Yüksek Seçim Kurulu Kararı

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından:

KararNo :63

İtirazNo :

- K A R A R -

Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığınca Kurula gönderilen 29.01.2005 günlü yazıda, aynen; “298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 4609 sayılı Kanunla değişik 47. maddesinin sondan bir önceki olan dördüncü fıkrasında; seçmen kütüklerinin seçimlere katılma yeterliliğini taşıyan siyasi partilerin genel merkezlerince veya yetkilendirilmiş il veya ilçe başkanlarıncaistenildiğinde; Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen giderin maliye veznesine yatırılmak ve makbuzu ibraz edilmek koşuluyla, bir seçim döneminde iki defadan fazla olmamak üzere ilçe seçim kurulu başkanınca bilgisayar ortamında veya liste düzeyinde imza karşılığı yetkili kişiye verileceği,

Aynı Kanunun 14 üncü maddesinin 11 inci fıkrasında; siyasi partilerin milletvekili genel ve ara seçimlerine ve belediye başkanlığı ile belediye meclisi, il genel meclisi üyelikleri genel ve ara seçimlerine katılabilmeleri için illerin en az yarısında, oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olmalarının veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde gruplarının bulunmasının zorunlu olduğu vurgulandıktan sonra, bir İl’de teşkilatlanmanın, merkez ilçe dahil o İl’in ilçelerinin en az üçte birinde teşkilat kurmayı gerektirdiği,

belirtilmiş,

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 20 nci maddesinin 1 inci fıkrasında da; bir ilçede teşkilatlanmanın, ilçe sınırları içerisindeki beldelerin en az yarısında teşkilat kurmayı gerektirdiği, belde sayısı üç veya daha az ise beldenin sadece birinde teşkilat kurulmuş olmasının yeterli olduğu,

2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 31. maddesinde; belde teşkilatlarının, il ve ilçe merkezleri hariç olmak üzere, belediye teşkilatı olan yerlerde bulunacağı,

öngörülmüştür.

Bu esaslar çerçevesinde, seçime katılabilecek olan siyasi partileri tespit ve ilan etme görev ve yetkisi Yüksek Seçim Kuruluna ait bulunmaktadır.

Bu nedenle, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 4609 sayılı Kanunla değişik 47 nci maddesine göre, siyasi partilerce istenen seçmen kütüklerinin verilmesinde yapılacak uygulamanın ana kurallarının belirlenmesine ilişkin Kurulumuzun 20.01.2001 gün ve 20, 26.01.2002 gün ve 46, 19.04.2003 gün ve 310 sayılı kararlarının 2005 yılı için yeniden gözden geçirilerek, ayrıca talep halinde seçmen kütüğü verilmesi gereken ve seçimlere katılma yeterliliğini taşıyan siyasi partilerin,

gerektiğinde bir komisyon çalışmasından sonra tespitine karar verilmesini takdirlerinize arz ederim.” denilmiş olmakla, konu incelenerek;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:

Başkanlık teklifinde belirtildiği üzere;

1 - 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 4609 sayılı Kanunla değişik 47 nci maddesinde belirlenen kuralların açıklığa kavuşturulması ve Kanun hükümlerinin Yurt düzeyinde aynı biçimde uygulanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öncelikle, seçmen kütüğü veya seçmen listesi verilebilecek olan siyasi partilerin, seçimlere katılabilme yeterliliğine sahip olmaları gerektiğinden, bu yeterliliğin ne zaman sağlanmış olması gerekeceği konusunun, açıklığa kavuşturulması zorunlu bulunmaktadır.

Uygulamada eşitliği sağlayabilmek için daha evvelki uygulamalar da göz önünde bulundurularak, Ocak ayı esas alınarak 2005 yılında siyasi partilerin seçimlere katılabilme yeterliliğinin Yüksek Seçim Kurulunca saptanarak ilan edilmesi gerekir.

Bu meyanda, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 14 üncü maddesinin 11 inci bendinde; siyasi partilerin seçimlere katılabilmeleri için illerin en az yarısında, oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olmalarının veya Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde gruplarının bulunması zorunlu olduğu vurgulandıktan sonra, bir ilde teşkilatlanmanın; merkez ilçesi dahil o ilin ilçelerinin en az üçte birinde teşkilat kurmayı gerektirdiği belirtilmiş, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 20 nci maddesinin 1 inci fıkrasında, bir ilçede teşkilatlanmanın ilçe sınırları içerisindeki beldelerin en az yarısında teşkilat kurmayı gerektirdiği, belde sayısı üç veya daha az ise beldenin sadece birinde teşkilat kurulmuş olmasının yeterli olduğu öngörülmüş, 36 ncı maddesinde de buna koşut düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu esaslar çerçevesinde; seçime katılabilecek siyasi partileri tespit ve ilan etme görev ve yetkisi, 298 ve 2820 sayılı Kanunlara göre Kurulumuza ait bulunduğundan 298 sayılı Kanunun 4609 sayılı Kanunla değişik 47 nci maddesine göre, seçmen kütüklerinin verilebileceği siyasi partilerin araştırılıp saptanması gerekmiş ve bu tespitte 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereği, büyükşehir belediyesi sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan (280) adet ilk kademe belediyeleri hesaba katılmamıştır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 28.01.2005 günlü, SP. Sicil 2005/18 sayılı yazısı ekinde gönderilen siyasi partilerin teşkilat kurdukları il – ilçe ve beldeleri gösterir teşkilat kütüğüne ilişkin bilgisayar disketlerinin incelenmesi sonucunda;

