Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşmanın Uygulanması Hakkında Tebliğ

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından :

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşmanın Uygulanması Hakkında Tebliğ

Amaç

Madde 1 — Bu Tebliğin amacı, 20/12/1991 tarihli ve 21087 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6/12/1991 tarihli ve 91/2481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşma"nın uygulanmasına dair usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 — Bu Tebliğ, Almanya Federal Cumhuriyeti’nde yerleşik firmalarla istisna akdi yaparak, akdin konusu işin yapımı ve/veya yerine getirilmesi amacıyla, kendi işçisini götürmek isteyen Türk firmalarının uymakla yükümlü oldukları kuralları kapsar.

Tanımlar

Madde 3 — Bu Tebliğde geçen;

Bakanlık : Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,

Kurum : Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Genel Müdürlüğünü,

SSK : Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) Başkanlığını,

Firma : Gerçek veya tüzel kişileri veya bunların teşkil edeceği grupları,

AFC : Almanya Federal Cumhuriyeti’ni,

Anlaşma : "Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde İstihdamına İlişkin Anlaşma"yı,

Teminat : 506 sayılı "Sosyal Sigortalar Kanunu"nun uygulanması nedeniyle ortaya çıkan prim, gecikme zammı, faizler, cezalar, rücuan tazminat alacakları ve AFC ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanması çerçevesinde haksız yere yapılan yardımlar sonucu doğabilecek alacakların karşılığını,

ifade eder.

Başvuru

Madde 4 — Firmalar, Anlaşmada belirtilen genel kontenjandan kendilerine tahsis yapılması amacıyla, Kurumca hazırlanan başvuru formunu doldurarak ve istenilen belgeleri de bu forma ekleyerek Kuruma başvururlar.

İnceleme

Madde 5 — Firmaların AFC’ye götürmek istedikleri işçilerle ilgili Anlaşma çerçevesindeki istekleri Kurum tarafından incelenir. Kurum gerekli gördüğünde, kamu kurum ve kuruluşları ile uzman kuruluşların görüşlerine de başvurur.

İstisna akitlerinde aranacak koşullar

Madde 6 —

İstisna akdinin konusu olan iş süresinin 30 günden az olmaması gerekir. Ancak, işin bedelinin en az 250.000.-EURO olması hâlinde bu koşul aranmaz.

İstisnaî durum

Madde 7 — Yurtdışında inşaat, tesisat, işletme yönetimi, bakım ve onarım yapan veya yapacak olanların dışında kalan firmalar için 6 ncı maddede istenen koşullar Kurumca aranmayabilir.

Bireysel iş sözleşmesinin yapılması

Madde 8 — Bu Tebliğ çerçevesinde AFC’ye eleman götürmek isteyen firmalar, Kurum yetkilileri huzurunda ve Kurumca hazırlanan bireysel tip iş sözleşmesini, işçisiyle birlikte imzalamak zorundadır. İşçinin aleyhine olmamak üzere çalışma koşullarını işçi ve işveren ayrıca belirleyebilir.

Kurum, gerektiğinde işçinin mesleğinin beyana uygun olup olmadığını araştırır.

Firmalar, bireysel tip iş sözleşmesinin düzenlenmesi sırasında, işçinin sağlık durumunu gösterir SSK hastanelerince düzenlenmiş sağlık kurulu raporuna dayanılarak hazırlanan A/T 1 ve A/T 11 formülerini Kuruma ibraz ederler.

60 günü son 6 (altı) ay içerisinde olmak üzere, 120 günlük prim ödeme süresi tamamlanmadığından A/T 11 formüleri hazırlanamayan işçiler için Kurumca, 120 günlük prim ödeme süresi tamamlanıncaya kadar, özel sigorta şirketlerine yaptırılacak sağlık sigortasına dair poliçe ile işçinin sigortalılık süresini gösterir SSK’dan alınacak belge aranır. Yaptırılacak hastalık sigortasının hizmetler bakımından yasal bir Alman hastalık sigortasıyla denk olması gerekir.

Tahsis

Madde 9 — Kurum, usulüne uygun olarak başvuran firmanın kota tahsis veya ayrım isteğini tamamen ya da kısmen karşılayabileceği gibi gerekçesini belirtmek kaydıyla red de edebilir.

