yapılır ve sonucun Madde 1.2.2'ye uygun olup olmadığına bakılır. 2.4 Değerlendirme Muayene ve deney sonuçlarının her biri bu standarda uygunsa parti standarda uygun sayılır. 2.5 Muayene ve deney raporu Muayene ve deney raporunda en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır: - Firmanın adı ve adresi, - Muayene ve deneyin yapıldığı yerin ve laboratuvarın adı, - Muayene ve deneyi yapanın ve/veya raporu imzalayan yetkililerin adları görev ve meslekleri, - Numunenin alındığı tarih ile muayene ve deney tarihi, - Numunenin tanıtılması, - Muayene ve deneylerde uygulanan standardların numaraları, - Sonuçların gösterilmesi, - Muayene ve deney sonuçlarını değiştirebilecek faktörlerin mahzurlarını gidermek üzere alınan tedbirler, - Uygulanan muayene ve deney yöntemlerinde belirtilmeyen veya mecburi görülmeyen, fakat muayene ve deneyde yer almış olan işlemler, - Standarda uygun olup olmadığı, - Rapora ait seri numarası ve tarih, her sayfanın numarası ve toplam sayfa sayısı. 3 Piyasaya arz 3.1 Ambalâjlama Ambalajlama TS 341’e göre yapılır. 3.2 İşaretleme Prina yağının piyasaya arz edildiği ambalâjlar en az aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde işaretlenmelidir. a) İmalâtçı, ihracatçı, imalâtçı-ihracatçı, ithalâtçı firmalardan en az birinin ticarî ünvanı veya kısa adı ve adresi, varsa tescilli markası, b) Bu standardın işaret ve numarası (TS 5269 şeklinde), (ihracatta zorunlu değildir.) c) Ürünün sınıfı, d) İmalât tarihi (ay ve yıl olarak), e) Parti kod numarası ile seri veya kod numaralarından en az biri (büyük ve dış ambalâjlarda parti numarası zorunludur), f) Net dolum hacmi ve/veya net kütlesi (en az mL, L , g veya kg olarak) (ihracatta sadece o ülkede geçerli ölçü birimi yazılabilir), g) Varsa katkı maddelerinin adı ve içeriği, mg/kg olarak, h) Firma tarafından tavsiye edilen son kullanma tarihi veya raf ömrü, i) “Türk malı” ifadesi. Gerektiğinde bu bilgiler Türkçe’nin yanı sıra yabancı dille de yazılabilir. Not 1 - İhracatta, Madde 3.2’deki a, c, e, f maddeleri dışındaki hükümler alıcının talebine göre düzenlenir. Not 2 - İhracatta, parti, seri veya kod numaralarından biri, 5000 mL dahil iç ambalâjlar için isteğe bağlıdır. 3.3 Prina yağı ambalâjlarına yöresel menşe adı yazılmamalıdır. 3.4 Prina yağı hiçbir zaman zeytinyağı olarak adlandırılmamalı ve diğer bitkisel yağlarla karıştırılıp piyasaya sunulmamalıdır. Zeytinyağını anımsatacak imge ve simgeler kullanılmamalıdır. 4 Çeşitli hükümler 4.1 İmalatçı veya satıcı bu standarda uygun olarak imal edildiğini beyan ettiği prina yağı için istendiğinde standarda uygunluk beyannamesi vermeye veya göstermeye mecburdur. Bu beyannamede satış konusu prina yağının; - Madde 1'deki özelliklere uygun olduğunun, - Madde 2'deki muayene ve deneylerin yapılmış ve uygun sonuç alınmış olduğunun belirtilmesi gerekir.