a) 298 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin 11 inci bendindeki ve 2820sayılı Kanunun 36. maddesindeki koşullara uygun olarak 01.01.2005 tarihinden altı (6) ay öncesi olan 01.07.2004 tarihi itibariyle illerin en az yarısında teşkilatını kurmuş ve büyük kongrelerini yapmış olan ve 298 sayılı Kanunun 47 nci maddesine göre seçmen kütüklerinin verileceği siyasi partilerin; Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokratik Halk Partisi, Demokrat Parti, Demokratik Sol Parti, Doğru Yol Partisi, Emeğin Partisi, Genç Parti, Hak ve Özgürlükler Partisi,İşçi Partisi, Liberal Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Millet Partisi, Özgürlük ve Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Sosyaldemokrat Halk Partisi ve Türkiye Komünist Partisi olduğuna,

diğer partilerin ise genel kongre veya teşkilatlanma koşulunu yerine getirmedikleri, dolayısiyle 298 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin 11 inci bendinde ve 2820 sayılı Kanunun 36. maddesinde öngörülen niteliklerikazanamadıklarına,

b) Bundan ayrı olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grupları bulunan siyasi partilerin de belirlenmesi gerekmiş ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığının 25.01.2005 günlü, 9099/28163 sayılı yazılarında, sözü geçen koşulu taşıyan siyasi partilerin; Adalet ve Kalkınma Partisi ile Cumhuriyet Halk Partisi olduğuna,

2 - Seçim dönemi kavramının, 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun seçim dönemine ilişkin 6 ncı maddesi ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun aynı konuya ilişkin 8 inci maddesinde yer alan beş yıllık süreler olarak anlaşılması gerektiğine,

Yüksek Seçim Kurulu veya ilçe seçim kurullarından seçmen kütüğü isteyebilecek siyasi parti temsilcilerinin ise, asıl olarak genel merkez yetkilileri olduğuna, ancak siyasi parti il başkanları ile ilçe başkanlarının genel merkezce yetkilendirilmeleri halinde istemde bulunabileceklerine ve bu istemlerin bir seçim döneminde ikiden fazla olamayacağına,

Yasada yer alan diğer husus ise, verilecek olan seçmen kütüğü örneğine ilişkin bedelin saptanması ve ödeme şekli ile ödeme yerinin belirlenmesi olduğundan;

Seçmen kütüğü örnekleri için yapılacak gideri karşılamak üzere ödenecek bedelin Maliye veznesi çeşitli gelirler hesabına ödenmesi ve alındı makbuzunun istem dilekçesine eklenmesi ve bu giderin bilgisayar ortamında bulunan iller açısından her sayfa, bilgisayar ortamında bulunmayan diğer illerde ise her seçmen için saptanması gerektiğine,

karar verilmelidir.

S O N U Ç :

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1 - 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 4609 sayılı Kanunla değişik 47 nci maddesi ve aynı Kanunun 14 üncü maddesinin 11 inci bendi ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanununun 36 ncı maddesine göre, seçmen kütüklerinin verileceği siyasi partilerin; Adalet ve Kalkınma Partisi, Anavatan Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Demokratik Halk Partisi, Demokrat Parti, Demokratik Sol Parti, Doğru Yol Partisi, Emeğin Partisi, Genç Parti, Hak ve Özgürlükler Partisi,İşçi Partisi, Liberal Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Millet Partisi, Özgürlük ve Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Sosyaldemokrat Halk Partisi ve Türkiye Komünist Partisi olduğunun tespit ve ilanına,

2 - Her yıl Ocak ayında siyasi partilerin seçime katılabilme yeterliliklerinin Yüksek Seçim Kurulunca yeniden saptanarak ilanına,

3 - Seçim dönemi kavramının 2839 ve 2972 sayılı Yasalarda belirtilen beş yıllık dönem olarak anlaşılması gerektiğine,

4 - Seçmen kütüğü örneği istemeye asıl olarak siyasi partilerin genel merkezlerinin yetkili olduğu, ancak yetki verilmesi koşuluyla il ve ilçe başkanlarının da istemde bulunabileceklerine,

5 - Seçmen kütüğü örneği istemlerinin bir seçim döneminde ikiden fazla olamayacağına,

6 - Seçmen kütüğü örneği verilmesi istemlerinin bilgisayar ortamında bulunan iller için Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce bilgisayar ortamında karşılanması gerektiğine,

bilgisayar ortamında bulunmayan diğer illerde ilçe seçim kurulu başkanlıklarınca liste düzeyinde karşılanmasına,

7 - Verilecek seçmen kütüğü örneklerinin gideri karşılığı ödenecek bedelin 2005 yılıiçin;

bilgisayar ortamında bulunan iller açısından her sayfa başına 8 YKr (80.000 TL),

bilgisayar ortamında bulunmayan illerde ise her seçmen başına 5 YKr (50.000 TL),

olarak tespitine ve bu bedelin Maliye veznesine yatırılmasına ve verilecek seçmen kütüğü örneklerine ait fotokopi masrafının seçim ödeneğinden karşılanmasına,

8 - Seçmen kütüğü örnekleri giderinin ödendiğine ilişkin belge, ilgili kurulca alındıktan sonra, imza karşılığında bu örneklerin siyasi parti yetkililerine verilmesine,

9 - Siyasi partilerin seçmen kütüklerine ilişkin istemlerinin karşılandığında gider makbuzu fotokopilerinin de eklenmek suretiyle Kurulumuz Başkanlığına bildirilmesi gerektiğine,

10 - Karar örneğinin Resmi Gazetede yayımlanmasına,

11 - Karar örneğinin tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıkları ile siyasi parti genel başkanlıklarına gönderilmesine,

26.02.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.