2005/8511 Türk-Sudan Bakanlararası Karma Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu 9. Dönem Toplantısı Protokolü’nün Onaylanması Hakkında Karar

Milletlerarası Andlaşma

Karar Sayısı: 2005/8511

16 Aralık 2004 tarihinde Hartum’da imzalanan ekli “Türk-Sudan Bakanlararası Karma Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu 9. Dönem Toplantısı Protokolü”nün onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 24/1/2005 tarihli ve EİGY/15583 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 21/2/2005 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Ahmet Necdet SEZER

CUMHURBAŞKANI

Türk-Sudan Bakanlararası Karma Ticaret ve

Ekonomik İşbirliği Komisyonu 9. Dönem

Toplantısı Protokolü

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sudan Cumhuriyeti Hükümeti arasında Ticaret Anlaşmasının 15. Maddesi ve Ekonomik, Bilimsel ve Teknik İşbirliği Anlaşmasının 4. Maddesi uyarınca kurulmuş bulunan Karma Komisyon, 9. Dönem Toplantısını 14-16 Aralık 2004 tarihleri arasında Hartum'da gerçekleştirmiştir.

Türk Heyetine Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım, Sudan Heyetine ise Dış Ticaret Bakanı Sayın Abdel Hameed Musa Kasha başkanlık etmiştir.

Her iki Heyet üyelerinin listesi sırasıyla EK I ve EK II’de yer almaktadır.

Ulaştırma Bakanı Sayın Binali Yıldırım, Sudan'da bulunduğu süre zarfında, Sudan Milli Meclisi Sözcüsü Ahmed Ibrahim Eltahir tarafından kabul edilmiş, Dış Ticaret Bakanı Abdel Hameed Musa Kasha, Uluslararası İşbirliği Bakanı Yousif Suleiman Tekna, Havacılık Bakanı Ali Tamim Fartak, Yollar ve Köprüler Bakanı Mohamed Tahir Eila, Sanayi Bakanı Galal Yousef El-Digair, Elektrik Bakanı Joseph Malwal, Hartum Valisi Dr. Abdel Halim Al-Mutaafi, Maliye ve Milli Ekonomi Devlet Bakanı Dr. Ahmed El Magzoub ve Ulaştırma Devlet Bakanı ile görüşmelerde bulunmuştur.

Açılış oturumunda, Heyet Başkanları ülkelerindeki son ekonomik gelişmeler hakkında kapsamlı bilgi vermişler ve iki ülke arasındaki ticari, ekonomik, teknik ve kültürel ilişkileri tüm yönleri ile gözden geçirmişler ve bu alanlardaki işbirliğinin daha da geliştirilmesine yönelik irade beyanında bulunmuşlardır.

Karma Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Komisyonu aşağıda belirtilen hususları gözden geçirmiş ve kabul etmiştir:

I - TİCARİ İLİŞKİLER

Taraflar, ülkeleri arasındaki ikili ticaretin gelişimini gözden geçirmişler ve iki ülke arasındaki ticaretin karşılıklı yarar temelinde daha da arttırılması ve çeşitlendirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmayı kabul etmişlerdir.

Bu bağlamda, taraflar, Türk tarafınca tevdi edilen taslak Anlaşma temelinde, iki ülke arasında bir serbest ticaret alanı kurulmasına dair müzakereleri Mart 2005 döneminde başlatmayı kabul etmişlerdir.

Taraflar, Türk firmalarınca gerçekleştirilecek projeler ve ihracat sözleşmelerini desteklemek amacıyla, Sudan Maliye ve Milli Ekonomi Bakanlığının garantisi altında Türkiye İhracat Kredi Bankası (Türk Eximbank) tarafından sağlanacak olan finansman imkanlarının uygulanmasının hızlandırılması hususunda ilgilerini vurgulamışlardır.

Taraflar Sudan Maliye ve Milli Ekonomi Bakanlığı tarafından diplomatik kanallarla Türk Eximbank'a birer birer gönderilecek projeler için bahse konu finansman koşullarını belirlemeyi kararlaştırmışlardır.

