2002/4683 Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Komşu Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzükte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tüzük

Madde 1 — 10/3/1999 tarih ve 99/12574 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Komşu Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzüğün adı “Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük” olarak değiştirilmiştir.

Madde 2 — Tüzüğün 1 inci, 4 üncü ve 60 ıncı maddelerinde geçen “komşu hak” ibareleri “bağlantılı hak” olarak değiştirilmiştir.

Madde 3 — Tüzüğün 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 2 — Bu Tüzükte geçen; a) Bakanlık : Kültür Bakanlığı, b) Federasyon : Kanun ve Tüzük hükümlerine göre kurulan fikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri birlikleri üst kuruluşları, c) Meslek birlikleri (Birlik) : Fikir ve sanat eseri sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, Kanun ile tanınmış hakların idaresini ve takibini, alınacak ücretlerin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak üzere Kanun ve Tüzük hükümlerine göre kurulmuş birlikler, d) Kanun : 5/12/1951 tarih ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, e) Tüzük : Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Bağlantılı Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük, f) Eser Sahibi :Eseri meydana getiren gerçek kişi, g) Bağlantılı hak sahibi : Eser sahibinin manevi ve mali haklarına zarar vermemek kaydıyla eser sahiplerinin haklarına komşu hak sahibi olan icracı sanatçılar, fonogram yapımcıları ve radyo-televizyon kuruluşları ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren film yapımcıları, h) Mali hak sahibi : Eser sahibi ile Kanunun 48 inci maddesi çerçevesinde mali hakları kullanma yetkilerini devralmış gerçek veya tüzelkişiler, anlamında kullanılmıştır.”

Madde 4 — Tüzüğün 4 üncü maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin Kanunla tanınmış hakları, ülke içinde Tüzük gereğince kurulan birlikler dışında başka birlik, dernek ve benzeri kuruluşlar tarafından takip edilemez.”

Madde 5 — Tüzüğün 5 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Eser, icra, tespit ve yayınları izlemek Madde 5 — Birlikler, üyelerine ait fikir ve sanat eserlerinin, icralarının, tespitlerinin ve yayınlarının kullanılmasını izlemek ve izinsiz kullananlar için gerekli girişimlerde bulunmakla yükümlüdür.”

Madde 6 — Tüzüğün 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 7 — Eser sahipleri ve bağlantılı hak sahipleri, ortak çıkarlarını korumak, Kanun ile tanınmış hakların idaresi ve takibi ile alınacak tazminat ve telif ücretlerinin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağlamak amacıyla aşağıda belirlenen alanlarda birden fazla meslek birliği kurabilirler. Meslek birliği alanları: I – Eser sahipleri bakımından; a) İlim ve edebiyat eserleri sahipleri, b) Musiki eserleri sahipleri, c) Güzel sanat eserleri sahipleri, d) Sinema eserleri sahipleri, e) İşlenme ve derleme eser sahipleri. II – Bağlantılı hak sahipleri bakımından; a) İcracı sanatçılar, b) Fonogram yapımcıları, c) Radyo-televizyon kuruluşları, d) Filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcılar. Yukarıda eser sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri bakımından gösterilen her başlık, meslek birliği kurulabilecek birer alandır.”

Madde 7 — Tüzüğün 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 8 — Birlik kurmak için, birliklerin yönetim, denetim, teknik-bilim ve haysiyet kurullarının asıl üye sayısının dört katı kadar eser sahibi veya icracı sanatçı gerçek kişi; aynı organların asıl üye sayısının iki katı kadar yapımcı veya radyo-televizyon kuruluşu gerçek veya tüzelkişi Bakanlığa başvurmak zorundadırlar. Aynı alanda başka bir meslek birliği kurulabilmesi için, yukarıdaki fıkrada belirtilen kurucu üye sayısından az olmamak kaydıyla ve o alanda kurulmuş en fazla üyesi olan meslek birliğinin üye sayısının üçte biri kadar gerçek veya tüzelkişi Bakanlığa başvurmak zorundadırlar. Meslek birliği kuruluş başvurularında, birliğin adı, merkezi, adresi, kurucuların ad ve soyadlarıyla doğum yerleri, doğum tarihleri, meslek veya sanatları, uyrukları, ikametgahları belirtilir. Tüzelkişiler için ise ticaret sicil kaydı ve vergi numarası, yayın kuruluşları için de Radyo-Televizyon Üst Kurulu kaydı istenir. Başvuruya ayrıca kurucuların nüfus cüzdanı örnekleri, birliğe asil üye olabilme niteliklerini taşıdıklarını gösteren imzalı beyanları ile kurucularınca imzalanmış birlik tüzüğünün beş örneği eklenir. Başvuruda meslek birliğinin organlarının oluşmasına kadar görev yapacak geçici yönetim kurulu üyelerinin adı, soyadı ve ikametgahları ile yazışma ve tebligat almaya yetkili kişilerin adı, soyadı ve adresleri de belirtilir. Kuruluş bildirisi ve eklerinde, birlik tüzüğü ve kurucuların hukuki durumlarında mevzuata aykırılık bulunmadığı takdirde Bakanlıkça faaliyet izni verilir. Birlikler, bu izin verilmeden herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Bakanlıkça, kuruluş bildirisi ve eklerinde, birlik tüzüğü ve kurucuların hukuki durumlarında mevzuata aykırılık veya noksanlık saptandığı takdirde bunların, tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde giderilmesi yazı ile istenir. Bu süre içinde noksanlıkları giderilmeyen birliklerin feshi için Bakanlıkça genel hükümlere göre dava açılır. Yapılan başvurular ile ilgili sonuçlar birliklere yazı ile bildirilir.”

