Uçuş Emniyetini Etkileyen Hadiselerin Bildirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik (SHY-65-02)

Ulaştırma Bakanlığından :

Uçuş Emniyetini Etkileyen Hadiselerin Bildirilmesi ve

Değerlendirilmesine

Dair Yönetmelik (SHY-65-02)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar

Amaç

Madde 1 —

Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye FIR’ları içinde meydana gelen ve uçuş emniyetini etkileyen her türlü hava hadisesi ile Türkiye FIR’ları dışında, Türk tescilli hava araçlarının ve uçucu personelin karşılaştığı hava hadiselerinin ICAO standart ve tavsiyeleri doğrultusunda inceleme ve değerlendirmelerinin yapılarak sebeplerinin tespit edilmesi ve uçuş emniyetini tehlikeye düşürerek kaza riskinin artmasına yol açan olumsuzlukların giderilerek, hadiselerin tekrarlanmasının önlenmesi için yapılacak çalışmaları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2 —

Bu Yönetmelik, Türkiye FIR’ları içinde sivil ve askeri hava araçlarının taraf olduğu hava hadiselerini, hava seyrüsefer aksaklıklarını, kural ihlallerini veya sistemde tespit edilen olumsuzluklar ile Türk tescilli hava araçları veya Türk işletmecilerinin ve uçucu personelinin yabancı ülke FIR’larında karşılaştıkları hava hadiselerini kapsar.

Dayanak

Madde 3 — Bu Yönetmelik, 3348 sa

yılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar

Madde 4 —

Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

a) Genel Müdürlük : Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nü,

b) ICAO : Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’nı (International Civil Aviation

Organization),

c) AIP : Havacılık Bilgi Yayını’nı (Aeronautical Information Publication),

d) FIR : Uçuş Bilgi Bölgesi’ni (Flight I

nformation Region),

e) NOTAM : Havacıların dikkatine sunulan bildirimleri (Notice to Airman),

f) Hadise : Uçuş operasyonu ile ilgili ve uçuş emniyetini etkileyen veya etkileyebilecek kaza dışındaki olayı (Incident),

g) Ciddi Hadise : Kazanın tesadüfen meydana gelmediği hadiseyi (Serious Incident), (Kaza ile ciddi hadise arasındaki fark sadece sonuç açısından olup, ICAO’nun ciddi hadiselere örnek listesi EK-1’dedir.),

h) Kazaların Önlenmesi : Uçuş emniyetini etkileyen olumsuzlukların araştırılması ve

ortadan kaldırılması veya kaçınılması için yapılan çalışmaları (Accident Prevention),

i) Olumsuzluk : Kazaya kaynak teşkil edebilecek herhangi bir şart, olay veya durumu (Hazard),

j) Risk : Hava seyrüseferinin emniyeti açısından bir olumsuzluğun varlığını,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Hadiselerin Bildirilmesi Sorumluluğu

Madde 5 —

Pilotlar, hava trafik kontrolörleri, sivil havacılık işletmeleri ve hava trafik üniteleri uçuş emniyetini etkilediğini tespit ettikleri olumsuzlukları ve karşılaştıkları hadiseleri bildirmekle yükümlüdürler.

Askeri Sektörde Hadiselerin Tespiti ve Bildirilmesi

Madde 6 —

Askeri pilotlar, askeri hizmet birimleri ve kuruluşları da sivil uçaklar veya hizmet birimleri ile taraf oldukları ya da gözlemledikleri uçuş emniyetini etkileyen olumsuzlukları ve hava hadiselerini tesis edilmiş usuller çerçevesinde Genel Müdürlüğe bildirirler. Üçüncü Şahısların Bildirimi

Madde 7 —

Üçüncü şahıslar tarafından bildirilen ya da basında yer alan olumsuzluklar ve hadiseler de incelemeye alınır.

Rapor

Madde 8 —

Hava hadiseleri ile ilgili bildirimler, bu bildirimleri yapan kişi, kurum ve kuruluşlarca en kısa sürede ve en seri vasıtalarla bir rapor halinde Genel Müdürlüğe iletilir.

Hava Trafik Hadise Rapor Formu

Madde 9 — Hava

hadiseleri ile ilgili raporların sunulması ve kabul edilmesinde mümkün olduğunca ICAO model hava trafik hadise formu örneği ve Türk Silahlı Kuvvetleri birimleri tarafından kullanılan Uçuş Aksaklık Raporu kullanılır. Sözlü Raporların Kabulü

Madde 10 —

Pilotların uçuş sırasında frekanstan veya inişi müteakip telsiz ya da telefon vasıtasıyla hava trafik hizmet ünitelerine ilettikleri sözlü raporların kabulü sırasında da bu üniteler tarafından aynı rapor formu kullanılır.