Türk tarafı, Türk Eximbank'ın ihracat kredi/garanti ve sigorta programları alanlarında, Sudan Merkez Bankası uzmanlarına eğitim programı sağlamaya hazır olduğunu belirtmiştir.

Taraflar, Türk tarafınca tevdi edilen taslak metin temelinde, Gümrük Alanında Karşılıklı İdari Yardımlaşma Anlaşması müzakerelerin devam etmesi hususunda mutabık kalmışlardır.

Taraflar, Hartum'da bir Türk Ticaret Merkezi (TTM) kurulmasını desteklemeye hazır olduklarını ifade etmişlerdir. Sudan tarafı, Türk Ticaret Merkezi kurulması aşamasında ve sonrasında gereken kolaylıkları sağlamayı kabul etmiştir.

Taraflar, ticari fuar ve sergiler, sektörel bazda ticari heyet ziyaretleri, seminerler, çalışma grupları ve diğer teşvik edici faaliyetler düzenleme konusunda firmalarını ve kuruluşlarını desteklemeyi ve yardım etmeyi kararlaştırmışlardır.

Türk tarafı, Sudan tarafına 2005 yılında gerçekleştirilecek yukarıda bahis konusu olan faaliyetleri kapsayan bir program sunmayı taahhüt etmiştir.

Taraflar, Teknik İşbirliği Anlaşması çerçevesinde, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ile Sudan Standartlar ve Metroloji Kuruluşu (SSMO) arasındaki faaliyetlerin yürütülmesinin hızlandırılmasını kararlaştırmışlardır.

Taraflar, İSEDAK çerçevesinde kurulacak olan İslam Ülkeleri Standardizasyon ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC)'ün kuruluş çalışmaları safhasında ilgili kuruluşlarını ortak hareket etme hususunda teşvik etmeyi kararlaştırmışladır.

II - EKONOMİK VE TEKNİK İŞBİRLİĞİ

1 - Sanayi İşbirliği ve Yatırımlar

Taraflar, Türk-Sudan Karma Ekonomik Komisyon Sekizinci Dönem toplantısından beri imalat sanayi alanında Türk yatırımlarının artış eğiliminde olmasından duydukları memnuniyeti not etmişlerdir.

Taraflar, aşağıda belirtilen sektörlerde faaliyet gösteren firmaları arasındaki işbirliğini daha da geliştirmek amacıyla karşılıklı ziyaretler, seminerler, çalışma grupları ve diğer faaliyetleri düzenlemeyi kararlaştırmışlardır:

- Tekstil ve hazır giyim

- Deri sanayi

- Gemi inşa

- İnşaat malzemeleri, özellikle çimento

- Tarım makineleri,

- Gıda maddeleri (şeker dahil)

- Otomotiv sanayi

Türk tarafı 2005 yılında icra edilecek faaliyetler için Sudan tarafına iki ay içinde taslak bir program sunmayı kabul etmiştir.

Sudan tarafı yukarıda belirtilen sektörlerdeki projelere dair fizibilite çalışmaları ve diğer dokümanları Türk tarafına uygun olan en kısa sürede sağlamayı taahhüt etmiştir.

Taraflar, küçük ve orta ölçekli sanayiler alanında teknik işbirliğinin devamına olan ilgilerini belirterek, 2005 yılında gerçekleştirilecek faaliyetler için bir program belirlemeyi kabul etmişlerdir.

Bu cihetle, Sudan tarafı bu programa dair teklifini Mart 2005'e kadar Türk tarafına göndermeyi taahhüt etmiştir.

Taraflar, 19 Aralık 1999 tarihli Türkiye Cumhuriyeti ve Sudan Cumhuriyeti arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Anlaşmasının 5. Maddesinin değiştirilmesinin diplomatik kanallardan mektup teatisi yoluyla gerçekleştirilmesinde mutabık kalmışlardır.

2 - Ulaştırma ve Telekomünikasyon

a - Deniz Ulaştırma

Taraflar Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Sudan Cumhuriyeti Hükümeti arasında Denizcilik Anlaşmasının imzalanmasından duydukları memnuniyeti not etmişlerdir.

