Hazine Garantileri Verilmesi, İzlenmesi, Bütçeleştirilmesi veRaporlanmasına İlişkin Esas ve Usullere Dair Yönetmelik

Madde 1 — Bu Yönetmelik; Müsteşarlık tarafından Uluslararası Kredili İhale (UKİ) izni verilen ve/veya uluslararası kuruluşlar ve yabancı hükümetlerden sağlanan kredilerle finanse edilen kamu projeleri için Hazine Geri Ödeme Garantisi verilmesi ile Hazine Yatırım Garantisi verilmesi, Hazine Garantilerinin verilmesine ilişkin garanti ücretinin belirlenmesi, garantinin değerlendirilmesi, izlenmesi, bütçeleştirilmesi, raporlanması, riskin sınırlandırılması ve paylaşımı, garantiye ilişkin bilgilerin kamuoyuna açıklanması, Hazine yatırım garantisi kapsamında garanti edilen tutarın tespit edilmesi ve garanti kapsamında geri ödemelerin güvence altına alınmasına yönelik tedbirlere ilişkin usul ve esasları düzenler. Kapsam

Madde 2 — Genel ve katma bütçe dışı kuruluşlar ile yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkının devri ve/veya benzeri finansman modelleri kapsamındaki İdareler bu Yönetmeliğe tabidir. Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 8 inci ve 14 üncü maddeleri uyarınca çıkarılmıştır. Yetki

Madde 4 — Kanunun 4 üncü maddesi gereği Hazine Geri Ödeme Garantisi verilmesine sadece Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakan ve Hazine Yatırım Garantisi verilmesine Müsteşarlığın görüşü Bakanın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir. Kanun ve işbu Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak Kuruluşlar ve İdareler lehine Müsteşarlık haricindeki kuruluşlar tarafından verilen garantilerden Müsteşarlık hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Tanımlar

Madde 5 — Bu Yönetmelikte geçen: Bakan: Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanı, Dış Finansman Kaynağı: Dış finansman sağlayan yabancı ülkeler, ülkelerce oluşturulan birlikler, resmi finansman fonları, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile uluslararası sermaye ve finansman piyasalarında faaliyet gösteren yatırım bankaları da dahil olmak üzere bankalar, satıcı ve alıcı kredisi sağlayan kuruluşlar ile firmalar veya münferiden bunların her birini, Garanti Değeri: Garantili Kredi kapsamında kuruluş tarafından geri ödemenin gerçekleştirilmemesi ihtimaline karşın ve/veya Hazine Yatırım Garantisi altında garanti verilen İdarenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi ihtimaline karşın ortaya çıkan riskin değeri, Garantili Kredi: Hazine Garantisi sağlanan Krediyi, Garanti Protokolü: Hazine Garantisi verilebilmesini teminen Müsteşarlık ile Kuruluş ve/veya İdare arasında imzalanan ve garanti verme koşullarını düzenleyen protokolü, Hazine Garantileri: Hazine geri ödeme garantisini ve Hazine yatırım garantisini veya tek tek her birini, Hazine Geri Ödeme Garantisi: Kamu iktisadi teşebbüsleri, özel hukuk hükümlerine tabi olmakla beraber sermayelerinin yüzde 50’sinden fazlası kamuya ait olan kuruluşlar, fonlar, kamu bankaları, yatırım ve kalkınma bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşları lehine bu kuruluşların dış finansman kaynağından sağladıkları dış borçlarının geri ödenmesi hususunda verilen garantileri, Hazine Yatırım Garantisi: Yap-işlet-devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri kapsamında ilgili mevzuat hükümlerine dayanan ve bunlarla sınırlı olmak üzere verilen garantileri, İdare: Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında 3996 sayılı Kanun Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin 94/5907 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın üçüncü maddesinin (e) bendinde tanımlanan idareyi, Kanun: 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunu, Kuruluş: Kamu iktisadi teşebbüsleri, özel hukuk hükümlerine tabi olmakla beraber sermayelerinin yüzde 50’sinden fazlası kamuya ait olan kuruluşlar, fonlar, kamu bankaları, yatırım ve kalkınma bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşları, Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını; Risk Hesabı: Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde oluşturulan hesabı, Uluslararası Kredili İhale (UKİ): İlgili mevzuatta yeralan hükümler saklı kalmak kaydıyla bir tanesi Avrupa Birliği Resmi Gazetesi (Official Journal of European Communities) olmak üzere en az iki yabancı gazetede duyurusu yapılan ve yerli ve/veya yabancı firmaların katılımına açık ihaleyi, ifade eder. Garanti Limiti