Madde 8 — Tüzüğün 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Birlikler, Bakanlığa başvuru tarihinden ve en geç faaliyet izni verilmesinden itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve organlarını oluşturmak zorundadırlar.”

Madde 9 — Tüzüğün 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında geçen “radyo-televizyon kuruluşları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile filmlerin ilk tespitini gerçekleştiren yapımcılar” ibaresi eklenmiştir.

Madde 10 — Tüzüğün 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 12 — Birliğe asil üye olabilmek için aşağıdaki nitelikleri taşımak gerekir: a) Eser sahibi veya bağlantılı hak sahibi gerçek veya tüzelkişi olmak, b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak, c) Birliklerin koyacağı ölçütlere uygun olmak, d) Yapımcı veya yayın kuruluşları bakımından, en az altı aydan beri ticaret siciline kayıtlı olarak fiilen üretimde bulunmak.”

Madde 11 — Tüzüğün 13 üncü maddesinin (c) bendi yürürlükten kaldırılmış ve son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Yararlanan üyeler birlik organlarında görev alamazlar, oy kullanmamak koşuluyla genel kurula katılabilirler.”

Madde 12 —Tüzüğün 14 üncü maddesinin birinci cümlesinde geçen “(e) bendinde” ibaresi “(d) bendinde” olarak değiştirilmiştir.

Madde 13 — Tüzüğün 22 nci maddesinin (j) ve (n) bendleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “j) Giriş ve yıllık ödenti miktarı ile tahsil olunacak ücret ve tazminatlardan alınacak birlik payını belirlemek, n) Eserlerin, icraların, tespitlerin veya yayınların izinsiz kullanımı ile ilgili tedbirleri saptamak.”

Madde 14 — Tüzüğün 28 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 28 — Yönetim kurulunun görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir: a) Eser sahipleri ile bağlantılı hak sahiplerinin ortak çıkarlarını korumak, haklarının idaresi ve takibi için gerekli çalışmaları yapmak ve üyelerin haklarına tecavüz durumunda ilgili mercilere başvurmak, b) Genel sekreter ile merkez ve şubelerde çalışacak personeli görevlendirmek, görevlerine son vermek, bunların özlük, ücret, sosyal hakları ve çalışma esasları ile diğer hususlara ilişkin usul ve esasları belirlemek, c) Bütçeyi hazırlamak ve genel kurula sunmak, d) Birlik tüzüğünde yapılacak değişiklik önerilerini hazırlamak ve genel kurula sunmak, e) Birlikçe tahsil olunacak tazminat ve telif ücretlerinden kesilecek birlik payına ve kullanım tarzlarına ilişkin tarifeleri yapmak ve genel kurula sunmak, f) Bir eser, icra, tespit ve yayın üzerinde birden fazla hak sahipliği olduğu durumlarda anlaşmazlık halinde ücret dağıtımına ilişkin paylaşım yönergesini düzenlemek ve genel kurula sunmak, g) Asıl üyelik, yararlanan üyelik ve aday üyelik başvurularını karara bağlamak, h) Merkezin ve şubelerin çalışma ve işleyişi ile hak izlemeye ilişkin yönergeleri hazırlamak ve genel kurula sunmak, i) Birliğin izleyeceği haklar için gerekli olan sözleşme tipleriyle, eser, icra, tespit veya yayın sahiplerine yardımcı olmak üzere onların ilgililerle yapacakları sözleşme tiplerini hazırlamak, j) Genel kurul kararlarının ve denetleme kurulu raporlarının birer örneğini, kurula verilmesini izleyen üç gün içinde Bakanlığa göndermek, k) Kuruluş amaçları ile ilgili konularda Bakanlıkla işbirliği yapmak, birliklerince gerçekleştirilecek etkinlikleri Bakanlığa bildirmek, l) Kanunun 81 inci maddesi gereğince kurulacak komisyonda görev alacak birlik temsilcilerini tespit etmek, m) Üyelerin haklarının tecavüze uğraması halinde Kanunun 75 inci maddesinde öngörülen şikayet yetkisini kullanmak, n) Mevzuat ve birlik tüzüğüyle verilen diğer işleri yapmak.”

Madde 15 — Tüzüğün 39 uncu maddesinin (b) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “b) Mali hakların tahsilinden elde edilen gelirlerden kesilecek birlik payları,” “d) Birlikçe tahsil olunacak tazminat bedellerinden kesilecek birlik payları.”

Madde 16 — Tüzüğün 40 ıncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Üyelerin yetki belgesinde belirttiği eserlerine, icralarına, tespitlerine ilişkin mali haklarının takibi ile ücretlerinin tahsili ve dağıtımı birlik tarafından yapılır.”