Taraflar, liman idaresi ve operasyonu, liman tesis güvenlik ve liman bölge kontrol alanlarında işbirliği yapmayı kabul etmişlerdir.

Türk tarafı, yukarıda bahis konusu alanlarda Sudanlı uzmanlara kısa süreli eğitim imkanları sağlamayı kabul etmiştir.

Türk tarafı, liman idaresi ve güvenliği, PCE ve deniz mühendisliği konularında Port Sudan'da bir seminer düzenlemeyi taahhüt etmiştir.

b - Hava Ulaştırma

Taraflar, Türkiye Cumhuriyeti ve Sudan Cumhuriyeti arasında Sivil Havacılık Anlaşmasının imzalanmasından duydukları memnuniyeti not etmişlerdir.

Taraflar, bir Türk özel sektör havayolu firması tarafından İstanbul ve Hartum arasında doğrudan uçuşların başlatılmasından duydukları dair memnuniyeti ifade etmişlerdir.

Taraflar, Sudan'da yeni havaalanlarının inşası ve Hartum Uluslararası Havaalanı da dahil olmak üzere mevcut olanların modernizasyonu/genişletilmesi hususlarında bir ortak çalışma grubu kurmayı kararlaştırmışlardır.

c - Demiryolları

Taraflar, kamu ve özel sektör firmalarını demiryolları projelerinde işbirliği yapmaları hususunda teşvik etmeye hazır olduklarını belirtmişlerdir.

Türk tarafı, Sudan Demiryolları İdaresinin (SRA) ihtiyaç duyduğu lokomotifler ve vagonların Türk Demiryolu Makineleri Sanayi A.Ş. (TÜDEMSAŞ), Türk Vagon Sanayi A.Ş. (TÜVASAŞ) ve Türkiye Lokomotif Sanayi A.Ş. (TÜLOMSAŞ) tarafından sağlanma imkanlarını araştırmaya yönelik ilgisini ifade etmiştir.

Bu cihetle, Sudan tarafı lokomotifler, vagonlar ve diğer demiryolu makine ve ekipmanlarının teknik spesifikasyonlarını ve tasarımlarını Türk tarafına iki ay içinde iletmeyi kabul etmiştir.

Taraflar, bu projeleri teknik değerlendirmelerinin sonuçlandırılması amacıyla ilgili kuruluşları arasında bir Çalışma Grubu kurmayı kararlaştırmışlardır.

d - Karayolu Ulaştırma

Taraflar, yerel ve bölgesel taşıma hizmetleri sağlamak üzere, iki ülke özel sektör firmaları arasında ortaklıklar kurulmasını desteklemeyi kararlaştırmışlardır.

Bu noktada, Türk tarafı bu alanda ortaklıkların kurulma imkanlarını araştırmak amacıyla Türk ulaştırma firmalarından oluşan bir heyet ziyareti düzenleme hususundaki niyetini belirtmiştir.

e - Posta Hizmetleri ve Telekomünikasyon

Türk tarafı, Sudan tarafını Türk telekomünikasyon sektörünün imkan ve kabiliyetleri hakkında bilgilendirmiş ve Türk firmalarının Sudan'daki telekomünikasyon projelerinde yer almak arzusunda olduğunu ifade etmiştir.

Bu bağlamda, Türk tarafı, Türk firmalarının Sudan'daki telekomünikasyon projelerinde yer alma imkanlarını araştırmak için bir ticaret heyeti düzenleyeceğini bildirmiştir.

Taraflar, Türkiye Posta Hizmetleri Genel Müdürlüğü (PTT) ile Sudan Posta İdaresi arasındaki işbirliğini daha da geliştirme konusunda mutabık kalmışlardır.

Türk tarafı, Sudan Posta İdaresine PTT tarafından sunulan bankacılık hizmetleri konusunda bilgi ve tecrübelerini aktarmaya hazır olduğunu ifade etmiştir.

3 - Enerji ve Madencilik

Taraflar, Türk Petrol Uluslararası Şirketine (TPIC) Sudan'daki petrol çıkarma ve nakil faaliyetlerinde yer alması hususunda yardım etmeyi kararlaştırmışlardır.