Madde 6 — Herhangi bir mali yıl içerisinde Hazine Garantileri altında sonuçlandırılan garantili finansman imkanlarının toplam tutarı o yıl Bütçe Kanununda belirlenen garanti limitini aşamaz. Hazine Geri Ödeme Garantisi Verilirken Uygulanacak Usul ve Esaslar

Madde 7 — 21/7/2001 tarihli ve 24469 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yıllık Yatırım Programında Yer Alan Projelere Dış Finansman Sağlanmasına İlişkin Esas ve Usullere Dair Tebliğ hükümleri çerçevesinde dış finansman gerektiren projelerde UKİ’ye çıkmak esastır. Ancak, uluslararası kuruluşlar ve yabancı hükümetlerden sağlanan finansman imkanları kapsamında ilgili anlaşmaların hükümleri geçerlidir. Aşağıda yer alan mali kriterleri karşılayan ve Tebliğ hükümleri gereğince garantili kredi ile finansmanı gerçekleştirilmek üzere ihale edilecek projeler için Müsteşarlık tarafından Hazine Geri Ödeme Garantisi verilir. Müsteşarlık aşağıdaki mali kriterlere göre kuruluşun talebini değerlendirir: 1. Kuruluşun, Müsteşarlığa başvuruda bulunduğu tarih itibariyle, halihazırda bir itfa planına bağlı olarak ikraza bağlanmış yükümlülükleri hariç Müsteşarlık tahtında vadesi gelmiş yükümlülüklerinden ödenmemiş bir borcu bulunmaması. 2. Garantili Kredinin geri ödeme döneminde kuruluşun öngörülen nakit akışının borç servisini ve kuruluşun Müsteşarlığa olan mevcut borçlarından kaynaklanan yükümlülüklerini karşılayacak düzeyde olması. 3. Kuruluşun, Garantili Kredi ile finanse edilecek projenin işletmeye alınmasından sonra borç servisini karşılayacak şekilde projeden doğrudan veya dolaylı getiriyi sağlaması. Kuruluş, yukarıda yer alan 2. ve 3. kriterleri karşıladığını ortaya koyacak projeksiyonları ve bu projeksiyonların dayandırıldığı varsayımları gösteren raporları Müsteşarlığa sunmak ile yükümlüdür. Ancak, her durumda Müsteşarlığa yapılan garanti taleplerinin sonuçlandırılabilmesi için aşağıdaki koşulların yerine getirilmesi gerekmektedir: a) Projenin yürütülmesinden, izlenmesinden ve gerçekleşmelere ilişkin raporlamadan sorumlu olacak ve borç servisini yürütecek ve izleyecek bir Proje Koordinasyon Biriminin kurulması. b) Kuruluşun, 18/4/2001 tarihli ve 24377 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Garantileri Kapsamında Yapılacak Ödemelerin Üstlenilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerini yerine getirmesi. c) Bütçe Kanunlarıyla belirlenen garanti limiti kapsamında kalınması. Doğal afetler sebebiyle ivedilikle gerçekleştirilmesi gereken ve Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen projeler için yukarıdaki mali kriter ve koşullara uygunluk şartı aranmaz. Hazine Yatırım Garantisi Verilirken Uygulanacak Usul ve Esaslar