Bilgi ve Belgelerin Temini

Madde 11 —

Rapor verme veya hava trafik hizmet üniteleri tarafından raporun kabul edilmesi işlemlerinin yanı sıra raporu veren veya böyle bir raporu alan kişi, ünite ve kuruluşlar olayın müteakip soruşturma ve incelemesine kaynak teşkil edebilecek her türlü bilgi ve belgenin temin, muhafazası ve bunların tesis edilmiş ilgili usuller çerçevesinde Genel Müdürlüğe ulaştırılmasından sorumludur. Kayıtların Saklanması

Madde 12 —

Meydana gelen hava hadiseleriyle ilgili kayıtlar, bilgi ve belgeler Genel Müdürlüğün onayı alınmadıkça bir başka kurum, kuruluş veya kişilere aktarılamaz, ses ve görüntü bantları yeniden devreye verilemez, hadise sonuçlanıncaya kadar konu hakkında sözlü ve yazılı açıklama yapılamaz. Askeri ünitelerden ses kaydına ihtiyaç duyulursa, kayıtlar bir ay süre ile saklandığından, olayın meydana gelişinden itibaren bir ay içinde, ilgili kuvvet komutanlığına bilgi verilmesi gerekir. İlave Bilgiler

Madde 13 —

Uçuş emniyetini etkileyen hadise raporlarının Genel Müdürlük tarafından yapılan ön incelemesi sonucu ilave bilgi ve belgelere ihtiyaç duyulduğunda tüm ilgililer, bu bilgi ve belgeleri eksiksiz olarak temin ederek vermek zorundadır. İlave Bilgiler İçin Personel Görevlendirilmesi

Madde 14 —

İlave bilgilerin yazışma yoluyla toplanması dışında, gerek görüldüğünde yerinde incelemelerde bulunmak üzere Genel Müdürlük tarafından personel görevlendirilmesi halinde, bu görevlilerin ilgili kişi ve kurumlar nezdinde yürütecekleri soruşturmalar ve yerinde yapacakları incelemelerde bu görevlilere her türlü kolaylık sağlanır. Dosya Oluşturulması

Madde 15 —

Meydana gelen hadise ile ilgili dosyanın hazırlanması için temin edilen tüm bilgi ve belgeler bir araya getirilerek soruşturma süreci tamamlanır ve dosya incelemeye hazır hale getirilir. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün Rolü

Madde 16 —

Bu Yönetmeliğin kapsamına giren hava hadiselerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilir.

Hadiseye Yol Açan Sebeplerin Tespiti

Madde 17 —

İncelenen ve değerlendirilen hava hadisesinin nasıl ve ne şekilde meydana geldiği, hadiseye doğrudan veya dolaylı olarak yol açan sebeplerin neler olduğu tespit edilir. Sonuçların Duyurulması

Madde 18 —

Tespit edilen sebepler veya etkili olabilecek diğer hususlar ve bunlarla ilgili alınabilecek tedbirler, Genel Müdürlük tarafından ilgili kurum ve kuruluşlara bildirilir. Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün Görüşlerinin Bildirilmesi

Madde 19 —

Bu tavsiyeler dışında, Genel Müdürlük gerekli gördüğünde, Yönetmeliğin temel amacı olan benzer hadiselerin tekrarlanmasının önlenmesine yönelik olarak, görülen eksiklikler, olumsuzluklar veya alınması gerekli idari tedbirler hakkında görüşlerini ve değerlendirmelerini de yazılı olarak bildirir.

Özel Çalışma Grubunun Teşkil

i

Madde 20 —

Genel Müdürlük yakın geçme gibi, çarpışma tehlikesi taşıyan ve de daha detaylı ve kapsamlı analizleri gerektiren ciddi hadiselerin incelenmesi için sektördeki ilgili kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı özel bir çalışma grubu teşkil eder. Çalışma grubu meydana gelen hava hadisesinin durumuna göre değişiklik gerektirse bile, esas olarak aşağıdaki kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşur:

a) Hava trafik hizmetlerini sağlayan kurum,

b) Silahlı kuvvetler/ilgili kuvvet komutanlıkları tems

ilcileri,

c) Genel/ticari havacılık işletmeleri,

d) Pilotlar derneği,

e) Kontrolörler derneği,

f) İlgili diğer kuruluşlar.