Türk tarafı, TPIC'in Sudan'ın Güneydoğu bölgesindeki Blok B'de yabancı şirketlerin hisse devirlerinin yanısıra Blok 6 ve Blok 8 gibi arama bloklarında da yer almak istediğini ifade etmiştir. Sudan tarafı, TPIC'i Sudan'ın petrol çıkarma sektörüne yatırım yapması hususunda desteklemeye hazır olduğunu belirtmiştir.

Taraflar, 3 Mart 2003 tarihli Mutabakat Zaptı'nın ilgili maddeleri temelinde Port Sudan Rafinerisinin Modernizasyonu ve Genişletilmesi hususundaki görüşmelerin devamını kararlaştırmışlardır.

Türk tarafı TPIC'in uluslararası pazarlardaki faaliyetlerine dair bilgi sunmuş ve Sudan tarafından bahis konusu Türk şirketine petrol ve gaz boru hatlarının inşası ve modernizasyonu, pompa istasyonları, petrol sahası yüzey tesisleri ve rafinerilerin yanısıra sondaj, work-over, kuyu tamamlama, log, perforasyon ve betonlama gibi petrol saha hizmetleri konularında Sudan'da açılacak ihalelerde yer almasında yardımcı olmasını talep etmiştir.

Sudan tarafı yukarıda belirtilen konularda TPIC ile işbirliği yapmayı kabul etmiştir.

Taraflar, TPIC ile Sudan Petrol Şirketi Merkez Petrol Laboratuarları arasında petrol laboratuar araştırma faaliyetlerinde işbirliği yapılması hususunda mutabık kalmışlardır.

Taraflar, Sudan Jeolojik Araştırma Kurumu (GRAS) ile Maden Tetkik ve Araştırma Genel Müdürlüğü (MTA) arasında 9 Ocak 2002 tarihinde imzalanan İşbirliği Protokolünün uygulanmasının hızlandırılmasını kararlaştırmışlardır.

4 - Tarım

Taraflar, 19 Aralık 1999 tarihli "Tarım Alanında Teknik, Bilimsel ve Ekonomik işbirliği Protokolü”nün yenilenmesi ve Tarım Çalışma Grubunun ilk toplantısının 2005 yılının ilk yarısında yapılması konularında iyi niyet beyanında bulunmuşlardır.

5 - İnşaat ve Müşavirlik Hizmetleri

Türk tarafı, Türk firmalarının müteahhitlik ve müşavirlik hizmetleri alanındaki kabiliyetleri, deneyimleri ve bilgi birikimleri (know-how) hakkında ayrıntılı bilgi vermiş ve Sudan'daki altyapı ve üstyapı projelerinde yer alma arzusunu ifade etmiştir.

Türk tarafı, Türk müteahhitlik firmalarının Sudan'da gerçekleştirilecek projelerde yer alma imkanlarını değerlendirmek için 2005 yılının ilk yarısında Hartum'da bir seminer düzenleme niyetinde olduğunu Sudan tarafına iletmiştir.

Sudan tarafı bu semineri desteklemeye hazır olduğunu ifade etmiştir.

6 - Teknik İşbirliği

Türk tarafı, Sudan tarafının talebi üzerine, Sudan'daki ekonomik gelişmeye katkıda bulunmak amacıyla Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) koordinasyonunda Sudan'a teknik yardımı genişletmeye hazır olduğunu ifade etmiştir.

Bu noktada, Sudan tarafı Türk tarafından aşağıdaki alanlarda teknik yardım sağlanmasını talep etmiştir:

- Hayvan sağlığı alanında bir laboratuar kurulması hususunda proje geliştirilmesi,

- Su kaynakları yönetimi konusunda kısa süreli eğitim programları,

- Deri ve tekstil sanayileri (örme, dokuma ve hazır giyim) süt ürünleri ve et işleme alanlarında iş üzerinde eğitim,