Madde 8 — Hazine Yatırım Garantisi sağlanması için Müsteşarlığa yapılan başvurularda; Müsteşarlık Hazine Yatırım Garantisi sağlanması ve garantinin kapsamı hakkındaki görüşlerini oluştururken aşağıdaki kriteleri dikkate alır; 1. Genel ve Katma Bütçe kapsamı dışındaki İdarenin, Yatırım Garantisi talebiyle Müsteşarlığa başvuruda bulunduğu tarih itibariyle, halihazırda bir itfa planına bağlı olarak Müsteşarlık tahtında vadesi gelmiş yükümlülüklerinden ödenmemiş bir borcu bulunmaması. 2. Projenin işletme döneminde, Genel ve Katma Bütçe kapsamı dışındaki İdarenin nakit akışının, İdarenin proje kapsamındaki ödeme yükümlülüklerini ve Müsteşarlığa olan mevcut borçlarından kaynaklanan yükümlülüklerini karşılayacak düzeyde olması. 3. Projenin yürütülmesinden, izlenmesinden ve gerçekleşmelere ilişkin raporlamadan sorumlu olacak ve borç servisini yürütecek ve izleyecek bir Proje Koordinasyon Biriminin kurulması. 4. İdarenin, 18/4/2001 tarihli ve 24377 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Garantileri Kapsamında Yapılacak Ödemelerin Üstlenilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerini yerine getirmesi. 5. Bütçe Kanunlarıyla belirlenen garanti limiti kapsamında kalınması. İdare, Müsteşarlığa müracaatında yukarıda belirtilen 2. kriteri karşıladığını ortaya koyacak projeksiyonları ve bu projeksiyonların dayandırıldığı varsayımları gösteren raporları Müsteşarlığa sunmakla yükümlüdür. Garanti Protokolü

Madde 9 — Bu Yönetmelik kapsamında sağlanan Hazine Geri Ödeme Garantisi ve/veya Hazine Yatırım Garantisinin geçerlilik kazanması Müsteşarlık ile lehine garanti verilecek Kuruluş ve/veya İdare arasında Garanti Protokolü imzalanması kaydıyla mümkündür. Hazine Geri Ödeme Garantisi çerçevesinde Garanti Protokolünün imzalanması Garantili Kredi Anlaşmasının yürürlük şartlarından biridir. İl özel idareleri, büyükşehir belediyeleri ve belediyeler, kendilerine ait tüzel kişilerin ve/veya kendilerine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlar ile kendilerinin ve/veya kendilerine ait tüzel kişilerle kendilerine bağlı tüzel kişiliği haiz kuruluşların sermayesinin yarıdan fazlasına sahip olduğu özel idare şirketleri ile belediye iktisadi kuruluşlarının dış finansman kaynağından Hazine garantisi altında sağladıkları dış finansman imkanlarına ilişkin her türlü yükümlülüklerden ve bu yükümlülüklerin aksatılması neticesinde doğmuş olan ve doğabilecek Hazine alacaklarının geri ödenmesinden müteselsilen sorumludurlar. Kısmi Garanti

Madde 10 — Yukarıda belirlenen esaslara uygun olarak; a) Hazine Geri Ödeme Garantisi, garantiye konu her bir kredi bazında koşulları belirlenmek üzere miktar ve/veya vade üzerinden, b) Hazine Yatırım Garantisi, her bir garanti türü bazında fiyat/tarife, miktar ve süre üzerinden, toplam yükümlülüğün %95’ine kadar kısmen verilebilir. Ancak, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile yabancı ülkelerin Resmi İhracat Sigorta Kuruluşlarından (ECA) sağlanan ihracat kredileri kısmi garanti uygulamasından istisna tutulur. Garanti Anlaşmasının ve Garanti Protokolünün Değiştirilmesi