Firmalar, kendilerine tahsis edilen veya ayrılan kotayı başvuru formu ile eki belgelerde yer alan bilgiler doğrultusunda kullanırlar.

Firmaların AFC’de aldığı diğer istisna akdine dayalı işlerde, Anlaşma çerçevesinde istihdam ettiği işçileri çalıştırmak istemesi hâlinde, kota tahsisinin yapıldığı istisna akdi için beyanda bulunulan adam/ay çalışma planında belirtilen süreleri aşmamak kaydıyla, yeni kota tahsisi yapılmaksızın işçilerin bu işlerde de çalışmasına Kurumca müsaade edilebilir. Söz konusu diğer istisna akitleri için kota tahsisinin yapılması belirli bir sürenin bitimini gerektirdiğinde, kota durumu da dikkate alınmak kaydıyla, bu husus Kurumca gözetilir. Böyle durumlarda işverenler, bireysel iş sözleşmelerinde işçinin aleyhine olabilecek değişiklikler yapamazlar.

Teminat aranması

Madde 10 — Firmalarla işçiler arasında yazılı tip iş sözleşmesinin Kurum yetkilileri huzurunda yapılmasından önce, istisna akdi gereğince gitmesi öngörülen işçi başına 1.000.-EURO’luk (kişi başına teminat miktarı x tahsis edilen işçi sayısı = kat’î teminat tutarı) dövize endeksli kat’î ve süresiz banka teminat mektubu firmalar tarafından SSK’ya verilmek zorundadır. Teminat mektubunun, tazmin tarihindeki Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden olması gerekir. İşçilerin farklı zamanlarda gitmesi hâlinde, sonraki teminatın önceki teminatı tamamlayıcı nitelikte olması koşulu aranır ve firmalardan taahhütname alınır.

Bu Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen formülerin düzenlenmiş olması teminatın SSK’ca alındığı anlamını taşır.

Teminatın iadesi

Madde 11 — Firmanın istisna akdine dayalı yükümlülüğünün sona ermesi, iş sözleşmesi ihlâl edilmeksizin ve her işçi için ikametin Türkiye’ye nakledildiğine ilişkin yetkili Alman İkamet Bildirim Dairesi’nden alınacak bir belgenin (Abmeldebestaetigung) ibrazı veya AFC Yabancılar Polisine gerekli bilginin verildiğinin kanıtlanması ya da başka bir yolla anlaşılmasının yanı sıra 506 sayılı Kanunun uygulanması nedeniyle ortaya çıkan prim, gecikme zammı, cezalar, faizler, rücuan tazminat alacakları ve AFC ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanması çerçevesinde haksız yere yapılan yardımlar sonucu doğabilecek alacakların bulunmadığının tespiti üzerine teminat aynen iade edilir.

AFC’de bulunan işçilerden bir kısmının Türkiye’ye dönmüş olması hâlinde, birinci fıkrada belirtilen hususların yerine getirildiğinin tespiti üzerine, teminatın dönen işçi sayısına tekabül eden bölümü Firmanın başvurusu üzerine iade edilir.

İstisna akdinin tek taraflı olarak feshedildiği durumlarda da yukarıdaki hususlar aranır.

Teminatın paraya çevrilmesi

Madde 12 — Firmalar tarafından AFC’ye çalışmak üzere gönderilen işçilerin sigorta primleri, bu işçilerin AFC’de bulunduğu süre için 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesine göre belirlenen azamî sınır dikkate alınmak ve işe başlama ve işten ayrılma tarihlerinin ayın birinci ve otuzuncu günleri dışındaki bir tarihe rastlaması halleri hariç, her ay otuz gün çalıştığı kabul edilmek suretiyle ödenir.

Prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerinin SSK’ya yukarıda belirtilen miktarlardan az bildirilmesi hâlinde, eksik bildirimin işçinin kusurundan veya yasal zorunluluklardan kaynaklandığının ve bildirimin fiilî duruma uygun olduğunun firma tarafından kanıtlanması koşuluyla bu bildirimler geçerli sayılır.