- Sudan'da bir Yatırım Teşvik Merkezi kurulması için teknik yardım,

- Sağlık koruma personeli için kısa süreli eğitim imkanları,

- Fikrimülkiyethakları,rekabetpolitikaları,ticaretpolitikaönlemleri,tüketicinin korunması, ihracat teşvik ve elektronik ticaret alanlarında Dış Ticaret Bakanlığı uzmanları için eğitim programı,

- Tekstil ürünlerinin imalatı, kalite kontrolü ve pazarlanması alanlarında yönetici düzeyinde eğitim imkanları,

- Sudan Dış Ticaret Bakanlığı İhracatı Teşvik Konseyinin uzmanları için kısa süreli eğitim programları,

- İnsan kaynakları yönetimi için kısa süreli eğitim programları,

- Otel işletmeciliği için kısa süreli eğitim programları,

- Posta hizmetleri konusunda P & T Public Corporation personeli için kısa süreli eğitim programları,

- Bitki üretim ve koruma alanlarında kısa süreli eğitim programları ve bilimsel ve teknik bilgi değişimi.

Sudan tarafı yukarıda belirtilen konularda ayrıntılı bilgi ve dokümanları iki ay içinde göndermeyi taahhüt etmiştir. Türk tarafı bu teklifleri olumlu bir yaklaşımla değerlendireceğini bildirmiştir.

III - EĞİTİM, KÜLTÜR, SAĞLIK VE TURİZM

Taraflar, 19 Aralık 1999 tarihli "Türkiye ve Sudan Arasında Turizm İşbirliği Anlaşması" uyarınca kurulmuş bulunan Ortak Turizm Komitesinin ilk toplantısını yapmayı kararlaştırmışlardır.

Taraflar, üniversitelerinin ve araştırma kurumlarının seminerler, konferanslar ve toplantılar yapmalarını teşvik etmeyi kararlaştırmışlardır. Taraflar, iki ülke arasında öğrenci ve öğretim elemanları değişimi konusunda mutabık kalmışlardır.

Türk tarafı, Türk sağlık merkezleri ve hastanelerinin imkanlarını belirterek, Sudan tarafına Türkiye'de Sudanlı vatandaşların tıbbi tedavi imkanlarının araştırılması amacıyla Türkiye'ye bir heyet düzenlemesini teklif etmiştir.

Sudan tarafı, Sudan'daki ilgili kuruluşları bilgilendirmeyi ve bu teklife en kısa sürede cevap vermeyi kabul etmiştir.

Taraflar, Türkiye Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü ve Sudan Milli Kayıt Ofisi arasındaki devam eden işbirliğinden duydukları memnuniyeti ifade etmişlerdir.

Sudan tarafı Ocak 2005 döneminde geçerlilik süresi dolacak olan Arşivler Hakkında İşbirliği Protokolünün yenilenmesine dair niyetini ifade etmiştir. Türk tarafı bu talebi Türkiye'deki ilgili makamlara iletmeyi kabul etmiştir.

***

****

***

Taraflar, Karma Komisyonun 10. Dönem Toplantısının, diplomatik kanallar aracılığıyla üzerinde mutabık kalınacak bir tarihte, Ankara'da yapılması hususunda anlaşmışlardır.

16 Aralık 2004 tarihinde, Hartum'da aynı derecede geçerli İngilizce iki orijinal nüsha olarak düzenlenmiş ve imzalanmıştır.

TÜRKİYE CUMHURİYETİSUDAN CUMHURİYETİ

HÜKÜMETİ ADINAHÜKÜMETİ ADINA

BİNALİ YILDIRIMABDEL HAMEED MUSA KASHA

ULAŞTIRMA BAKANIDIŞ TİCARET BAKANI

EK I

TÜRK HEYETİ

Binali YILDIRIM: Ulaştırma Bakanı, Heyet Başkanı

Mustafa ILICAK: Milletvekili (Erzurum)

Mustafa ATAŞ: Milletvekili (İstanbul)

Osman ÖZCAN: Milletvekili (Antalya)

Fehmi Hüsrcv KUTLU: Milletvekili (Adıyaman)