Madde 11 — a) Hazine Geri Ödeme veya Hazine Yatırım Garantisinin mali koşullarının yeniden yapılandırılması durumunda revize edilen koşullara göre yeni bir Garanti Protokolü yapılabilir. Ancak, yapılan değişiklik mali şartlarda bir iyileşme sağlıyorsa, yeni bir Garanti Protokolü yapılmaksızın mevcut garanti kapsamının geçerliliği devam eder. b) Garantili Kredi Anlaşması ve Garanti Protokolünün imzalanmasından sonra ek finansman ihtiyacı ortaya çıkarsa, bu miktar artışını karşılayan ek kredi tutarına garanti verilmesi; bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yeni bir Garantili Kredi Anlaşması ya da Tadili ile ek bir Garanti Protokolünün imzalanması kaydıyla mümkün olabilir. Dış Borç Ödeme Hesabı

Madde 12 — a) Hesabın Kurulması: Doğal Afet nedeniyle getirilecek istisnalar hariç olmak üzere, belediyeler ve bağlı kuruluşlarının projelerinin finansmanını teminen Hazine Geri Ödeme Garantisi verilebilmesi için Proje’nin finansmanı için temin edilen kredinin geri ödeme yükümlülüklerini karşılamak üzere Kuruluş, yetkili organlarının kararı ile bir ticari bankada "Dış Borç Ödeme Hesabı (Hesab)" kuracaktır. Hesabın kaynaklarını, kredinin geri ödeme yükümlülüklerini kısmen veya tamamen karşılayacak şekilde gerek finanse edilen projeden temin edilen gelirler gerekse uygulayıcı kuruluşun diğer olağan gelir kalemleri oluşturacaktır. Söz konusu Hesabın çalışma usullerinin belirlenmesine ilişkin olarak Kuruluş ile ticari banka arasında Müsteşarlığın uygun görüşü ile bir sözleşme imzalanacaktır. Bahsekonu sözleşme Müsteşarlık ile Kuruluş arasında imzalanan Garanti Protokolünün ayrılmaz parçasıdır. Kuruluş Hazine Geri Ödeme Garantisi altında temin edilen krediye ilişkin yükümlülüklerini bu Sözleşme’nin hükümleri çerçevesinde hareket ederek yerine getirecektir. b) Hesabın İşleyiş Mekanizması: Hesaptan para kullanımı, Kuruluşun Garantili Kredi/Kredilerden doğan yükümlülüklerine ilişkin borç servisini karşılamak üzere yapılacak transferler için gerçekleşecektir. Hesapta toplanan tutarlar belli dönem sonları itibariyle vade tarihlerinde borç servisini veya Müsteşarlığa olan mevcut yükümlülükleri karşılamak üzere doğrudan Hesabın bulunduğu banka yetkililerince kreditörün ilgili hesabına veya Müsteşarlığın ilgili hesabına transfer edilecektir. c) Raporlama: Hesaptan yapılan işlemlere ilişkin olarak Kuruluş tarafından hazırlanan aylık raporlar takip eden her ayın 15’ine kadar Müsteşarlığa iletilecektir. d) Denetim ve Yaptırım: Dış Borç Ödeme Hesabı ile ilgili olarak Kuruluşun vermiş olduğu taahhütler ile garanti verilmesi aşamasında Müsteşarlığa sunulan bilgi ve belgeler de dahil olmak üzere gerçekleştirilen bütün işlemler, her yıl düzenli olarak yetkili denetim kurulu/kurullarınca denetlenir, Kamu İktisadi Teşebbüsleri’nin denetimleri Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından yerine getirilir. Sözkonusu tüm denetim raporları Müsteşarlığa sunulur. Denetim sonucunda hazırlanan raporlarda, Kuruluşun Dış Borç Ödeme Hesabına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediği veya usulsüz işlem yapıldığı saptanırsa, Kuruluş yetkilileri hakkında görevini yerine getirmemesi nedeniyle ilgili mevzuat gereği yasal işlem yapmaya Müsteşarlık yetkilidir. Garanti Ücreti