Çalışma Grubunun Statüsü

Madde 21 —

Genel Müdürlük koordinesinde ciddi hava hadiselerinin analizlerinin yeterli ve etkili bir şekilde yapılabilmesi amacıyla teşkil edilen bu çalışma grubu çalışmalarını bağımsız olarak yapar. Çalışma Grubunun Görevleri

Madde 22 —

Çalışma grubunun görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a) Çarpışma riski taşıyan ciddi hadisenin sebebini belir

lemek,

b) Çarpışma risk derecesini belirlemek,

c) Hadisenin tekrarını önlemek bakımından tavsiyelerde bulunmak,

d) Çarpışma riski taşıyan ciddi hadiselerin taşıdıkları farklı veya ortak özellikleri açısından analizlerini yapmak ve genel eğilimleri ortaya çıkarmak.

Risk Derecesinin Belirlenmesi

Madde 23 —

Çalışma grubu meydana gelen hadisedeki çarpışma risk derecesini aşağıdaki şekilde belirler:

a) Gerçek çarpışma riski: Çarpışma riskinin kesin olarak tespit edilmesi,

b) Muhtemel çarpışma riski: Gerçek çarpışma riskinin belirlenemediği, fakat uçakların muhtemel bir çarpışmaya yol açabilecek konumda olmaları hali,

c) Çarpışma riski yok: Hiçbir pozisyonda çarpışma riskinin bulunmadığının pozitif bir biçimde belirlenmesi,

d) Risk belirlenemedi: Bilgi

lerin yetersizliği veya kanıtların çelişkili olmaları durumunda çarpışma riskinin belirlenememesi. Çalışma Grubunun Toplanması

Madde 24 —

Çalışma grubu Genel Müdürlük koordinesinde ele alınması gereken hadiselerin durumuna göre ihtiyaç duyulduğunda toplanır.

Önleyici Tedbirlerin Önerilmesi

Madde 25 —

Çalışma grubu mümkün olan durumlarda incelenen ve değerlendirilen ciddi hadiseler hakkında önleyici tedbirler önerir. Çalışma Grubunun Önerilerinin Duyurulması

Madde 26 —

Meydana gelen hadisenin örnek alınarak benzer hadiselerin önlenmesi maksadıyla, çalışma grubunun önerileri Genel Müdürlük tarafından, ilgili tüm ünitelere iletilir. Kaldırılan Hükümler

Madde 27 —

27/8/1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış bulunan

“Uçuş Güvenliğini Etkileyen Olayların Bildirilmesi ve Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik (SHY-65-02)” yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Madde 28 —

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 29 —

Bu Yönetmelik hükümlerini Ulaştırma Bakanı yürütür.

EK- 1  

ICAO EK 13 – İLAVE D: CİDDİ HADİSE ÖRNEKLERİ LİSTESİ

1. ‘Ciddi Hadise’ terimi, bir kazanın şans eseri meydana gelmediği durumları içeren hadise, şeklinde tanımlanır.

2. Liste halinde belirtilen hadiseler ciddi hadise sayılabilecek hadiseler

in tipik örnekleridir.

- Çarpışmanın önlenebilmesi için kaçınma hareketine yol açan veya emniyetsiz bir şekilde ya da kaçınma hareketinin yapılmış olmasının uygun olacağı yakın geçme hadiseleri,

- Kontrollü bir uçağın araziye çarpmasının kıl payı atlatılmış olması,

- Kapalı veya dolu bir pistte kalkıştan vazgeçme,

- Kapalı veya dolu bir pistte manialardan kıl payı ayırmalarla kalkış,

- Kapalı veya dolu pistlere inmek veya iniş teşebbüsünde bulunmak,

- Kalkış veya tırmanış safhasında beklenen performanstan önemli düşüşler,

- Yolcu kabininde, kargo kabininde yangın ve duman veya motor yangını,

- Uçuş ekibi tarafından acil ( emergency ) oksijen kullanımını gerektiren olaylar,

- Kaza olarak sınıflandırılmayan, uçaktaki yapısal aksaklık veya motor dağılması,

- Uçağın operasyonunu ciddi şekilde etkileyen bir veya birkaç uçak sisteminin arıza yapması,

- Uçuş ekibinin uçuş esnasında görevini yerine getiremeyecek duruma düşmesi (incapacitation),

- Yakıt miktarının pilot tarafından acil durum deklere edilmesini gerektirecek miktara düşmesi,

- Kalkış ve inişte meydana gelen hadiseler; erken teker koyma, pist sonundan çıkış veya pistlerden yana çıkış,

- Sistem aksaklıkları, meteorolojik olaylar veya uçağın kontrol edilmesinde güçlük yaratan diğer hususlar,

- Uçağın yönlendirilmesi ve seyrüseferi için mecburi olan çoklu sistemlerde birden fazla arıza olması,

- Onaylanmış uçuş güzergahı dışına çıkış.

—— • ——