Ali YAKITAL: T.C. Hartum Büyükelçisi

Ülker GÜZEL: Müsteşar Yardımcısı, Dış Ticaret Müsteşarlığı

Teknik Heyet Başkanı

Barış TOZAR: Müsteşar Yardımcısı, Ulaştırma Bakanlığı

İbrahim ŞAHİN: PTT Genel Müdürü

Ali KURUMAHMUT: Genel Müdür, Denizcilik Müsteşarlığı,

Denizcilik Ulaştırması Genel Müdürlüğü

Talat AYDIN: TCDD Genel Müdür Vekili

Şevket ILGAÇ: Genel Müdür Yardımcısı

Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

Ahmet KOCAER: Başbakanlık Müşaviri

Zülfikar KILIÇ: Daire Başkanı

Dış Ticaret Müsteşarlığı, Anlaşmalar Genel Müdürlüğü

Tülin KALKAY: Daire Başkanı, Türk EXİMBANK

EK II

SUDAN HEYETİ

Abdel Hameed Musa KashaDış Ticaret Bakanı

Ali Tamim FartakHava Ulaştırması Bakanı

Hassan Musa Shiekh ElsafiUlaştırma Devlet Bakanı

Hassan Mohamed SalihDış Ticaret Müsteşarı

Amb. El Terifi Ahmed KermnoSudan Büyükelçiliği- Türkiye

Bashir Elgaili AhmedDış Ticaret Bakanlığı

Najm Eldeen DaoudDış Ticaret Bakanlığı

Sidig A. Alkarim TahaSanayi Bakanlığı

Sidig Mohamed Gasm ElsyedTurizm ve Milli Miraslar Bakanlığı

Mohamed Salah Eldeen AbbassDışişleri Bakanlığı

Abd El aziz Hassan SalihDış Ticaret Bakanlığı

Mohamed Bersham MohamedDış Ticaret Bakanlığı

Zinab Mohamoud AhmedHayvan Kaynakları ve Balıkçılık Bakanlığı

Om salama Mohamed AhmedDış Ticaret Bakanlığı

Avvatif Mohamed Awad ElkarimDış Ticaret Bakanlığı

Ahmed Khalid HamedEnerji ve Madencilik Bakanlığı

Mohammed Elmutaz Sir ElkhatimDış Ticaret Bakanlığı

Osman Eltayeb ElmahdiDış Ticaret Bakanlığı

Mohamed Adam Abu ElbasherDış Ticaret Bakanlığı

Abdu Mohmed AbduPosta ve Telgraf İşbirliği

Abd Alla Elziber ElhassienElektrik Bakanlığı

Maghrabi Elhag YaseenElektrik Bakanlığı

Mahadi Mohamed OsmanElektrik Bakanlığı

Faiza Ahmed Mohammed AliDış Ticaret Bakanlığı

Musa Mahmoud Abd ElrahmanUlaştırma Bakanlığı

Mohamed Hamid MoalaSudan Jeolojik Araştırma İdaresi

Mwaheb MohamoudYatırım Bakanlığı

Mobark Wedah HamedMilli Arşivler Bürosu

Ablah Malik OsmanTarım ve Orman Bakanlığı

Amna Ahmed SaadMaliye ve Milli Ekonomi Bakanlığı

Amna Abd AllaUluslararası İşbirliği Bakanlığı

Nadina Mohamed Asadİşgücü ve İdari Reform Bakanlığı

Egbal BoshraSudan Merkez Bankası

Ali Salih KarrarMilli Arşivler Bürosu

Gamila GabbaniHayvan Kaynakları ve Balıkçılık Bakanlığı

Eltayeb Mohammed AliGümrük Genel İdaresi

Adil AlsharifSudan Gemicilik İdaresi

Yassin Siddig MohamedSudan Gemicilik İdaresi

Awatif Mohamed SalihMaliye ve Milli Ekonomi Bakanlığı

Awad Ali A. rahman WarragDeniz Limanları İşbirliği

Siham ElmahieSanayi Bakanlığı

Fairoz Alfadilİşgücü ve İdari Reform Bakanlığı

Hawai Abd Ehvahab MohamedUlaştırma Bakanlığı

Yabancı Dil metni Resmî Gazete'nin mevcut baskısında bulunmaktadır.