SSK’nın prim, gecikme zammı, faizler, cezalar, rücuan tazminat alacakları ve AFC ile imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesinin uygulanması çerçevesinde haksız yere yapılan yardımlar sonucu doğabilecek alacaklar nedeniyle firmaya yapılan tebligata rağmen borçların ödenmemesi hâlinde, teminat paraya çevrilerek firmanın borçlarına mahsup edilir.

Firmaların uyarılması

Madde 13 — Firmaların götürdükleri işçileri Anlaşmaya ve bu Tebliğde yer alan usul ve esaslara uygun olarak çalıştırması esastır. Böyle olmakla birlikte;

a) Firmaların işçi alacaklarını ödemediğinin AFC’deki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirlik veya Ataşeliklerince tespit edilmesi,

b) Firmaların, götürmüş oldukları işçilerden dönüş yapanların yerine, yeni işçi götürmek istemeleri hâlinde, dönen işçilerin dönüş belgelerini derhâl yetkili AFC makamlarına ve Kuruma ibraz etmemesi,

c) Kurum izni olmaksızın işçinin aynı ya da başka bir firmada çalıştığının anlaşılması,

d) Yapılan denetimlerde işçinin mesleğinin işverenin beyanına uygun olmadığının anlaşılması,

e) Bireysel tip iş sözleşmesi hükümlerine uyulmadığının tespit edilmesi,

durumlarında firmalar Kurum tarafından uyarılır.

15 günlük uyarı süresi içerisinde, belirtilen eksikliklerin giderilmemesi hâlinde firmaların yeni kota talepleri karşılanmaz ve yeni işçi çıkış işlemleri yapılmaz.

İşçilerin Almanya’da istihdam edilebilmeleri için her ne ad altında olursa olsun aynî ya da nakdî bir menfaatin işveren veya vekilince alındığının anlaşılması hâlinde, ilgili firma hakkında Kurumca yasal işlem başlatılır. Ayrıca, bu durumdaki firmaların yeni kota talepleri karşılanmaz ve yeni işçi çıkış işlemleri yapılmaz.

Masraf karşılığı alınması

Madde 14 — 1475 sayılı İş Kanununun 84 üncü maddesi gereğince, söz konusu hizmetlerin doğrudan veya dolaylı karşılığı olarak, işverenlerden sözleşme aşamasında Kurumca masraf karşılığı alınır.

Ayrıca, bu Tebliğin 8 inci maddesinde belirtilen sağlık kurulu raporunun alınması sırasında muayene ve tetkik ücretleri, SSK ücret tarifesi üzerinden, işveren tarafından ödenir.

Çifte vergilendirme

Madde 15 —

Kurumdan aldıkları kotaya istinaden AFC’ye işçi götüren firmalar, 9/7/1986 tarihli ve 19159 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti Arasında Gelir ve Servet Üzerinden Alınan Vergilerde Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması"nın hükümlerine uymak zorundadırlar.

Kazanılmış haklar

Madde 16 — Bu Tebliğ ile yürürlükten kaldırılan mevzuata ve daha önce yürürlükten kaldırılmış olan 12/7/1994 tarihli ve 21998 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğe göre haklarında işlem tesis edilen firmaların kazanılmış hakları saklıdır.

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

Madde 17 —

23/5/1995 tarihli ve 22291 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "20 Aralık 1991 Tarih ve 21087 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İmzalanan "TÜRK FİRMALARI İŞÇİLERİNİN İSTİSNA AKDİ ÇERÇEVESİNDE İSTİHDAMINA İLİŞKİN ANLAŞMA"yla İlgili Olarak, 12 Temmuz 1994 Tarih ve 21988 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanan Tebliğin Yürürlükten Kaldırılmasına, Uygulama Usul ve Esaslarının Yeniden Belirlenmesine İlişkin Tebliğ" ile 17/7/1996 tarihli ve 22699 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve söz konusu Tebliğde değişiklik yapan Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Madde 18 — Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 19 — Bu Tebliğ hükümlerini Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanı ile Türkiye İş Kurumu Genel Müdürü yürütür.

—— • ——