Madde 13 — a) Müsteşarlık, lehine Hazine Geri Ödeme Garantisi verilen taraftan bir defaya mahsus olmak üzere kuruluşun ödeme kabiliyetine bağlı olarak garanti edilen tutarın %1’ine kadar garanti ücreti tahsil eder. Hazine Yatırım Garantisi verilmesi halinde ise İdarenin koşullu yükümlülüklerinin gerçekleşme ihtimali ile uyarlanmış tutarının Garanti verildiği tarihteki değerinin verilen İdarenin ödeme kabiliyetine bağlı olarak %1’ine kadar garanti ücreti tahsil edilir. Garanti ücreti oranları her yıl Müsteşarlık tarafından belirlenir. b) Garanti ücreti, Garanti Protokolünün imzalanmasını takip eden 7 iş günü içinde Risk Hesabına kuruluş tarafından ödenir. Garantilerin İzlenmesi, Değerlendirilmesi ve Garanti Karşılıklarının Belirlenmesi

Madde 14 — a) İzleme: Borçlu Kuruluş veya İdarelerin bünyelerinde oluşturdukları Proje Koordinasyon Birimi, Projenin yürütülmesinden, izlenmesinden, proje kapsamında gerçekleşmelere ilişkin raporlamalardan; ve dış borç geri ödemelerinin doğru, düzenli ve tutarlı bir şekilde izlenebilmesinden, ilgili mevzuat çerçevesinde Müsteşarlığa raporlanmasından, Müsteşarlıkla gerekli koordinasyonun kurulmasından ve evrak akışının düzenli olarak sağlanmasından sorumludur. b) Değerlendirilmesi: Garantili kredi her yıl düzenli olarak Garanti süresinin sonuna kadar izlenerek aşağıdaki yöntem çerçevesinde yeniden değerlendirilir: a) Garanti Değeri=NBD * (GO%-OD%) * GR% - GF, formulü GR %: Kuruluşun vadeye bağlı olarak tahmini borç yükümlülüklerini yerine getirememe riski, NBD: Toplam geri ödeme yükümlülüğünün değerlendirme tarihindeki bugünkü değeri, GO %: Kredinin Müsteşarlık tarafından garanti edilen oranı, OD %: Müsteşarlığın üstlendiği garantili kredilerin ortalama geri dönüş oranı, GF: Garanti Ücreti c) Garanti Karşılığının Belirlenmesi: Yukarıda ifade edilen yöntemle hesaplanan Garanti Değeri, Garantilerin bütçeleştirilmesi açısından yılı bütçelerine Risk Hesabı için konulacak ödeneğin belirlenmesinde, sözkonusu hesabın gelir akımları ile birlikte esas alınır. Garanti Değeri borç servisi dönemi süresince her yıl yukarıda yer alan yöntemler kapsamında yeniden değerlendirilir. İlgili yılın Bütçesine, bütçe ödeneği aşağıdaki şekilde konulur: Bütçe Ödeneği=[(GD/NG)*BS]-RG GD: Garanti Değeri NG: Nominal garantili kredi tutarı BS: İlgili yılın toplam borç servisi tutarı RG: İlgili yılın öngörülen Risk Hesabı gelirleri. Hazine Garantilerinin Bütçeleştirilmesi ve Muhasebesi

Madde 15 — Hazine garantilerinin bütçeleştirilmesi ve muhasebeleştirilmesi Kanun’un 14 üncü maddesi gereğince yürütülür. Müsteşarlık bütçeleştirmeye ve muhasebeleştirmeye ilişkin usul ve esasları Maliye Bakanlığı ile birlikte belirler. Raporlama

Madde 16 — Müsteşarlık, üçer aylık dönemler itibariyle; • Sağlanan Hazine geri ödeme garantileri altında temin edilen finansmanın borçlu ve alacaklı bazında listesini, • Borçlusuna ve alacaklısına göre Hazine geri ödeme garantisi stok verilerini, • Hazine geri ödeme garantisi verilen kredilerin dış borç servisi verilerini, • Müsteşarlığın üstlenmek durumunda kaldığı Hazine garantilerinin listesini kamuoyuna açıklar. Yürürlük

Madde 17 — Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme

Madde 18 — Bu Yönetmelik hükümlerini Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakan yürütür.