Madde 17 — Tüzüğe 40 ıncı maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki 40A ve 40B maddeleri eklenmiştir. Sözleşmelerde gözönünde bulundurulacak ölçütler “Madde 40A — Birlikler, aldıkları yetki belgesi çerçevesinde eserlerin, icraların, tespitlerin ve yayınların kullanımına ve tarifelere ilişkin sözleşmeleri yaparken: a) Eserlerin topluma yaygın bir şekilde iletiminde devamlılık sağlanması, b) Ulusal ve uluslararası uygulamalar dikkate alınarak, eserlerin yayınlarda kullanımı karşılığı ödenecek ücretlerin makul seviyede belirlenmesi, c) Rekabeti bozucu şartların oluşturulmaması, d) Yayın kuruluşunun yayın alanı (ulusal, bölgesel, yerel) ve izleyici/dinleyici sayısı, e) Eserlerin kullanım sıklığı, f) Pazar oranı, g) Kullanılan her eser başına bir ücret, h) Sabit ücret, ı) Saniye veya dakika bazında birim ücret, gibi ölçütleri gözönünde bulundururlar. Yukarıdaki ölçütler esas alınarak kullanıcılar ile ilgili alan meslek birlikleri arasında yapılacak sözleşmelerde, ödemelerin yapılacağı yer ile meslek birlikleri arasındaki paylaşım esas ve usulleri gösterilir.” Uyuşmazlıkların çözümü “Madde 40B — Meslek birlikleri ile yayın kuruluşları arasında yapılan sözleşmelerde, taraflar arasında sözleşmenin uygulanmasından doğabilecek uyuşmazlıkların tahkim yoluyla veya oluşturulacak uzlaştırma kurulu aracılığıyla çözümlenmesi öngörülebilir.”

Madde 18 — Tüzüğün 41 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 41 —Birlikçe tahsil olunan ücretler, birlik payı düşüldükten sonra yılda dört kez, tazminat bedelleri ise, tahsil giderleri ile birlik payı düşüldükten sonra tahsilini izleyen onbeş gün içinde hak sahiplerine ödenir. Ücret ve tazminat bedellerinin dağıtımına ilişkin ödeme planları üçer aylık dönemler halinde Bakanlığa bildirilir.”

Madde 19 — Tüzüğün 44 üncü maddesinin (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “b) 9 uncu madde gereğince faaliyet izninin verildiği tarihten itibaren altı ay içinde ilk genel kurul toplantısı yapılmaz ve organları oluşturulmazsa,”

Madde 20 — Tüzüğün 48 inci maddesinin başlığı ile birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Eserlerin, icraların veya tespitlerin bir örneğinin birliğe verilmesi” “Birliğe üye olanlar, hakların idaresini verdikleri eser, icra veya tespitlerin bir örneğini, çoğaltılmayanların maket, resim veya fotoğraflarını ya da diğer fiziki ortamlara yüklenmiş biçimlerini, birlikçe hazırlanan bildirime bağlı olarak tesis edilecek arşiv için birliğe vermek zorundadır.”

Madde 21 — Tüzüğün 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında geçen “en az üç” ibaresi “en az iki” olarak değiştirilmiştir.

Madde 22 — Tüzüğün 50 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Yapılan başvurular ile ilgili sonuçlar federasyonlara yazı ile bildirilir.”

Madde 23 — Tüzüğün 72 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Madde 72 — Birlikler ve federasyonlar idari ve mali yönden Bakanlığın denetimine tabidir. Birlik ve federasyonların yönetim yerleri, şubeleri ve her çeşit eklentileri, defterleri, hesap ve işlemleri Bakanlık tarafından her zaman denetlenebilir. Denetleme sırasında, denetim yapmakla görevlendirilenler tarafından istenecek her türlü defter, belge ve yazıların, birlik veya federasyon yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, kasa veya veznenin kontrol ettirilmesi, yönetim yerleri, şubeler ve eklentilerine girme isteminin yerine getirilmesi zorunludur. İşlemlerde usulsüzlük görülmesi, sahtecilik veya inancı kötüye kullanma suçlarının işlendiğinin tespiti halinde ilgililer hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Yapılan denetimin sonucu Bakanlık tarafından birliklere ve federasyonlara yazı ile bildirilir. Birlikler ve federasyonların genel kurul toplantılarında Bakanlık bir temsilcisini gözlemci olarak görevlendirebilir.”

Madde 24 — Tüzüğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. “Geçici Madde 2 — Bu Tüzüğün yayımından önce kurulmuş olan meslek birlikleri tüzüklerini, bu Tüzüğün yayımından sonra yürürlüğe girecek tip statüye altı ay içinde uygun hale getirmek zorundadırlar. Altı ay içinde bu hükümlere uymayan meslek birlikleri hakkında 44 üncü madde hükümleri uygulanır.”

Madde 25 — 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 4630 sayılı Kanunla değişik 42 nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve Danıştayca incelenen bu Tüzük yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 26 — Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. —— • ——